scholia-in-euripidem.vitae-euripidis 1
ΕΥΡΠΠΔΗΣ ὁ ποιητὴς υίὸς ἐγένετο Μνησάρχου καπήλου καὶ Κλειτοῦς λαχανοπώλιδος , Ἀθηναῖος μὲν , ἐγεννήθη δὲ ἐν Σαλαμῖνι ἐπὶ Καλλιάδου ἄρχοντος κατὰ τὴν οε΄ ὀλυμπιάδα , ὅτε ἐναυμάχησαν τοῖς Πέρσαις οἱ Ἕλληνες . ἤσκησε δὲ κατʼ ἀρχὰς μὲν παγκράτιον ἢ πυγμὴν , τοῦ πατρὸς αὐτοῦ χρησμὸν λαβόντος ὅτι στεφανηφόρους ἀγῶνας νικήσει . καί φασιν αὐτὸν Ἀθήνησι νικῆσαι . ἀναγνοὺς δὲ ἐπὶ τραγῳδίαν ἐτράπη , καὶ πολλοὺς προσεξεῦρε λόγους , φυσιολογίας , ῥητορείας , ἀναγνωρισμοὺς , ὡς δὴ ἀκουστὴς γενόμενος Ἀναξαγόρου καὶ Προδίκου καὶ Πρωταγόρου καὶ Σωκράτους ἑταῖρος . δοκεῖ δὲ αὐτῷ καὶ Σωκράτης ὁ φιλόσοφος καὶ Μνησίλοχος συμπεποιηκέναι τινὰ , ὥς φησι Τηλεκλείδης Μνησίλοχός ἐστʼ ἐκεῖνος , ὃς φρύγει τι δρᾶμα καινὸν Εὑριπίδῃ , καὶ Σωκράτης τὰ φρύγανʼ ὑποτίθησιν . οἱ δὲ τὰ μέλη φασὶ Κηφισοφῶντα ποιεῖν ἢ Τιμοκράτην Ἀργεῖον . φασὶ δὲ αὐτὸν καὶ ζωγράφον γενέσθαι καὶ δείκνυσθαι αὐτοῦ πινάκια ἐν Μεγάροις · γενέσθαι δὲ αὐτὸν καὶ πυρφόρον τοῦ Ζωστηρίου Ἀπόλλωνος , γεννηθῆναι δὲ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ καὶ Ἑλλάνικον ἐν ᾗ ἐνίκων τὴν περὶ Σαλαμῖνα ναυμαχίαν οἱ Ἕλληνες , ἄρξασθαι δὲ ἀγωνίζεσθαι γενόμενον ἐτῶν κϚ΄ . μετέστη δὲ ἐν Μαγνησίᾳ καὶ προξενίᾳ ἐτιμήθη καὶ ἀτελείᾳ . ἐκεῖθεν δὲ εἰς Μακεδονίαν περὶ Ἀρχέλαον γενόμενος διέτριψε καὶ χαριζόμενος αὐτῷ δρᾶμα ὁμωνύμως ἔγραψε , καὶ μάλα ἔπραττε παῤ αὐτῷ , ὅτε καὶ ἐπὶ τῶν διοικήσεων ἐγένετο . ἐλέγετο δὲ καὶ βαθὺν πώγωνα θρέψαι καὶ ἐπὶ τῆς ὄψεως φακοὺς ἐσχηκέναι , γυναῖκα δὲ γῆμαι πρώτην Μελιτὼ , δευτέραν δὲ Χοιρίλην . καὶ υἱοὺς κατέλιπε τρεῖς , Μνησαρχίδην πρεσβύτερον , ἔμπορον , δεύτερον δὲ Μνησίλοχον , ὑποκριτὴν , νεώτερον δὲ . Εὐριπίδην , ὃς ἐδίδαξε τοῦ πατρὸς ἔνια δράματα . ἤρξατο δὲ διδάσκειν ἐπὶ Καλλίου ἄρχοντος κατὰ ὀλυμπιάδα πά΄ ἔτει α΄ , πρῶτον δὲ ἐδίδαξε τὰς Πελιάδας , ὅτε καὶ τρίτος ἐγένετο . τὰ πάντα δʼ ἦν αὐτῷ δράματα Ϟβ΄ , σώζεται δὲ οη΄ . τούτων νοθεύεται τρία , Τέννης , Ῥαδάμανθυς , Πειρίθους . ἐτελεύτησε δὲ , ὥς φησι Φιλόχορος , ὑπὲρ τὰ ο΄ ἔτη γεγονὼς , ὡς δὲ Ἐρατοσθένης , οε΄ , καὶ ἐν Μακεδονίᾳ ἐτάφη . κενοτάφιον δὲ αὐτοῦ ἐν Ἀθήνησιν ἐγένετο , καὶ ἐπίγραμμα ἐπεγέγραπτο Θουκυδίδου τοῦ ἱστοριογράφου ποιήσαντος ἢ Τιμοθέου τοῦ μελοποιοῦ · μνῆμα μὲν Ἑλλὰς ἅπασ᾿ Εὐριπίδου , ὀστέα δʼ ἴσχει γῆ Μακεδών · τῇ γὰρ δέξατο τέρμα βίου . πατρὶς δʼ Ἑλάδος Ἑλλὰς , Ἀθῆναι . πλεῖστα δὲ Μούσας τέρψας ἐκ πολλῶν καὶ τὸν ἔπαινον ἔχει . Φασὶ δὲ καὶ κεραυνωθῆναι ἀμφότερα μνημεῖα . λέγουσι δὲ καὶ Σοφοκλέα , ἀκούσαντα ὅτι ἐτελεύτησε , αὐτὸν μὲν ἱματίῳ φαιῷ προελθεῖν , τὸν δὲ χορὸν καὶ τοὺς ὑποκριτὰς ἀστεφανώτους εἰσαγαγεῖν ἐν τῷ προαγῶνι καὶ δακρῦσαι τὸν δῆμον . ἐτελεύτησε δὲ τὸν τρόπον τοῦτον . ἐν τῇ Μακεδονίᾳ κώμη ἐστὶ καλουμένη Θρᾳκῶν διὰ τό ποτε κατῳκηκέναι ἐνταῦθα Θρᾷκας . ἐν ταύτῃ ποτὲ τοῦ Ἀρχελάου Μολοττικὴ κύων ἦλθεν ἀποπλανηθεῖσα . ταύτην Θρᾷκες , ὡς ἔθος , θύσαντες ἔφαγον . καὶ δὴ ὁ Ἀρχέλαος ἐζημίωσεν αὐτοὺς ταλάντῳ . ἐπεὶ οὖν οὐκ εἶχον , Εὐριπίδου ἐδεήθησαν ἀπολύσεως τυχεῖν , δεηθέντος τοῦ βασιλέως . χρόνῳ δὲ ὕστερον Εὐριπίδου ἐν ἄλσει τινὶ πρὸ τῆς πόλεως ἠρεμοῦντος , Ἀρχελάου δὲ ἐπὶ κυνηγέσιον ἐξελθόντος , τῶν σκυλάκων ἀπολυθέντων ὑπὸ τῶν κυνηγῶν καὶ περιτυχόντων Εὐριπίδῃ , διεσπαράχθη καταβρωθεὶς ὁ ποιητής . ἦσαν δὲ ἔκγονοι οἱ σκύλακες τῆς ὑπὸ Θρᾳκῶν ἀναιρεθείσης κυνὸς , ὅθεν καὶ ἡ παροιμία ἐστὶ παρὰ τοῖς Μακεδόσι , κυνὸς δίκη . ἔσκωπτε δὲ τὰς γυναῖκας διὰ ποιημάτων διʼ αἰτίαν τοιαύτην . εἶχεν οἰκογενὲς μειράκιον ὀνόματι Κηφισοφῶντα . πρὸς τοῦτον ἐφώρασε τὴν οἰκείαν γυναῖκα ἀτακτοῦσαν . τὸ μὲν οὖν πρῶτον ἀπέτροπεν ἁμαρτάνειν · ἐπεὶ δʼ οὐκ ἔπειθε , κατέλιπεν αὐτῷ τὴν γυναῖκα , βουλομένου αὐτὴν ἔχειν τοῦ Κηφισοφῶντος . λέγει οὖν καὶ ὁ Ἀριστοφάνης Κηφισοφῶν ἄριστε καὶ μελάντατε , σὒ δὴ συνέζης ὡς τὰ πόλλʼ Εὐριπίδῃ καὶ συνεποίεις ὡς φησὶ καὶ τὴν μελῳδίαν . λέγουσι δὲ καὶ ὅτι αἱ γυναῖκες διὰ τοὺς ψόγους , οὓς ἐποίει εἰς αὐτὰς διὰ τῶν ποιημάτων , τοῖς θεσμοφορίοις ἐπέστησαν αὐτῷ βουλόμεναι ἀνελεῖν , ἐφείσαντο δʼ αὐτοῦ πρῶτον μὲν διὰ τὰς Μούσας , ἔπειτα δὲ βεβαιωσαμένου μηκέτι αὐτὰς κακῶς ἐρεῖν . ἐν γοῦν τῇ Μελανίππῃ περὶ αὐτῶν τάδε φησὶ μάτην ἄῤ ἐς γυναῖκας ἐξ ἀνδρῶν ψόγος ψάλλει κενὸν τόξευμα καὶ κακῶς λέγει · αἱ δʼ εἴσʼ ἀμείνους ἀρσένων . ἐγὼ λέγω καὶ τὰ ἑξῆς . οὕτω δʼ αὐτὸν Φιλήμων ἠγάπησεν ὡς τολμῆσαι περὶ αὐτοῦ θανόντος εἰπεῖν εἰ ταῖς ἀληθείαισιν οἱ τεθνηκότες αἴσθησιν εἶχον , ἄνδρες ὥς φασίν τινες , ἀπηγξάμην ἂν , ὥστ᾿ ἰδεῖν Εὐριπίδην .
