severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-1 5
Πάντα οὖν ἐγένετο · πῦρ ἐγένετο , ἄβυσσοι ἐγένοντο , ἄνεμοι , τὰ τέσσαρα στοιχεῖα , γῆ , πῦρ , ὕδωρ , ἀήρ . Καὶ γὰρ ἅπερ παρέλειψεν ὡς ἐν παραδόξῳ ἀνακεφαλαιοῦται Ἐν ἓξ ἡμέραις ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν , καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς . Ὥσπερ δὲ ἐπὶ τοῦ σώματος οὐκ εἶπε πάντα τὰ μέλη , οὕτως οὐδὲ ἐπὶ τῆς δημιουργίας ἐξηριθμήσατο , εἰ καὶ πάντα συγκατεσκευάσθη τῷ κόσμῳ . Εἰ δὲ μὴ ἦν ἐν τῇ γῇ πῦρ , οὐκ ἂν σήμερον ἀπὸ πέτρας πῦρ ἐξέβαλον ἢ ἀπὸ ξύλου . Παρατριβόμενον γὰρ τὸ ξύλον πῦρ γεννᾷ . Πρόσεχε οὖν ἀκριβῶς . Σκότος ἦν φησιν ἐπάνω τῆς ἀβύσσου . Ἆρα οὖν σκότος , φησίν , ὁ θεὸς ἐποίησεν ; Οἴδαμεν οὖν , ὅτι βαθὺ τὸ νόημα · Ἀλλ’ ἐπειδὴ μεταξύ ἐσμεν πολλάκις καὶ τῶν ἀγαπητῶς ἀκουόντων καὶ τῶν ἐπιλαμβάνεσθαι φιλούντων , ἀνάγκη μὴ παραλείπειν ἀνεξέταστον τὸν λόγον , ἵνα μὴ μεγάλη μὲν ἐπαγγελία ᾖ , μικρὸν δὲ τὸ ἀποτέλεσμα . Πόθεν οὖν τὸ σκότος · Ὁ γὰρ θεὸς αὐτό , φησίν , οὐκ ἐποίησε . Θεὸς γάρ , φησίν , οὔτε σκότους οὔτε γνόφους ἐστὶν ἐργάτης . Τί ποτε οὖν ἐστι σκότος ; Πολλοὶ ἠθέλησαν εἰπεῖν ἀποσκίασμα εἶναι τοῦ οὐρανοῦ . Ὡς γὰρ ἐγένετο , φησίν , ὁ οὐρανὸς ὁ ἄνω , καὶ ἐλείφθη τὰ φῶτα τὰ ἄνω , ἐγυμνώθη ἡ γῆ καὶ ἐγένετο σκότος . Ἀλλ’ ὁ οὐρανὸς ἄνω φωτεινός ἐστιν , οὐ σκοτεινός , κἂν μὴ εἶχε τὸν ἥλιον ἢ τὴν σελήνην ἢ ἄστρα , αὐτὴν εἶχε τὴν φύσιν λάμπουσαν . Εἰ οὖν ὁ οὐρανὸς ἐπέκειτο , ἡ δὲ γῆ ἥπλωτο , ὁ λάμπων ἄνωθεν , τὸ φωτιζόμενον κάτωθεν , πόθεν τὸ σκότος ; Ἐμοὶ οὖν δοκεῖ , ἐπειδὴ ἐπεπόλαζε τὸ ὕδωρ τῇ γῇ , ἀχλὺς δὲ καὶ γνόφος περὶ τὰ ὕδατα συνειστήκει , ὅ καὶ γίνεται νῦν ἐπὶ τοῖς ποταμοῖς · ἡ ἀχλὺς γνόφον ἐγείρουσα ἐποίησε νεφέλας · αἱ νεφέλαι ἐπισκιάζουσαι σκότος ἐποίησαν . Ὅτι δὲ ἐγείρει νεφέλη σκότος , Καὶ ὁ οὐρανὸς συνεσκότασεν ἐν νεφέλαις . Δεῖ δὲ μὴ ἀγνοεῖν καὶ τῶν αἱρετικῶν τὰς ἀλληγορίας . Αἱρετικοί τινες ἐτόλμησαν εἰπεῖν , ὅτι σκότος ὁ διάβολός ἐστιν , ἡ δὲ ἄβυσσος οἱ δαίμονες . Ὅτε δὲ εἶπεν ὁ θεὸς · Γενηθήτω φῶς · τουτέστιν , ὁ υἱὸς ἵνα γένηται , εἶπε . Καὶ οὐκ αἰσχύνονται τὸν διάβολον πρεσβύτερον λέγοντες τοῦ υἱοῦ . Εἰ γὰρ δαίμων ἐστὶν ἄβυσσος , ὁ δὲ διάβολος σκότος , μετὰ ταῦτα δὲ εἶπεν ὁ θεός · Γενηθήτω φῶς , τουτέστιν , ὁ υἱός , οὐ μόνον αὐτοῦ ἐστιν ἰσότιμος , ἀλλὰ καὶ πρεσβύτερος . Ἀλλὰ ταύτης μὲν τῆς ἀσεβείας οὐδὲ μνημονεῦσαι δεῖ · Σκότος τοίνυν ἦν τότε τὸ ἐκ τῶν νεφελῶν . Οὕτω γὰρ ἦν καὶ ἐν Αἰγύπτῳ σκότος , οὐ νυκτὸς οὔσης , ἀλλ’ ἀχλύος γεναμένης . Οὕτως ἦν καὶ ἐν τῷ ὄρει Σινᾷ · σκότος ἦν οὐ νυκτὸς γεναμένης , ἀλλὰ νεφέλης σκιαζούσης . Οὕτως ἐγένετο καὶ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ σκότος . Ὑπὲρ δὲ τοῦ μὴ ἀγνοεῖν ὑμᾶς τὰ λεγόμενα παρηγάγομεν . Οὐ νυκτὸς ἐπελθούσης , ἀλλὰ σκιάσματος καὶ ἀντιφράξεως γεναμένης . Οὕτως οὐ δεῖ ἁπλῶς ἐπιχειρεῖν τοῖς θείοις λογίοις . Καὶ πνεῦμα θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος . Πνεῦμα καλεῖ τὸν ἄνεμον , Ἐν πνεύματι βιαίῳ συντρίψεις πλοῖα Θαρσεῖς , πνεῦμα καλῶν τὴν τοῦ ἀέρος κίνησιν . Μὴ γὰρ νομίσῃς ἄλλο εἶναι ἀέρα καὶ ἄλλο ἄνεμον . Αὐτὸς γὰρ ὁ ἀὴρ κινούμενος ποιεῖ ἄνεμον , ὡς μαρτυρεῖ τούτοις ἡ πεῖρα . Πολλάκις οὖν ἢ ῥιπιδίῳ ἢ σινδόνι ἡσυχάζοντα τὸν ἀέρα κινοῦμεν καὶ ποιοῦμεν ἀπὸ τῆς κινήσεως τοῦ ἀέρος ἄνεμον . Ἵνα οὖν δειχθῇ ἐκ τοῦ πνεύματος , ὅτι ὁ ἄνεμος ἀέρος ἐστὶ κίνησις , διὰ τοῦτο εἶπεν ἐπεφέρετο . Ἴδιον γὰρ ἀνέμου τὸ ἐπιφέρεσθαι τῇ δημιουργίᾳ . Εἶπεν ὁ θεός · Γενηθήτω φῶς . Διὰ τί μὴ εἶπε Μωϋσῆς , ὅτι εἶπεν ὁ θεός · γενηθήτω οὐρανός , γενηθήτω θάλασσα , ἀλλ’ ἐκεῖ μὲν ἐποίησεν , ὧδε δὲ εἶπεν , ἐπειδὴ παρ’ ἡμῖν προηγεῖται λόγος τοῦ ἔργου . Πρῶτον γὰρ λέγομεν , εἶτα ἐργαζόμεθα ; Βουλόμενος δεῖξαι τὸν θεὸν πρῶτον ἐργαζόμενον , ἵνα παντὸς λόγου ὀξυτέραν παραστήσῃ τὴν δημιουργίαν . Ὅτε μὲν τὰς ὕλας ἐργάζεται δυνάμει , λέγει τὸ ἐποίησεν · ὅτε δὲ ἔμελλε κοσμεῖν τὰ πάντα , ἀρχὴ δὲ τοῦ κόσμου τὸ φῶς ἦν , εἰσάγει λόγον ἁρμόζοντα . Καὶ ἐπειδὴ πάλιν πρῶτον ἔργον θεοῦ φῶς , τελευταῖον δὲ ἔργον θεοῦ ἄνθρωπος ἦν , πρῶτον ἐργάζεται θεὸς λόγῳ τὸ φῶς , ὕστερον δὲ τὸν ἄνθρωπον ἔργῳ , ἀπὸ φωτὸς εἰς φῶς συμπληρῶν .
