severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-1 2
Ἐν ἀρχῇ φησιν ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν . Ἡ ἱστορία αὕτη ἐστὶ μὲν Μωϋσέως τοῦ νομοθέτου σύγγραμμα καὶ πνεύματος ἁγίου ἀποκάλυψις . Περιέχει δὲ δημιουργίαν δυνάμει μὲν θεοῦ γεναμένην , προφητικῇ δὲ χάριτι Μωϋσεῖ ἀποκαλυφθεῖσαν . Οὐ γὰρ εἶπεν ταῦτα Μωϋσῆς ὡς ἱστοριογράφος , ἀλλ’ ὡς προφήτης . Εἶπε γὰρ ἃ μὴ εἶδε καὶ διηγήσατο ὧν θεατὴς οὐκ ἐγένετο . Ὥσπερ γὰρ τρία εἴδη προφητείας εἰρήκαμεν πάλαι , ὅτι πρῶτον μὲν εἶδος προφητείας τὸ εἰπεῖν , δεύτερον δὲ τὸ δι’ ἔργου , τρίτον τὸ δι’ ἔργου καὶ λόγου , οὕτω καὶ ἐνταῦθα τρία μέρη προφητείας · προφητεία περὶ τῶν ἐνεστώτων , προφητεία περὶ τῶν μελλόντων , προφητεία περὶ τῶν παρελθόντων . Οἷον · οὐ παρῆν προφήτης , φέρε εἰπεῖν Ἡσαΐας , τοῖς ἐπὶ Μωϋσέως γενομένοις · ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ πνεῦμα Μωϋσέως ἦν ἐν αὐτῷ , ἀποκαλύπτον αὐτῷ τὰ γενόμενα , προφητεία ἦν . Ἔστι δὲ αὖθις προφητεία καὶ ἐπὶ τῶν παρόντων , ὡς ἐάν τις καὶ ἐπὶ τοῦ προφήτου ἑστὼς θέλῃ κρύψαι τι ἐν τῇ διανοίᾳ , καὶ ὁ προφήτης ἐλέγχῃ αὐτὸν , ὡς ὁ Ἑλισσαῖος τὸν Γιεζί , τὰ μέλλοντα προσημαίνων καὶ τὰ κεκρυμμένα δεικνύων . Μωϋσῆς εἶπε τὰ προγεγονότα , ἄλλοι τὰ μέλλοντα . Οὕτως οὖν δεῖ προσέχειν τῇ ἱστορίᾳ ταύτῃ , οὐχ ὡς διηγήματι , ἀλλ’ ὡς προφητείᾳ ἀληθινῇ ἐκ πνεύματος ἁγίου λελαλημένῃ . Τίς δὲ ὁ σκοπὸς τῷ προφήτῃ ; Δύο πρόκεινται Μωϋσεῖ ποιῆσαι · καὶ διδασκαλίαν ἐκθέσθαι καὶ νομοθεσίαν ὑποτυπῶσαι . Νομοθέτης γὰρ ὤν , οὐ πρῶτον ἤρξατο τῆς νομοθεσίας , ἀλλὰ τῆς δημιουργίας . Διὰ τί δὲ πρῶτον ἠθέλησε δεῖξαι τὸν θεὸν δημιουργὸν τοῦ παντὸς καὶ δεσπότην ; Ἵνα δειχθῇ θεὸς οὐκ ἀλλοτρίοις νομοθετῶν , ἀλλὰ τοῖς ἰδίοις . Εἰ μὴ γὰρ πρῶτον ἔδειξεν αὐτὸν δημιουργὸν τοῦ κόσμου , οὐκ ἂν ἀξιόπιστος ἐδείχθη νομοθέτης τοῦ κόσμου . Τὸ γὰρ ἀλλοτρίοις νομοθετεῖν , βίας · τὸ δὲ τοὺς ἰδίους παιδεύειν , ἀκολουθίας . Καὶ ὥσπερ Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστὴς οὐ πρῶτον ἔταξε τοῦ Χριστοῦ τὴν νομοθεσίαν , ἕως εἶπεν αὐτοῦ τὴν δεσποτείαν , εἰπών · Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος . Πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο , καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν , ὃ γέγονεν Ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦν , καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων . Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε , καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον . Ὅτε εἶπεν αὐτὸν ποιητὴν καὶ δημιουργόν , τότε εἰσάγει αὐτὸν διδάσκαλον καὶ νομοθέτην τοῦ παντός . Πάλιν ἄλλος σκοπὸς Μωϋσέως . Διὰ τί ὁ μακάριος Μωϋσῆς οὐρανοῦ μὲν ἐμνημόνευσε , καὶ γῆς καὶ θαλάσσης καὶ ὑδάτων καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν , ἀγγέλων δὲ ἢ ἀρχαγγέλων ἢ σεραφὶμ ἢ χερουβὶμ οὐκ ἐμνημόνευσεν ; Ἐπειδὴ καὶ τὴν νομοθεσίαν πρὸς τοὺς τότε καιροὺς ἥρμοζεν . ᾜδει γὰρ οἷς διελέγετο · τοῖς ἐξελθοῦσιν ἐκ τῆς Αἰγύπτου , τοῖς τὴν Αἰγυπτιακὴν πλάνην μαθοῦσιν , τοῖς τὰ περὶ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν προσκυνοῦσιν , ἥλιον καὶ σελήνην καὶ ἄστρα , ποταμοὺς καὶ πηγὰς καὶ ὕδατα . Κατέλιπεν οὖν τὴν τῶν ἀοράτων δημιουργίαν καὶ κενοῖ τὸν λόγον ἐπὶ τὰ ὁρώμενα , ἵνα πείσῃ τοὺς τούτοις προσκυνοῦντας μὴ νομίζειν αὐτὰ θεούς , ἀλλ’ ἔργα θεοῦ . Καὶ γὰρ οὐκ ἦν ἀναγκαῖον τότε δεῖξαι ἐκείνοις περὶ ἀγγέλων καὶ ἀρχαγγέλων , ἵνα μὴ πάλιν θρέψῃ αὐτῶν τὴν νόσον . Εἰ γὰρ μὴ βλέποντες ἀγγέλους μηδὲ τὰ νοητά , θεοὺς πολλοὺς εἶπον , πολλῷ μᾶλλον , εἰ ἤκουσαν ἀγγέλους ἢ ἀρχαγγέλους , ἐνόμισαν ἐκείνους θεοὺς εἶναι . Ἀλλὰ μνημονεύει οὐρανοῦ καὶ γῆς , ὀρέων καὶ ὑδάτων , καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν πάντων , ἵνα ἀπὸ τῶν ὁρωμένων ἑρμηνεύσῃ τὸν ἀόρατον , καὶ ἀπὸ τῶν ἔργων δείξῃ τὸν τεχνίτην . Οὕτως οὖν καὶ οἱ τρεῖς παῖδες ἐν Βαβυλῶνι ἐποίησαν . Ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῷ ἔθνει ἦσαν ἐκείνῳ τῷ θεομάχῳ , καὶ οὐκ ἦν θεοῦ γνῶσις , ἀλλ’ εἴδωλα προσεκυνεῖτο , ἐν τῇ καμίνῳ ὄντες λέγουσιν · Εὐλογεῖτε , πάντα τὰ ἔργα κυρίου , τὸν κύριον . Διὰ τί οὐκ εἶπον ἄγγελοι , οὐρανοί , γῆ , πῦρ , ὕδωρ , ψῦχος , καῦμα , καὶ ὅσα τοιαῦτα , ἀλλὰ τὴν δημιουργίαν ἀριθμοῦσι κατὰ μέρος ; Ἵνα ὅλην πλύνωσι τὴν