scholia-in-homerum.scholia-in-iliadem-scholia-vetera 3.5.128
336 . * πολλάκις ἡ καθ᾿ Ὁμήρου τραγῳδία σκηνοβατεῖ παρὰ τοῖς ἀγνωμόνως αὐτὸν ἐθέλουσι συκοφαντεῖν , ὅτι παρεισάγει κατὰ τήνδε τὴν ῥαψῳδίαν τιτρωσκομένους θεοὺς , Ἀφροδίτην τὸ πρότερον ὑπὸ Διομήδους , εἶτα Ἄρην . προστιθέασι δὲ τούτοις ὅσα κατὰ παρηγι - ρίαν ἡ Διώνη περὶ τῶν ἔτι πρότερον ἀτυχησάντων ἀπαγγέλλει θεῶν . ἐν μέρει δ᾿ ὑπὲρ ἑκάστου τὸν λόγον ἀποδώσομεν ἡμεῖς , οὐδεμιᾶς ἐκτὸς ὄντα φιλοσοφίας . Διομήδης γὰρ Ἀθηνᾶν ἔχων σύμμαχον . τουτέστι τὴν φρόνησιν , ἔτρωσεν Ἀφροδίτην , ἤτοι τὴν ἀφροσύνην , οὐ μὰ Δία θεάν τινα , τὴν δὲ τῶν μαχομένων βαρβάρων ἀλογιστίαν . αὐτὸς μὲν γὰρ ἅτε διὰ πάσης ἐληλυθὼς μαθήσεως , καὶ τοῦτο μὲν ἐν Θήβαις , τοῦτο δ᾿ ἐν Ἰλίῶ δεκαετῆ χρόνον τοῦ μάχεσθαι προϊστά - μενος ἐμφρόνως , εὐμαρῶς διώκει τοὺς βαρβάρους · οἱ δ᾿ ἀναίσθητοι καὶ λογισμῶν ὀλίγα κοινωνοῦντες ὑπ᾿ αὐτοῦ διώκονται , καθάπερ ὄϊες πολυπάμονος ἀνδρὸς ἐν αὐλῇ . πολλῶν οὖν φονευομένων , ἀλληγορικῶς Ὅμηρος τὴν βαρβαρικὴν ἀφροσύνην τετρῶσθαί φησιν ὑπὸ Διομή - δους . ὁμοίως δὲ ὁ Ἄρης οὐδέν ἐστιν ἄλλο πλὴν ὁ πόλεμος , παρὰ τὴν ἀρὴν ὠνομασμένος , ἥπερ ἐστὶν ἡ βλάβη . γένοιτο δ᾿ ἂν ἡμῖν τοῦτο σαφὲς ἐκ τοῦ λέγειν αὐτὸν “ μαινόμενον , τυκτὸν κακὸν , ἀλλοπρόσ - αλλον ” ( 831 ) · ἐπιθέτοις γὰρ ἁρμόζουσι πολέμῳ κέχρηται μᾶλλον ἢ θεῷ . μανίας γάρ εἰσι πλήρεις ἅπαντες οἱ μαχόμενοι , πρὸς τὸν κατ᾿ ἀλλήλων φόνον ἐνθουσιαστικῶς ζέσαντες . καὶ τὸ ἀλλοπρόσαλλον ἑτέρωθί που διὰ πλειόνων ἐξηγεῖται , λέγων “ ξυνὸς Ἐνυάλιος , καί τε κτανέοντα κατέκτα ” ( Ιl . 18 , 309 ) · νεμεσηταὶ γὰρ αἱ πολέμων ἐπ᾿ ἀμφότερα ῥοπαὶ , καὶ τὸ νικηθὲν οὐδὲ προσαντῆσαν αἰφνιδίως πολ - λάκις ἐκράτησεν , ὥστε τῆς ἐν ταῖς μάχαις ἀμφιβολίας ἄλλοτε πρὸς ἄλλους μεταφοιτώσης ἐτύμως κακὸν ἀλλοπρόσαλλον εἴρηκε τὸν πόλεμον . ἐτρώθη δὲ ὑπὸ Διομήδους Ἄρης οὐ κατ᾿ ἄλλο τι μέρος , ἀλλὰ νείατον ἐς κενεῶνα σφόδρα πιθανῶς · ἐπὶ γὰρ τὰ κενὰ τῆς μὴ πάνυ φρουρουμένης τῶν ἀντιπάλων τάξεως παρεισελθὼν εὐμαρῶς ἐτρέψατο τοὺς βαρβάρους . καὶ μὴν χάλκεον λέγει τὸν Ἄρην , τὰς τῶν μαχομένων πανοπλίας ὑποσημαίνων · σπάνιος γὰρ ἦν ὁ σίδηρος ἐν τῷ πάλαι χρόνῳ , τὸ δὲ σύμπαν ἐσκέποντο χαλκῷ . διὰ τοῦτό φησιν “ ὄσσε ἄμεργεν αὐγὴ χαλκείη κορύθων ἄπο λαμπομενάων θωρήκων τε νεοσμήκτων ” ( Ιl . 