ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
sallustius.de-deis-et-mundo 1
Τοὺς περὶ θεῶν ἀκούειν ἐθέλοντας δεῖ μὲν ἐκ παίδων ἦχθαι καλῶς , καὶ μὴ ἀνοήτοις συντρέφεσθαι δόξαις · δεῖ δὲ καὶ τὴν φύσιν ἀγαθοὺς εἶναι καὶ ἔμφρονας , [ ἵνα ὀρθῶς]ᶜ προσέχωσι τοῖς λόγοις · δεῖ δὲ αὐτοὺς καὶ τὰς κοινὰς ἐννοίας εἰδέναι . Κοιναὶ δέ εἰσιν ἔννοιαι , ὅσας πάντες ἄνθρωποι ἐρωτηθέντες ὁμολογήσουσιν · οἷον , ὅτι πᾶς θεὸς ἀγαθός , ὅτι ἀπαθής , ὅτι ἀμετάβλητος · πᾶν γὰρ τὸ μεταβαλλόμενον ἢ ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἢ ἐπὶ τὸ χεῖρον . Καὶ εἰ μὲν ἐπὶ τὸ χεῖρον , κακύνεται , εἰ δὲ ἐπὶ τὸ κρεῖττον , τὴν ἀρχὴν ἦν κακόν .
Lemmas: Τούς περί θεός ἀκούω ἐθέλω δέω μέν ἐκ παῖς ἄγω καλός , καί μή ἀνόητος συντρέφω δόξα · δέω δέ καί ὁ φύσις ἀγαθός ἔρχομαι καί ἔμφρων , [ ἵνα ὀρθός προσέχω ὁ λόγος · δέω δέ αὐτός καί ὁ κοινός ἔννοια οἶδα . κοινός δέ εἰμί ἔννοια , ὅσος πᾶς ἄνθρωπος ἐρωτάω ὁμολογέω · οἷος , ὅτι πᾶς θεός ἀγαθός , ὅτι ἀπαθής , ὅτι ἀμετάβλητος · πᾶς γάρ ὁ μεταβάλλω ἢ ἐπί ὁ ἀγαθός ἢ ἐπί ὁ χείρων . καί εἰμί μέν ἐπί ὁ χείρων , κακύνω , εἰμί δέ ἐπί ὁ ἀγαθός , ὁ ἀρχή εἰμί κακός .
sallustius.de-deis-et-mundo 2
Καὶ ὁ μὲν ἀκούων ἔστω τοιοῦτος · οἱ δὲ λόγοι τοιοίδε γενέσθωσαν . Αἱ τῶν θεῶν οὐσίαι οὐδὲ ἐγένοντο · ( τὰ γὰρ ἀεὶ ὄντα οὐδέποτε γίνονται . Ἀεὶ δέ εἰσιν , ὅσα δύναμίν τε ἔχει τὴν πρώτην καὶ πάσχειν οὐδὲν πέφυκεν ) . Οὐδὲ ἐκ σωμάτων εἰσί · καὶ γὰρ τῶν σωμάτων αἱ δυνάμεις ἀσώματοι . Οὐδὲ τόπῳ περιέχονται · σωμάτων γὰρ τοῦτό γε . Οὐδὲ τῆς πρώτης αἰτίας ἢ ἀλλήλων χωρίζονται , ὥσπερ οὐδὲ νοῦ αἱ νοήσεις οὐδὲ ψυχῆς αἱ ἐπιστῆμαι .
Lemmas: καί ὁ μέν ἀκούω εἰμί τοιοῦτος · ὁ δέ λόγος τοιόσδε γίγνομαι . ὁ ὁ θεός οὐσία οὐδέ γίνομαι · ( ὁ γάρ ἀεί εἰμί οὐδέποτε γίγνομαι . Ἀεῖ δέ εἰμί , ὅσος δύναμις τε ἔχω ὁ πρῶτος καί πάσχω οὐδείς φύω ) . οὐδέ ἐκ σῶμα εἰμί · καί γάρ ὁ σῶμα ὁ δύναμις ἀσώματος . οὐδέ τόπος περιέχω · σῶμα γάρ τούτος γε . οὐδέ ὁ πρῶτος αἰτία ἢ ἀλλήλων χωρίζω , ὥσπερ οὐδέ νόος ὁ νόησις οὐδέ ψυχή ὁ ἐπιστήμη .
sallustius.de-deis-et-mundo 5
Ἀκόλουθον δὲ τούτοις ἐστὶ τήν τε πρώτην αἰτίαν εἰδέναι , καὶ τὰς μετ’ ἐκείνην τάξεις τῶν θεῶν , καὶ τὴν κόσμου φύσιν , νοῦ τε καὶ ψυχῆς τὰς οὐσίας , πρόνοιάν τε καὶ εἱμαρμένην καὶ τύχην , ἀρετήν τε καὶ κακίαν , καὶ τὰς ἐκ τούτων γινομένας ἀγαθάς τε καὶ φαύλας πολιτείας ἰδεῖν · καὶ πόθεν ἄρα τὰ κακὰ εἰς τὸν κόσμον ἀφίκετο . Τούτων δὲ ἕκαστον λόγων δεῖται πολλῶν καὶ μεγάλων , ἀλλ’ ὡς ἐν βραχέσιν εἰπεῖν , καὶ πρὸς τὸ μὴ παντελῶς ἀνηκόους εἶναι , οὐδὲν ἴσως λέγειν κωλύει . Τὴν πρώτην αἰτίαν μίαν τε εἶναι , προσήκει · παντὸς γὰρ πλήθους ἡγεῖται μονάς , δυνάμει τε καὶ ἀγαθότητι πάντα νικᾷ , καὶ διὰ τοῦτο πάντα μετέχειν ἐκείνης ἀνάγκη . Οὐδὲν γὰρ αὐτὴν ἄλλο κωλύσει διὰ τὴν δύναμιν , οὐδὲ ἑαυτὴν ἀφέξει δι’ ἀγαθότητα . Ἀλλ’ εἰ μὲν ἦν ψυχή , πάντα ἂν ἔμψυχα ἦν · εἰ δὲ νοῦς , πάντα νοερά · εἰ δὲ οὐσία , πάντα οὐσίας μετεῖχε . Τοῦτο δὲ ἐν πᾶσιν ἰδόντες τινές , ἐκεῖνο οὐσίαν ἐνόμισαν . Εἰ μὲν οὖν ἦν μόνον τὰ ὄντα , ἀγαθὰ δὲ οὐκ ἦν , ἀληθὴς ἦν ὁ λόγος · εἰ δὲ δι’ ἀγαθότητα ἔστι τε τὰ ὄντα , καὶ μετείληχεν ἀγαθοῦ , ὑπερούσιον μὲν ἀγαθὸν δὲ εἶναι τὸ πρῶτον ἀνάγκη . Σημεῖον δὲ μέγιστον · τοῦ γὰρ εἶναι διὰ τὸ ἀγαθὸν αἱ σπουδαῖαι καταφρονοῦσι ψυχαί , ὅταν ὑπὲρ πατρίδος ἢ φίλων ἢ ἀρετῆς κινδυνεύειν ἐθέλωσι . Μετὰ δὲ τὴν οὕτως ἄῤῥητον δύναμιν αἱ τῶν θεῶν τάξεις εἰσί .
