scholia-in-lucianum.scholia-in-lucianum-scholia-vetera-et-recentiora-arethae 21.38
Ἀρέθα . σὺ δὲ τάξιν αὐτῶν ὀνομάζεις τὴν ἀνάγκην . τίνα ταύτην , βέλτιστε Δᾶμι , φῂς τὴν ἀνάγκην ; ἔστι τις ἀνάγκη χηρεύουσα τοῦ καταναγκάζοντος ; οὐκ ἂν σὺ πάντως ἐρεῖς σωφρονῶν , ὅτι μηδὲ διάθεσις τοῦ διατι θέντος ἐκτὸς μηδὲ κίνησις τοῦ κινοῦντος χωρίς , μὴ ὅτι ἂν εἴποι τις τῶν ἐνυφισταμένων ἢ παρυφίστασθαι λεγομένων . εἰ δὲ καὶ φήσεις , ἤτοι ἐξ αὐτομάτου ἐρεῖς ἢ οὐκ ἐξ αὐτομάτου , καθότι μηδ’ ἔστι τούτων δυνατὸν μεταξὺ ἄλλο ἐπινοεῖν . ἀλλὰ ταύτην γε τὴν ἀνάγκην εἰ μὲν ἐξ αὐτομάτου , πρῶτον μὲν πῶς καὶ τί τὸ αὐτόματον τοῦτο , ὃ ταῖς ῥοπαῖς προσχρησάμενον τῶν στοιχείων καὶ ταῖς ποιότησιν οὕτως ἐντέχνως καὶ καταλλήλως τὰ διὰ τούτων ἀποτελεῖ ; καὶ ἔτι τούτων τῶν ἀνωτέρω τίς τὰς ποιότητας ἢ πόθεν προαγαγὼν εἶτα κεράσας προσήγορον συνδρομὴν εἰς γένεσιν τῶν ἁπλουστέρων ἀπείργασται σωμάτων , ἀφ’ ὧν ἅπασι τοῖς ἐγκοσμίοις ἡ σύνθεσις , καὶ τὸ τοῖον πόθεν ἀλλὰ μὴ τοῖον εἶναι [ καὶ ] ἑκάστῳ ἀποκεκλήρωται , καὶ ταῦτα μιᾶς ἁπάντων φύσεως ἠρτημένων , ὅσον εἰς ὅρασιν καὶ ἁφὴν ἥκειν καὶ τόπῳ περιστοιχίζεσθαι ; ἢ σύ μοι ἑώρακας πώποτε ξύλον εἰς χρυσὸν μεταβάλλον ἢ λίθον εἰς ξύλον καὶ ἔμπαλιν ἢ ἀνθρωπόμορφον λέοντα ἢ ῥύγχος ἄνθρωπον συὸς περικείμενον ; πότε δὲ ἢ ποῦ σὺ τεθέασαι φυτὰ μὴ κατὰ ταὐτὰ τὴν βλάστην ἀεὶ καὶ τὰς ῥίζας ποιούμενα ἢ μὴ τῇ παρ’ ἀλλήλων διαδοχῇ τὸ ὁμοφυὲς διασώζοντα ; ζῷα δὲ τίς τὸ παράπαν κατέλαβεν οὐχὶ κατὰ λόγον καὶ ὡς ἂν ὁ λόγος αἱρῇ δεδημιουργημένα κἀκεῖνα πάλιν τοῖς μετ’ αὐτὰ τὴν ὁμοιότητα παραπέμποντα ; καὶ ἵνα πάλιν πρὸς τὰ ἀρχοειδέστερα τὸν λόγον ἀνάξωμεν φιλοτιμότερον , τίς αὐτοῖς ἐνέθηκε τοῖς στοιχείοις ῥοπὴν ἢ ταῖς καταλλήλοις ποιότησιν ἕκαστον τούτων κεράσας ταῖς αὐταῖς ταύταις καὶ μάχεσθαι πρὸς ἄλληλα παρεσκεύασε καὶ πάλιν συνδεῖσθαι τοῖς ἐναντίοις νόμῳ φιλίας καὶ τάξεως ; οὐκ ἂν γὰρ διέσῳζε ταῦτα τοὺς αὑτῶν ὅρους τὴν πρὸς τὸ ἕτερον ὑποστάντα κοινωνίαν , ἀλλὰ διέφθειρεν ἄλληλα τῶν κατακρα5 τουμένων ἀεὶ μερῶν ὁποτέρου τούτων θατέρῳ τῷ κατακρατοῦντι ἀφανιζομένων καὶ ταύτῃ τοῦ ἀλληλοφθόρου ἀνευρίσκοντος τὸ παρρησιάζεσθαι , οὐδὲ αὖ τὴν πρὸς τὸ ἀντίπαλον ἀνάκρασιν καὶ αὖθις διάλυσιν κατεδέχετο , μή τινος κρείττονος αἰτίας ἠπίως ἐνεισδιδούσης αὐτοῦ συγκρίνεσθαί τε καὶ διακρίνεσθαι καὶ πρὸς τὴν οἰκείαν ἠρέμα φύσιν ἀποκαθίστασθαι , τοῦ συγκεχύσθαι καὶ συμπεφύρθαι ἄγαν εὐκρινῶς προμηθουμένης τῷ διαστέλλοντι . σπένδεται γοῦν ξηρότης ὑγρότητι ψυχρότητος † πρὸς θερμότητα μεσιτευούσης ὑγρότητος ἐξανύονται , ἤδη καὶ πρὸς συμβάσεις ἀπεῖδεν ὑγρότητος ἡ ξηρότης θερμότητος ἐπικηρυκευσαμένης , καὶ τὸ θερμὸν αὖθις τῷ ψυχρῷ προσενείρει τὸ φίλιον ξηρότητος κατεργασαμένης τὸν σύνδεσμον . ἦ γὰρ οὐχὶ ξηρὰ μὲν ἡ γῆ καὶ ψυχρά , ψυχρὸν δὲ τὸ ὕδωρ καὶ ὑγρόν , ὑγρὸς δὲ ἀὴρ καὶ θερμός , θερμὸν δὲ τὸ πῦρ καὶ ξηρόν ; ἀλλὰ ταῖς ἐναντίαις ταύταις ποιότησι καὶ μαχομέναις πῂ μὲν τὸ εἰρηναῖον διοικεῖται καὶ ἀστασίαστον ἡ ἐν γειτόνων τεταγμένη ποιότης , τῷ καταλλήλῳ προσαγομένη τὰ τέως διάφορα καὶ πρὸς ἐνώπιον σχέσιν τῆς τοῦ παντὸς διακοσμήσεως συμβιβάζουσα , τῇ δὲ τοῖς ἀσυμβάτοις τὴν ἔχθραν κρατύ νασα ἐν ὅροις μένειν οἰκείοις ἐθέσπισε τῷ ἀπροσμίκτῳ τῶν πέλας οἰκονομοῦσα τὸ τούτοις σωτήριον . καὶ ὅτι μὲν οὐχὶ τὸ αὐτόματον τὴν σοφὴν ταύτην ἀνάγκην ὑπέστησε , δῆλον ἐντεῦθεν καὶ ὅτῳ μικρὸν συνέσεως μέτεστι . λείπεται δὴ τοῦ μὲν αὐτομάτου τῆς τοιαύτης παρεωσμένου ἀνάγκης ἑτέραν τινὰ ταύτης αἰτίαν πρεσβυτέραν ἐπιζητεῖν εἱρμῷ τινι καὶ λόγῳ σοφίας τὸ πᾶν καταναγκάζουσαν φέρεσθαι καὶ δύναμιν ἀκάματον τῇ προαγωγῇ τῶν ὄντων ἐντιθεῖσαν . εὕρηται δὲ τοῖς πάλαι σοφοῖς ὀργανική τις τῷ ὄντι ὑπὸ σοφῷ ταττομένη τεχνίτῃ , ἣν φύσιν ἤρεσε κατονομάζειν ἄτε τῶν φυομένων ἤτοι προαγομένων ὀργανικὴν αἰτίαν καὶ τελεσιουργὸν οὖσαν τῷ προσεχεῖ τῆς ποιήσεως . οὔκουν ἐξ αὐτομάτου τὰ τῆς ἀνάγκης · οὐδὲ γὰρ ἂν οὕτως εὐτάκτως προῄει τὰ παραγόμενα οὐδ’ εἰς ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντα , ἀλλ’ ἀνεπέφυρτο πάντα καὶ συνεκέχυτο καὶ τοῦτο ἐκεῖνο τὸ Δημοκρίτου ὁμοῦ πάντα χρήματα , καθότι καὶ τὸ αὐτόματον ἄστατον ἐν πρακτέοις αἰτίαν οἱ περὶ ταῦτα δεινοὶ ἀφορίζονται . εἰ δ’ οὐκ ἐξ αὐτομάτου τὸ τάξει προϊὸν ἀμηχάνῳ ( πῶς γάρ ; ) , οὐδ’ ἂν αὐτόματος ὁ κόσμος . ἀπολυόμενος δὲ τῆς αὐτομάτου ἀλόγου αἰτίας οὐδὲν ἄλλο τὴν ἀνάγκην ἡμᾶς δίδωσιν ἐπιγινώσκειν ἢ τὴν φύσιν τῶν ὄντων ὑπὸ σοφῷ τῷ καταναγκάζοντι ὡς ὄργανον ταττομένην · ὃν δὴ θεὸν καὶ δημιουργὸν ὁ εὐσεβὴς ἀνευρηκὼς λογισμὸς ἔφορον καὶ τεχνίτην τοῦ παντὸς προευτρέπισεν . ~ Δ Mosq . 315 ὑπομόχθηρον * ] ἀνόητον . ~ ΓVΟ