13 , 340 ) . ἀναβοᾷ δὲ τρωθεὶς “ ὅσσον τ᾿ ἐννεά - χιλοι ἐπίαχον ἢ δεκάχιλοι ” ( 860 ) . καὶ τοῦτο δὲ τεκμήριον πολλῶν διωκομένων ἐν τῷ πολέμῳ πολεμίων · οὐ γὰρ ἂν εἷς θεὸς ἀνεβόησε τοσοῦτον , ἀλλ᾿ ἡ φεύγουσα μυρίανδρος , ὡς οἶμαι , τῶν βαρβάρων φάλαγξ , ὥστ᾿ ἐναργέσι τεκμηρίοις καὶ διὰ τῶν κατὰ μέρος ἐδεί - ξαμεν οὐκ Ἄρην τὸν τετρωμένον ὑπὸ Διομήδους , ἀλλὰ τὸν πόλεμον . αὗται δ᾿ αἱ παρεκβάσεις τῶν προτέρων ἀλληγοριῶν , δι᾿ ὧν καὶ τεχ - νικωτέραν ἔχουσιν ἐμπειρίαν , ἐν οἷς φησὶ “ τλῆ μὲν Ἄρης , ὅτε μιν Ὦτος κρατερός τ᾿ Ἐφιάλτης , παῖδες Ἀλωῆος , δῆσαν κρατερῷ ἐνὶ δεσμῷ ” ( 385 ) . γεννικοὶ γὰρ οὗτοι καὶ κατ᾿ ἀλκὴν ἰσχυροὶ νεανίαι γεγονότες , ἐπειδὴ πολέμων καὶ ταραχῶν μεστὸν ᾔδεσαν τὸν βίον , οὐδεμιᾶς εἰρηνικῆς ἀναπαύσεως μέσης τοὺς παῤ ἕκαστα κάμνοντας ἀνιείσης , ἰδίοις ὅπλοις ἐκστρατευσάμενοι τὴν ἐπιπολάζουσαν ἀηδίαν ἀνέστειλαν . ἄχρι μὲν οὖν τρισκαίδεκα ὁ οἶκος μηνῶν αὐτῶν ἀκλινὴς καὶ ἀστασίαστος ἐν ὁμονοίᾳ καὶ εἰρήνῃ διεστρατήγει , μητρυιὰ δὲ παρεισπεσοῦσα φιλόνεικος , οἰκίας νόσος , ἀνέτρεψε πάντα καὶ διέ - φθειρε τὴν πρώτην εὐστάθειαν . ἐκ δευτέρας δὲ πάλιν ὁμοίας ταραχῆς ἀναφθείσης , ἔδοξεν ὁ Ἄρης ἀπὸ τοῦ δεσμωτηρίου λυθῆναι , τουτέστιν ὁ πόλεμος . Ἡροκλέα δὲ νομιστέον οὐκ ἀπὸ σωματικῆς δυνάμεως ἀναχθέντα τοσοῦτον ἰσχῦσαι τοῖς τότε χρόνοις , ἀλλ᾿ ἀνὴρ ἔμφρων καὶ σοφίας οὐρανίου μύστης γεγονὼς , ὡσπερεὶ κατὰ βαθείας ἀχλύος ἐπιδεδυκυῖαν ἐφώτισε τὴν οἰκουμένην , καθάπερ ὁμολογοῦσιν οἱ φιλό - σοφοι καὶ Στωϊκῶν οἱ δοκιμώτεροι . περὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων ἄθλων , ὁπόσοι τῆς παῤ Ὁμήρου μνήμης ὑστεροῦσι , τί δεῖ παρὰ καιρὸν ἐκ - μηκύνειν φιλοτεχνοῦντας ; ὅτι κάπρον μὲν εἷλε τὴν ἐπιπολάζουσαν ἀνθρώποις ἀκολασίαν , λέοντα δὲ τὴν ἀκρίτως ὁρμῶσαν ἐφ᾿ ἃ μὴ δεῖ φορὰν , κατ᾿ αὐτὸ δὲ θυμοὺς ἀλόγους πεδήσας , τὸν ὑβριστὴν ταῦ - ρον ἐνομίσθη δεδεκέναι . δειλίαν γε μὴν ἐφυγάδευσεν ἐκ τοῦ βίου τὴν κεραυνίαν ἔλαφον . καί τις ἀπρεπῶς ὀνομαζόμενος ἆθλος αὐτῷ Αὐ - γέου κόπρος ἐκμεμόχθηται , διακαθήραντος αὐτοῦ τὴν ἐπιτρέχουσαν ἀνθρώποις ἀσέλγειαν . ὄρνεις δὲ τὰς ὑπηνέμους ἐλπίδας , αἳ βόσκουσι τὸν βίον ἡμῶν , ἀπεσκέδασε δὲ καὶ τὸν πολύχουν κόπρον . καὶ τὴν πολυ - κέφαλον Ὕδραν , τὴν ἡδονὴν , ἥτις ὅταν ἐκκοπῇ πάλιν ἄρχεται βλαστά - νειν , ὥσπερ διὰ πυρός τινος τῆς παραινέσεως ἐξέκαυσεν . αὐτός γε μὴν ὁ τρικέφαλος δειχθεὶς ἡλίῳ Κέρβερος εἰκότως ἂν τὴν τριμερῆ φιλο - σοφίαν ὑπαινίττοιτο · τὸ μὲν γὰρ αὐτῆς λογικὸν , τὸ δὲ ἠθικὸν , τὸ δὲ φυσικὸν ὀνομάζεται , ταῦτα δ᾿ ὥσπερ ἀφ᾿ ἑνὸς αὐχένος ἐκπεφυκότα τριχῆ κατὰ κεφαλὴν μερίζεται . περὶ μὲν δὴ τῶν ἄλλων ἄθλων , ὥσπερ εἶπον , ἐν συντόμῳ δεδήλωται · τετρωμένην δ᾿ Ὀμηρος ὑπε - στήσατο τὴν Ἥραν , τοῦτο ἀκριβῶς παραστῆσαι βουλόμενος , ὅτι τὸν θολερὸν ἀέρα καὶ πρὸ τῆς ἑκάστου διανοίας ὑπαχλύοντα πρῶτος Ἡροκλῆς θείῳ χρησάμενος λόγῳ διήρθρωσε , τὴν ἑκάστου τῶν ἀν - θρώπων ἀμαθίαν πολλαῖς νουθεσίαις κατατρώσας , ὅθεν ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανὸν ἀφίησι τὰ τόξα . τὰ δὲ λοιπὰ ζήτει ἔμπροσθεν εἰς τὸ “ τλῆ δ᾿ Ἥρη ” ( ΙΙ . 5 , 392 ) . ὥσθ᾿ αἱ Ἡρακλέους χεῖρες ἁγνεύουσι παντὸς Ὀλυμπίου μύσους . ἀρχηγὸς δὲ πάσης σοφίας γενόμενος Ὅμηρος ἀλληγορικῶς παρέδωκε τοῖς μετ᾿ αὐτὸν ἀρύσασθαι πάνθ᾿ ὅσα πρῶτος παρεφιλοσόφησεν .
Lemmas: 336 . * πολλάκις ὁ κατά Ὅμηρος τραγῳδία σκηνοβατέω παρά ὁ ἀγνώμων αὐτός ἐθέλω συκοφαντέω , ὅτι παρεισάγω κατά ὅδε ὁ ῥαψῳδία τιτρώσκω θεός , Ἀφροδίτη ὁ πρότερος ὑπό Διομήδης , εἶτα Ἄρης . προστίθημι δέ οὗτος ὅσος κατά παρηγι - Ριάν ὁ Διώνη περί ὁ ἔτι πρότερος ἀτυχέω ἀπαγγέλλω θεός . ἐν μέρος δέ ὑπέρ ἕκαστος ὁ λόγος ἀποδίδωμι ἐγώ , οὐδείς ἐκτός εἰμί φιλοσοφία . Διομήδης γάρ Ἀθηνᾶ ἔχω σύμμαχος . τουτέστι ὁ φρόνησις , τιτρώσκω Ἀφροδίτη , ἤτοι ὁ ἀφροσύνη , οὖον μά Ζεύς θεός τις , ὁ δέ ὁ μάχομαι βάρβαρος ἀλογιστία . αὐτός μέν γάρ ἅτε διά πᾶς ἔρχομαι μάθησις , καί οὗτος μέν ἐν Θῆβαι , οὗτος δέ ἐν Ἴλιον δεκαετής χρόνος ὁ μάχομαι προΐστημι - μένος ἔμφρων , εὐμαρής διώκω ὁ βάρβαρος · ὁ δέ ἀναίσθητος