scholia-in-euripidem.scholia-in-euripidis-orestem-scholia-vetera-et-scholia-recentiora-thomae-magistri-triclinii-moschopuli-et-anonyma arg.4.1
Ὅτε κατὰ τῶν Τρώων ἡ Ἑλλὰς ὥρμησεν , Ἀγαμέμνων στρατηγὸς ᾑρέθη παντὸς τοῦ στόλου , ἄτε προέχειν τῶν ἄλλων δοκῶν ἀρχῆς τε μεγέθει καὶ πλήθει νεῶν · ἑκατὸν γὰρ ναῦς εἰς τὴν τοῦ στόλου συντελείαν εἰσέφερε . καὶ ὃς μέλλων ἀνάγεσθαι καταλείπει τῶν οἴκοι πραγμάτων αὐτοῦ ἐπιμελητὴν καὶ προστάτην Αἴγισθον . ἐπεὶ δὲ πολὺς ἠνύετο χρόνος καὶ Ἀγαμέμνων οὐκέτ’ ἐπανῄει , οἷα δὴ πολλὰ γίνεται , συνῆλθεν ἀθέσμως Αἴγισθος Κλυταιμνήστρᾳ τῇ τοῦ Ἀγαμέμνονος γυναικί . μαθόντες δὲ Κλυταιμνήστρα καὶ Αἴγισθος τήν τε Τροίαν ἁλοῦσαν καὶ Ἀγαμέμνονα μετὰ τῶν ἄλλων οἴκαδε πλέοντα , βουλεύονται τοῦτον τῆς οἰκίας ἐπειλημμένον ἀποκτενεῖν , ἵνα μὴ τούτῳ γνωσθέντος τοῦ σφῶν πονηρεύματος αὐτοὶ παραδοθεῖεν θανάτῳ · ὃ δὴ καὶ ἤνυσαν . καὶ ἐπανελθόντα τὸν Ἀγαμέμνονα ἀποκτείνουσι · χιτῶνα γὰρ μὴ διεξόδους κεφαλῆς καὶ χειρῶν ἔχοντα μετὰ τὸ λουτρὸν ἐνδιδύσκουσι καὶ ἐν τῷ πελέκει τοῦτον φονεύουσι . μεταξὺ γοῦν τοῦ Ἀγαμεμνονείου φόνου Ἠλέκτρα τὸν ἀδελφὸν Ὀρέστην , ἵνα μὴ καὶ οὗτος ἀναιρεθείη , κλέψασα καί τινι δοῦσα παιδαγωγῷ εἰς Φωκίδα παρὰ Στρόφιον πέμπει , φίλον καὶ συγγενῇ τοῦ πατρὸς αὐτῆς τυγχάνοντα . Ὀρέστης δὲ εἰς ἄνδρας ἥκων , παραλαβὼν Πυλάδην τὸν παῖδα Στροφίου , ἐφ’ ᾧ μετ’ αὐτοῦ Αἴγισθον καὶ Κλυταιμνήστραν τιμωρήσαιτο , καταλαμβάνει λάθρα τὸ Ἄργος . καὶ χρησμὸν παρὰ τοῦ Πυθίου δεξάμενος τοῦτο ποιεῖν , πρῶτον μὲν ἔρχεται πρὸς τὸν τοῦ πατρὸς τάφον καὶ θύει , εἶτά τι μηχανᾶται τοιόνδε · τὸν γὰρ παιδαγωγὸν , ᾧ παρὰ τῆς Ἠλέκτρας πάλαι πιστευθεὶς ἧκεν , ὡς ἔφημεν , εἰς τὴν Φωκίδα , τοῦτον προπέμπει εἰς Αἴγισθον καὶ Κλυταιμνήστραν λέγοντα ὡς Ὀρέστης ἐν Πυθικοῖς ἄθλοις ἀνῃρέθη καὶ νῦν ἄνδρες τὰ τούτου ὀστᾶ ἐν κιβωτίῳ κομίζουσιν , ἵνα πατρέων γοῦν τάφων τύχῃ . ὑπαχθέντες δὲ τῇ τοιαύτῃ ἀπάτῃ Κλυταιμνήστρα καὶ Αἴγισθος , ἵνα μὴ μακρολογῶ , ἀναιροῦνται ὑπὸ Ὀρέστου καὶ Πυλάδου , πρώτη μὲν Κλυταιμνήστρα , ὕστερος δὲ Αἴγισθος . μητροκτονήσας τοίνυν Ὀρέστης Ἐριννύσι παραχρῆμα τὴν δίκην ἔδωκε μανείς . Μενέλαος δὲ ἐκ Τροίας ἐλθὼν , ὕστερος γὰρ Ἀγαμέμνονος ἐπανῆκε , καὶ τῷ Ναυπλίῳ λιμένι προσσχὼν , νυκτὸς μὲν Ἑλένην εἰσπέμπει πρὸς Μυκήνας , μεθ’ ἡμέραν δὲ αὐτὸς εἰσῄει , καὶ τὸν Ὀρέστην μεμηνότα εὑρὼν , παρακαλεῖται μὲν ὑπὸ Ὀρέστου καὶ Ἠλέκτρας σῶσαι αὐτούς . ὁ γὰρ τῆς Κλυταιμνήστρας πατὴρ Τυνδάρεως πάντας Ἀργείους κατ’ αὐτῶν ἐκίνησεν , ἵνα τούτους ὡς μητροκτόνους ἀνέλοιεν . ὡς δὲ τὸν Τυνδάρεων ἀντιλέγοντα εὗρε , καὶ ἅμα καὶ αὐτὸς ὑπολογιζόμενος ὡς εἰ Ὀρέστης ἀναιρεθείη , βασιλεὺς αὐτὸς ἔσται τοῦ Ἄργους , οὐκ ἤθελεν Ὀρέστῃ τε καὶ τῇ ἀδελφῇ συμμαχεῖν , ἀλλὰ τὸ τῶν Ἀργείων πλῆθος ἔλεγεν εὐλαβεῖσθαι . πρῶτον μὲν οὖν Ὀρέστης καὶ Τυνδάρεως διελέχθησαν πρὸς ἀλλήλους , ὁ μὲν ὡς οὐ δικαίως ἀνείλετο Κλυταιμνήστραν δεικνὺς , Ὀρέστης δὲ ὡς καὶ μάλα δικαίως , εἰ καὶ μυριάκις αὐτὴν ἔδει τεθνάναι . ἔπειτα ἐκκλησίας ἐν ἀκροπόλει Μυκηνῶν γενομένης καὶ συνιόντων τῶν προὐχόντων ἐν Ἄργει , Ὀρέστης ὑπὸ Πυλάδου φοράδην ἐκεῖσε κομίζεται . λόγων δὲ πολλῶν γινομένων , καὶ τῶν μὲν βοηθούντων Ὀρέστῃ , τῶν δὲ ἐναντιουμένων , τέλος ἐνίκησαν οἱ κακοί . καὶ κατακρίνεται Ὀρέστης αὐτός τε καὶ ἡ ἀδελφὴ λίθοις βληθέντες ἀποθανεῖν . Ὀρέστης δὲ ἐπηγγείλατο πρὸς τὸ πλῆθος αὐτοχειρίᾳ ἑαυτὸν καὶ τὴν ἀδελφὴν ἀποσφάξαι . καὶ ὁ φίλος Πυλάδης καὶ παρὰ τὴν συμφορὰν φίλος ἔμεινε καὶ κοινωνεῖν αὐτῷ τῆς τελευτῆς ἠξίωσε προθυμότατα . ἐπεὶ δὲ σφίσι τοῦτο παθεῖν προὔκειτο , συμβουλεύει Πυλάδης Μενέλεω πρῶτον τιμωρίαν λαβεῖν , λέγων ὡς οὐ δεῖ τοῦτον τρυφᾶν ἡμῶν ἀπιόντων . ὅθεν εἰσελθόντες εἴσω τῶν βασιλείων , Ἑλένης δῆθεν δεησόμενοι , ἵνα μὴ περιίδῃ σφᾶς ὀλλυμένους , ἀλλὰ χεῖρα ὀρέξῃ καὶ Μενέλεων καὶ ἄκοντα πρὸς σωτηρίαν κινήσῃ , ἐπεὶ ταύτην φονεύειν ἔμελλον , ταύτης μὲν ἥμαρτον , ὑπὸ Ἀπόλλωνος ἁρπασθείσης κελεύσει Διὸς , Ἑρμιόνην δὲ συλλαμβάνουσιν ἐκ τοῦ τῆς Κλυταιμνήστρας τάφου ἐπανήκουσαν · πρώην γὰρ αὐτὴν Ἑλένη πεπόμφει τῇ ἀδελφῇ θύσουσαν . λαβόντες δὲ Ἑρμιόνην καὶ ἔνδοθεν τὰς τῶν βασιλείων ἀσφαλίσαντες πύλας ἀνῆλθον έν μετεώρῳ τῶν βασιλείων ἔχοντές τε τὴν Ἑρμιόνην καὶ ξίφος πρὸς τῇ δέρῃ αὐτῆς , καὶ μέλλοντες μετὰ τὴν ταύτης διαχείρισιν , ἄν μὴ σφᾶς Μενέλεως σώσῃ καὶ τοὺς δόμους ὑφάψειν πυρί . Μενέλεως μὲν ὑπὸ τούτων Ἑλένην τεθνάναι μαθὼν , ἵνα κἂν σώσῃ τὴν παῖδα ἐλθὼν , ἤρξατο πορθεῖν τὰ βασίλεια , ἐπιφανεὶς δὲ Ἀπόλλων διήλλαξε τούτους , Ἑλένην μὲν εἰς οὐρανοὺς φήσας διακομίσαι , Μενέλεων δὲ ἑτέραν λαβεῖν κελεύσας γυναῖκα , Ὀρέστῃ δὲ Ἑρμιόνην συνάψαι μετὰ τὴν τοῦ φόνου κάθαρσιν · ἧς Ἀθήνησιν ἔτυχε , μετὰ Ἐριννύων εἰς Ἄρειον πάγον κριθεὶς , ὅτε καὶ καταδικασθῆναι μέλλοντα ὑπὸ πάντων θεῶν Ἀθηνᾶ ψῆφον βαλοῦσα νικῆσαι τοῦτον ἐποίησε . καὶ οὕτως Ὀρέστης ὕστερον Ἑρμιόνην γυναῖκα λαμβάνει κατὰ τὸ τοῦ Ἀπόλλωνος θέσπισμα , καὶ Ἄργους κρατεῖ , Πυλάδῃ δὲ Ἠλέκτραν δίδωσι , τὴν καὶ πρότερον ὑπ’ αὐτοῦ κατεγγυηθεῖσαν τούτῳ . ἰστέον δὲ ὅτι πᾶσα τραγωδίᾳ σύμφωνον ἔχει καὶ τὸ τέλος · ἐκ λύπης γὰρ ἄρχεται καὶ εἰς λύπην τελευτᾷ · τὸ παρὸν δὲ δρᾶμά ἐστιν ἐκ τραγικοῦ κωμικόν · λήγει γὰρ εἰς τὰς παρ’ Ἀπόλλωνος διαλλαγὰς ἐκ συμφορῶν εἰς εὐθυμίαν κατηντηκός · ἡ δὲ κωμῳδία γέλωσι καὶ εὐφροσύναις ἐνύφανται .
Lemmas: ὅτε κατά ὁ Τρώς ὁ Ἑλλάς ὁρμάω , Ἀγαμέμνων στρατηγός αἱρέω πᾶς ὁ στόλος , αὔγ-ασμα προέχω ὁ ἄλλος δοκέω ἀρχή τε μέγεθος καί πλῆθος νέος · ἑκατόν γάρ ναῦς εἰς ὁ ὁ στόλος συντέλεια εἰσφέρω . καί ὅς μέλλω ἀνάγω καταλείπω ὁ οἴκοι πρᾶγμα αὐτός ἐπιμελητής καί προστάτης Αἴγισθος . ἐπεί δέ πολύς ἀνύω χρόνος καί Ἀγαμέμνων οὐκέτι ἐπάνειμι , οἷος δή πολύς γίγνομαι , συνέρχομαι ἄθεσμος Αἴγισθος Κλυταιμνήστρα ὁ ὁ Ἀγαμέμνων γυνή . μανθάνω δέ Κλυταιμνήστρα καί Αἴγισθος ὁ τε Τροία ἁλίσκομαι καί Ἀγαμέμνων μετά ὁ ἄλλος οἴκαδε πλέω , βουλεύω οὗτος ὁ οἰκίον ἐπιλαμβάνω ἀποκτείνω , ἵνα μή οὗτος γιγνώσκω ὁ σφεῖς πονήρευμα αὐτός παραδίδωμι θάνατος · ὅς δή καί ἀνύω . καί ἐπανέρχομαι