κτίσιν , καὶ ὅλην καθαρίσωσι τὴν δημιουργίαν , καὶ μηδένα καταλίπωσι σπινθῆρα τῆς ἀσεβείας . Ὥσπερ καὶ ἐνταῦθα Μωϋσῆς θελήσας τῶν Ἰουδαίων τὴν Αἰγυπτιακὴν ἀπελάσαι πλάνην , μνημονεύει καὶ οὐρανοῦ καὶ γῆς ὡς γενομένων , ἵνα δείξῃ τὰ πεποιημένα καὶ μνημονεύσῃ τὸν πεποιηκότα · Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν .
Lemmas: ἐν ἀρχή φημί ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ . ὁ ἱστορία οὗτος εἰμί μέν Μωϋσῆς ὁ νομοθέτης σύγγραμμα καί πνεῦμα ἅγιος ἀποκάλυψις . περιέχω δέ δημιουργία δύναμις μέν θεός γίγνομαι , προφητικός δέ χάρις Μωϋσῆς ἀποκαλύπτω . οὐ γάρ λέγω οὗτος Μωϋσῆς ὡς ἱστοριογράφος , ἀλλά ὡς προφήτης . λέγω γάρ ὅς μή ὁράω καί διηγέομαι ὅς θεατής οὐ γίνομαι . ὥσπερ γάρ τρεῖς εἶδος προφητεία λέγω πάλαι , ὅτι πρῶτος μέν εἶδος προφητεία ὁ λέγω , δεύτερος δέ ὁ διά έργο , τρίτος ὁ διά έργο καί λόγος , οὕτως καί ἐνταῦθα τρεῖς μέρος προφητεία · προφητεία περί ὁ ἐνίστημι , προφητεία περί ὁ μέλλω , προφητεία περί ὁ παρέρχομαι . οἷος · οὐ πάρειμι προφήτης , φέρω λέγω Ἠσαΐας , ὁ ἐπί Μωϋσῆς γίγνομαι · ἀλλά ἐπεί ὁ πνεῦμα Μωϋσῆς εἰμί ἐν αὐτός , ἀποκαλύπτω αὐτός ὁ γίγνομαι , προφητεία εἰμί . εἰμί δέ αὖθις προφητεία καί ἐπί ὁ πάρειμι , ὡς ἐάν τις καί ἐπί ὁ προφήτης ἵστημι ἐθέλω κρύπτω τίς ἐν ὁ διάνοια , καί ὁ προφήτης ἐλέγχω αὐτός , ὡς ὁ Ἑλισσαῖος ὁ γιζί , ὁ μέλλω προσημαίνω καί ὁ κρύπτω δείκνυμι . Μωϋσῆς λέγω ὁ προγίγνομαι , ἄλλος ὁ μέλλω . οὕτως οὖν δέω προσέχω ὁ ἱστορία οὗτος , οὐ ὡς διήγημα , ἀλλά ὡς προφητεία ἀληθινός ἐκ πνεῦμα ἅγιος λαλέω . Τῖς δέ ὁ σκοπός ὁ προφήτης ; δύο πρόκειμαι Μωϋσῆς ποιέω · καί διδασκαλία ἐκτίθημι καί νομοθεσία ὑποτυπόω . νομοθέτης γάρ εἰμί , οὐ πρῶτος ἄρχω ὁ νομοθεσία , ἀλλά ὁ δημιουργία . Ζεύς τίς δέ πρῶτος ἐθέλω δείκνυμι ὁ θεός δημιουργός ὁ πᾶς καί δεσπότης ; ἵνα δείκνυμι θεός οὐ ἀλλότριος νομοθετέω , ἀλλά ὁ ἴδιος . εἰμί μή γάρ πρῶτος δείκνυμι αὐτός δημιουργός ὁ κόσμος , οὐ ἄν ἀξιόπιστος δείκνυμι νομοθέτης ὁ κόσμος . Τέ γάρ ἀλλότριος νομοθετέω , βία · ὁ δέ ὁ ἴδιος παιδεύω , ἀκολουθία . καί ὥσπερ Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστής οὐ πρῶτος τάσσω