sallustius.de-deis-et-mundo 12
Ἀλλὰ πῶς θεῶν ἀγαθῶν ὄντων καὶ πάντα ποιούντων , τὰ κακὰ τῷ κόσμῳ ; Ἢ πρῶτον μὲν αὐτὸ τοῦτο ῥητέον , ὅτι ἀγαθῶν οντων καὶ πάντα ποιούντων , κακοῦ φύσις οὐκ ἔστιν , ἀπουσίᾳ δὲ ἀγαθοῦ γίνεται , ὥσπερ καὶ σκότος αὐτὸ μὲν οὐκ ἔστιν , ἀπουσίᾳ δὲ φωτὸς γίνεται . Ἀνάγκη δέ , εἴπερ ἔστιν , ἢ ἐν θεοῖς εἶναι , ἢ νοῖς , ἢ ψυχαῖς , ἢ σώμασιν . Ἀλλ’ ἐν μὲν θεοῖς οὐκ ἔστιν , ἐπειδὴ πᾶς θεὸς ἀγαθός . Εἰ δὲ νοῦν τίς φησι κακόν , νοῦν ἀνόητον λέγει · εἰ δὲ ψυχήν , χείρονα ποιήσει σώματος · πᾶν γὰρ σῶμα καθ’ ἑαυτὸ κακίαν οὐκ ἔχει · εἰ δὲ ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος , ἄλογον , κεχωρισμένα μὲν μὴ εἶναι κακά , συνελθόντα δὲ κακίαν ποιεῖν . Εῖ δὲ δαίμονάς τις λέγει κακούς , εἰ μὲν ἐκ θεῶν τὴν δύναμιν ἔχουσιν , οὐκ ἂν εἶεν κακοί , εἰ δὲ ἀλλαχόθεν , οὐ πάντα ποιοῦσιν οἱ θεοί . Εἰ δὲ μὴ πάντα ποιοῦσιν , ἢ βουλόμενοι οὐ δύνανται , ἢ δυνάμενοι οὐ βούλονται · ὦν οὐδέτερον πρέπει θεῷ . Ὅτι μὲν οὖν οὐδὲν ἐν τῷ κόσμῳ φύσει κακόν , ἐκ τούτων ἔστιν ἰδεῖν . Περὶ δὲ τὰς τῶν ἀνθρώπων ἐνεργείας , καὶ τούτων οὐ πάντων , οὐδὲ ἀεὶ φαίνεται τὰ κακά . Ταῦτα δέ , εἰ μὲν δι’ αὐτὸ τὸ κακὸν ἡμάρτανον ἄνθρωποι , αὐτὴ ἂν ἦν ἡ φύσις κακή · εἰ δὲ ὁ μὲν μοιχεύων τὴν μέν μοιχείαν ἡγεῖται κακόν , τὴν δὲ ἡδονὴν ἀγαθόν · ὁ δὲ φονεύων τὸν μὲν φόνον ἡγεῖται κακόν , τὰ δὲ χρήματα ἀγαθά · ὁ δὲ ἐχθρὸν κακῶς ποιῶν τὸ μὲν κακῶς ποιῆσαι κακόν , τὸ δὲ τὸν ἐχθρὸν ἀμύνασθαι ἀγαθόν , καὶ πάντα οὕτως ἁμαρτάνει ψυχή , δι’ ἀγαθότητα γίνεται τὰ κακά · ( ὥσπερ διὰ τὸ φῶς μὴ εἶναι γίνεται σκότος φύσει μὴ ὄν ) ἁμαρτάνει μὲν οὖν ψυχή , ὅτι ἐφίεται ἀγαθοῦ , πλανᾶται δὲ περὶ τὸ ἀγαθόν , ὅτι μὴ πρώτη ἐστὶν οὐσία . Ὑπὲρ δὲ τοῦ μὴ πλανᾶσθαι , καὶ πλανηθεῖσαν θεραπεύεσθαι , πολλὰ παρὰ θεῶν γινόμενα ἔστιν ἰδεῖν . Καὶ γὰρ τέχναι καὶ ἐπιστῆμαι καὶ ἀραί , εὐχαί τε καὶ θυσίαι καὶ τελεταί , νόμοι τε καὶ πολιτεῖαι , δίκαι τε καὶ κολάσεις διὰ τὸ κωλύειν ψυχὰς ἁμαρτάνειν ἐγένοντο · καὶ τοῦ σώματος ἐξελθούσας θεοὶ καθάρσιοι καὶ δαίμονες τῶν ἁμαρτημάτων καθαίρουσι .
Lemmas: ἀλλά πῶς θεός ἀγαθός εἰμί καί πᾶς ποιέω , ὁ κακός ὁ κόσμος ; ἤ πρῶτος μέν αὐτός οὗτος λέγω , ὅτι ἀγαθός εἰμί καί πᾶς ποιέω , κακός φύσις οὐ εἰμί , ἀπουσία δέ ἀγαθός γίγνομαι , ὥσπερ καί σκότος αὐτός μέν οὐ εἰμί , ἀπουσία δέ φάος γίγνομαι . Ἀνάγκη δέ , εἴπερ εἰμί , ἢ ἐν θεός ἔρχομαι , ἢ νόος , ἢ ψυχή , ἢ σῶμα . ἀλλά ἐν μέν θεός οὐ εἰμί , ἐπεί πᾶς θεός ἀγαθός . εἰμί δέ νόος τίς φημί κακός , νόος ἀνόητος λέγω · εἰμί δέ ψυχή , χείρων ποιέω σῶμα · πᾶς γάρ σῶμα κατά ἑαυτοῦ κακία οὐ ἔχω · εἰμί δέ ἐκ ψυχή καί σῶμα , ἄλογος , χωρίζω μέν μή ἔρχομαι κακός , συνέρχομαι δέ κακία ποιέω . Εἶ δέ δαίμων τις λέγω κακός , εἰμί μέν ἐκ θεός ὁ δύναμις ἔχω , οὐ ἄν εἰμί κακός , εἰμί δέ ἀλλαχόθεν , οὐ πᾶς ποιέω ὁ θεός . εἰμί δέ μή πᾶς ποιέω , ἢ βούλομαι οὐ δύναμαι , ἢ δύναμαι οὐ βούλομαι · ὅς οὐδέτερος πρέπω θεός . ὅτι μέν οὖν οὐδείς ἐν ὁ κόσμος φύσις κακός , ἐκ οὗτος εἰμί ὁράω . περι δέ ὁ ὁ ἄνθρωπος ἐνέργεια , καί οὗτος οὐ πᾶς , οὐδέ ἀεί φαίνω ὁ κακός . Ταΰς δέ , εἰμί μέν διά αὐτός ὁ κακός ἁμαρτάνω ἄνθρωπος , αὐτός ἄν εἰμί ὁ φύσις κακός · εἰμί δέ ὁ μέν μοιχεύω ὁ μέν μοιχεία ἡγέομαι κακός , ὁ δέ ἡδονή ἀγαθός · ὁ δέ φονεύω ὁ μέν φόνος ἡγέομαι κακός , ὁ δέ χρῆμα ἀγαθός · ὁ δέ ἐχθρός κακῶς ποιέω ὁ μέν κακῶς ποιέω κακός , ὁ δέ ὁ ἐχθρός ἀμύνω ἀγαθός , καί πᾶς οὕτως ἁμαρτάνω Ψυχή , διά ἀγαθότης γίγνομαι ὁ κακός · ( ὥσπερ διά ὁ φάος μή ἔρχομαι γίγνομαι σκότος φύσις μή εἰμί ) ἁμαρτάνω μέν οὖν Ψυχή , ὅτι ἐφίημι ἀγαθός , πλανάω δέ περί ὁ ἀγαθός , ὅτι μή πρῶτος εἰμί οὐσία . ὑπέρ δέ ὁ μή πλανάω , καί πλανάω θεραπεύω , πολύς παρά θεός γίγνομαι εἰμί ὁράω . καί γάρ τέχνη καί ἐπιστήμη καί ἀρή , εὐχή τε καί θυσία καί τελετή , νόμος τε καί πολιτεία , δίκη τε καί κόλασις διά ὁ κωλύω ψυχή ἁμαρτάνω γίνομαι · καί ὁ σῶμα ἐξέρχομαι θεός καθάρσιος καί δαίμων ὁ ἁμάρτημα καθαίρω .