Lemmas: ἀκόλουθος δέ οὗτος εἰμί ὁ τε πρῶτος αἰτία οἶδα , καί ὁ μετά ἐκεῖνος τάξις ὁ θεός , καί ὁ κόσμος φύσις , νόος τε καί ψυχή ὁ οὐσία , πρόνοια τε καί μείρομαι καί τύχη , ἀρετή τε καί κακία , καί ὁ ἐκ οὗτος γίγνομαι ἀγαθός τε καί φαῦλος πολιτεία ὁράω · καί πόθεν ἄρα ὁ κακός εἰς ὁ κόσμος ἀφικνέομαι . Τούτῖς δέ ἕκαστος λόγος δέω πολύς καί μέγας , ἀλλά ὡς ἐν βραχύς λέγω , καί πρός ὁ μή παντελής ἀνήκοος ἔρχομαι , οὐδείς ἴσως λέγω κωλύω . Τά πρῶτος αἰτία εἷς τε ἔρχομαι , προσήκω · πᾶς γάρ πλῆθος ἡγέομαι μόνος , δύναμις τε καί ἀγαθότης πᾶς νικάω , καί διά οὗτος πᾶς μετέχω ἐκεῖνος ἀνάγκη . οὐδείς γάρ αὐτός ἄλλος κωλύω διά ὁ δύναμις , οὐδέ ἑαυτοῦ ἀπέχω διά ἀγαθότης . ἀλλά εἰμί μέν εἰμί Ψυχή , πᾶς ἄν ἔμψυχος εἰμί · εἰμί δέ Νοῦς , πᾶς νοερός · εἰμί δέ οὐσία , πᾶς οὐσία μετέχω . Τοῦτης δέ ἐν πᾶς ὁράω τις , ἐκεῖνος οὐσία νομίζω . εἰμί μέν οὖν εἰμί μόνος ὁ εἰμί , ἀγαθός δέ οὐ εἰμί , ἀληθής εἰμί ὁ λόγος · εἰμί δέ διά ἀγαθότης εἰμί τε ὁ εἰμί , καί μεταλαγχάνω ἀγαθός , ὑπερούσιος μέν ἀγαθός δέ ἔρχομαι ὁ πρῶτος ἀνάγκη . σημεῖον δέ μέγας · ὁ γάρ ἔρχομαι διά ὁ ἀγαθός ὁ σπουδαῖος καταφρονέω ψυχή , ὅταν ὑπέρ πατρίς ἢ φίλος ἢ ἀρετή κινδυνεύω ἐθέλω . μετά δέ ὁ οὕτως ἄρρητος δύναμις ὁ ὁ θεός τάξις εἰμί .
sallustius.de-deis-et-mundo 6
Κεφ . ϛ′.Περὶ τῶν ὑπερκοσμίων καὶ ἐγκοσμίων θεῶν . Τῶν δὲ θεῶν οἱ μέν εἰσιν ἐγκόσμιοι , οἱ δὲ ὑπερκόσμιοι . Ἐγκοσμίους δὲ λέγω αὐτοὺς τοὺς τὸν κόσμοποιοῦντας θεούς . Τῶν δὲ ὑπερκοσμίων οἱ μὲν οὐσίας ποιοῦσι θεῶν , οἱ δὲ νοῦν , οἱ δὲ ψυχάς · καὶ διὰ τοῦτο τρεῖς ἔχουσι τάξεις , καὶ πάσας ἐν τοῖς περὶ τούτων λόγοις ἔστιν εὑρεῖν . Τῶν δὲ ἐγκοσμίων οἱ μὲν εἶναι ποιοῦσι τὸν κόσμον , οἱ δὲ αὐτὸν ψυχοῦσιν , οἱ δὲ ἐκ διαφόρων ὄντα ἁρμόζουσιν , οἱ δὲ ἡρμοσμένον φρουροῦσι . Τούτων δὲ ὄντων τεσσάρων πραγμάτων , καὶ ἑκάστου πρῶτα ἔχοντος , καὶ μέσα καὶ τελευταῖα , καὶ τοὺς διοικοῦντας δώδεκα εἶναι ἀνάγκη . Οἱ μὲν οὖν ποιοῦντες τὸν κόσμον Ζεὺς καὶ Ποσειδῶν ἐστι καὶ Ἥφαιστος , οἱ δὲ ψυχοῦντες Δημήτηρ καὶ Ἥρα καὶ Ἄρτεμις , οἱ δὲ ἁρμόζοντες Ἀπόλλων καὶ Ἀφροδίτη καὶ Ἑρμῆς , οἱ δὲ φρουροῦντες Ἑστία καὶ Ἀθηνᾶ καὶ Ἄρης . Αἰνίγματα δὲ τούτων ἐν τοῖς ἀγάλμασιν ἔστιν ἰδεῖν . Ὁ μὲν γὰρ Ἀπολλῶν λύραν ἁρμόζει , ὥπλισται δὲ ἡ Ἀθηνᾶ , γυμνἡ δὲ ἡ Ἀφροδίτη · ἐπειδὴ ἁρμονία μὲν τὸ κάλλος ποιεῖ , τὸ δὲ κάλλος ἐν τοῖς ὁρωμένοις οὐ κρύπτεται . Τούτων δὲ πρώτως ἐχόντων τὸν κόσμον , καὶ τοὺς ἄλλους ἐν τούτοις ἡγητέον εἶναι θεούς , οἷον Διόνυσον μὲν ἐν Διί , Ἀσκληπιὸν δὲ ἐν Ἀπόλλωνι , Χάριτας δὲ ἐν Ἀφροδίτῃ . Καὶ σφαίρας δὲ τούτων ἔστιν ἰδεῖν , Ἑστίας μὲν Γῆν , Ποσειδῶνος δὲ ὕδωρ , Ἥρας δὲ ἀέρα , Ἡφαίστου δὲ πῦρ , ἓξ δὲ τὰς ἀνωτέρας , ὧν ἔθος νομίζειν , θεῶν · Ἀπόλλωνα γὰρ καὶ Ἄρτεμιν ἀνθ’ ἡλίου καὶ σελήνης ληπτέον · τὴν Κρόνου δὲ Δήμητρι δοτέον , Ἀθηνᾷ μὲν τὸν αἰθέρα · ὁ δὲ οὐρανὸς πάντων κοινός . Αἱ μὲν οὖν τάξεις καὶ δυνάμεις καὶ σφαῖραι τῶν δώδεκα θεῶν οὕτως εἴρηνταί τε καὶ ὕμνηνται .
Lemmas: Κεφ . ϛ′.Περὶ ὁ ὑπερκόσμιος καί ἐγκόσμιος θεός . Τῶν δέ θεός ὁ μέν εἰμί εγκόσμιος , ὁ δέ υπερκόσμιος . εγκόσμιος δέ λέγω αὐτός ὁ ὁ κοσμοποιέω θεός . Τῶν δέ ὑπερκόσμιος ὁ μέν οὐσία ποιέω θεός , ὁ δέ νόος , ὁ δέ ψυχή · καί διά οὗτος τρεῖς ἔχω τάξις , καί πᾶς ἐν ὁ περί οὗτος λόγος εἰμί εὑρίσκω . Τῶν δέ ἐγκόσμιος ὁ μέν ἔρχομαι ποιέω ὁ κόσμος , ὁ δέ αὐτός ψύχω , ὁ δέ ἐκ διάφορος εἰμί ἁρμόζω , ὁ δέ ἁρμόζω φρουρά . Τ́ουτον δέ εἰμί τέσσαρες πρᾶγμα , καί ἕκαστος πρῶτος ἔχω , καί μέσος καί τελευταῖος , καί ὁ διοικέω δώδεκα ἔρχομαι ἀνάγκη . ὁ μέν οὖν ποιέω ὁ κόσμος Ζεύς καί Ποσειδῶν εἰμί καί Ἥφαιστος , ὁ δέ ψυχόω Δημήτηρ καί Ἥρα καί Ἄρτεμις , ὁ δέ ἁρμόζω Ἀπόλλων καί Ἀφροδίτη καί Ἑρμῆς , ὁ δέ φρουρά Ἑστία καί Ἀθήνη καί Ἄρης . αἴνιγμα δέ οὗτος ἐν ὁ ἄγαλμα εἰμί ὁράω . ὁ μέν γάρ Ἀπολλῶς λύρα ἁρμόζω , ὁπλίζω δέ ὁ Ἀθήνη , γυμνός δέ ὁ Ἀφροδίτη · ἐπεί ἁρμονία μέν ὁ κάλλος ποιέω , ὁ δέ κάλλος ἐν ὁ ὁράω οὐ κρύπτω . Τ́ουτον δέ πρῶτος ἔχω ὁ κόσμος , καί ὁ ἄλλος ἐν οὗτος ἡγέομαι ἔρχομαι θεός , οἷος Διόνυσος μέν ἐν Διί , Ἀσκληπιός δέ ἐν Ἀπόλλων , Χάρις δέ ἐν Ἀφροδίτη . καί σφαῖρα δέ οὗτος εἰμί ὁράω , Ἑστία μέν Γῆ , Ποσειδῶν δέ ὕδωρ , Ἥρα δέ αέρας , Ἥφαιστος δέ πῦρ , ἓξ δέ ὁ ἀνώτερος , ὅς ἔθος νομίζω , θεός · Ἀπόλλων γάρ καί Ἄρτεμις ἀντί ἥλιος καί σελήνη λαμβάνω · ὁ Κρόνος δέ Δημήτηρ δίδωμι , Ἀθήνη μέν ὁ αἰθήρ · ὁ δέ οὐρανός πᾶς κοινός . ὁ μέν οὖν τάξις καί δύναμις καί σφαῖρα ὁ δώδεκα θεός οὕτως λέγω τε καί ὑμνέω .
sallustius.de-deis-et-mundo 7
Αὐτὸν δὲ τὸν κόσμον ἄφθαρτόν τε καὶ ἀγέννητον εἶναι ἀνάγκη . Ἄφθαρτον μέν , ὅτι οὐκ ἔστι τούτου φθαρέντος ἢ χείρονα ἢ κρείττονα ποιῆσαι , ἢ τὸν αὐτόν , ἢ ἀκοσμίαν . Ἀλλ’ εἰ μὲν χείρονα , κακὸς ὁ ἐκ κρείττονος χεῖρον ποιῶν · εἰ δὲ κρείττονα , ἀδύνατος ὁ μὴ τὴν ἀρχὴν τὸ κρεῖττον ποιήσας · εἰ δὲ τὸν αὐτόν , μάτην ποιήσει · εἰ δὲ ἀκοσμίαν , ἀλλ’ οὐδὲ ἀκούειν τοῦτό γε θέμις . Ἀγέννητον δὲ ἱκανὰ μὲν δεῖξαι ταῦτα · εἰ γὰρ μὴ φθείρεται , οὐδὲ γέγονεν · ἐπειδὴ πᾶν τὸ γινόμενον φθείρεται , καὶ ὅτι ἀνάγκη διὰ τὴν τοῦ θεοῦ ἀγαθότητα ὄντος τοῦ κόσμου ἀεί τε τὸν θεὸν ἀγαθὸν εἶναι καὶ τὸν κόσμον ὑπάρχειν · ὥσπερ ἡλίῳ μὲν καὶ πυρὶ συνυφίσταται φῶς , σώματι δὲ σκιά . Τῶν δὲ ἐν τῷ κόσμῳ σωμάτων τὰ μὲν νοῦν μιμεῖται καὶ κύκλῳ κινεῖται , τὰ δὲ ψυχήν , καὶ ἐπ’ εὐθείας , πῦρ μὲν καὶ ἀὴρ ἄνω , γῆ δὲ καὶ ὕδωρ κάτω · τῶν δὲ κύκλῳ , ἡ μὲν ἀπλανὴς ἀπ’ ἀνατολῆς · αἱ δὲ ἑπτὰ ἐκ δύσεως φέρονται . Αἰτίαι δὲ τούτων πολλαὶ μὲν καὶ ἄλλαι , καὶ τὸ μή , ταχείας τῆς περιόδου τῶν σφαιρῶν γινομένης , ἀτελῆ τὴν γένεσιν εἶναι . Διαφόρου δὲ κινήσεως οὔσης διαφέρειν καὶ τὴν φύσιν τῶν σωμάτων ἀνάγκη · καὶ μήτε καίειν μήτε ψύχειν τὸ οὐράνιον σῶμα μηδὲ ἄλλο τι ποιεῖν , ἃ τῶν τεσσάρων στοιχείων . Σφαίρας δὲ οὔσης τοῦ κόσμου , ( ὁ γὰρ ζῳδιακὸς δείκνυσι τοῦτο ) ἐπειδὴ σφαίρας πάσης τὸ κάτω μέσον ἐστί , πανταχόθεν γὰρ πλεῖστον ἀφέστηκε · τά τε βαρέα φέρεται κάτω , φέρεται δὲ εἰς γῆν . Ταῦτα δὲ πάντα ποιοῦσι μὲν θεοί , τάττει δὲ νοῦς , κινεῖ δὲ ψυχή . Καὶ περὶ μὲν θεῶν ἤδη προείρηται .
Lemmas: αὐτός δέ ὁ κόσμος ἄφθαρτος τε καί ἀγέννητος ἔρχομαι ἀνάγκη . ἄφθαρτος μέν , ὅτι οὐ εἰμί οὗτος φθείρω ἢ χείρων ἢ ἀγαθός ποιέω , ἢ ὁ αὐτός , ἢ ἀκοσμία . ἀλλά εἰμί μέν χείρων , κακός ὁ ἐκ ἀγαθός χείρων ποιέω · εἰμί δέ ἀγαθός , ἀδύνατος ὁ μή ὁ ἀρχή ὁ ἀγαθός ποιέω · εἰμί δέ ὁ αὐτός , μάτην ποιέω · εἰμί δέ ἀκοσμία , ἀλλά οὐδέ ἀκούω τούτος γε θέμις . ἀγέννητος δέ ἱκανός μέν δείκνυμι οὗτος · εἰμί γάρ μή φθείρω , οὐδέ γίγνομαι · ἐπεί πᾶς ὁ γίγνομαι φθείρω , καί ὅτι ἀνάγκη διά ὁ ὁ θεός ἀγαθότης εἰμί ὁ κόσμος ἀεί τε ὁ θεός ἀγαθός ἔρχομαι καί ὁ κόσμος ὑπάρχω · ὥσπερ ἥλιος μέν καί πῦρ συνυφίστημι φάος , σῶμα δέ σκιά . Τῶν δέ ἐν ὁ κόσμος σῶμα ὁ μέν νόος μιμέομαι καί κύκλος κινέω , ὁ δέ ψυχή , καί ἐπί εὐθύς , πῦρ μέν καί ἀήρ ἄνω , γῆ δέ καί ὕδωρ κάτω · ὁ δέ κύκλος , ὁ μέν ἀπλανής ἀπό ἀνατολή · ὁ δέ ἑπτά ἐκ δύσις φέρω . αἰτία δέ οὗτος πολύς μέν καί ἄλλος , καί ὁ μή , ταχύς ὁ περίοδος ὁ σφαῖρα γίγνομαι , ἀτελής ὁ γένεσις ἔρχομαι . Διάφορος δέ κίνησις σέω διαφέρω καί ὁ φύσις ὁ σῶμα ἀνάγκη · καί μήτε καίω μήτε ψύχω ὁ οὐράνιος σῶμα μηδέ ἄλλος τίς ποιέω , ὅς ὁ τέσσαρες στοιχεῖον . Σφαιρᾶς δέ σέω ὁ κόσμος , ( ὁ γάρ ζῳδιακός δείκνυμι οὗτος ) ἐπεί σφαῖρα πᾶς ὁ κάτω μέσος εἰμί , πανταχόθεν γάρ πλεῖστος ἀφίστημι · ὁ τε βαρύς φέρω κάτω , φέρω δέ εἰς γῆ . Ταΰς δέ πᾶς ποιέω μέν θεός , τάσσω δέ Νοῦς , κινέω δέ Ψυχή . καί περί μέν θεός ἤδη προλέγω .
sallustius.de-deis-et-mundo 8
Ἔστι δέ τις δύναμις , οὐσίας μὲν δευτέρα , ψυχῆς δὲ πρώτη , ἔχουσα μὲν ἐκ τῆς οὐσίας τὸ εἶναι , τελειοῦσα δὲ τὴν ψυχήν , ὥσπερ ἥλιος τὰς ὄψεις . Τῶν δὲ ψυχῶν αἱ μέν εἰσι λογικαὶ καὶ ἀθάνατοι , αἱ δὲ ἄλογοι καὶ θνηταί . Καὶ αἱ μὲν ἐκ τῶν πρώτων , αἱ δὲ ἐκ τῶν δευτέρων παράγονται θεῶν . Πρῶτον δὲ ὅ , τιπέρ ἐστι ψυχὴ ζητητέον . Ὧι τοίνυν διαφέρει τὰ ἔμψυχα τῶν ἀψύχων , τοῦτό ἐστι ψυχή . Διαφέρει δὲ κινήσει , αἰσθήσει , φαντασίᾳ , νοήσει . Ἔστιν ἄρα ψυχή , ἄλογος μέν , ζωὴ αἰσθητικὴ καὶ φανταστική · λογικὴ δὲ αἰσθήσεως καὶ φαντασίας ἄρχουσα , καὶ λόγῳ χρωμένη . Καὶ ἡ μὲν ἄλογος τοῖς σωματικοῖς ἕπεται πάθεσιν · ἐπιθυμεῖ γὰρ ἀλόγως καὶ ὀργίζεται · ἡ δὲ λογικὴ τοῦ τε σώματος μετὰ λόγου καταφρονεῖ , καὶ πρὸς τὴν ἄλογον μαχομένη , κρατήσασα μὲν ἀρετήν , ἡττηθεῖσα δὲ κακίαν ποιεῖ . Ἀθάνατον δὲ αὐτὴν εἶναι ἀνάγκη , ὅτι τε γινώσκει θεούς · ( θνητὸν δὲ οὐδὲν ἀθάνατον οἶδε · ) τῶν τε ἀνθρωπίνων πραγμάτων ὡς ἀλλοτρίων καταφρονεῖ , καὶ τοῖς σώμασιν ὡς ἀσώματος ἀντιπέπονθε · καλῶν μὲν γὰρ καὶ νέων ὄντων ἁμαρτάνει , γηρώντων δὲ ἐκείνων ἀκμάζει . Καὶ πᾶσα μὲν σπουδαία ψυχὴ κέχρηται νῷ · νοῦν δὲ οὐδὲν σῶμα γεννᾷ · πῶς γὰρ ἂν τὰ ἀνόητα νοῦν γεννήσαι ; Ὀργάνῳ τε χρωμένη τῷ σώματι , οὐκ ἔστιν ἐν τούτῳ · ὥσπερ οὐδὲ ὁ μηχανοποιὸς ἐν τοῖς μηχανοποιήμασι · καίτοι πολλὰ τῶν μηχανημάτων οὐδενὸς ἁπτομένου κινεῖται Εἰ δὲ ὑπὸ τοῦ σώματος παρατρέπεται πολλάκις , θαυμάζειν οὐ δεῖ · καὶ γὰρ καὶ αἱ τέχναι τῶν ὀργάνων βλαβέντων ἐνεργεῖν οὐκ ἂν δύναιντο .
Lemmas: εἰμί δέ τις δύναμις , οὐσία μέν δεύτερος , ψυχή δέ πρῶτος , ἔχω μέν ἐκ ὁ οὐσία ὁ ἔρχομαι , τελειόω δέ ὁ ψυχή , ὥσπερ ἥλιος ὁ ὄψις . Τῶν δέ ψυχή ὁ μέν εἰμί λογικός καί ἀθάνατος , ὁ δέ ἄλογος καί θνητός . καί ὁ μέν ἐκ ὁ πρῶτος , ὁ δέ ἐκ ὁ δεύτερος παράγω θεός . Πρῶτος δέ ὁ , τις εἰμί ψυχή ζητέω . ὅς τοίνυν διαφέρω ὁ ἔμψυχος ὁ ἄψυχος , τούτος εἰμί Ψυχή . διαφέρω δέ κίνησις , αἴσθησις , φαντασία , νόησις . εἰμί ἄρα Ψυχή , ἄλογος μέν , ζωή αἰσθητικός καί φανταστικός · λογικός δέ αἴσθησις καί φαντασία ἄρχω , καί λόγος χράω . καί ὁ μέν ἄλογος ὁ σωματικός ἕπομαι πάθος · ἐπιθυμέω γάρ ἄλογος καί ὀργίζω · ὁ δέ λογικός ὁ τε σῶμα μετά λόγος καταφρονέω , καί πρός ὁ ἄλογος μάχομαι , κρατέω μέν ἀρετή , ἡττάω δέ κακία ποιέω . ἀθάνατος δέ αὐτός ἔρχομαι ἀνάγκη , ὅτι τε γιγνώσκω θεός · ( θνητός δέ οὐδείς ἀθάνατος οἶδα · ) ὁ τε ἀνθρώπινος πρᾶγμα ὡς ἀλλότριος καταφρονέω , καί ὁ σῶμα ὡς ἀσώματος ἀντιπάσχω · καλός μέν γάρ καί νέος εἰμί ἁμαρτάνω , γηράσκω δέ ἐκεῖνος ἀκμάζω . καί πᾶς μέν σπουδαῖος ψυχή χράω νόος · νόος δέ οὐδείς σῶμα γεννάω · πῶς γάρ ἄν ὁ ἀνόητος νόος γεννάω ; ὄργανον τε χράω ὁ σῶμα , οὐ εἰμί ἐν οὗτος · ὥσπερ οὐδέ ὁ μηχανοποιός ἐν ὁ μηχανοποιημα · καίτοι πολύς ὁ μηχάνημα οὐδείς ἅπτω κινέω εἰμί δέ ὑπό ὁ σῶμα παρατρέπω πολλάκις , θαυμάζω οὐ δέω · καί γάρ καί ὁ τέχνη ὁ ὄργανον βλάπτω ἐνεργέω οὐ ἄν δύναμαι .
sallustius.de-deis-et-mundo 10
Οί δὲ περὶ τῆς ἀρετῆς καὶ κακίας λόγοι πάλιν τῶν περὶ ψυχῆς δέονται . Τῆς γὰρ ἀλόγου ούσης εἰς τὰ σώματα καὶ θυμὸν εὐθὺς καὶ ἐπιθυμίαν ποιούσης , ἡ λογικὴ τούτοις ἐφεστηκυῖα τριμερῆ ποιεῖ τὴν ψθχήν,ἐκ λόγου καὶ θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας . Ἀρετὴ δὲ λόγου μὲν φρόνησις , θυμοῦ δὲ ἀνδρεία , ἐπιθυμίας δὲ σωφροσύνη , ὄλης δὲ τῆς ψυχῆς δικαιοσύνη . Δεῖ γὰρ τὸν λόγον κρίνειν τὰ δέοντα , τὸν δὲ θυμὸν λόγῳ πειθόμενοὑ τῶν δοκούντων δεινῶν καταφρονεῖν , τὴν δὲ ἐπιθυμίαν μὴ τὸ φαινόμενον ἡδύ , ἀλλὰ τὸ μετὰ λόγου διώκειν . Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων ὁ βίος γίνεται δίκαιος · ἡ γὰρ περὶ χρήματα δικαιοσύνη μικρόν τι μέρος ἐστὶν ἀρετῆς . Καὶ διὰ τοῦτο ἐν μὲν τοῖς πεπαιδευμένοις πάσας ἔστιν ἰδεῖν · ἐν δὲ τοῖς ἀπαιδεύτοις ὁ μέν ἐστιν ἀνδρεῖος καὶ ἄδικος , ὁ δὲ σώφρων καὶ ἀνόητος , ὁ δὲ φρόνιμος καὶ ἀκόλαστος · ὥσπερ οὐδὲ ἀρετὰς προσήκει καλεῖν λόγου τε ἐστερημένας , καὶ ἀτελεῖς οὔσας , καὶ τῶν ἀλόγων τισὶ παραγινομένας . Ἡ δὲ κακία ἐκ τῶν ἐναντίων θεωρείσθω · λόγου μὲν ἄνοια , θυμοῦ δὲ δειλία , ἐπιθυμίας δὲ ἀκολασία , ὅλης δὲ τῆς ψυχῆς ἀδικία . Γίνονται δὲ αἱ μὲν ἀρεταὶ ἐκ πολιτείας ορθῆς καὶ τοῦ τραφῆναι καλῶς καὶ παιδευθῆναι , αἱ δὲ κακίαι ἐκ τῶν ἐναντίων .