Lemmas: ΔΕ ὁ ποιητής γιός γίνομαι Μνήσαρχος κάπηλος καί Κλειτώ λαχανοπῶλις , Ἀθηναῖος μέν , γεννάω δέ ἐν Σαλαμίς ἐπί Καλλιάδης ἄρχων κατά ὁ ὅς ὀλυμπιάς , ὅτε ναυμαχέω ὁ Πέρσης ὁ Ἕλλην . ἀσκέω δέ κατά ἀρχή μέν παγκράτιον ἢ πυγμή , ὁ πατήρ αὐτός χρησμός λαμβάνω ὅτι στεφανήφορος ἀγών νικάω . καί φημί αὐτός Ἀθήνησι νικάω . ἀναγιγνώσκω δέ ἐπί τραγῳδία τρέπω , καί πολύς προσεξευρίσκω λόγος , φυσιολογία , ῥητορεία , ἀναγνωρισμός , ὡς δή ἀκουστής γίγνομαι Ἀναξαγόρας καί Πρόδικος καί Πρωταγόρας καί Σωκράτης ἑταῖρος . δοκέω δέ αὐτός καί Σωκράτης ὁ φιλόσοφος καί Μνησίλοχος συμποιέω τις , ὅς φημί Τηλεκλείδης Μνησίλοχος ἐστώ ἐκεῖνος , ὅς φρυγεύς τίς δρᾶμα καινός Εὐριπίδης , καί Σωκράτης ὁ φρύγανον ὑποτίθημι . ὁ δέ ὁ μέλος φημί Κηφισοφῶν ποιέω ἢ Τιμοκράτης Ἀργεῖος . φημί δέ αὐτός καί ζωγράφος γίγνομαι καί δείκνυμι αὐτός πινάκιον ἐν Μέγαρα · γίγνομαι δέ αὐτός καί πυρφόρος ὁ Ζωστήριος Ἀπόλλων , γεννάω δέ ὁ αὐτός ἡμέρα καί Ἑλλάνικος ἐν ὅς νικάω ὁ περί Σαλαμίς ναυμαχία ὁ Ἕλλην , ἄρχω δέ ἀγωνίζομαι γίγνομαι ἔτος κϚ΄ . μεθίστημι δέ ἐν Μαγνησία καί προξενία τιμάω καί ἀτέλεια . ἐκεῖθεν δέ εἰς Μακεδονία περί Ἀρχέλαος γίγνομαι διατρίβω καί χαρίζω αὐτός δρᾶμα ὁμώνυμος γράφω , καί μάλα πράσσω παρά αὐτός , ὅτε καί ἐπί ὁ διοίκησις γίνομαι . λέγω δέ καί βαθύς πώγων τρέφω καί ἐπί ὁ ὄψις φακός ἔχω , γυνή δέ γαμέω πρῶτος Μελιτώ , δεύτερος δέ Χοιρίλη . καί υἱός καταλείπω τρεῖς , Μνησαρχίδης πρέσβυς , ἔμπορος , δεύτερος δέ Μνησίλοχος , ὑποκριτής , νέος δέ . Εὐριπίδης , ὅς διδάσκω ὁ πατήρ ἔνιοι δρᾶμα . ἄρχω δέ διδάσκω ἐπί Καλλίας ἄρχων κατά ὀλυμπιάς πᾶς ἔτος Α΄ , πρῶτος δέ διδάσκω ὁ Πελιάς , ὅτε καί τρίτος γίνομαι . ὁ πᾶς δέ εἰμί αὐτός δρᾶμα Ϟβ΄ , σῴζω δέ ὁ . οὗτος νοθεύω τρεῖς , Τέννης , Ῥαδάμανθυς , Πειρίθους . τελευτάω δέ , ὅς φημί Φιλόχορος , ὑπέρ ὁ Ο΄ ἔτος γίγνομαι , ὡς δέ Ἐρατοσθένης , ὅς , καί ἐν Μακεδονία θάπτω . κενοτάφιον δέ αὐτός ἐν Ἀθήνησιν γίνομαι , καί ἐπίγραμμα ἐπιγράφω Θουκυδίδης ὁ ἱστοριόγραφος ποιέω ἢ Τιμόθεος ὁ μελοποιός · μνῆμα μέν Ἑλλάς ἅπας Εὐριπίδης , ὀστέον δέ ἴσχω γῆ Μακεδών · ὁ γάρ δέχομαι τέρμα βίος . πατρίς δέ λῆδος Ἑλλάς , Ἀθῆναι . πλεῖστος δέ Μοῦσα τέρπω ἐκ πολύς καί ὁ ἔπαινος ἔχω . φημί δέ καί κεραυνόω ἀμφότερος μνημεῖον . λέγω δέ καί Σοφοκλῆς , ἀκούω ὅτι τελευτάω , αὐτός μέν ἱμάτιον φαιός προέρχομαι , ὁ δέ χορός καί ὁ ὑποκριτής ἀστεφάνωτος εἰσάγω ἐν ὁ προαγών καί δακρύω ὁ δῆμος . τελευτάω δέ ὁ τρόπος οὗτος . ἐν ὁ Μακεδονία κώμη εἰμί καλέω Θρᾷξ διά ὁ ποτέ κατοικέω ἐνταῦθα Θρᾷξ . ἐν οὗτος ποτέ ὁ Ἀρχέλαος Μολοττικὴ κύων ἔρχομαι ἀποπλανάω . οὗτος Θράκιος , ὡς ἔθος , θύω ἐσθίω . καί δή ὁ Ἀρχέλαος ζημιόω αὐτός τάλαντον . ἐπεί οὖν οὐ ἔχω , Εὐριπίδης δέω ἀπόλυσις τυγχάνω , δέω ὁ βασιλεύς . χρόνος δέ ὕστερον Εὐριπίδης ἐν ἄλσις τις πρό ὁ πόλις ἠρεμέω , Ἀρχέλαος δέ ἐπί κυνηγέσιον ἐξέρχομαι , ὁ σκύλαξ ἀπολύω ὑπό ὁ κυνηγός καί περιτυγχάνω Εὐριπίδης , διασπαράσσω καταβιβρώσκω ὁ ποιητής . ἥδω δέ ἔκγονος ὁ σκύλαξ ὁ ὑπό Θρᾷξ ἀναιρέω κύων , ὅθεν καί ὁ παροιμία εἰμί παρά ὁ Μακεδών , κύων δίκη . σκώπτω δέ ὁ γυνή διά ποίημα διά αἰτία τοιοῦτος . ἔχω οἰκογενής μειράκιον ὄνομα Κηφισοφῶν . πρός οὗτος φωράω ὁ οἰκεῖος γυνή ἀτακτέω . ὁ μέν οὖν πρῶτος ἀποτρέπω ἁμαρτάνω · ἐπεί δέ οὐ πείθω , καταλείπω αὐτός ὁ γυνή , βούλομαι αὐτός ἔχω ὁ Κηφισοφῶν . λέγω οὖν καί ὁ Ἀριστοφάνης Κηφισοφῶν ἀγαθός καί μελαίνω , σῦς δή συζέω ὡς ὁ πολύς Εὐριπίδης καί συμποιέω ὡς φημί καί ὁ μελῳδία . λέγω δέ καί ὅτι ὁ γυνή διά ὁ ψόγος , ὅς ποιέω εἰς αὐτός διά ὁ ποίημα , ὁ θεσμοφόρια ἐφίστημι αὐτός βούλομαι ἀναιρέω , ἐφίζω δέ αὐτός πρῶτος μέν διά ὁ Μοῦσα , ἔπειτα δέ βεβαιόω μηκέτι αὐτός κακῶς λέγω . ἐν γοῦν ὁ Μελανίππη περί αὐτός ὅδε φημί μάτην ἄρα εἰς γυνή ἐκ ἀνήρ ψόγος ψάλλω κενός τόξευμα καί κακῶς λέγω · ὁ δέ εἰμί ἀγαθός ἄρσην . ἐγώ λέγω καί ὁ ἑξῆς . οὕτως δέ αὐτός Φιλήμων ἀγαπάω ὡς τολμάω περί αὐτός θνῄσκω λέγω εἰμί ὁ ἀλήθεια ὁ θνῄσκω αἴσθησις ἔχω , ἀνήρ ὅς φημί τις , ἀπάγχω ἄν , ὥστε ὁράω Εὐριπίδης .