severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-1 4
Τῇ μὲν οὖν πρώτῃ ἡμέρᾳ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὰς ὕλας τῶν κτισμάτων . Ταῖς δὲ ἄλλαις ἡμέραις τὴν μόρφωσιν καὶ τὴν διακόσμησιν τῶν κτισμάτων . Οἷόν τι λέγω . Ἐποίησε τὸν οὐρανὸν μὴ ὄντα , οὐ τοῦτον , ἀλλὰ τὸν ὑπεράνω . Οὗτος γὰρ τῇ δευτέρᾳ ἐγένετο Ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν τὸν ἄνω , Ὁ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ κυρίῳ . Ὑπερῷον δέ ἐστι τοῦτο Καὶ ὥσπερ ἐν οἴκῳ διωρόφῳ μεσολαβεῖ στέγη μέση , οὕτως ὡς ἕνα οἶκον κτίσας ὁ κύριος τὸν κόσμον , μέσην στέγην ἐπέθηκε τὸν οὐρανὸν τοῦτον καὶ ὑπεράνω τὰ ὕδατα . Ὁ στεγάζων ὕδασι τὰ ὑπερῷα αὐτοῦ . Ἐποίησεν οὖν τὸν οὐρανὸν μὴ ὄντα , τὴν γῆν μὴ οὖσαν , τὰς ἀβύσσους μὴ οὔσας , ἀνέμους , ἀέρας , πῦρ , ὕδωρ . Πάντων τῶν γενομένων τὴν ὕλην τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ ἐποίησεν . Ἀλλὰ πάντως ἐρεῖ τις · Γέγραπται μὲν ὅτι ἐποίησε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν , περὶ δὲ ὕδατος καὶ πυρὸς καὶ ἀέρος οὐ γέγραπται . Πρῶτον μὲν οὖν , ἀδελφοί , ἀφ’ οὗ εἶπε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν γεγενῆσθαι , ἐκ τῶν περιεχόντων ἡρμήνευε τὰ περιεχόμενα . Ὡς γὰρ ὅτε εἶπεν ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν ἄνθρωπον , χοῦν λαβὼν ἀπὸ τῆς γῆς , εἶπε μὲν τὸ πλάσμα , οὐκ ἠρίθμησε δὲ τὰ μέλη , οὐδὲ εἶπεν · Ἐποίησεν ὁ θεὸς ὀφθαλμοὺς καὶ ὦτα καὶ ῥῖνα . Ἀλλὰ τῷ εἰπεῖν τὸν ἄνθρωπον ὅλα συμπεριέλαβε τὰ μέλη . Οὕτως εἰπὼν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ἐποίησεν ὁ θεός , συμπεριέλαβε πάντα καὶ συνεισήγαγε καὶ τὸ σκότος καὶ τὰς ἀβύσσους γεγενημένας . Σκότος γὰρ ἦν φησιν ἐπάνω τῆς ἀβύσσου . Ἄβυσσος δὲ καλεῖται τὸ πλῆθος τῶν ὑδάτων . Ὅτι δὲ καὶ ἄβυσσοι ἐγένοντο , Πρὸ τοῦ τὰς ἀβύσσους ποιῆσαι , πρὸ τοῦ τὴν γῆν γενέσθαι . Ὥστε καὶ ἄβυσσοι ἐγένοντο . Εἶτα καὶ ὁ ἀὴρ πότε ἐγένετο , ἄκουε · Καὶ πνεῦμα θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τῶν ὑδάτων . Πνεῦμα δὲ οὐ τὸ ἅγιον λέγει ἐνταῦθα . Οὐ γὰρ τῇ κτίσει συναριθμεῖται τὸ ἄκτιστον , ἀλλὰ πνεῦμα καλεῖ τὴν τοῦ ἀέρος κίνησιν . Καὶ ὥσπερ Καὶ ὁ οὐρανὸς συνεσκότασεν ἐν νεφέλῃ καὶ πνεύματι , οὕτω καὶ ἐνταῦθα πνεῦμα τὴν τοῦ ἀέρος λέγει φύσιν . Λοιπὸν λείπεται δεῖξαι , ποῦ τὸ πῦρ ἐγένετο . Εἶπεν ὁ θεός · Γενηθήτω φῶς , καὶ ἐγένετο ἡ τοῦ πυρὸς φύσις . Οὐ γὰρ μόνον τοῦτο τὸ πῦρ ἐστιν , ἀλλὰ καὶ αἱ ἄνω δυνάμεις πῦρ εἰσι , καὶ συγγενές ἐστι τὸ ἄνω πῦρ τούτου τοῦ παρ’ ἡμῖν . Ζητεῖτε δὲ , ὅτι τὸ μὲν σβέννυται , τὸ δὲ οὐ σβέννυται . Ἐπεὶ καὶ τοὺς ἀγγέλους ἐποίησεν ὁ θεὸς πνεύματα καὶ τὰς ψυχὰς ἡμῶν πνεύματα , ἀλλὰ τὰς μὲν ψυχὰς ἡμῶν ἐν σώμασι , τοὺς δὲ ἀγγέλους ἐκτὸς σωμάτων . Ὥσπερ οὖν ἐπὶ τῶν ψυχῶν καὶ τῶν ἀγγέλων , οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ πυρὸς ἔστιν ἰδεῖν . Τὸ πῦρ τὸ ἄνω ἄνευ ὕλης , τὸ πῦρ τὸ κάτω μετὰ ὕλης . Τὸ γὰρ ἄνω πῦρ συγγενὲς τούτων ἐστίν , ὥσπερ καὶ ἡ ψυχὴ ἡμῶν συγγενὴς ἀγγέλων . Καθὸ κἀκεῖνοι πνεύματα καὶ αὗται πνεύματα , ὡς καὶ οἱ τρεῖς παῖδες λέγουσι · Εὐλογεῖτε , πνεύματα καὶ ψυχαὶ δικαίων · καὶ πάλιν · Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα . Οὔτε οὖν ψυχὴ ἄνευ σώματος φαίνεται οὔτε πῦρ ἄνευ στυππείου ἢ κληματίδος ἢ ἑτέρας ὕλης ἔστιν ἰδεῖν . Ἵνα δὲ δειχθῇ , ὅτι τὸ πῦρ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἀλλότριον , ἡ κτίσις διδάσκει . Πολλοὶ γὰρ πολλάκις παρὰ τοῦ ἡλίου δανείζονται πῦρ καὶ ἅπτουσιν . Εἰ δὲ ἦν ἀλλότριον , πῶς τὸ ἀλλότριον ἐξ αὐτοῦ ἐλαμβάνετο ; Ἄλλως δὲ οὕτως ἐν τῷ οὐρανῷ πῦρ ἐστιν ἄυλον μέγα , ὡς καὶ ἐν τῷ ὄρει Σινᾷ πῦρ φανῆναι , ὅπερ οὐ ξύλων ὑποκειμένων , ἀλλ’ αὐτοῦ τοῦ ἀύλου πυρὸς ἤγαγεν ὁ θεὸς εἰς θέαν . Καὶ ὡς ἂν εἴποι τις εἶναι τοῦτο μικρὸν τὸ πῦρ παρ’ ἐκεῖνο τὸ μέγα , οὕτως οὖν λέγει καὶ Μωϋσῆς · Ἐξ οὐρανοῦ ἐποίησεν ὁ κύριος ἀκουστὴν φωνὴν αὐτοῦ , καὶ ἔδειξεν ὁ θεὸς τὸ πῦρ αὐτοῦ τὸ μέγα , ἵνα δείξῃ τοῦτο μικρόν . Πάντα οὖν πῦρ ἐστι , καὶ ἀστραπὴ καὶ οἱ ἀστέρες καὶ ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη , καὶ τὸ παρ’ ἡμῖν πῦρ συγγενές ἐστι . Καὶ βλέπε , πῶς συγγένειαν ἔχει ἡ ἀστραπὴ πρὸς τοὺς ἀστέρας ἐκ τοῦ ὀνόματος · ἀστραπὴ καὶ ἄστρα . Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός . Ἐὰν οὖν ὁ ὀφθαλμός σου φωτεινὸς ᾖ , ὅλον τὸ σῶμά σου φωτεινὸν ἔσται . Ταῦτα ὁ σωτήρ . Εἶτα ἐπάγει · Ὡς ὅταν ὁ λύχνος τῇ ἀστραπῇ φωτίζῃ σε , λύχνου ἀστραπὴν εἰπὼν τὴν αὐγὴν τοῦ λύχνου .