Lemmas: Ἀρέθας . σύ δέ τάξις αὐτός ὀνομάζω ὁ ἀνάγκη . τίς οὗτος , ἀγαθός Δᾶμις , φημί ὁ ἀνάγκη ; εἰμί τις ἀνάγκη χηρεύω ὁ καταναγκάζω ; οὐ εἄν σύ πάντως εἴρω σωφρονέω , ὅτι μηδέ διάθεσις ὁ διατί θέω ἐκτός μηδέ κίνησις ὁ κινέω χωρίς , μή ὅτι εἄν εἶπον τις ὁ ἐνυφίστημι ἢ παρυφίστημι λέγω . εἰμί δέ καί φημί , ἤτοι ἐκ αὐτόματος εἴρω ἢ οὐ ἐκ αὐτόματος , καθότι μηδέ εἰμί οὗτος δυνατός μεταξύ ἄλλος ἐπινοέω . ἀλλά οὗτος γε ὁ ἀνάγκη εἰμί μέν ἐκ αὐτόματος , πρῶτος μέν πῶς καί τίς ὁ αὐτόματος οὗτος , ὅς ὁ ῥοπή προσχράομαι ὁ στοιχεῖον καί ὁ ποιότης οὕτως ἔντεχνος καί κατάλληλος ὁ διά οὗτος ἀποτελέω ; καί ἔτι οὗτος ὁ ἀνωτέρω τίς ὁ ποιότης ἢ πόθεν προάγω εἶτα κεράννυμι προσήγορος συνδρομή εἰς γένεσις ὁ ἁπλόος ἀπεργάζομαι σῶμα , ἀπό ὅς ἅπας ὁ ἐγκόσμιον ὁ σύνθεσις , καί ὁ τοῖος πόθεν ἀλλά μή τοῖος εἰμί [ καί ] ἕκαστος ἀποκληρόω , καί οὗτος εἷς ἅπας φύσις ἀρτάω , ὅσος εἰς ὅρασις καί ἁφή ἥκω καί τόπος περιστοιχίζω ; ἢ σῦς ἐγώ ὁράω πώποτε ξύλον εἰς χρυσός μεταβάλλω ἢ λίθος εἰς ξύλον καί ἔμπαλιν ἢ ἀνθρωπόμορφος λέων ἢ ῥύγχος ἄνθρωπος ὗς περίκειμαι ; πότε δέ ἢ ποῦ σύ θεάομαι φυτόν μή κατά αὐτός ὁ βλάστη ἀεί καί ὁ ῥίζα ποιέω ἢ μή ὁ παρά ἀλλήλων διαδοχή ὁ ὁμοφυής διασῴζω ; ζῷον δέ τίς ὁ παράπαν καταλαμβάνω οὐ κατά λόγος καί ὡς εἄν ὁ λόγος αἱρέω δημιουργέω ἐκεῖνος πάλιν ὁ μετά αὐτός ὁ ὁμοιότης παραπέμπω ; καί ἵνα πάλιν πρός ὁ ἀρχοειδής ὁ λόγος ἀνάσσω φιλότιμος , τίς αὐτός ἐντίθημι ὁ στοιχεῖον ῥοπή ἢ ὁ κατάλληλος ποιότης ἕκαστος οὗτος κεράννυμι ὁ αὐτός οὗτος καί μάχομαι πρός ἀλλήλων παρασκευάζω καί πάλιν συνδέω ὁ ἐναντίος νόμος φίλιος καί τάξις ; οὐ εἄν γάρ διασῴζω οὗτος ὁ ἑαυτοῦ ὅρος ὁ πρός ὁ ἕτερος ὑφίστημι κοινωνία , ἀλλά διαφθείρω ἀλλήλων ὁ κατακρα5 τόομαι ἀεί μέρος ὁπότερος οὗτος ἕτερος ὁ κατακρατέω ἀφανίζω καί οὗτος ὁ ἀλληλοφθόρος ἀνευρίσκω ὁ παρρησιάζομαι , οὐδέ αὖος ὁ πρός ὁ ἀντίπαλος ἀνάκρασις καί αὖθις διάλυσις καταδέχομαι , μή τις ἀγαθός αἴτιος ἤπιος ἐνεισδίδωμι αὐτός συγκρίνω τε καί διακρίνω καί πρός ὁ οἰκεῖος ἠρέμα φύσις ἀποκαθίστημι , ὁ συγχέω καί συμφύρω ἄγαν εὐκρινῶς προμηθέομαι ὁ διαστέλλω . σπένδω γοῦν ξηρότης ὑγρότης ψυχρότης † πρός θερμότης μεσιτεύω ὑγρότης ἐξανύω , ἤδη καί πρός σύμβασις ἀφοράω ὑγρότης ὁ ξηρότης θερμότης ἐπικηρυκεύω , καί ὁ θερμός αὖθις ὁ ψυχρός προσενείρω ὁ φίλιος ξηρότης κατεργάζομαι ὁ σύνδεσμος . εἰμί γάρ οὐ ξηρός μέν ὁ γῆ καί ψυχρός , ψυχρός δέ ὁ ὕδωρ καί ὑγρός , ὑγρός δέ ἀήρ καί θερμός , θερμός δέ ὁ πῦρ καί ξηρός ; ἀλλά ὁ ἐναντίος οὗτος ποιότης καί μάχομαι πη μέν ὁ εἰρηναῖος διοικέω καί ἀστασίαστος ὁ ἐν γείτων τάσσω ποιότης , ὁ κατάλληλος προσάγω ὁ τέως διάφορος καί πρός ἐνώπιος σχέσις ὁ ὁ πᾶς διακόσμησις συμβιβάζω , ὁ δέ ὁ ἀσύμβατος ὁ ἔχθρα κρατύς ΝΑΣΑ ἐν ὅρος μένω οἰκέω θεσπίζω ὁ ἀπρόσμικτος ὁ πέλας οἰκονομέω ὁ οὗτος σωτήριος . καί ὅτι μέν οὐ ὁ αὐτόματος ὁ σοφός οὗτος ἀνάγκη ὑφίστημι , δῆλος ἐντεῦθεν καί ὅστις μικρός σύνεσις μέτειμι . λείπω δή ὁ μέν αὐτόματος ὁ τοιοῦτος παρωθέω ἀνάγκη ἕτερος τις οὗτος αἴτιος πρέσβυς ἐπιζητέω εἱρμός τις καί λόγος σοφία ὁ πᾶς καταναγκάζω φέρω καί δύναμις ἀκάματος ὁ προαγωγή ὁ εἰμί ἐντίθημι . εὑρίσκω δέ ὁ πάλαι σοφός ὀργανικός τις ὁ εἰμί ὑπό σοφός τάσσω τεχνίτης , ὅς φύσις ἀρέσκω κατονομάζω αὔγ-ασμα ὁ φύω ἤτοι προάγω ὀργανικός αἴτιος καί τελεσιουργός εἰμί ὁ προσεχής ὁ ποίησις . οὔκουν ἐκ αὐτόματος ὁ ὁ ἀνάγκη · οὐδέ γάρ εἄν οὕτως εὔτακτος πρόειμι1 ὁ παράγω οὐδέ εἰς ἀεί ὡσαύτως ἔχω , ἀλλά ἀναφύρω πᾶς καί συγχέω καί οὗτος ἐκεῖνος ὁ Δημόκριτος ὁμοῦ πᾶς χρῆμα , καθότι καί ὁ αὐτόματος ἄστατος ἐν πρακτέος αἴτιος ὁ περί οὗτος δεινός ἀφορίζω . εἰμί δέ οὐ ἐκ αὐτόματος ὁ τάξις πρόειμι ἀμήχανος ( πῶς γάρ ; ) , οὐδέ εἄν αὐτόματος ὁ κόσμος . ἀπολύω δέ ὁ αὐτόματος ἄλογος αἴτιος οὐδείς ἄλλος ὁ ἀνάγκη ἐγώ δίδωμι ἐπιγιγνώσκω ἢ ὁ φύσις ὁ εἰμί ὑπό σοφός ὁ καταναγκάζω ὡς ὄργανον τάσσω · ὅς δή θεός καί δημιουργός ὁ εὐσεβής ἀνευρίσκω λογισμός ἔφορος καί τεχνίτης ὁ πᾶς προτρέπω . ~ δ Mosq . 315 ὑπομόχθηρος * ] ἀνόητος . ~ ΓΟ