severian-of-gabala.de-paenitentia-et-compunctione 6
Πάντων τῶν κακῶν αἴτια τὰ ἁμαρτήματα . Διὰ τὰ ἁμαρτήματα λῦπαι , διὰ τὰ ἁμαρτήματα ταραχαί , διὰ τὰ ἁμαρτήματα πόλεμοι , διὰ τὰ ἁμαρτήματα νόσοι , καὶ πάντα ὅσα ἡμῖν προσπίπτει δυσίατα πάθη . Ὥσπερ οὖν οἱ ἄριστοι τῶν ἰατρῶν οὐ τὰ φαινόμενα πάθη ἐξετάζουσιν , ἀλλὰ τὴν αἰτίαν τῶν φαινομένων ἐπιζητοῦσιν · οὕτω καὶ ὁ σωτὴρ βουλόμενος δεῖξαι πάντων τῶν κακῶν τῶν ἐν ἀνθρώποις αἰτίαν τὴν ἁμαρτίαν , φησὶ τῷ παραλελυμένῳ τὸ σῶμα · ἐπειδὴ εἶδεν αὐτὸν ὁ ἰατρὸς τῶν ψυχῶν πρότερον τὴν ψυχὴν παραλυθέντα , καὶ τότε τὸ σῶμα , λέγει πρὸς αὐτόν · Ἴδε , ὑγιὴς γέγονας , μηκέτι ἁμάρτανε , ἵνα μὴ χεῖρόν τί σοι γένηται . Οὐκοῦν καὶ τῆς προλαβούσης ἀρρωστίας αἴτιον ἡ ἁμαρτία · τοῦτο καὶ ζημίας αἴτιον · τοῦτο καὶ λύπης , τοῦτο καὶ συμφορᾶς ἁπάσης ὑπόθεσις γίνεται . Πλὴν θαυμάζω ἐκεῖνο , πῶς τὴν λύπην ἀπ’ ἀρχῆς τῷ ἀνθρώπῳ δοὺς ὁ θεὸς διὰ τὴν ἁμαρτίαν τῇ ἀποφάσει τὴν ἀπόφασιν λύει , καὶ τῇ καταδίκῃ τὴν καταδίκην ἐκβάλλει · Ἐδόθη λύπη διὰ τὴν ἁμαρτίαν , καὶ διὰ λύπης λύεται ἁμαρτία . Πρόσεχε ἀκριβῶς · τῇ γυναικὶ ἀπειλῶν ὁ θεός , καὶ διὰ τὴν παράβασιν τὴν τιμωρίαν ἐπάγων , φησὶ πρὸς αὐτήν · Ἐν λύπαις τέξῃ τέκνα · καὶ ἔδειξε καρπὸν τῆς ἁμαρτίας , τὴν λύπην · ἀλλ’ , ὢ τοῦ μεγαλοδώρου · ὃ ἔδωκεν εἰς τιμωρίαν , μετέβαλεν εἰς σωτηρίαν . Ἁμαρτία λύπην ἐγέννησε · λύπη τὴν ἁμαρτίαν ἀνάλωσε , καὶ ὥσπερ σκώληξ ἀπὸ τοῦ ξύλου τικτόμενος , αὐτὸ δαπανᾷ τὸ ξύλον · οὕτω καὶ ἡ λύπη τεχθεῖσα ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας , ἀναλίσκει τὴν ἁμαρτίαν , διὰ τῆς μετανοίας προσαγομένη . Ἡ κατὰ θεὸν λύπη μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον ἐργάζεται . Καλὴ ἡ λύπη τοῖς γνησίως μετανοοῦσι · πρέπει τοῖς ἁμαρτάνουσι τὸ ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας πένθος · Μακάριοι γὰρ οἱ πενθοῦντες , ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται . Πένθησον τὴν ἁμαρτίαν , ἵνα μὴ θρηνήσῃς τὴν τιμωρίαν · ἀπολόγησαι τῷ κριτῇ , πρὶν