καί λογισμός ὀλίγος κοινωνέω ὑπό αὐτός διώκω , καθάπερ οἶς πολυπάμων ἀνήρ ἐν αὐλή . πολύς οὖν φονεύω , ἀλληγορικός Ὅμηρος ὁ βαρβαρικός ἀφροσύνη τιτρώσκω φημί ὑπό Διόμη - δίδωμι . ὁμοίως δέ ὁ Ἄρης οὐδείς εἰμί ἄλλος πλήν ὁ πόλεμος , παρά ὁ ἀρή ὀνομάζω , ὅσπερ εἰμί ὁ βλάβη . γίγνομαι δέ εἄν ἐγώ οὗτος σαφής ἐκ ὁ λέγω αὐτός “ μαίνομαι , τυκτός κακός , ἀλλοπρός - ἄλλος ” ( 831 ) · ἐπίθετος γάρ ἁρμόζω πόλεμος χράομαι μᾶλλον ἢ θεός . μανία γάρ εἰμί πλήρης ἅπας ὁ μάχομαι , πρός ὁ κατά ἀλλήλων φόνος ἐνθουσιαστικός ζέω . καί ὁ ἀλλοπρόσαλλος ἑτέρωθι ποῦ διά πλείων ἐξηγέομαι , λέγω “ ξυνός Ἐνυάλιος , καί τε κτείνω κατακτείνω ” ( Ιl . 18 , 309 ) · νεμεσητός γάρ ὁ Πολέμων ἐπί ἀμφότερος ῥοπή , καί ὁ νικάω οὐδέ προσαντάω αἰφνίδιος πολ - λακίς κρατέω , ὥστε ὁ ἐν ὁ μάχη ἀμφιβολία ἄλλοτε πρός ἄλλος μεταφοιτάω ἔτυμος κακός ἀλλοπρόσαλλος εἴρω ὁ πόλεμος . τιτρώσκω δέ ὑπό Διομήδης Ἄρης οὖον κατά ἄλλος τίς μέρος , ἀλλά νέατος εἰς κενεών σφόδρα πιθανός · ἐπί γάρ ὁ κενός ὁ μή πάνυ φρουρέω ὁ ἀντίπαλος τάξις παρεισέρχομαι εὐμαρής τρέπω ὁ βάρβαρος . καί μήv χάλκεος λέγω ὁ Ἄρης , ὁ ὁ μάχομαι πανοπλία ὑποσημαίνω · σπάνις γάρ εἰμί ὁ σίδηρος ἐν ὁ πάλαι χρόνος , ὁ δέ σύμπας σκέπω χαλκός . διά οὗτος φημί “ ὄσσε ἀμέργω αὐγή χάλκεος κόρυς ἀπό λάμπω θώραξ τε νεόσμηκτος ” ( Ιl . 13 , 340 ) . ἀναβοάω δέ τιτρώσκω “ ὅσος τε ἐννέα - χιλός ἐπιάχω ἢ δεκάχιλοι ” ( 860 ) . καί οὗτος δέ τεκμήριον πολύς διώκω ἐν ὁ πόλεμος πολέμιος · οὖον γάρ εἄν εἷς θεός ἀναβοάω τοσοῦτος , ἀλλά ὁ φεύγω Μυρίανδρος , ὡς οἴομαι , ὁ βάρβαρος φάλαγξ , ὥστε ἐναργής τεκμήριον καί διά ὁ κατά μέρος ἐσθίω - ξαίνω οὐ Ἄρης ὁ τιτρώσκω ὑπό Διομήδης , ἀλλά ὁ πόλεμος . οὗτος δέ ὁ παρέκβασις ὁ πρότερος ἀλληγορία , διά ὅς καί τε - νίκος ἔχω ἐμπειρία , ἐν ὅς φημί “ ἔτλην μέν Ἄρης , ὅτε ὅς Ὦτος καρτερός τε Ἐφιάλτης , παῖς Ἀλωεύς , δήω καρτερός ἐν δεσμός ” ( 385 ) . γεννικός γάρ οὗτος καί κατά ἀλκή ἰσχυρός νεανίας γίγνομαι , ἐπεί Πολέμων καί ταραχή μεστός οἶδα ὁ βίος , οὐδείς εἰρηνικός ἀνάπαυσις μέσος ὁ παρά ἕκαστος κάμνω ἀνίημι , ἴδιος ὅπλον ἐκστρατεύω ὁ ἐπιπολάζω ἀηδία