Lemmas: ὁ δέ περί ὁ ἀρετή καί κακία λόγος πάλιν ὁ περί ψυχή δέω . ὁ γάρ ἄλογος σέω εἰς ὁ σῶμα καί θυμός εὐθύς καί ἐπιθυμία ποιέω , ὁ λογικός οὗτος ἐφίστημι τριμερής ποιέω ὁ ψθχήν,ἐκ λόγος καί θυμός καί ἐπιθυμία . Ἀρετή δέ λόγος μέν φρόνησις , θυμός δέ ἀνδρεία , ἐπιθυμία δέ σωφροσύνη , ὁλάω δέ ὁ ψυχή δικαιοσύνη . δέω γάρ ὁ λόγος κρίνω ὁ δέω , ὁ δέ θυμός λόγος πειθόμενος ὁ δοκέω δεινός καταφρονέω , ὁ δέ ἐπιθυμία μή ὁ φαίνω ἡδύς , ἀλλά ὁ μετά λόγος διώκω . Τ́ουτον δέ οὕτως ἔχω ὁ βίος γίγνομαι δίκαιος · ὁ γάρ περί χρῆμα δικαιοσύνη μικρός τίς μέρος εἰμί ἀρετή . καί διά οὗτος ἐν μέν ὁ παιδεύω πᾶς εἰμί ὁράω · ἐν δέ ὁ ἀπαίδευτος ὁ μέν εἰμί ἀνδρεῖος καί ἄδικος , ὁ δέ σώφρων καί ἀνόητος , ὁ δέ φρόνιμος καί ἀκόλαστος · ὥσπερ οὐδέ ἀρετή προσήκω καλέω λόγος τε στερέω , καί ἀτελής εἰμί , καί ὁ ἄλογος τις παραγίγνομαι . ὁ δέ κακία ἐκ ὁ ἐναντίος θεωρέω · λόγος μέν ἄνοια , θυμός δέ δειλία , ἐπιθυμία δέ ἀκολασία , ὅλος δέ ὁ ψυχή ἀδικία . γίγνομαι δέ ὁ μέν ἀρετή ἐκ πολιτεία ὀρθός καί ὁ τρέφω καλός καί παιδεύω , ὁ δέ κακία ἐκ ὁ ἐναντίος .
sallustius.de-deis-et-mundo 11
Καὶ αἱ πολιτεῖαι δὲ κατὰ τὴν τριμέρειαν γίνονται τῆς ψυχῆς . Ἐοίκασι γὰρ οἱ μὲν ἄρχοντες τῷ λόγῳ , οἱ δὲ στρατιῶται τῷ θυμῷ , οἱ δὲ δῆμοι ταῖς ἐπιθυμίαις . Καἱ ὅπου μὲν κατὰ λόγον πράττεται πάντα , καὶ ὁ πάντων ἄριστος ἄρχει , βασιλεία γίνεται · ὅπου δὲ κατὰ λόγον τε καὶ θυμὸν πλείους ἑνὸς ἄρχουσιν , ἀριστοκρατίαν εἶναι συμβαίνει · ὅπου δὲ κατὰ ἐπιθυμίαν πολιτεύονται , καὶ αἱ τιμαὶ πρὸς τὰ χρήματα γίνονται , τιμοκρατία ἡ τοιαύτη πολιτεία καλεῖται . Ἐναντία δέ , βασιλείᾳ μὲν τυραννίς , ἡ μὲν γὰρ μετὰ λόγου πάντα , ἡ δὲ οὐδὲν κατὰ λόγον ποιεῖ · ἀριστοκρατίᾳ δὲ ὀλιγαρχία , ὅτι οὐχ οἱ ἄριστοι , ἀλλ’ ὀλίγοι κάκιστοι ἄρχουσι · τιμοκρατίᾳ δὲ δημοκρατία , ὅτι οὐχ οἱ τὰς οὐσίας ἔχοντες , ἀλλ’ ὁ δῆμος κύριός ἐστι πάντων .
Lemmas: καί ὁ πολιτεία δέ κατά ὁ τριμέρεια γίγνομαι ὁ ψυχή . ἔοικα γάρ ὁ μέν ἄρχω ὁ λόγος , ὁ δέ στρατιώτης ὁ θυμός , ὁ δέ δῆμος ὁ ἐπιθυμία . καί ὅπου μέν κατά λόγος πράσσω πᾶς , καί ὁ πᾶς ἀγαθός ἄρχω , βασίλειος γίγνομαι · ὅπου δέ κατά λόγος τε καί θυμός πολύς εἷς ἄρχω , ἀριστοκρατία ἔρχομαι συμβαίνω · ὅπου δέ κατά ἐπιθυμία πολιτεύω , καί ὁ τιμή πρός ὁ χρῆμα γίγνομαι , τιμοκρατία ὁ τοιοῦτος πολιτεία καλέω . ἐναντίος δέ , βασίλεια μέν τυραννίς , ὁ μέν γάρ μετά λόγος πᾶς , ὁ δέ οὐδείς κατά λόγος ποιέω · ἀριστοκρατία δέ ὀλιγαρχία , ὅτι οὐ ὁ ἀγαθός , ἀλλά ὀλίγος κακός ἄρχω · τιμοκρατία δέ δημοκρατία , ὅτι οὐ ὁ ὁ οὐσία ἔχω , ἀλλά ὁ δῆμος κύριος εἰμί πᾶς .
sallustius.de-deis-et-mundo 14
Εἰ δέ τις τὸ μὲν θεοὺς μὴ μεταβάλλεσθαι εὔλογόν τε ἡγεῖται καὶ ἀληθές , ἀπορεῖ δέ , πῶς ἀγαθοῖς μὲν χαίρουσι , κακοὺς δὲ ἀποστρέφονται , καὶ ἁμαρτάνουσι μὲν ὀργίζονται , θεραπευόμενοι δὲ ἵλεῳ γίνονται , ῥητέον ὡς οὐ χαίρει θεός · τὸ γὰρ χαῖρον καὶ λυπεῖται · οὐδὲ ὀργίζεται · πάθος γὰρ τὸ ὀργίζεσθαι · οὐδὲ δώροις θεραπεύεται · ἡδονῇ γὰρ ἂν ἡττηθείη . Οὐδὲ θέμις ἐκ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων οὔτε καλῶς οὔτε κακῶς ἔχειν τὸ θεῖον . Ἀλλ’ ἐκεῖνοι μὲν ἀγαθοί τέ εἰσιν ἀεί , καὶ ὠφελοῦσι μόνον , βλάπτουσι δὲ οὐδέποτε , κατὰ τὰ αὐτὰ ὡσαύτως ἔχοντες . Ἡμεῖς δὲ ἀγαθοὶ μὲν ὄντες δι’ ὁμοιότητα θεοῖς συναπτόμεθα , κακοὶ δὲ γενόμενοι δι’ ἀνομοιότητα χωριζόμεθα · καὶ κατ’ ἀρετὰς ζῶντες ἐχόμεθα τῶν θεῶν , κακοὶ δὲ γενόμενοι ἐχθροὺς ἡμῖν ποιοῦμεν ἐκείνους , οὐκ ἐκείνων ὀργιζομένων , ἀλλὰ τῶν ἁμαρτημάτων θεοὺς μὲν ἡμῖν οὐκ ἐώντων ἐλλάμπειν , δαίμοσι δὲ κολαστικοῖς συναπτόντων . Εἰ δὲ εὐχαῖς καὶ θυσίαις λύσιν τῶν ἁμαρτημάτων εὑρίσκομεν , οὕτε τοὺς θεοὺς θεραπεύομεν , οὔτε μεταβάλλομεν , ἀλλὰ διὰ τῶν δρωμένων καὶ τῆς πρὸς τὸ θεῖον ἐπιστροφῆς τὴν ἡμετέραν κακίαν ἰώμενοι πάλιν τῆς τῶν θεῶν ἀγαθότητος ἀπολαύομεν . Ὥστε ὅμοιον , τὸν θεὸν λέγειν τοὺς κακοὺς ἀποστρέφεσθαι , καὶ τὸν ἥλιον τοῖς ἐστερημένοις τῶν ὄψεων κρύπτεσθαι .