ἔλθῃς εἰς τὸ κριτήριον . Ἢ οὐκ οἶδας , ὅτι πάντες οἱ βουλόμενοι δυσωπῆσαι τὸν κριτήν , οὐκ ἐν αὐτῇ τῇ ἐτάσει τῆς δίκης θεραπεύουσιν , ἀλλὰ πρὶν εἰσελθεῖν εἰς τὸ κριτήριον , ἢ διὰ φίλων , ἢ διὰ προστατῶν , ἢ δι’ ἑτέρου τρόπου τινὸς τὸν δικαστὴν θεραπεύουσιν ; Οὐκοῦν καὶ ἐπὶ τοῦ θεοῦ ἐν τῷ καιρῷ τοῦ βήματος οὐκ ἔστι πεῖσαι τὸν δικαστήν · πρὸ δὲ τοῦ καιροῦ τῆς κρίσεως δυνατὸν δυσωπῆσαι τὸν κριτήν . Διόπερ ἔλεγεν ὁ Δαυίδ · Προφθάσωμεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει . Ἐκεῖ τὸν μέγαν κριτὴν οὐ παραλογίζεται ῥητόρων τέχνη · οὐ δυσωπεῖ δυναστεία · ἀξιώματι οὐ πείθεται · πρόσωπον οὐκ αἰσχύνεται · χρήμασιν οὐ διαφθείρεται , ἀλλὰ φοβερά ἐστι καὶ ἀδυσώπητος ἡ δικαιοκρισία . Ἐνταῦθα οὖν τὸν κριτὴν δυσωπήσωμεν καὶ παρακαλέσωμεν · ἐνταῦθα παντὶ σθένει καθικετεύσωμεν , ἀλλ’ οὐ χρήμασι · μᾶλλον δέ , εἰ χρὴ τἀληθῆ λέγειν , πείθεται καὶ χρήμασιν ὁ φιλάνθρωπος , οὐκ αὐτὸς δεχόμενος , ἀλλὰ διὰ τῶν πενήτων . Δὸς πενομένῳ χρήματα , καὶ τὸν κριτὴν ἐδυσώπησας . Ταῦτα δὲ λέγω οἰκειούμενος ὑμᾶς , ἐπειδὴ μετάνοια ἐκτὸς ἐλεημοσύνης νεκρά ἐστι καὶ ἄπτερος · οὐ δύναται μετάνοια πτερωθῆναι , μὴ ἔχουσα πτερὸν ἐλεημοσύνης . Διὰ τοῦτο τῷ καλῶς μετανοήσαντι Κορνηλίῳ πτερὸν ἐγένετο τῆς εὐσεβείας ἡ ἐλεημοσύνη · Αἱ ἐλεημοσύναι σου γάρ , φησί , καὶ αἱ προσευχαί σου εἰς οὐρανὸν ἀνέβησαν . Ὡς εἰ μὴ εἶχε πτερὸν τὴν ἐλεημοσύνην ἡ μετάνοια , οὐκ ἂν εἰς οὐρανὸν ἐχώρησεν . Ἀνέῳκται οὖν σήμερον ἐμπορεῖον ἐλεημοσύνης . Ὁρῶμεν γὰρ τοὺς αἰχμαλώτους καὶ τοὺς πένητας · ὁρῶμεν τοὺς ἐν ἀγορᾷ περιφερομένους , ὁρῶμεν τοὺς βοῶντας , ὁρῶμεν τοὺς δακρύοντας , ὁρῶμεν τοὺς στένοντας · πανήγυρις ἡμῖν πρόκειται θαυμαστή , πανηγύρεως δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἐπάγγελμα , καὶ τῷ ἐμπόρῳ οὐδὲν ἕτερόν ἐστι φρόνημα , ἢ τὰ ἐν τοῖς ὠνίοις ὀλίγου μὲν ἀγοράσαι , πολλοῦ δὲ πωλῆσαι . Οὐχ οὗτος τῶν ἐμπόρων ἑκάστου ὁ σκοπός ; μὴ δι’ ἕτερόν τι ἐπιβάλλεταί τις τῇ ἐμπορίᾳ , ἢ ἵνα τὰ μικροῦ ἐωνημένα μεγάλου διαπωλήσῃ , καὶ ἄρῃ πολυπλασιαζομένην αὐτῷ τὴν ἐμπορίαν ; Τοιαύτην οὖν πανήγυριν προέθηκεν ἡμῖν ὁ θεός · ὀλίγου τὰς δικαιοσύνας ἀγόρασον , ἵνα πολλοῦ μεταπωλήσῃς ἐν τῷ μέλλοντι · εἴ γε δεῖ μετάπρασιν εἰπεῖν τὴν ἀνταπόδοσιν . Ἐνταῦθα δι’ ὀλίγων ἀγοράζεται δικαιοσύνη , δι’ εὐτελοῦς κλάσματος ἄρτου , δι’ εὐτελοῦς ἱματίου , διὰ ποτηρίου ψυχροῦ · Ὃς ποτίσῃ ποτήριον ψυχροῦ , ἀμὴν λέγω ὑμῖν , φησὶν ὁ τῆς πνευματικῆς ἐμπορίας διδάσκαλος , οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν αὐτοῦ . Ποτήριον ψυχροῦ ἔμμισθον , ἱμάτια καὶ χρήματα διδόμενα δι’ εὐεργεσίαν οὐκ ἔμμισθα ; Τοὐναντίον μὲν οὖν καὶ πολύμισθα . Διὰ τί οὖν ποτήριον ἐμνημόνευσε ψυχροῦ ; Ἀδάπανον εἶπεν ἐλεημοσύνην · τῷ γὰρ ψυχρῷ οὔτε ξύλον ἀναλίσκεις , οὔτε ἕτερόν τι προσδαπανᾷς . Εἰ δ’ ὅπου ἀδάπανος ἡ δόσις , τοσαύτη τῆς εὐεργεσίας ἡ χάρις , ἔνθα ἱματίων ἀφθονία , χρημάτων χορηγία , τῶν ἄλλων ἀγαθῶν ἡ περιουσία , πόσον ἀπεκδέχεσθαι χρὴ μισθὸν παρὰ τοῦ δικαίου κριτοῦ ; Ἐν ὅσῳ οὖν πρόκεινται αἱ ἀρεταὶ ὀλίγου πωλούμεναι , παρὰ τοῦ μεγαλοδώρου λάβωμεν , ἁρπάσωμεν , ἀγοράσωμεν . Οἱ διψῶντές φησι πορεύεσθε ἐφ’ ὕδωρ , καὶ ὅσοι μὴ ἔχετε ἀργύριον , βαδίσαντες ἀγοράσατε . Ἐν ὅσῳ πρόκειται ἡ πανήγυρις , ἀγοράσωμεν ἐλεημοσύνας , μᾶλλον δὲ διὰ τῆς ἐλεημοσύνης ἀγοράσωμεν τὴν σωτηρίαν . Χριστὸν ἐνδύεις , πτωχὸν ἐνδύων . Ταῦτα , φησίν , οἶδα καλῶς καὶ ἀκριβῶς · ταῦτα προμεμάθηκα , οὐ σὺ πρῶτος ἐδίδαξας · οὐ παρὰ σοῦ τοῦτο πρῶτον ἀκηκόαμεν · οὐ ξένα κηρύττεις , ἀλλ’ ἃ πολλάκις ἡμᾶς πολλοὶ τῶν παρόντων ἐδίδαξαν . Οἶδα καὶ αὐτός , οἶδα , ὅτι ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα πολλάκις μεμαθήκατε , ἀλλ’ εἴθε πολλάκις μαθόντες , κἂν ὀλίγον τὸ καλὸν εἰργαζώμεθα . Ὁ ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει θεῷ . Θεῷ δανείσωμεν τὴν ἐλεημοσύνην , ἵνα παρ’ αὐτοῦ λάβωμεν φιλανθρωπίας ἀντίδοσιν . Ἀλλ’ ὢ τοῦ σοφωτάτου ῥήματος . Ὁ ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει θεῷ . Διὰ τί οὖν οὐκ εἶπεν · Ὁ ἐλεῶν πτωχὸν