Lemmas: ὁ μέν οὖν πρῶτος ἡμέρα ποιέω ὁ θεός ὁ ὕλη ὁ κτίσμα . Τά δέ ἄλλος ἡμέρα ὁ μόρφωσις καί ὁ διακόσμησις ὁ κτίσμα . οἷος τίς λέγω . ποιέω ὁ οὐρανός μή εἰμί , οὐ οὗτος , ἀλλά ὁ ὑπεράνω . οὗτος γάρ ὁ δεύτερος γίνομαι ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός ὁ ἄνω , ὁ οὐρανός ὁ οὐρανός ὁ κύριος . ὑπερῷος δέ εἰμί οὗτος καί ὥσπερ ἐν οἶκος διωροφόω μεσολαβέω στέγη μέσος , οὕτως ὡς εἷς οἶκος κτίζω ὁ κύριος ὁ κόσμος , μέσος στέγη ἐπιτίθημι ὁ οὐρανός οὗτος καί ὑπεράνω ὁ ὕδωρ . ὁ στεγάζω ὕδωρ ὁ ὑπερῷον αὐτός . ποιέω οὖν ὁ οὐρανός μή εἰμί , ὁ γῆ μή εἰμί , ὁ ἄβυσσος μή εἰμί , ἄνεμος , ἀήρ , πῦρ , ὕδωρ . Πάντων ὁ γίνομαι ὁ ὕλη ὁ πρῶτος ἡμέρα ποιέω . ἀλλά πάντως λέγω τις · γράφω μέν ὅτι ποιέω ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , περί δέ ὕδωρ καί πυρός καί αέρας οὐ γράφω . Πρῶτος μέν οὖν , ἀδελφός , ἀπό ὅς λέγω ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ γίγνομαι , ἐκ ὁ περιέχω ἑρμηνεύω ὁ περιέχω . ὡς γάρ ὅτε λέγω ποιέω ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος , χοῦς λαμβάνω ἀπό ὁ γῆ , λέγω μέν ὁ πλάσμα , οὐ ἀριθμέω δέ ὁ μέλος , οὐδέ λέγω · ποιέω ὁ θεός ὀφθαλμός καί ἄτη καί ῥίς . ἀλλά ὁ λέγω ὁ ἄνθρωπος ὅλος συμπεριλαμβάνω ὁ μέλος . οὕτως λέγω ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ ποιέω ὁ θεός , συμπεριλαμβάνω πᾶς καί συνεισάγω καί ὁ σκότος καί ὁ ἄβυσσος γίγνομαι . Σκότος γάρ εἰμί φημί ἐπάνω ὁ ἄβυσσος . ἄβυσσος δέ καλέω ὁ πλῆθος ὁ ὕδωρ . Ὅτι δέ καί ἄβυσσος γίνομαι , πρό ὁ ὁ ἄβυσσος ποιέω , πρό ὁ ὁ γῆ γίγνομαι . Ὥστος καί ἄβυσσος γίνομαι . εἶτα καί ὁ ἀήρ πότε γίνομαι , ἀκούω · καί πνεῦμα θεός ἐπιφέρω ἐπάνω ὁ ὕδωρ . πνεῦμα δέ οὐ ὁ ἅγιος λέγω ἐνταῦθα . οὐ γάρ ὁ κτίσις συναριθμέω ὁ ἄκτιστον , ἀλλά πνεῦμα