Lemmas: εἰμί δέ τις ὁ μέν θεός μή μεταβάλλω εὔλογος τε ἡγέομαι καί ἀληθής , ἀπορέω δέ , πῶς ἀγαθός μέν χαίρω , κακός δέ ἀποστρέφω , καί ἁμαρτάνω μέν ὀργίζω , θεραπεύω δέ ἵλαος γίγνομαι , λέγω ὡς οὐ χαίρω θεός · ὁ γάρ χαίρω καί λυπέω · οὐδέ ὀργίζω · πάθος γάρ ὁ ὀργίζω · οὐδέ δῶρον θεραπεύω · ἡδονή γάρ ἄν ἡσσάομαι . οὐδέ θέμις ἐκ ὁ ἀνθρώπινος πρᾶγμα οὔτε καλός οὔτε κακῶς ἔχω ὁ θεῖος . ἀλλά ἐκεῖνος μέν ἀγαθός τε εἰμί ἀεί , καί ὠφελέω μόνος , βλάπτω δέ οὐδέποτε , κατά ὁ αὐτός ὡσαύτως ἔχω . Ἡμεῖς δέ ἀγαθός μέν ο διά ὁμοιότης θεός συνάπτω , κακός δέ γίγνομαι διά ἀνομοιότης χωρίζω · καί κατά ἀρετή ζάω ἔχω ὁ θεός , κακός δέ γίγνομαι ἐχθρός ἐγώ ποιέω ἐκεῖνος , οὐ ἐκεῖνος ὀργίζω , ἀλλά ὁ ἁμάρτημα θεός μέν ἐγώ οὐ ἐάω ἐλλάμπω , δαίμων δέ κολαστικός συνάπτω . εἰμί δέ εὐχή καί θυσία λύσις ὁ ἁμάρτημα εὑρίσκω , ἵημι ὁ θεός θεραπεύω , οὔτε μεταβάλλω , ἀλλά διά ὁ δράω καί ὁ πρός ὁ θεῖος ἐπιστροφή ὁ ἡμέτερος κακία ἰάομαι πάλιν ὁ ὁ θεός ἀγαθότης ἀπολαύω . Ὥστος ὅμοιος , ὁ θεός λέγω ὁ κακός ἀποστρέφω , καί ὁ ἥλιος ὁ στερέω ὁ ὄψις κρύπτω .
sallustius.de-deis-et-mundo 15
Ἐκ δὲ τούτων καὶ ἡ περὶ θυσιῶν καὶ τῶν ἄλλων τῶν εἰς θεοὺς γινομένων λέλυται ζήτησις . Αὐτὸ μὲν γὰρ τὸ θεῖον ἀνενδεές · αἱ δὲ τιμαὶ τῆς ἡμετέρας ὠφελείας ἕνεκα γίνονται . Καὶ ἡ μὲν πρόνοια τῶν θεῶν διατείνει πανταχῆ , ἐπιτηδειότητος δὲ μόνον πρὸς ὑποδοχὴν δεῖται · πᾶσα δὲ ἐπιτηδειότης μιμήσει καὶ ὁμοιότητι γίνεται , διὸ οἱ μὲν ναοὶ τὸν οὐρανόν , οἱ δὲ βωμοὶ μιμοῦνται τὴν γῆν , τὰ δὲ ἀγάλματα τὴν ζωήν , καὶ διὰ τοῦτο ζῴοις ἀπείκασται , αἱ δὲ εὐχαὶ τὸ νοερόν , οἱ δὲ χαρακτῆρες τὰς ἀῤῥήτους ἄνω δυνάμεις , βοτάναι δὲ καὶ λίθοι τὴν ὕλην , τὰ δὲ θυόμενα ζῷα τὴν ἐν ἡμῖν ἄλογον ζωήν . Ἐκ δὲ τούτων ἁπάντων τοῖς μὲν θεοῖς πλέον οὐδέν · τί γὰρ ἂν πλέον γένοιτο θεῷ ; ἡμῖν δὲ πρὸς ἐκείνους γίνεται συναφή .
Lemmas: ἐκ δέ οὗτος καί ὁ περί θυσία καί ὁ ἄλλος ὁ εἰς θεός γίγνομαι λύω ζήτησις . αὐτός μέν γάρ ὁ θεῖος ἀνενδεής · ὁ δέ τιμή ὁ ἡμέτερος ὠφέλεια ἕνεκα γίγνομαι . καί ὁ μέν πρόνοια ὁ θεός διατείνω πανταχῇ , ἐπιτηδειότης δέ μόνος πρός ὑποδοχή δέω · πᾶς δέ ἐπιτηδειότης μίμησις καί ὁμοιότης γίγνομαι , διό ὁ μέν ναός ὁ οὐρανός , ὁ δέ βωμός μιμέομαι ὁ γῆ , ὁ δέ ἄγαλμα ὁ ζωή , καί διά οὗτος ζῷον ἀπεικάζω , ὁ δέ εὐχή ὁ νοερός , ὁ δέ χαρακτήρ ὁ ἄρρητος ἄνω δύναμις , βοτάνη δέ καί λίθος ὁ ὕλη , ὁ δέ θύω ζῷον ὁ ἐν ἐγώ ἄλογος ζωή . ἐκ δέ οὗτος ἅπας ὁ μέν θεός πλείων οὐδείς · τίς γάρ ἄν πλείων γίγνομαι θεός ; ἐγώ δέ πρός ἐκεῖνος γίγνομαι συναφή .
sallustius.de-deis-et-mundo 16
Ἄξιον δὲ οἶμαι περὶ θυσιῶν βραχέα προσθεῖναι . Πρῶτον μὲν ἐπειδὴ πάντα παρὰ θεῶν ἔχομεν , δίκαιον δὲ τοῖς διδοῦσι τῶν διδομένων ἀπάρχεσθαι , χρημάτων μὲν δι’ ἀναθημάτων , σωμάτων δὲ διὰ κόσμου , ζωῆς δὲ διὰ θυσιῶν ἀπαρχόμεθα · ἔπειτα αἱ μὲν χωρὶς θυσιῶν εὐχαὶ λόγοι μόνον εἰσί , αἱ δὲ μετὰ θυσιῶν ἔμψυχοι λόγοι · τοῦ μὲν λόγου τὴν ζωὴν δυναμοῦντος , τῆς δὲ ζωῆς τὸν λόγον ψυχούσης . Ἔτι παντὸς πράγματος εὐδαιμονία ἡ οἰκεία τελειότης ἐστίν · οἰκεία δὲ τελειότης ἔκάστῳ ἡ πρὸς τὴν ἑαυτοῦ αἰτίαν συναφή . Καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς εὐχόμεθα συναφθῆναι θεοῖς . Ἐπεὶ τοίνυν ζωὴ μὲν πρώτη ἡ τῶν θεῶν ἐστι , ζωὴ δέ τις καὶ ἡ ἀνθρωπίνη , βούλεται δὲ αὕτη συναφθῆναι ἐκείνῃ · μεσότητος δεῖται . Οὐδὲν γὰρ τῶν πλεῖστον διεστώτων ἀμέσως συνάπτεται , ἡ δὲ μεσότης ὁμοία εἶναι τοῖς συναπτομένοις ὀφείλει · ζωῆς οὖν μεσότητα ζωὴν ἐχρῆν εἶναι . Καὶ διὰ τοῦτο ζῷα θύουσιν ἄνθρωποι , οἳ τε νῦν εὐδαίμονες καὶ πάντες οἱ πάλαι · καὶ ταῦτα οὐχ ἁπλῶς , ἀλλ’ ἑκάστῳ θεῷ τὰ πρέποντα , μετὰ πολλῆς τῆς ἄλλης θρησκείας . Καὶ περὶ μὲν τούτων ἱκανά .