δίδωσι θεῷ , ἀλλὰ δανείζει ; Οἶδεν ἡ γραφὴ τὴν ἡμετέραν πλεονεξίαν . Προσέσχεν ὅτι ἡ ἀπληστία ἡμῶν πρὸς πλεονεξίαν βλέπουσα τὸν πλεονασμὸν ζητεῖ . Καὶ διὰ τοῦτο οὐκ εἶπεν ἁπλῶς · Ὁ ἐλεῶν πτωχὸν δίδωσι θεῷ , ἵνα μὴ ἁπλῆν τὴν ἀντιμισθίαν νομίσῃς · ἀλλ’ Ὁ ἐλεῶν πτωχὸν δανείζει θεῷ . Εἰ δανείζεται θεὸς παρ’ ἡμῶν , ἄρα χρεώστης ἡμῶν ἐστι . Τί οὖν θέλεις αὐτὸν ἔχειν , κριτὴν ἢ χρεώστην ; Ὁ χρεώστης αἰδεῖται τὸν δανείσαντα · ὁ κριτὴς οὐ δυσωπεῖται τὸν δανειζόμενον .
Lemmas: Πάντων ὁ κακός αἴτιος ὁ ἁμάρτημα . Ζεύς ὁ ἁμάρτημα λύπη , διά ὁ ἁμάρτημα ταραχή , διά ὁ ἁμάρτημα πόλεμος , διά ὁ ἁμάρτημα νόσος , καί πᾶς ὅσος ἐγώ προσπίπτω δυσίατος πάθος . ὥσπερ οὖν ὁ ἀγαθός ὁ ἰατρός οὐ ὁ φαίνω πάθος ἐξετάζω , ἀλλά ὁ αἰτία ὁ φαίνω ἐπιζητέω · οὕτως καί ὁ σωτήρ βούλομαι δείκνυμι πᾶς ὁ κακός ὁ ἐν ἄνθρωπος αἰτία ὁ ἁμαρτία , φημί ὁ παραλύω ὁ σῶμα · ἐπεί ὁράω αὐτός ὁ ἰατρός ὁ ψυχή πρότερος ὁ ψυχή παραλύω , καί τότε ὁ σῶμα , λέγω πρός αὐτός · εἶδον , ὑγιής γίγνομαι , μηκέτι ἁμαρτάνω , ἵνα μή κακός τίς σύ γίγνομαι . οὐκοῦν καί ὁ προλαμβάνω ἀρρωστία αἴτιος ὁ ἁμαρτία · οὗτος καί ζημία αἴτιος · οὗτος καί λύπη , οὗτος καί συμφορά ἅπας ὑπόθεσις γίγνομαι . πλήν θαυμάζω ἐκεῖνος , πῶς ὁ λύπη ἀπό ἀρχή ὁ ἄνθρωπος δίδωμι ὁ θεός διά ὁ ἁμαρτία ὁ ἀπόφασις ὁ ἀπόφασις λύω , καί ὁ καταδίκη ὁ δίκη ἐκβάλλω · δίδωμι λύπη διά ὁ ἁμαρτία , καί διά λύπη λύω ἁμαρτία . προσέχω ἀκριβῶς · ὁ γυνή ἀπειλέω ὁ θεός , καί διά ὁ παράβασις ὁ τιμωρία ἐπάγω , φημί πρός αὐτός · ἐν λύπη τίκτω τέκνον · καί δείκνυμι καρπός ὁ ἁμαρτία , ὁ λύπη · ἀλλά , ὦ ὁ μεγαλόδωρος · ὁ δίδωμι εἰς τιμωρία , μεταβάλλω εἰς σωτηρία . ἁμαρτία λύπη γεννάω · λύπη ὁ ἁμαρτία ἀναλίσκω , καί ὥσπερ σκώληξ ἀπό ὁ ξύλο τίκτω , αὐτός δαπανάω ὁ ξύλον · οὕτως καί ὁ λύπη τίκτω ἀπό ὁ ἁμαρτία , ἀναλίσκω ὁ ἁμαρτία , διά ὁ μετάνοια προσάγω . ὁ κατά θεός λύπη μετάνοια εἰς σωτηρία ἀμεταμέλητος ἐργάζομαι . καλός ὁ λύπη ὁ γνήσιος μετανοέω · πρέπω ὁ ἁμαρτάνω ὁ ὑπέρ ὁ ἁμαρτία πένθος · μακάριος γάρ ὁ πενθέω , ὅτι αὐτός παρακαλέω . πενθέω ὁ ἁμαρτία , ἵνα μή θρηνέω ὁ τιμωρία · ἀπολογέομαι ὁ κριτής , πρίν ἔρχομαι εἰς ὁ κριτήριον . ἤ οὐ οἶδα , ὅτι πᾶς ὁ βούλομαι δυσωπέω ὁ κριτής , οὐ ἐν αὐτός ὁ ἔτασις ὁ δίκη θεραπεύω , ἀλλά πρίν εἰσέρχομαι εἰς ὁ κριτήριον , ἢ διά φίλος , ἢ διά προστάτης , ἢ διά ἕτερος τρόπος τις ὁ δικαστής θεραπεύω ; οὐκοῦν καί ἐπί ὁ θεός ἐν ὁ καιρός ὁ βῆμα οὐ εἰμί πείθω ὁ δικαστής · πρό δέ ὁ καιρός ὁ κρίσις δυνατός δυσωπέω ὁ κριτής . διόπερ λέγω ὁ Δαυίδ · προφθάνω ὁ πρόσωπον αὐτός ἐν ἐξομολόγησις . ἐκεῖ ὁ μέγας κριτής οὐ παραλογίζομαι ῥήτωρ τέχνη · οὐ δυσωπέω δυναστεία · ἀξίωμα οὐ πείθω · πρόσωπον οὐ αἰσχύνω · χρῆμα οὐ διαφθείρω , ἀλλά φοβερός εἰμί καί ἀδυσώπητος ὁ δικαιοκρισία . ἐνταῦθα οὖν ὁ κριτής δυσωπέω καί παρακαλέω · ἐνταῦθα πᾶς σθένος καθικετεύω , ἀλλά οὐ χρῆμα · μᾶλλον δέ , εἰμί χράω ἀληθής λέγω , πείθω καί χρῆμα ὁ φιλάνθρωπος , οὐ αὐτός δέχομαι , ἀλλά διά ὁ πένης . δίδωμι πένομαι χρῆμα , καί ὁ κριτής δυσωπέω . Ταΰς δέ λέγω οἰκειόω σύ , ἐπεί μετάνοια ἐκτός ἐλεημοσύνη νεκρός εἰμί καί ἄπτερος · οὐ δύναμαι μετάνοια πτερόω , μή ἔχω πτερόν ἐλεημοσύνη . Ζεύς οὗτος ὁ καλός μετανοέω Κορνήλιος πτερόν γίνομαι ὁ εὐσέβεια ὁ ἐλεημοσύνη · ὁ ἐλεημοσύνη σύ γάρ , φημί , καί ὁ προσευχή σύ εἰς οὐρανός ἀναβαίνω . ὡς εἰμί μή ἔχω πτερόν ὁ ἐλεημοσύνη ὁ μετάνοια , οὐ ἄν εἰς οὐρανός χωρέω . ἀνοίγνυμι οὖν σήμερον ἐμπορεῖον ἐλεημοσύνη . ὁράω γάρ ὁ αἰχμάλωτος καί ὁ πένης · ὁράω ὁ ἐν ἀγορά περιφέρω , ὁράω ὁ βοῦς , ὁράω ὁ δακρύω , ὁράω ὁ στένω · πανήγυρις ἐγώ πρόκειμαι θαυμαστός , πανήγυρις δέ οὐδείς ἕτερος εἰμί ἐπάγγελμα , καί ὁ ἔμπορος οὐδείς ἕτερος εἰμί φρόνημα , ἢ ὁ ἐν ὁ ὤνιος ὀλίγος μέν ἀγοράζω , πολύς δέ πωλέω . οὐχ οὗτος ὁ ἔμπορος ἕκαστος ὁ σκοπός ; μή διά ἕτερος τίς ἐπιβάλλω τις ὁ ἐμπορία , ἢ ἵνα ὁ μικρός ὠνέομαι μέγας διαπωλέω , καί αἴρω πολυπλασιάζω αὐτός ὁ ἐμπορία ; τοιοῦτος οὖν πανήγυρις προτίθημι ἐγώ ὁ θεός · ὀλίγος ὁ δικαιοσύνη ἀγοράζω , ἵνα πολύς μεταπώληση ἐν ὁ μέλλω · εἰμί γε δέω μετάπρασις λέγω ὁ ἀνταπόδοσις . ἐνταῦθα διά ὀλίγος ἀγοράζω δικαιοσύνη , διά εὐτελής κλάσμα ἄρτος , διά εὐτελής ἱμάτιον , διά ποτήριον ψυχρός · ὅς ποτίζω ποτήριον ψυχρός , ἀμήν λέγω σύ , φημί ὁ ὁ πνευματικός ἐμπορία διδάσκαλος , οὐ μή ἀπόλλυμι ὁ μισθός αὐτός . ποτήριον ψυχρός ἔμμισθος , ἱμάτιον καί χρῆμα δίδωμι διά εὐεργεσία οὐ έμμισθος ; ἐναντίος μέν οὖν καί πολύμισθος . Ζεύς τίς οὖν ποτήριον μνημονεύω ψυχρός ; ἀδάπανος λέγω ἐλεημοσύνη · ὁ γάρ ψυχρός οὔτε ξύλον ἀναλίσκω , οὔτε ἕτερος τίς προσδαπανάω . εἰμί δέ ὅπου ἀδάπανος ὁ δόσις , τοσοῦτος ὁ εὐεργεσία ὁ χάρις , ἔνθα ἱμάτιον ἀφθονία , χρῆμα χορηγία , ὁ ἄλλος ἀγαθός ὁ περιουσία , πόσος ἀπεκδέχομαι χράω μισθός παρά ὁ δίκαιος κριτής ; ἐν ὅσος οὖν πρόκειμαι ὁ ἀρετή ὀλίγος πωλέω , παρά ὁ μεγαλόδωρος λαμβάνω , ἁρπάζω , ἀγοράζω . ὁ διψάω φημί πορεύομαι ἐπί ὕδωρ , καί ὅσος μή ἔχω ἀργύριον , βαδίζω ἀγοράζω . ἐν ὅσος πρόκειμαι ὁ πανήγυρις , ἀγοράζω ἐλεημοσύνη , μᾶλλον δέ διά ὁ ἐλεημοσύνη ἀγοράζω ὁ σωτηρία . Χριστός ἐνδύω , πτωχός ἐνδύω . Ταΰς , φημί , οἶδα καλός καί ἀκριβῶς · οὗτος προμανθάνω , οὐ σύ πρῶτος διδάσκω · οὐ παρά σύ οὗτος πρῶτος ἀκούω · οὐ ξένος κηρύσσω , ἀλλά ὅς πολλάκις ἐγώ πολύς ὁ πάρειμι διδάσκω . Οἶδα καί αὐτός , οἶδα , ὅτι οὗτος καί ὁ τοιοῦτος πολλάκις μανθάνω , ἀλλά εἴθε πολλάκις μανθάνω , κἀν ὀλίγος ὁ καλός ἐργάζομαι . ὁ ἐλεέω πτωχός δανείζω θεός . θεός δανείζω ὁ ἐλεημοσύνη , ἵνα παρά αὐτός λαμβάνω φιλανθρωπία ἀντίδοσις . ἀλλά ὦ ὁ σοφός ῥῆμα . ὁ ἐλεέω πτωχός δανείζω θεός . Ζεύς τίς οὖν οὐ λέγω · ὁ ἐλεέω πτωχός δίδωμι θεός , ἀλλά δανείζω ; οἶδα ὁ γραφή ὁ ἡμέτερος πλεονεξία . προσέχω ὅτι ὁ ἀπληστία ἐγώ πρός πλεονεξία βλέπω ὁ πλεονασμός ζητέω . καί διά οὗτος οὐ λέγω ἁπλῶς · ὁ ἐλεέω πτωχός δίδωμι θεός , ἵνα μή ἁπλόος ὁ ἀντιμισθία νομίζω · ἀλλά ὁ ἐλεέω πτωχός δανείζω θεός . εἰμί δανείζω θεός παρά ἐγώ , ἄρα χρεώστης ἐγώ εἰμί . τις οὖν θέλω αὐτός ἔχω , κριτής ἢ χρεώστης ; ὁ χρεώστης αἰδέομαι ὁ δανείζω · ὁ κριτής οὐ δυσωπέω ὁ δανείζω .