ὁ Ἀγαμέμνων ἀποκτείνω · χιτών γάρ μή διέξοδος κεφαλή καί χείρ ἔχω μετά ὁ λουτρόν ἐνδιδύσκω καί ἐν ὁ πέλεκυς οὗτος φονεύω . μεταξύ γοῦν ὁ Ἀγαμεμνόνειος φόνος Ἠλέκτρα ὁ ἀδελφός Ὀρέστης , ἵνα μή καί οὗτος ἀναιρέω , κλέπτω καί τις δήω παιδαγωγός εἰς Φωκίς παρά Στρόφιος πέμπω , φίλος καί συγγενής ὁ πατήρ αὐτός τυγχάνω . Ὀρέστης δέ εἰς ἀνήρ ἥκω , παραλαμβάνω Πυλάδης ὁ παῖς Στρόφιος , ἐπί ὅς μετά αὐτός Αἴγισθος καί Κλυταιμνήστρα τιμωρέω , καταλαμβάνω λάθρῃ ὁ Ἄργος . καί χρησμός παρά ὁ Πύθιος δέχομαι οὗτος ποιέω , πρῶτος μέν ἔρχομαι πρός ὁ ὁ πατήρ τάφος καί θύω , εἶτά τίς μηχανάομαι τοιόσδε · ὁ γάρ παιδαγωγός , ὅς παρά ὁ Ἠλέκτρα πάλαι πιστεύω ἵημι , ὡς φημί , εἰς ὁ Φωκίς , οὗτος προπέμπω εἰς Αἴγισθος καί Κλυταιμνήστρα λέγω ὡς Ὀρέστης ἐν Πυθικός ἆθλος ἀναιρέω καί νῦν ἀνήρ ὁ οὗτος ὀστέον ἐν κιβώτιον κομίζω , ἵνα Πατρεύς γοῦν τάφος τυγχάνω . ὑπάγω δέ ὁ τοιοῦτος ἀπάτη Κλυταιμνήστρα καί Αἴγισθος , ἵνα μή μακρολογέω , ἀναιρέω ὑπό Ὀρέστης καί Πυλάδης , πρῶτος μέν Κλυταιμνήστρα , ὕστερος δέ Αἴγισθος . μητροκτονέω τοίνυν Ὀρέστης Ἐρινύς παραχρῆμα ὁ δίκη δίδωμι μαίνομαι . Μενέλαος δέ ἐκ Τροία ἔρχομαι , ὕστερος γάρ Ἀγαμέμνων ἐπανίημι , καί ὁ Ναύπλιος λιμήν προσέχω , νύξ μέν Ἑλένη εἰσπέμπω πρός Μυκῆναι , μετά ἡμέρα δέ αὐτός εἰσέρχομαι , καί ὁ Ὀρέστης μαίνομαι εὑρίσκω , παρακαλέω μέν ὑπό Ὀρέστης καί Ἠλέκτρα σῴζω αὐτός . ὁ γάρ ὁ Κλυταιμνήστρα πατήρ Τυνδάρεως πᾶς Ἀργεῖος κατά αὐτός κινέω , ἵνα οὗτος ὡς μητροκτόνος ἀναιρέω . ὡς δέ ὁ Τυνδάρεως ἀντιλέγω εὑρίσκω , καί ἅμα καί αὐτός ὑπολογίζομαι ὡς εἰμί Ὀρέστης ἀναιρέω , βασιλεύς αὐτός εἰμί ὁ Ἄργος , οὐ ἐθέλω Ὀρέστης τε καί ὁ ἀδελφός συμμαχέω , ἀλλά ὁ ὁ Ἀργεῖος πλῆθος λέγω εὐλαβέομαι . πρῶτος μέν οὖν Ὀρέστης καί Τυνδάρεως διαλέγω πρός ἀλλήλων , ὁ μέν ὡς οὖον δικαίως ἀναιρέω Κλυταιμνήστρα δείκνυμι , Ὀρέστης δέ ὡς καί μάλα δικαίως , εἰμί καί μυριάκις αὐτός ἐσθίω θνήσκω . ἔπειτα ἐκκλησία ἐν ἀκρόπολις Μυκῆναι γίγνομαι καί σύνειμι ὁ προέχω ἐν Ἄργος , Ὀρέστης ὑπό Πυλάδης φοράδην ἐκεῖσε κομίζω . λόγος δέ πολύς γίγνομαι , καί ὁ μέν βοηθέω Ὀρέστης , ὁ δέ ἐναντιόομαι , τέλος νικάω ὁ κακός . καί κατακρίνω Ὀρέστης αὐτός τε καί ὁ ἀδελφή λίθος βάλλω ἀποθνῄσκω . Ὀρέστης δέ ἐπαγγέλλω πρός ὁ πλῆθος αὐτοχειρία ἑαυτοῦ καί ὁ ἀδελφή ἀποσφάζω . καί ὁ φίλος Πυλάδης καί παρά ὁ συμφορά φίλος μένω καί κοινωνέω αὐτός ὁ τελευτή ἀξιόω πρόθυμος . ἐπεί δέ ὅς οὗτος πάσχω πρόκειμαι , συμβουλεύω Πυλάδης Μενέλαος πρῶτος τιμωρία λαμβάνω , λέγω ὡς οὖον δεῖ οὗτος τρυφάω ἐγώ ἄπειμι . ὅθεν εἰσέρχομαι εἴδομαι ὁ βασίλειος , Ἑλένη δῆθεν δήω , ἵνα μή περιοράω σφεῖς ὄλλυμι , ἀλλά χείρ ὀρέγω καί Μενέλαος καί ἄκων πρός σωτηρία κινέω , ἐπεί οὗτος φονεύω μέλλω , οὗτος μέν ἁμαρτάνω , ὑπό Ἀπόλλων ἁρπάζω κελεύω Ζεύς , Ἑρμιόνη δέ συλλαμβάνω ἐκ ὁ ὁ Κλυταιμνήστρα τάφος ἐπανήκω · πρώην γάρ αὐτός Ἑλένη πέμπω ὁ ἀδελφός θύω . λαμβάνω δέ Ἑρμιόνη καί ἔνδοθεν ὁ ὁ βασίλειος ἀσφαλίζω πύλη ἀνέρχομαι ἐν μετέωρος ὁ βασίλειος ἔχω τε ὁ Ἑρμιόνη καί ξίφος πρός ὁ δέρω αὐτός , καί μέλλω μετά ὁ οὗτος διαχείρισις , ἄν μή σφεῖς Μενέλαος σῴζω καί ὁ δόμος ὑφάπτω πῦρ . Μενέλαος μέν ὑπό οὗτος Ἑλένη θνήσκω μανθάνω , ἵνα κἀν σῴζω ὁ παῖς ἔρχομαι , ἄρχω πορθέω ὁ βασίλεια , ἐπιφαίνω δέ Ἀπόλλων διαλλάσσω οὗτος , Ἑλένη μέν εἰς οὐρανός φημί διακομίζω , Μενέλαος δέ ἕτερος λαμβάνω κελεύω γυνή , Ὀρέστης δέ Ἑρμιόνη συνάπτω μετά ὁ ὁ φόνος κάθαρσις · ὅς Ἀθήνησιν τυγχάνω , μετά Ἐριννύς εἰς Ἄρειος πάγος κρίνω , ὅτε καί καταδικάζω μέλλω ὑπό πᾶς θεός Ἀθηνᾶ ψῆφος βάλλω νικάω οὗτος ποιέω . καί οὕτως Ὀρέστης ὕστερος Ἑρμιόνη γυνή λαμβάνω κατά ὁ ὁ Ἀπόλλων θέσπισμα , καί Ἄργος κρατέω , Πυλάδης δέ Ἠλέκτρα δίδωμι , ὁ καί πρότερος ὑπό αὐτός κατεγγυάω οὗτος . ἰστέον δέ ὅτι πᾶς τραγῳδία σύμφωνος ἔχω καί ὁ τέλος · ἐκ λύπη γάρ ἄρχω καί εἰς λύπη τελευτάω · ὁ πάρειμι δέ δρᾶμα εἰμί ἐκ τραγικός Κωμικόν · λήγω γάρ εἰς ὁ παρά Ἀπόλλων διαλλαγή ἐκ συμφορά εἰς εὐθυμία καταντάω · ὁ δέ κωμῳδία γέλως καί Εὐφρόσυνος ἐνυφαίνω .