ἀναστέλλω . ἄχρι μέν οὖν τρεισκαίδεκα ὁ οἶκος μείς αὐτός ἀκλινής καί ἀστασίαστος ἐν ὁμόνοια καί εἰρήνη διαστρατηγέω , μητρυιά δέ παρεισπίπτω Φιλόνεικος , οἰκίον νόσος , ἀνατρέπω πᾶς καί διέ - φθείρω ὁ πρῶτος εὐστάθεια . ἐκ δύο δέ πάλιν ὅμοιος ταραχή ἀνάπτω , δοκέω ὁ Ἄρης ἀπό ὁ δεσμωτήριον λύω , τουτέστιν ὁ πόλεμος . Ἡροκλῆς δέ νομιστέος οὐ ἀπό σωματικός δύναμις ἀνάσσω τοσοῦτος ἰσχύω ὁ τότε χρόνος , ἀλλά ἀνήρ ἔμφρων καί σοφία οὐράνιος μύστης γίγνομαι , ὡσπερεί κατά βαθύς ἀχλύς ἐπιδύω φωτίζω ὁ οἰκέω , καθάπερ ὁμολογέω ὁ φιλο - σοφός καί Στωϊκός ὁ δόκιμος . περί μέν οὖν ὁ ἄλλος ἆθλος , ὁπόσος ὁ παρά Ὅμηρος μνήμη ὑστερέω , τίς δεῖ παρά καιρός ἐκ - μηκύνω φιλοτεχνέω ; ὅτι κάπρος μέν αἱρέω ὁ ἐπιπολάζω ἄνθρωπος ἀκολασία , λέων δέ ὁ ἄκριτος ὁρμή ἐπί ὁ μή δεῖ φορά , κατά αὐτός δέ θυμός ἄλογος πεδάω , ὁ ὑβριστής ταῦ - ἀντίμοιρος νομίζω δήω . δειλία γε μήv φυγαδεύω ἐκ ὁ βίος ὁ κεραυνίας ἔλαφος . καί τις ἀπρεπῶς ὀνομάζω ἆθλος αὐτός αὖος - γεόω κόπρος ἐκμοχθέω , διακαθαίρω αὐτός ὁ ἐπιτρέχω ἄνθρωπος ἀσέλγεια . ὄρνις δέ ὁ ὑπήνεμος ἐλπίς , ὅς βόσκω ὁ βίος ἐγώ , ἀποσκεδάννυμι δέ καί ὁ πολύχοος κόπρος . καί ὁ πολύς - Κέφαλος Ὕδρα , ὁ ἡδονά , ὅστις ὅταν ἐκκόπτω πάλιν ἄρχω βλαστά - νέος , ὥσπερ διά πῦρ τις ὁ παραίνεσις ἐκκαίω . αὐτός γε μήv ὁ τρικέφαλος δείκνυμι ἥλιος Κέρβερος εἰκότως εἄν ὁ τριμερής φιλο - σοφία ὑπαινίσσομαι · ὁ μέν γάρ αὐτός λογικός , ὁ δέ ἠθικός , ὁ δέ φυσικός ὀνομάζω , οὗτος δέ ὥσπερ ἀπό εἷς αὐχήν ἐκφύω τριχῆ κατά κεφαλή μερίζω . περί μέν δή ὁ ἄλλος ἆθλος , ὥσπερ εἶπον , ἐν σύντομος δηλόω · τιτρώσκω δέ Ὅμηρος ΥΠΕ - ἵστημι ὁ Ἥρα , οὗτος ἀκριβῶς παρίστημι βούλομαι , ὅτι ὁ θολερός ἀήρ καί πρό ὁ ἕκαστος διάνοια υπαχλυειμι πρῶτος Ἡροκλῆς θεῖον χράω λόγος διαρθρώνω , ὁ ἕκαστος ὁ εἰς - τρωπάω ἀμαθία πολύς νουθεσία κατατιτρώσκω , ὅθεν ἀπό γῆ εἰς οὐρανός ἀφίημι ὁ τόξον . ὁ δέ λοιπάς ζητέω ἔμπροσθεν εἰς ὁ “ ἔτλην δέ Ἥρα ” ( ΙΙ . 5 , 392 ) . ὥστε ὁ Ἡρακλῆς χείρ ἁγνεύω πᾶς Ὀλύμπιος μύσος . ἀρχηγός δέ πᾶς σοφία γίγνομαι Ὅμηρος ἀλληγορικός παραδίδωμι ὁ μετά αὐτός ἀρύω πᾶς ὅσος πρῶτος παραφιλοσοφέω .