scholia-in-euripidem.scholia-in-euripidis-hecubam-scholia-vetera-et-scholia-recentiora-thomae-magistri-triclinii-moschopuli-et-anonyma 1.4
Ἐπειδὴ περὶ τοῦ εἰδώλου προεθέμεθα εἰπεῖν , τοῦτο δὲ τὸ ὄνομα γλώσσαις μὲν ἁπάσαις προβέβληται , οὐδέπω δὲ σεσαφήνισται , ἀλλʼ ἔστιν οὗ καὶ διαφόροις ἐννοίαις ἐκφέρεται , χρεὼν εἰπεῖν τί ποτε τοῦτό ἐστι καὶ πόθεν εἴληφε τὴν συνθήκην . πῆ μὲν γὰρ εἴδωλα τῶν σωμάτων φαμὲν τὰς ψυχὰς , καὶ ῥήτορα εἰδωλοποιὸν ὀνομάζομεν τὸν ταῖς ἀπελθούσαις τῶν σωμάτων ψυχαῖς λόγους περιτιθέμενον . φιλόσοφοι δὲ ξύμπαντες τὰ χείρονα εἴδωλα τῶν κρειττόνων φασίν . οὕτω γὰρ κἀπὶ τῆς συνηθείας ἔστιν εἰδεῖν · οὗτος μὲν γὰρ ὁ χαλκοῦς ἀνδριὰς Ἡρακλέους εἴδωλον , ὅδε δὲ Θησέως · καὶ ἡ χαλκῆ λύκαινα , ἡ τοὺς μαστοὺς ὑποτιθεῖσα τοῖς βρέφεσι , ποιήματα μὲν παλαιᾶς ἐργασίας , εἴδωλα δὲ ἀληθείας , καθʼ ἣν Ῥῆμος καὶ Ῥώμυλος ὑπὸ τοῦ Φαιστύλου ῥιφέντες ἐπὶ τὴν ἀκτὴν τῆς ζώσης λυκαίνης τοὺς μαστοὺς εἵλκυσαν . τίς οὖν ὁ τῆς διαφορᾶς λόγος : ἐγὼ γοῦν φημι λογισάμενος καὶ ἐκτιθέμενος ὡς ἡ ψυχὴ οὐ πέφυκεν εἴδωλον , ἀλλὰ τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς , ὡς χεῖρον κρείττονος · ἐπεὶ δὲ αἱ ψυχαὶ φανταζόμεναι σωματικοῖς τυποῦνται μορφώμασι πρὸς τὴν τῶν ὁρώντων δύναμιν , ἀσαφέσι μέντοι καὶ συγκεχυμένοις , καὶ τὸ ὅλον σκιώδεσι , διὰ ταῦτα λέγονται τῶν σωμάτων εἴδωλα · σῶμα μὲν γὰρ καὶ τὸ σχῆμα ὄρθιον καὶ τὴν ἁφὴν στερρὸν καὶ ἀντιτυπὲς , καὶ τὸ χρῶμα ἔνι λευκὸν καὶ βαρὺ καὶ γεῶδες καὶ ἀέρι μὴ ἐποχούμενον , ἡ δὲ τοῦ Πολυδώρου ψυχὴ οὐχ οὕτω τῇ Ἑκάβῃ ἐφαίνετο , ἀλλὰ ζοφερὸν καὶ σκιᾷ παρόμοιον καὶ δυσείκαστον · διὰ γοῦν τὴν τοιαύτην μορφὴν , τὴν ἀσαφῆ καὶ συγκεχυμένην , εἴδωλά φασιν οἱ σοφοὶ τὰς ψυχὰς τῶν σωμάτων · καὶ Πλάτων γοῦν ἐν τῷ Φαίδωνι τὰ ἐν τοῖς τάφοις φαινόμενα σκιοειδῆ φαντάσματα ψυχὰς φιλοσωμάτους ὠνόμασεν , ὡς μηδὲ μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἀποδημίαν πρὸς τὸ καθαρὸν ἀνιούσας φῶς , ἀλλ᾿ ἔτι τῶν σωμάτων ἐχομένας , ἃ δὴ διὰ τὰς ἀνδραποδώδεις ἠγαπήκασιν ἡδονάς · διὰ ταῦτα μὲν οὖν εἴδωλον σωμάτων ἡ ψυχὴ , αὗθις δὲ σῶμα ψυχῆς εἴδωλον , ὅτιπερ ὃ τούτῳ ὀφθαλμὸς , ἐκείνῃ ὁ νοῦς · καὶ ὃ τούτῳ ἁφὴ , ἐκείνῃ πάλιν ἐξεταστική · καλλίων δὲ νοῦς ὀφθαλμοῦ καὶ νοερὰ ζήτησις δυνάμεως ἁπτικῆς · διὰ ταῦτα πάλιν εἴδωλον τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς . τὸ δὲ ὄνομα τοῦτο ὁ Χριστιανῶν ἐμυσάχθη θεσμὸς , ὅτι δὴ τοῖς Ἑλληνικοῖς θεοῖς ἐπεφημίσθη εἴκασμα .
Lemmas: ἐπεί περί ὁ εἴδωλον προτίθημι εἶπον , οὗτος δέ ὁ ὄνομα γλῶσσα μέν ἅπας προβάλλω , οὐδέπω δέ σαφηνίζω , ἀλλά εἰμί ὅς καί διάφορος ἔννοια ἐκφέρω , χρεὼν εἶπον τίς ποτός οὗτος εἰμί καί πόθεν λαμβάνω ὁ συνθήκη . πῇ μέν γάρ εἴδωλον ὁ σῶμα φημί ὁ ψυχή , καί ῥήτωρ εἰδωλοποιός ὀνομάζω ὁ ὁ ἀπέρχομαι ὁ σῶμα Ψυχή λόγος περιτίθημι . φιλόσοφος δέ σύμπας ὁ χείρων εἴδωλον ὁ ἀγαθός φημί . οὗτος γάρ ἐπί ὁ συνήθεια εἰμί εἴδω · οὗτος μέν γάρ ὁ χάλκεος ἀνδριάς Ἡρακλῆς εἴδωλον , ὅδε δέ Θησεύς · καί ὁ χαλκεύς λύκαινα , ὁ ὁ μαστός ὑποτίθημι ὁ βρέφος , ποίημα μέν παλαιός ἐργασία , εἴδωλον δέ ἀλήθεια , κατά ὅς Ῥῆμος καί Ῥώμυλος ὑπό ὁ Φαιστύλος ῥίπτω ἐπί ὁ ἀκτή ὁ ζώννυμι λύκαινα ὁ μαστός ἕλκω . τίς οὖν ὁ ὁ διαφορά λόγος : ἐγώ γοῦν φημί λογίζομαι καί ἐκτίθημι ὡς ὁ ψυχή οὖον φύω εἴδωλον , ἀλλά ὁ σῶμα ὁ Ψυχή , ὡς χείρων ἀγαθός · ἐπεί δέ ὁ ψυχή φαντάζω σωματικός τυπόω μόρφωμα πρός ὁ ὁ ὁράω δύναμις , ἀσαφής μέντοι καί συγχέω , καί ὁ ὅλος σκιώδης , διά οὗτος λέγω ὁ σῶμα εἴδωλον · σῶμα μέν γάρ καί ὁ σχῆμα ὄρθιος καί ὁ ἁφή στερρός καί ἀντιτυπής , καί ὁ χρῶμα ἐν λευκός καί βαρύς καί γεώδης καί ἀήρ μή ἐποχέομαι , ὁ δέ ὁ Πολύδωρος ψυχή οὐ οὗτος ὁ Ἑκάβη φαίνω , ἀλλά ζοφερός καί σκιά παρόμοιος καί δυσείκαστος · διά γοῦν ὁ τοιοῦτος μορφή , ὁ ἀσαφής καί συγχέω , εἴδωλον φημί ὁ σοφός ὁ ψυχή ὁ σῶμα · καί Πλάτων γοῦν ἐν ὁ Φαίδων ὁ ἐν ὁ τάφος φαίνω σκιοειδής φάντασμα ψυχή φιλοσώματος ὀνομάζω , ὡς μηδέ μετά ὁ ἐντεῦθεν ἀποδημία πρός ὁ καθαρός ἀνέρχομαι φάος , ἀλλά ἔτι ὁ σῶμα ἔχω , ὁ δή διά ὁ ἀνδραποδώδης ἀγαπάω ἡδονή · διά οὗτος μέν οὖν εἴδωλον σῶμα ὁ ψυχή , αὖθις δέ σῶμα Ψυχή εἴδωλον , ὅτιπερ ὅς οὗτος ὀφθαλμός , ἐκεῖνος ὁ νόος · καί ὅς οὗτος ἁφή , ἐκεῖνος πάλιν ἐξεταστική · καλός δέ νόος ὀφθαλμός καί νοερός ζήτησις δύναμις ἁπτικός · διά οὗτος πάλιν εἴδωλον ὁ σῶμα ὁ Ψυχή . ὁ δέ ὄνομα οὗτος ὁ Χριστιανός μυσάττομαι θεσμός , ὅτι δή ὁ Ἑλληνικός θεός ἐπιφημίζω εἴκασμα .