Lemmas: Πάν οὖν γίνομαι · πῦρ γίνομαι , ἄβυσσος γίνομαι , ἄνεμος , ὁ τέσσερα στοιχεῖον , γῆ , πῦρ , ὕδωρ , ἀήρ . καί γάρ ὅς παραλείβω ὡς ἐν παράδοξος ἀνακεφαλαιόω ἐν ἓξ ἡμέρα ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , καί πᾶς ὁ ἐν αὐτός . ὥσπερ δέ ἐπί ὁ σῶμα οὐ λέγω πᾶς ὁ μέλος , οὕτως οὐδέ ἐπί ὁ δημιουργία ἐξαριθμέω , εἰμί καί πᾶς συγκατασκευάζω ὁ κόσμος . εἰμί δέ μή εἰμί ἐν ὁ γῆ πῦρ , οὐ ἄν σήμερον ἀπό πέτρα πῦρ ἐκβάλλω ἢ ἀπό ξύλο . παρατρίβω γάρ ὁ ξύλον πῦρ γεννάω . προσέχω οὖν ἀκριβῶς . Σκότος εἰμί φημί ἐπάνω ὁ ἄβυσσος . ἆρα οὖν σκότος , φημί , ὁ θεός ποιέω ; οἶδα οὖν , ὅτι βαθύς ὁ νόημα · ἀλλά ἐπεί μεταξύ εἰμί πολλάκις καί ὁ ἀγαπητός ἀκούω καί ὁ ἐπιλαμβάνω φιλέω , ἀνάγκη μή παραλείπω ἀνεξέταστος ὁ λόγος , ἵνα μή μέγας μέν ἐπαγγελία εἰμί , μικρός δέ ὁ ἀποτέλεσμα . πόθεν οὖν ὁ σκότος · ὁ γάρ θεός αὐτός , φημί , οὐ ποιέω . θεός γάρ , φημί , οὔτε σκότος οὔτε γνόφος εἰμί ἐργάτης . Τι ποτέ οὖν εἰμί σκότος ; πολλός ἐθέλω λέγω ἀποσκίασμα ἔρχομαι ὁ οὐρανός . ὡς γάρ γίνομαι , φημί , ὁ οὐρανός ὁ ἄνω , καί λείπω ὁ φάος ὁ ἄνω , γυμνόω ὁ γῆ καί γίνομαι σκότος . ἀλλά ὁ οὐρανός ἄνω φωτεινός εἰμί , οὐ σκοτεινός , κἀν μή ἔχω ὁ ἥλιος ἢ ὁ σελήνη ἢ ἄστρον , αὐτός ἔχω ὁ φύσις λάμπω . εἰμί οὖν ὁ οὐρανός ἐπίκειμαι , ὁ δέ γῆ ἁπλόω , ὁ λάμπω ἄνωθεν , ὁ φωτίζω κάτωθεν , πόθεν ὁ σκότος ; ἐμός οὖν δοκέω , ἐπεί ἐπιπολάζω ὁ ὕδωρ ὁ γῆ , ἀχλύς δέ καί γνόφος περί ὁ ὕδωρ συνίστημι , ὁ καί γίγνομαι νῦν ἐπί ὁ ποταμός · ὁ ἀχλύς γνόφος ἐγείρω ποιέω νεφέλη · ὁ νεφέλη ἐπισκιάζω σκότος ποιέω . ὅστις δέ ἐγείρω νεφέλη σκότος , καί ὁ οὐρανός συσκοτάζω ἐν νεφέλη . Δεύς δέ μή ἀγνοέω καί ὁ αἱρετικός ὁ ἀλληγορία . αἱρετικός τις τολμάω λέγω , ὅτι