Lemmas: ἄξιος δέ οἴομαι περί θυσία βραχύς προστίθημι . Πρῶτος μέν ἐπεί πᾶς παρά θεός ἔχω , δίκαιος δέ ὁ δίδωμι ὁ δίδωμι ἀπάρχομαι , χρῆμα μέν διά ἀνάθημα , σῶμα δέ διά κόσμος , ζωή δέ διά θυσία ἀπάρχω · ἔπειτα ὁ μέν Χωρὶς θυσία εὐχή λόγος μόνος εἰμί , ὁ δέ μετά θυσία ἔμψυχος λόγος · ὁ μέν λόγος ὁ ζωή δυναμόω , ὁ δέ ζωή ὁ λόγος ψύχω . ἔτι πᾶς πρᾶγμα εὐδαιμονία ὁ οἰκεῖος τελειότης εἰμί · οἰκεῖος δέ τελειότης ἕκαστος ὁ πρός ὁ ἑαυτοῦ αἰτία συναφή . καί διά οὗτος ἐγώ εὔχομαι συνάπτω θεός . ἐπεί τοίνυν ζωή μέν πρῶτος ὁ ὁ θεός εἰμί , ζωή δέ τις καί ὁ ἀνθρώπινος , βούλομαι δέ οὗτος συνάπτω ἐκεῖνος · μεσότης δέω . οὐδείς γάρ ὁ πλεῖστος διίστημι ἀμέσως συνάπτω , ὁ δέ μεσότης ὅμοιος ἔρχομαι ὁ συνάπτω ὀφείλω · ζωή οὖν μεσότης ζωή χρή ἔρχομαι . καί διά οὗτος ζῷον θύω ἄνθρωπος , ὁ τε νῦν εὐδαίμων καί πᾶς ὁ πάλαι · καί οὗτος οὐ ἁπλῶς , ἀλλά ἕκαστος θεός ὁ πρέπω , μετά πολύς ὁ ἄλλος θρησκεία . καί περί μέν οὗτος ἱκανός .
sallustius.de-deis-et-mundo 18
Καὶ μὴν οὐδὲ τὸ ἀθεΐας περί τινας τόπους τῆς γῆς γενέσθαι , πολλάκις δὲ ὕστερον ἔσεσθαι , ἄξιον ταράττειν τοὺς ἔμφρονας · ὅτι τε οὐκ εἰς θεοὺς γίνεται ταῦτα , ὥσπερ οὐδὲ αἱ τιμαὶ ἐκείνους ὠφελοῦσαι ἐφάνησαν . καὶ διὰ τὸ ἀδυνατεῖν μέσης οὐσίας οὖσαν τὴν ψυχὴν ἀεὶ κατορθοῦν · καὶ τὸ μὴ δύνασθαι πάντα τὸν κόσμον τῆς τῶν θεῶν προνοίας ἀπολαύειν ὁμοίως , ἀλλὰ τὰ μὲν αἰωνίως , τὰ δὲ κατὰ χρόνον , καὶ τὰ μὲν πρώτως , τὰ δὲ δευτέρως μετέχειν ἐκείνης · ὥσπερ καὶ τῶν αἰσθήσεων πασῶν μὲν ἡ κεφαλή , μιᾶς δὲ ὅλον τὸ σῶμα αἰσθάνεται . Καὶ διὰ τοῦτο , ὡς ἔοικεν , οἱ τὰς ἑορτὰς καταστησάμενοι καὶ ἀποφράδας ἐποίησαν , ἐν αἷς τὰ μὲν ἤργει τῶν ἱερῶν , τὰ δὲ ἐκλείετο , τῶν δὲ καὶ τὸν κόσμον ἀφῄρουν , τὴν ἀσθένειαν τῆς ἡμετέρας ἀφοσιούμενοι φύσεως . Καὶ κολάσεως δὲ εἶδος εἶναι ἀθεΐαν οὐκ ἀπεικός · τοὺς γὰρ γνόντας θεοὺς καὶ καταφρονήσαντας εὔλογον ἐν ἑτέρῳ βίῳ καὶ τῆς γνώσεως στέρεσθαι , καὶ τοὺς ἑαυτῶν βασιλέας ὡς θεοὺς τιμήσαντας ἔδει τὴν δίκην αὐτῶν ποιῆσαι τῶν θεῶν ἐκπεσεῖν .
Lemmas: καί μήν οὐδέ ὁ ἀθεΐα περί τις τόπος ὁ γῆ γίγνομαι , πολλάκις δέ ὕστερον εἰμί , ἄξιος ταράσσω ὁ ἔμφρων · ὅτι τε οὐ εἰς θεός γίγνομαι οὗτος , ὥσπερ οὐδέ ὁ τιμή ἐκεῖνος ὠφελέω φαίνω . καί διά ὁ ἀδυνατέω μέσος οὐσία εἰμί ὁ ψυχή ἀεί κατορθόω · καί ὁ μή δύναμαι πᾶς ὁ κόσμος ὁ ὁ θεός πρόνοια ἀπολαύω ὅμοιος , ἀλλά ὁ μέν αἰώνιος , ὁ δέ κατά χρόνος , καί ὁ μέν πρῶτος , ὁ δέ δεύτερος μετέχω ἐκεῖνος · ὥσπερ καί ὁ αἴσθησις πᾶς μέν ὁ κεφαλή , εἷς δέ ὅλος ὁ σῶμα αἰσθάνομαι . καί διά οὗτος , ὡς ἔοικα , ὁ ὁ ἑορτή καθίστημι καί ἀποφράς ποιέω , ἐν ὅς ὁ μέν ἀργέω ὁ ἱερός , ὁ δέ κλέω , ὁ δέ καί ὁ κόσμος ἀφαιρέω , ὁ ἀσθένεια ὁ ἡμέτερος ἀφοσιόω φύσις . καί κόλασις δέ εἶδος ἔρχομαι ἀθεΐα οὐ ἀφίημι · ὁ γάρ γιγνώσκω θεός καί καταφρονέω εὔλογος ἐν ἕτερος βίος καί ὁ γνῶσις στέρομαι , καί ὁ ἑαυτοῦ βασιλεύς ὡς θεός τιμάω δέω ὁ δίκη αὐτός ποιέω ὁ θεός ἐκπίπτω .
sallustius.de-deis-et-mundo 19
Εἰ δὲ μηδὲ τούτων , μηδὲ τῶν ἄλλων ἁμαρτημάτῶν εὐθὺς αἱ δίκαι τοῖς ἁμαρτήσασιν ἕπονται , θαυμάζειν οὐ δεῖ · ὅτι οὐ δαίμονές εἰσι μόνον οἱ κολάζοντες τὰς ψυχάς , ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ὑπάγει τῇ δίκῃ , καὶ ὅτι μένουσι τὸν ἅπαντα χρόνον , οὐκ ἐχρῆν ἐν ὀλίγῳ πάντων τυχεῖν · καὶ διὰ τὸ δεῖν ἀνθρωπίνην ἀρετὴν εἶναι . Εἰ γὰρ τοῖς ἁμαρτήσασιν εὐθὺς ἠκολούθουν αἱ δίκαι , φόβῳ δικαιοπραγοῦντες ἄνθρωποι ἀρετὴν οὐκ ἂν εἶχον . Κολάζονται δὲ τοῦ σώματος ἐξελθοῦσαι · αἱ μὲν ἐνταῦθα πλανώμεναι , αἱ δὲ εἴς τινας τόπους τῆς γῆς θερμούς , ἢ ψυχρούς , αἱ δὲ ὑπὸ δαιμόνων ταραττόμεναι . Πάντως δὲ μετὰ τῆς ἀλόγου ὑπομένουσι , μεθ’ ἧσπερ καὶ ἥμαρτον · δι’ ἣν καὶ τὸ σκιοειδὲς σῶμα ὑφίσταται , ὃ περὶ τοὺς τάφους καὶ μάλιστα τῶν κακῶς ζησάντων ὁρᾶται .
Lemmas: εἰμί δέ μηδέ οὗτος , μηδέ ὁ ἄλλος ἁμάρτημα εὐθύς ὁ δίκη ὁ ἁμαρτάνω ἕπομαι , θαυμάζω οὐ δέω · ὅτι οὐ δαίμων εἰμί μόνος ὁ κολάζω ὁ ψυχή , ἀλλά καί αὐτός ἑαυτοῦ ὑπάγω ὁ δίκη , καί ὅτι μένω ὁ ἅπας χρόνος , οὐ χρή ἐν ὀλίγος πᾶς τυγχάνω · καί διά ὁ δεῖ ἀνθρώπινος ἀρετή ἔρχομαι . εἰμί γάρ ὁ ἁμαρτάνω εὐθύς ἀκολουθέω ὁ δίκη , φόβος δικαιοπραγέω ἄνθρωπος ἀρετή οὐ ἄν ἔχω . κολάζω δέ ὁ σῶμα ἐξέρχομαι · ὁ μέν ἐνταῦθα πλανάω , ὁ δέ εἰς τις τόπος ὁ γῆ θερμός , ἢ ψυχρός , ὁ δέ ὑπό δαίμων ταράσσω . πάντως δέ μετά ὁ ἄλογος ὑπομένω , μετά ὅς καί αμαραταίνω · διά ὅς καί ὁ σκιοειδής σῶμα ὑφίστημι , ὁ περί ὁ τάφος καί μάλιστα ὁ κακῶς ζάω ὁράω .
sallustius.de-deis-et-mundo 20
Αἱ δὲ μετεμψυχώσεις , εἰ μὲν εἰς λογικὰ γένοιντο , αὐτὸ τοῦτο , ψυχαὶ γίνονται τῶν σωμάτων · εἰ δὲ εἰς ἄλογα , ἔξωθεν ἕπονται , ὥσπερ καὶ ἡμῖν οἱ εἰληχότες ἡμᾶς δαίμονες . Οὐ γὰρ ἄν ποτε λογικὴ ἀλόγου ψυχὴ γένοιτο . Τὴν δὲ μετεμψύχωσιν ἐκ τῶν ἐκ γενετῆς παθῶν ἔστιν ἰδεῖν . Διὰ τί γὰρ οἱ μὲν τυφλοί , οἱ δὲ παρειμένοι , οἱ δὲ καὶ αὐτὴν τὴν ψυχὴν κακῶς ἔχοντες τίκτονται ; καὶ ἐκ τῆς φύσεως ἐχούσας ἐν σώματι πολιτεύεσθαι τὰς ψυχάς , μὴ δεῖ ἅπαξ ἐξελθούσας τὸν ἅπαντα αἰῶνα μένειν ἐν ἀργείᾳ ; Εἰ γὰρ μὴ πάλιν αἱ ψυχαὶ εἰς σώματα φέροιντο , ἀνάγκη ἀπείρους εἶναι , ἢ τὸν θεὸν ἀεὶ ἑτέρας ποιεῖν . Ἀλλ’ οὐδὲ ἄπειρόν τι ἐν τῷ κόσμῳ · ἐν γὰρ πεπερασμένῳ ἄπειρόν τι οὐκ ἂν γένοιτο . Οὐδὲ ἄλλας γίνεσθαι δυνατόν · πᾶν γάρ , ἐν ᾧ τι γίνεται καινόν , καὶ ἀτελὲς εἶναι ἀνάγκη . Τὸν δὲ κόσμον ἐκ τελείου γενόμενον τέλειον εἶναι προσήκει .
Lemmas: ὁ δέ μετεμψύχωση , εἰμί μέν εἰς λογικός γίγνομαι , αὐτός οὗτος , ψυχή γίγνομαι ὁ σῶμα · εἰμί δέ εἰς ἄλογος , ἔξωθεν ἕπομαι , ὥσπερ καί ἐγώ ὁ λαγχάνω ἐγώ δαίμων . οὐ γάρ ἄν ποτέ λογικός ἄλογος ψυχή γίγνομαι . Τά δέ μετεμψύχωσις ἐκ ὁ ἐκ γενέτης πάθος εἰμί ὁράω . Ζεύς τίς γάρ ὁ μέν τυφλός , ὁ δέ παρίημι , ὁ δέ καί αὐτός ὁ ψυχή κακῶς ἔχω τίκτω ; καί ἐκ ὁ φύσις ἔχω ἐν σῶμα πολιτεύω ὁ ψυχή , μή δέω ἅπαξ ἐξέρχομαι ὁ ἅπας αἰών μένω ἐν Ἀργεῖος ; εἰμί γάρ μή πάλιν ὁ ψυχή εἰς σῶμα φέρω , ἀνάγκη ἤπειρος ἔρχομαι , ἢ ὁ θεός ἀεί ἕτερος ποιέω . ἀλλά οὐδέ ἄπειρος τίς ἐν ὁ κόσμος · ἐν γάρ περαίνω ἄπειρος τίς οὐ ἄν γίγνομαι . οὐδέ ἄλλος γίγνομαι δυνατός · πᾶς γάρ , ἐν ὅς τίς γίγνομαι καινός , καί ἀτελής ἔρχομαι ἀνάγκη . ὁ δέ κόσμος ἐκ τέλειος γίγνομαι τέλειος ἔρχομαι προσήκω .
sallustius.de-deis-et-mundo 21
Αἱ δὲ κατ’ ἀρετὴν ζήσασαι ψυχαί , τά τε ἄλλα εὐδαιμονοῦσαι , καὶ τῆς ἀλόγου χωρισθεῖσαι , καὶ καθαραὶ παντὸς γενόμεναι σώματος θεοῖς τε συνάπτονται , καὶ τὸν ὅλον κόσμον συνδιοικοῦσιν ἐκείνοις . Καίτοι καὶ εἰ μηδὲν αὐταῖς τούτων ἐγίνετο , αὐτή γε ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ ἐκ τῆς ἀρετῆς ἡδονή τε καὶ δόξα , ὅ τε ἄλυπος καὶ ἀδέσποτος βίος εὐδαίμονας ἤρκει ποιεῖν τοὺς κατ’ ἀρετὴν ζῆν προελομένους καὶ δυνηθέντας .
Lemmas: ὁ δέ κατά ἀρετή ζάω ψυχή , ὁ τε ἄλλος εὐδαιμονέω , καί ὁ ἄλογος χωρίζω , καί καθαρός πᾶς γίγνομαι σῶμα θεός τε συνάπτω , καί ὁ ὅλος κόσμος συνδιοικέω ἐκεῖνος . καίτοι καί εἰμί μηδείς αὐτός οὗτος γίνομαι , αὐτός γε ὁ ἀρετή καί ὁ ἐκ ὁ ἀρετή ἡδονή τε καί δόξα , ὁ τε ἄλυπος καί ἀδέσποτος βίος εὐδαίμων ἀρκέω ποιέω ὁ κατά ἀρετή ζάω προαιρέω καί δύναμαι .