καλέω ὁ ὁ αέρας κίνησις . καί ὥσπερ καί ὁ οὐρανός συσκοτάζω ἐν νεφέλη καί πνεῦμα , οὕτως καί ἐνταῦθα πνεῦμα ὁ ὁ αέρας λέγω φύσις . λοιπός λείπω δείκνυμι , ποῦ ὁ πῦρ γίνομαι . εἶπον ὁ θεός · γίνομαι φάος , καί γίνομαι ὁ ὁ πυρός φύσις . οὐ γάρ μόνος οὗτος ὁ πῦρ εἰμί , ἀλλά καί ὁ ἄνω δύναμις πῦρ εἰμί , καί συγγενής εἰμί ὁ ἄνω πῦρ οὗτος ὁ παρά ἐγώ . ζητέω δέ , ὅτι ὁ μέν σβέννυμι , ὁ δέ οὐ σβέννυμι . ἐπεί καί ὁ ἄγγελος ποιέω ὁ θεός πνεῦμα καί ὁ ψυχή ἐγώ πνεῦμα , ἀλλά ὁ μέν ψυχή ἐγώ ἐν σῶμα , ὁ δέ ἄγγελος ἐκτός σῶμα . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ ψυχή καί ὁ ἄγγελος , οὕτως καί ἐπί ὁ πυρός εἰμί ὁράω . Τέ πῦρ ὁ ἄνω ἄνευ ὕλη , ὁ πῦρ ὁ κάτω μετά ὕλη . Τέ γάρ ἄνω πῦρ συγγενής οὗτος εἰμί , ὥσπερ καί ὁ ψυχή ἐγώ συγγενής ἄγγελος . καθό ἐκεῖνος πνεῦμα καί αὐτός πνεῦμα , ὡς καί ὁ τρεῖς παῖς λέγω · εὐλογέω , πνεῦμα καί ψυχή δίκαιος · καί πάλιν · ὁ ποιέω ὁ ἄγγελος αὐτός πνεῦμα . οὔτε οὖν ψυχή ἄνευ σῶμα φαίνω οὔτε πῦρ ἄνευ στυππεῖον ἢ κληματίς ἢ ἕτερος ὕλη εἰμί ὁράω . ἵνα δέ δείκνυμι , ὅτι ὁ πῦρ οὗτος οὐ εἰμί ἀλλότριος , ὁ κτίσις διδάσκω . πολλός γάρ πολλάκις παρά ὁ ἥλιος δανείζω πῦρ καί ἅπτω . εἰμί δέ εἰμί ἀλλότριος , πῶς ὁ ἀλλότριος ἐκ αὐτός λαμβάνω ; ἄλλως δέ οὕτως ἐν ὁ οὐρανός πῦρ εἰμί ἄυλος μέγας , ὡς καί ἐν ὁ ὄρος Σινᾶ πῦρ φαίνω , ὅς οὐ ξυλών υποκείμενος , ἀλλά αὐτός ὁ ἄυλος πυρός ἄγω ὁ θεός εἰς θέα . καί ὡς ἄν λέγω τις ἔρχομαι οὗτος μικρός ὁ πῦρ παρά ἐκεῖνος ὁ μέγας , οὕτως οὖν λέγω καί Μωϋσῆς · ἐκ οὐρανός ποιέω ὁ κύριος ἀκουστής φωνή αὐτός , καί δείκνυμι ὁ θεός ὁ πῦρ αὐτός ὁ μέγας , ἵνα δείκνυμι οὗτος μικρός . Πάν οὖν πῦρ εἰμί , καί ἀστραπή καί ὁ ἀστήρ καί ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη , καί ὁ παρά ἐγώ πῦρ συγγενής εἰμί . καί βλέπω , πῶς συγγένεια ἔχω ὁ ἀστραπή πρός ὁ ἀστήρ ἐκ ὁ ὄνομα · ἀστραπή καί ἄστρον . ὁ λύχνος ὁ σῶμα εἰμί ὁ ὀφθαλμός . ἐάν οὖν ὁ ὀφθαλμός σύ φωτεινός εἰμί , ὅλος ὁ σῶμα σύ φωτεινός εἰμί . Ταΰς ὁ σωτήρ . εἶτα ἐπάγω · ὡς ὅταν ὁ λύχνος ὁ ἀστραπή φωτίζω σύ , λύχνος ἀστραπή λέγω ὁ αὐγή ὁ λύχνος .