σκότος ὁ διάβολος εἰμί , ὁ δέ ἄβυσσος ὁ δαίμων . ὅτε δέ λέγω ὁ θεός · γίνομαι φάος · τουτέστι , ὁ γιός ἵνα γίγνομαι , λέγω . καί οὐ αἰσχύνω ὁ διάβολος πρέσβυς λέγω ὁ υἱός . εἰμί γάρ δαίμων εἰμί ἄβυσσος , ὁ δέ διάβολος σκότος , μετά οὗτος δέ λέγω ὁ θεός · γίνομαι φάος , τουτέστιν , ὁ γιός , οὐ μόνος αὐτός εἰμί ἰσότιμος , ἀλλά καί πρέσβυς . ἀλλά οὗτος μέν ὁ ἀσέβεια οὐδέ μνημονέω δέω · Σκότος τοίνυν εἰμί τότε ὁ ἐκ ὁ νεφέλη . οὕτως γάρ εἰμί καί ἐν Αἴγυπτος σκότος , οὐ νύξ σέω , ἀλλά ἀχλύς γίγνομαι . οὕτως εἰμί καί ἐν ὁ ὄρος Σινᾶ · σκότος ἄν οὐ νύξ γίγνομαι , ἀλλά νεφέλη σκιάζω . οὕτως γίνομαι καί ἐπί ὁ σταυρός ὁ Χριστός σκότος . ὑπέρ δέ ὁ μή ἀγνοέω σύ ὁ λέγω παράγω . οὐ νύξ ἐπέρχομαι , ἀλλά σκίασμα καί ἀντίφραξις γίγνομαι . οὕτως οὐ δέω ἁπλῶς ἐπιχειρέω ὁ θεῖος λόγιος . καί πνεῦμα θεός ἐπιφέρω ἐπάνω ὁ ὕδωρ . πνεῦμα καλέω ὁ ἄνεμος , ἐν πνεῦμα βίαιος συντρίβω πλοῖον θαρσέω , πνεῦμα καλός ὁ ὁ αέρας κίνησις . Μή γάρ νομίζω ἄλλος ἔρχομαι αέρας καί ἄλλος ἄνεμος . αὐτός γάρ ὁ ἀήρ κινέω ποιέω ἄνεμος , ὡς μαρτυρέω οὗτος ὁ πεῖρα . πολλάκις οὖν ἢ ῥιπίδιον ἢ σινδών ἡσυχάζω ὁ αέρας κινέω καί ποιέω ἀπό ὁ κίνησις ὁ αέρας ἄνεμος . ἵνα οὖν δείκνυμι ἐκ ὁ πνεῦμα , ὅτι ὁ ἄνεμος αέρας εἰμί κίνησις , διά οὗτος λέγω ἐπιφέρω . Ἴδιος γάρ ἄνεμος ὁ ἐπιφέρω ὁ δημιουργία . λέγω ὁ θεός · γίνομαι φάος . Ζεύς τίς μή λέγω Μωϋσῆς , ὅτι λέγω ὁ θεός · γίνομαι οὐρανός , γίνομαι θάλασσα , ἀλλά ἐκεῖ μέν ποιέω , ὧδε δέ λέγω , ἐπεί παρά ἐγώ προηγέομαι λόγος ὁ έργο . Πρῶτος γάρ λέγω , εἶτα ἐργάζομαι ; βούλομαι δείκνυμι ὁ θεός πρῶτος ἐργάζομαι , ἵνα πᾶς λόγος ὀξύς παρίστημι ὁ δημιουργία . ὅτε μέν ὁ ὕλη ἐργάζομαι δύναμις , λέγω ὁ ποιέω · ὅτε δέ μέλλω κοσμέω ὁ πᾶς , ἀρχή δέ ὁ κόσμος ὁ φάος εἰμί , εἰσάγω λόγος ἁρμόζω . καί ἐπεί πάλιν πρῶτος ἔργον θεός φάος , τελευταῖος δέ ἔργον θεός ἄνθρωπος εἰμί , πρῶτος ἐργάζομαι θεός λόγος ὁ φάος , ὕστερον δέ ὁ ἄνθρωπος ἔργον , ἀπό φάος εἰς φάος συμπληρόω .