ὁ Χριστός ὁ νομοθεσία , ἠώς λέγω αὐτός ὁ δεσποτεία , λέγω · ἐν ἀρχή εἰμί ὁ λόγος καί ὁ λόγος εἰμί πρός ὁ θεός καί θεός εἰμί ὁ λόγος . Πάν διά αὐτός γίνομαι , καί Χωρὶς αὐτός γίνομαι οὐδέ εἷς , ὁ γίγνομαι ἐν αὐτός ζωή εἰμί , καί ὁ ζωή εἰμί ὁ φάος ὁ ἄνθρωπος . εἰς ὁ ἴδιος ἔρχομαι , καί ὁ ἴδιος αὐτός οὐ παραλαμβάνω . Ὅτε λέγω αὐτός ποιητής καί δημιουργός , τότε εἰσάγω αὐτός διδάσκαλος καί νομοθέτης ὁ πᾶς . πάλιν ἄλλος σκοπός Μωϋσῆς . Ζεύς τίς ὁ μακάριος Μωϋσῆς οὐρανός μέν μνημονεύω , καί γῆ καί θάλασσα καί ὕδωρ καί ὁ ἐκ αὐτός , ἄγγελος δέ ἢ ἀρχάγγελος ἢ σεραφίμ ἢ χερουβίν οὐ μνημονεύω ; Ἐπειδή καί ὁ νομοθεσία πρός ὁ τότε καιρός ἁρμόζω . οἶδα γάρ ὅς διαλέγω · ὁ ἐξέρχομαι ἐκ ὁ Αἴγυπτος , ὁ ὁ Αἰγυπτιακός πλάνη μανθάνω , ὁ ὁ περί ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ προσκυνέω , ἥλιος καί σελήνη καί ἄστρον , ποταμός καί πηγή καί ὕδωρ . καταλείπω οὖν ὁ ὁ ἀόρατος δημιουργία καί κενόω ὁ λόγος ἐπί ὁ ὁράω , ἵνα πείθω ὁ οὗτος προσκυνέω μή νομίζω αὐτός θεός , ἀλλά έργο θεός . καί γάρ οὐ εἰμί ἀναγκαῖος τότε δείκνυμι ἐκεῖνος περί ἄγγελος καί ἀρχάγγελος , ἵνα μή πάλιν τρέφω αὐτός ὁ νόσος . εἰμί γάρ μή βλέπω ἄγγελος μηδέ ὁ νοητός , θεός πολύς λέγω , πολύς μᾶλλον , εἰμί ἀκούω ἄγγελος ἢ ἀρχάγγελος , νομίζω ἐκεῖνος θεός ἔρχομαι . ἀλλά μνημονεύω οὐρανός καί γῆ , ὄρος καί ὕδωρ , καί ὁ ἐκ αὐτός πᾶς , ἵνα ἀπό ὁ ὁράω ἑρμηνεύω ὁ ἀόρατος , καί ἀπό ὁ ἔργον δείκνυμι ὁ τεχνίτης . οὕτως οὖν καί ὁ τρεῖς παῖς ἐν Βαβυλών ποιέω . Ἐπειδή γάρ ἐν ὁ ἔθνος ἥδω ἐκεῖνος ὁ θεομάχος , καί οὐ εἰμί θεός γνῶσις , ἀλλά εἴδωλον προσκυνέω , ἐν ὁ κάμινος ο λέγω · εὐλογέω , πᾶς ὁ έργο κύριος , ὁ κύριος . Ζεύς τίς οὐ λέγω ἄγγελος , οὐρανός , γῆ , πῦρ , ὕδωρ , ψῦχος , καῦμα , καί ὅσος τοιοῦτος , ἀλλά ὁ δημιουργία ἀριθμέω κατά μέρος ; ἵνα ὅλος πλύνω ὁ κτίσις , καί ὅλος καθαρίζω ὁ δημιουργία , καί μηδείς καταλείπω σπινθήρ ὁ ἀσέβεια . ὥσπερ καί ἐνταῦθα Μωϋσῆς ἐθέλω ὁ Ἰουδαῖος ὁ Αἰγυπτιακός ἀπελαύνω πλάνη , μνημονεύω καί οὐρανός καί γῆ ὡς γίνομαι , ἵνα δείκνυμι ὁ ποιέω καί μνημονεύω ὁ ποιέω · ἐν ἀρχή ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ .