scholia-in-homerum.scholia-in-iliadem-scholia-vetera 1.1.37
50 . διὰ τί ἀπὸ τῶν κυνῶν καὶ τῶν ἡμιόνων ὁ λοιμὸς ἤρξατο , ἀπὸ τῶν Ἑλλήνων δὲ οὐ , οὐδὲ ἀπʼ ἄλλου ζώου τινός ; καὶ οἱ μὲν ῥητορικῶς λύοντές φασιν ὅτι φιλάνθρωπον ὂν τὸ θεῖον ἐβούλετο παιδεῦσαι τοὺς Ἕλληνας καὶ μὴ παντάπασιν ἀπολέσαι , καὶ διὰ τοῦτο πρότερον ἀπό τοιούτων ζώων ἤρξατο , μετάνοιαν τοῖς ἁμαρτήσασι διδούς . οἱ δὲ ἀληθέστερον καὶ φιλοσοφώτερον λύοντές φασιν ὅτι ἅπας μὲν λοιμὸς ἀπὸ ἐκφλογώσεως γίνεται , γῆθεν ἀναφερόμενος ἐξ ἀναθυμιάσεως . διὸ καὶ τὸν Ἀπόλλωνά φασιν αἴτιον εἶναι τῆς τοιαύτης ἀσθενείας , ἐπεὶ ὁ αὐτὸς εἶναι λέγεται τῷ ἡλίῳ τῷ καταφλέγοντι τὴν γῆν . ἐκ δὲ τῆς γῆς γιγνομένης τῆς νόσου , ἀναγκαῖον τοὺς κύνας πρώτους ᾐσθῆσθαι τῆς βλάβης , ὅτι τε καὶ αἰσθητικώτερά ἐστι τὰ ἄλογα ζῶα φύσει τῶν ἀνθρώπων καὶ ὅτι κάτω νεύουσι πρὸς τὴν γῆν καὶ ἀνιχνεύουσι . τοὺς δὲ ἡμιόνους οὐ διὰ τὸ κάτω νεύειν , ἀλλὰ τῷ ἐκ διαφόρων σωμάτων εἰληχέναι τὴν γένεσιν · παντελῶς γὰρ εὐδιάφθαρτον τὸ τοιοῦτο . τῆς δεκάτης δὲ ἡμέρας γεγενῆσθαι φανερὸν τὸ νοσῶδες , εὐλόγως · κατʼ αὐτὸν δὲ τὸν ποιητὴν τὸ θεώρημα δεῖ λύειν . τῇ δεκάτῃ φαίνεται τὸ νοσῶδες , τοῦ ἀέρος ἐν ταύτῃ πάντως καθισταμένου , ὥσπερ καὶ αὐτὸς ὁ ποιητὴς δεδήλωκεν . ἡ Ἥρα , φησὶν , ἐπὶ φρεσὶ θῆκε τῷ Ἀχιλλεῖ . Ἀχιλλεὺς γὰρ Χείρωνος ὢν μαθητὴς , καὶ τὴν ἰατρικὴν τέχνην σοφὸς , ἐκ τῆς καταστάσεως τοῦ ἀέρος ἐπέγνω γινόμενον τὸ κακόν . τὸ γὰρ τῆς Ἥρας ὄνομα παρὰ τὸν ἀέρα πεποίηται , ἐπεὶ τίνος ἕνεκα Νέστωρ ἢ Ὀδυσσεὺς ἢ Μενέλαος , οὐδενὸς ἔλαττον τῶν Ἑλλήνων φροντίζοντες , οὐ ζητοῦσιν , ἀλλὰ μόνος τῇ δεκάτῃ δʼ ἀγορήνδε καλέσσατο λαὸν Ἀχιλλεύς ; Φιλάνθρωπος ὢν ὁ θεὸς πρῶτον τὰς ἡμιόνους καὶ τοὺς κύνας καὶ τὰ ἄλογα ζῶα ἀναιρεῖ , ἵνα διὰ τούτων εἰς δέος ἀγαγὼν τοὺς Ἕλληνας ἐπὶ τὸ εὐσεβεῖν παρασκευάσῃ . ἢ ὅτι αἱ ἡμίονοι καὶ οἱ κύνες τὴν αἴσθησιν τῆς ὀσφρήσεως ἐνεργεστέραν ἔχουσιν . οἱ μὲν γὰρ κύνες ἀπὸ τῆς ὀσφρήσεως τῶν ἰχνῶν ἐν αἰσθήσει τῶν θηρίων γίνονται , αἱ δὲ ἡμίονοι πολλάκις ἀπολειφθεῖσαι ἀνθρώπων ἀπὸ τῆς ὀσφρήσεως καὶ τὰς ὁδοὺς ἀνευρίσκουσιν . * ὅτι οὐκ ὀρθῶς τινὲς οὐρῆας τοὺς φύλακας · ἀντιδιαστέλλει γὰρ διὰ τοῦ αὐτοῖσι . οὐρῆες μὲν πρῶτον ] οὐρῆες λέγονται διὰ τὸ ἄγονον , ὡς οὔρια ὠὰ καλοῦμεν . εὐπαθῆ δὲ τὰ ζῶα ταῦτα καὶ εὐάλωτα ὑπὸ νόσου · σύμμικτος γὰρ οὖσα ἡ φύσις αὐτῶν , καὶ ἐκ διαφερόντων τοῖς εἴδεσιν , οὐ μεγάλης εἰς τὸ φθείρεσθαι δεῖται ἀνάγκης , οὐδὲ ἀντέχει μέχρι πολλοῦ βλαπτομένη . οἱ δὲ κύνες καθαροῦ δέονται τοῦ ἀέρος , ὀξυτέρᾳ τῇ ὀσφρήσει χρώμενοι . ἀργοὺς δὲ ἀκουστέον τοὺς λευκοὺς , ὅτι ἀσθενέστερά ἐστι τὰ τοιαῦτα σώματα τῶν ἐναντίως ἐχόντων , ἀραιότερα ὄντα καὶ εὐπαθέστερα .
Lemmas: 50 . διά τίς ἀπό ὁ κύω καί ὁ ἡμίονος ὁ λοιμός ἄρχω , ἀπό ὁ Ἕλλην δέ οὖον , οὐδέ ἀπό ἄλλος ζῷον τις ; καί ὁ μέν ῥητορικός λύω φημί ὅτι φιλάνθρωπον εἰμί ὁ θέω βούλομαι παιδεύω ὁ Ἕλλην καί μή παντάπασι ἀπόλλυμι , καί διά οὗτος πρότερος ἀπό τοιοῦτος ζῷον ἄρχω , μετάνοια ὁ ἁμαρτάνω δίδωμι . ὁ δέ ἀληθής καί φιλόσοφος λύω φημί ὅτι ἅπας μέν λοιμός ἀπό ἐκφλόγωσις γίγνομαι , γῆθεν ἀναφέρω ἐκ ἀναθυμίασις . διό καί ὁ Ἀπόλλων φημί αἴτιος εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀσθένεια , ἐπεί ὁ αὐτός εἰμί λέγω ὁ ἥλιος ὁ καταφλέγω ὁ γῆ . ἐκ δέ ὁ γῆ γίγνομαι ὁ νόσος , ἀναγκαῖος ὁ κύω πρῶτος αἰσθάνομαι ὁ βλάβη , ὅτι τε καί αἰσθητικός εἰμί ὁ ἄλογος ζῷον φύσις ὁ ἄνθρωπος καί ὅτι κάτω νεύω πρός ὁ γῆ καί ἀνιχνεύω . ὁ δέ ἡμίονος οὖον διά ὁ κάτω νεύω , ἀλλά ὁ ἐκ διάφορος σῶμα λαγχάνω ὁ γένεσις · παντελῶς γάρ εὐδιάφθαρτος ὁ τοιοῦτος . ὁ δέκατος δέ ἡμέρα γίγνομαι φανερός ὁ νοσώδης , εὔλογος · κατά αὐτός δέ ὁ ποιητής ὁ θεώρημα δεῖ λύω . ὁ δέκατος φαίνω ὁ νοσώδης , ὁ ἀήρ ἐν οὗτος πάντως καθίστημι , ὥσπερ καί αὐτός ὁ ποιητής δηλόω . ὁ Ἥρα , φημί , ἐπί φρήν τίθημι ὁ Ἀχιλλεύς . Ἀχιλλεύς γάρ Χείρων εἰμί μαθητής , καί ὁ ἰατρικός τέχνη σοφός , ἐκ ὁ κατάστασις ὁ ἀήρ ἐπιγιγνώσκω γίγνομαι ὁ κακός . ὁ γάρ ὁ Ἥρα ὄνομα παρά ὁ ἀήρ ποιέω , ἐπεί τίς ἕνεκα Νέστωρ ἢ Ὀδυσσεύς ἢ Μενέλαος , οὐδείς μικρός ὁ Ἕλλην φροντίζω , οὖον ζητέω , ἀλλά μόνος ὁ δέκατος δέ ἀγορήνδε καλέω λαός Ἀχιλλεύς ; Φιλάνθρωπος εἰμί ὁ θεός πρῶτος ὁ ἡμίονος καί ὁ κύω καί ὁ ἄλογος ζῷον ἀναιρέω , ἵνα διά οὗτος εἰς δέος ἄγω ὁ Ἕλλην ἐπί ὁ εὐσεβέω παρασκευάζω . ἢ ὅτι ὁ ἡμίονος καί ὁ κύω ὁ αἴσθησις ὁ ὄσφρησις ἐνεργός ἔχω . ὁ μέν γάρ κύω ἀπό ὁ ὄσφρησις ὁ ἴχνος ἐν αἴσθησις ὁ θηρίον γίγνομαι , ὁ δέ ἡμίονος πολλάκις ἀπολείπω ἄνθρωπος ἀπό ὁ ὄσφρησις καί ὁ ὁδός ἀνευρίσκω . * ὅτι οὐ ὀρθῶς τις ὀρεύς ὁ φύλαξ · ἀντιδιαστέλλω γάρ διά ὁ αὐτός . ὀρεύς μέν πρῶτος ] ὀρεύς λέγω διά ὁ ἄγονος , ὡς οὔριον ᾠόν καλέω . εὐπαθής δέ ὁ ζῷον οὗτος καί εὐάλωτος ὑπό νόσος · σύμμικτος γάρ εἰμί ὁ φύσις αὐτός , καί ἐκ διαφέρω ὁ εἶδος , οὖον μέγας εἰς ὁ φθείρω δήω ἀνάγκη , οὐδέ ἀντέχω μέχρι πολύς βλάπτω . ὁ δέ κύω καθαρός δήω ὁ ἀήρ , ὀξύς ὁ ὀσφραίνομαι χράω . ἀργός δέ ἀκούω ὁ λευκός , ὅτι ἀσθενής εἰμί ὁ τοιοῦτος σῶμα ὁ ἐναντίος ἔχω , ἀραῖος εἰμί καί εὐπαθής .