publius-herennius-dexippus.fragmenta 3.21
« .. καὶ καρτερίᾳ οἱ πόλεμοι μᾶλλον ἢ πλήθει κρίνονται . Ἡμῖν δύναμίς τε οὐ φαύλη ( δισχίλιοι γὰρ οἱ σύμπαντες ἠθροίσθημεν ) , καὶ τὸ χωρίον ἐρυμνότατον , ὅθεν ὁρμωμένους χρὴ τοὺς πολεμίους κακοῦν σποράσι τε ἐπιτιθεμένους καὶ τὰς παρόδους αὐτῶν ἐνεδρεύοντας · ἐξ ὧν κρατοῦσι μὲν ἡμῖν τῷ τρόπῳ τούτῳ ῥώμη ἔσται , καὶ δέος οὐ μέτριον παρέξομεν τοῖς ἐναντίοις · συνισταμένων δὲ ἀντιστησόμεθα , προ ... ὅπλων οὐ φαῦλον τὸ ἐρυμνὸν τοῦ χωρίου καὶ τήνδε τὴν ὕλην ἔχοντες . Οἵ τε ἐναντίοι ἐκ διαφόρων προσβάλλοντες οἷα οὐ πάντῃ καταφανέσι ταράξονται , οὐκ ἐν τῷ ἴσῳ τρόπῳ τοῖς πρόσθεν πολεμήσουσι , τάξιν τε αὑτῶν λύοντες , καὶ οὔθ’ ὅπου τὰ τοξεύματα καὶ ἀκόντια μετιέναι χρὴ εἰδότες , καὶ τῶν τε ἀφιεμένων ἀτυχήσουσι , καὶ ὑφ’ ὑμῶν ἔτι μᾶλλον κακώσονται . Ἡμεῖς τε τῇ ὕλῃ πεφραγμένοι ἐπίσκοπα καὶ ἐξ ὑπερδεξίων μεθήσομεν , καὶ ἀσφαλέστεροι μὲν εἰς τὸ δρᾶν ἐσόμεθα , οὐ ῥᾷστοι δὲ βλάπτεσθαι . Περὶ δὲ αὖ τῆς ὁμόθεν μάχης , εἰ δὴ καὶ αὐτῆς δεήσαι , ἐκεῖνο χρὴ λογίζεσθαι , ὡς οἱ μέγιστοι κίνδυνοι μεγίστας καὶ προθυμίας παρέχονται , καὶ ἐν τῷ ἀπόρῳ τῆς σωτηρίας ἡ ἀντίτασις ἑτοιμοτέρα , καὶ πολὺ τὸ ἀνέλπιστον ἐξέβη , βιαζομένων τε ὑπὲρ τοῦ ἀμηχάνου καὶ ἀμυνομένων ὑπὲρ τῶν σπουδῆς ἀξίων τιμωρίας ἐλπίδι . Οὐδὲ γὰρ ἔστιν ὅτῳ ἂν πρὸ ἡμῶν μείζους γένοιντο ὑποθέσεις τῆς ἀγανακτήσεως , οἷα δὴ γενῶν τῶν ἡμετέρων καὶ πόλειος ὑπὸ τῶν ἐναντίων κατεσχημένης . Συνεπίθοιντο δὲ ἂν αὐτοῖς καὶ ὅσοι ἀνάγκῃ ἄκοντες συστρατεύουσιν , ὅτε τὴν ἡμετέραν ἔφοδον αἴσθοιντο , ἐλευθερίας τῆς σφετέρας ἐλπίδι . « Πυνθάνομαι δὲ καὶ τὴν βασιλέως δύναμεν τὴν ναυτικὴν οὐχ ἑκὰς εἶναι ἀρήξουσαν ἡμῖν , ᾗ συνταχθέντας συνεισβαλεῖν κράτιστα . Καὶ ἐπὶ τῷδε ἡγοῦμαι ὡς καὶ τοὺς Ἕλληνας ἐς τὸ αὐτὸ τοῦτο πρόθυμον ἐπάξομεν . Αὐτὸς δὲ δὴ ὢν οὐκ ἔξω κινδύνου οὐδὲ εὐτυχέστερον πράττων ἐπὶ ταῦτα ἴεμαι , ἀρετῆς ἐπιθυμῶν καὶ διακινδυνεύων , τὰ τιμιώτατα δὲ θέλων περιποιήσασθαι καὶ ἐς ἐμαυτὸν μὴ καταλῦσαι τῆς πόλεως τὴν ἀξίωσιν . Καὶ παραινῶ ὧδε γινώσκειν . Ἔπεισι μὲν ἡ τελευτὴ πάντας ἀνθρώπους καταλῦσαι τὸν βίον , ἐν τοῖς περὶ τῆς πατρίδος ἀγῶσιν ἆθλον κάλλιστον καὶ δόξαν ἀΐδιον φέρων . Εἰ δέ τινα καὶ ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις τὸ τῆς πόλεως πταῖσμα ἐκπλήσσει , καὶ δι’ αὐτὸ ἄθυμός ἐστιν , ἴστω τάς τε πλείστας τῶν πόλεων ἐξ ἐνέδρας ὑπὸ τῶν πολεμίων ᾑρημένας ..... καὶ τῶν ἀντιστάντων αὐτοὺς τὸ ἀντίπαλον ἐρημωθέντας .. ον δὲ τοῦ βαρβαρικοῦ ἐπιτίθεσθαι . Καὶ τῷ ... ἀνθισταμένῳ συνοισόμεθα ... ον τῇ παρόδῳ χρήσονται ἀθρόον .... ἱκανοὶ εἴημεν · ἀναχωρήσομεν ἐς τὸ μετέωρον σὺν αʹσφαλείᾳ .... μένων ἐπιθησόμεθα , κἀν τούτῳ τῶν ἐναντίων αἱ ἀπορίαι πρὸς ἡμῶν ἔσονται . « Συστήσεσθαι δὲ ἡμῖν καὶ ἐκ τῆς τύχης τὸ εἰκὸς ἄγει · ἥ τε γὰρ ὑπόθεσις δικαιοτάτη , καθ’ ἣν ἀμυνούμεθα τοὺς προαδικήσαντας , καὶ τὸ δαιμόνιον ταύτῃ ὡς ἐπὶ πολὺ βραβεύει τὰ ἀνθρώπεια , προθυμότατον ὂν συμφορὰς ἐλαττῶσαι καὶ ἐς τὰ ἀμείνω συνάρασθαι . Καλὸν δὴ γνωρίσαι τὸ πάτριον ἡμῶν σχῆμα , καὶ αὐτοὺς τοῖς Ἕλλησιν ἀρετῆς καὶ ἐλευθερίας γενέσθαι παράδειγμα , καὶ παρά τε τοῖς οὖσι καὶ τοῖς ἐπιγιγνομένοις εὐκλείας ἀειμνήστου μετασχεῖν , ἔργῳ δεικνύντας , ὡς καὶ ἐν ταῖς συμφοραῖς τὸ φρόνημα τῶν Ἀθηναίων οὐχ ἥττηται . Σύνθημα δὲ τοῦ πολέμου παῖδας καὶ τὰ φίλτατα ποιησάμενοι καὶ τὸ ταῦτα διασώσασθαι , ἐς τὴν ἀντίστασιν συνταττώμεθα , θεοὺς ἐφόρους ἀρωγοὺς ἐπικαλεσάμενοι . » Καὶ ὁ μὲν τοιαῦτα εἶπεν · οἱ δὲ Ἀθηναῖοι τοῖς τε λεχθεῖσι πολὺ ἐπερρώσθησαν ( δυνατὰ ἐς τὴν ἀντίστασιν τὰ εἰρημένα ) , καὶ ἐπὶ τούτῳ ἐξηγεῖσθαι σφῶν αὐτῶν ἠξίουν . Ὅτι τῶν τὰ ἄριστα προελομένων ἡ προθυμία , κἂν τὸ ἔργον μὴ συνακολουθήσῃ , ἐπαινεῖται . Ὅτι ἀλγεινοτέρα ἀνδρὶ ἀρχὴν ἔχοντι τοῦ παντὸς ἡ ἀποτυχία μᾶλλον ἢ ἑκάστῳ ἡ καθ’ αὑτὸν κάκωσις · τῷ γὰρ ἰδίῳ περιγραφὴ ἡ τύχη τοῦ συμβάντος , εἰς δὲ τὸν ἄρχοντα προσχωρεῖ τοῦ συνενεχθέντος ἡ αἴσθησις . Ῥοπὴ δὲ οὐκ ἐλαχίστη πεπειθὼς τῇ ( sic ) γνώμῃ παραπλησίως ἔχειν · καὶ τὸ εἰκὸς τούτου οὐκ ἀπε .. γεῖν ἐπ’ εὐνοία . Καὶ παρίσταται δ’ ἐμοὶ ἀπὸ τῶν αὐτῶν θαρρεῖν , ἀφ’ ὧν καὶ τὸ δυσχερὲς ὡρμήθη . Ὅτι φησὶν ὁ Δέξιππος πρὸς τοὺς Ἕλληνας δημηγορῶν · « Καὶ μή τῳ παραστῇ ὡς .. τῆς σωτηρίας ὑμῶν με .. ὀψὲ περι .. τὴν .. ην . Ἔγνων τε γὰρ τὰ κοινῇ λυσιτελῆ .. ἄλλος καὶ πρᾶξαι .... ἐπαίτιος ὅτου ἐστὶν ἐπισκέψασθαι τὰ συνοίσοντα καὶ .... ἀνὴρ ἐκ τοῦ δικαίου τὴν ἀρχὴν ἔχων καὶ πολιτεύων ἄριστα πειθοι ***
Lemmas: « .. καί καρτερία ὁ πόλεμος μᾶλλον ἢ πλῆθος κρίνω . ἡμῖν δύναμις τε οὐ φαῦλος ( δισχίλιοι γάρ ὁ σύμπας ἀθροίζω ) , καί ὁ χωρίον ἐρυμνός , ὅθεν ὁρμάω χράω ὁ πολέμιος κακόω Σποράδες τε ἐπιτίθημι καί ὁ πάροδος αὐτός ἐνεδρεύω · ἐκ ὅς κρατέω μέν ἐγώ ὁ τρόπος οὗτος ῥώμη εἰμί , καί δέος οὐ μέτριος παρέχω ὁ ἐναντίος · συνίστημι δέ ἀνθίστημι , προ ... ὅπλον οὐ φαῦλος ὁ ἐρυμνός ὁ χωρίον καί ὅδε ὁ ὕλη ἔχω . ὁ τε ἐναντίος ἐκ διάφορος προσβάλλω οἷος οὐ πάντῃ καταφανής ταράσσω , οὐ ἐν ὁ ἴσος τρόπος ὁ πρόσθεν πολεμέω , τάξις τε αὐτός λύω , καί οὔτε ὅπου ὁ τόξευμα καί ἀκόντιον μεθίημι χράω οἶδα , καί ὁ τε ἀφίημι ἀτυχέω , καί ὑπό σύ ἔτι μᾶλλον κακόω . Ἡμεῖς τε ὁ ὕλη φράζω ἐπίσκοπος καί ἐκ ὑπερδέξιος μεθίημι , καί ἀσφαλής μέν εἰς ὁ δράω εἰμί , οὐ ῥᾴδιος δέ βλάπτω . περι δέ αὖ ὁ ὁμόθεν μάχη , εἰμί δή καί αὐτηες͂ς δέω , ἐκεῖνος χράω λογίζομαι , ὡς ὁ μέγας κίνδυνος μέγας καί προθυμία παρέχω , καί ἐν ὁ ἄπορος ὁ σωτηρία ὁ ἀντίτασις ἑτοῖμος , καί πολύς ὁ ἀνέλπιστος ἐκβαίνω , βιάζω τε ὑπέρ ὁ ἀμήχανος καί ἀμύνω ὑπέρ ὁ σπουδή ἄξιος τιμωρία ἐλπίς . οὐδέ γάρ εἰμί ὅστις ἄν πρό ἐγώ μέγας γίγνομαι ὑπόθεσις ὁ ἀγανάκτησις , οἷος δή γένος ὁ ἡμέτερος καί Πόλειος ὑπό ὁ ἐναντίος κατέχω . συνεπιθεω δέ ἄν αὐτός καί ὅσος ἀνάγκη ἀέκων συστρατεύω , ὅτε ὁ ἡμέτερος ἔφοδος αἰσθάνομαι , ἐλευθερία ὁ σφέτερος ἐλπίς . « πυνθάνομαι δέ καί ὁ βασιλεύς δύναμαι ὁ ναυτικός οὐ ἑκάς ἔρχομαι ἀρήγω ἐγώ , ὅς συντάσσω συνεισβάλλω ἀγαθός . καί ἐπί ὅδε ἡγέομαι ὡς καί ὁ Ἑλληνᾶς εἰς ὁ αὐτός οὗτος πρόθυμος ἐπάγω . αὐτός δέ δή εἰμί οὐ ἔξω κίνδυνος οὐδέ εὐτυχής πράσσω ἐπί οὗτος ἵημι , ἀρετή ἐπιθυμέω καί διακινδυνεύω , ὁ τίμιος δέ ἐθέλω περιποιέω καί εἰς ἐμαυτοῦ μή καταλύω ὁ πόλις ὁ ἀξίωσις . καί παραινέω ὧδε γινώσκω . ἔπειμι μέν ὁ τελευτή πᾶς ἄνθρωπος καταλύω ὁ βίος , ἐν ὁ περί ὁ πατρίς ἀγών ἆθλον καλός καί δόξα ἀΐδιος φέρω . εἰμί δέ τις καί ἐπί ὁ λέγω ὁ ὁ πόλις πταῖσμα ἐκπλήσσω , καί διά αὐτός ἄθυμος εἰμί , ἵστημι ὁ τε πλεῖστος ὁ πόλις ἐκ ἐνέδρα ὑπό ὁ πολέμιος αἱρέω ..... καί ὁ ἀνθίστημι αὐτός ὁ ἀντίπαλος ἐρημόω .. ον δέ ὁ βαρβαρικός ἐπιτίθημι . καί ὁ ... ἀνθίστημι συμφέρω ... ον ὁ πάροδος χράω ἀθρόος .... ἱκανός εἰμί · ἀναχωρέω εἰς ὁ μετέωρος σύν ασφάλεια .... μένω ἐπιτίθημι , ἐν οὗτος ὁ ἐναντίος ὁ ἀπορία πρός ἐγώ εἰμί . « συνίστημι δέ ἐγώ καί ἐκ ὁ τύχη ὁ ἔοικα ἄγω · ὁ τε γάρ ὑπόθεσις δίκαιος , κατά ὅς ἀμύνω ὁ προαδικέω , καί ὁ δαιμόνιον ταύτῃ ὡς ἐπί πολύς βραβεύω ὁ ἀνθρώπειος , πρόθυμος εἰμί συμφορά ἐλασσόω καί εἰς ὁ ἀγαθός συναίρω . Καλός δή γνωρίζω ὁ πάτριος ἐγώ σχῆμα , καί αὐτός ὁ Ἕλλην ἀρετή καί ἐλευθερία γίγνομαι παράδειγμα , καί παρά τε ὁ εἰμί καί ὁ ἐπιγίγνομαι εὔκλεια ἀείμνηστος μετέχω , ἔργον δείκνυμι , ὡς καί ἐν ὁ συμφορά ὁ φρόνημα ὁ Ἀθηναῖος οὐ ἡσσάομαι . Σύνθημα δέ ὁ πόλεμος παῖς καί ὁ φίλος ποιέω καί ὁ οὗτος διασῴζω , εἰς ὁ ἀντίστασις συντάσσω , θεός ἔφορος ἀρωγός ἐπικαλέω . » καί ὁ μέν τοιοῦτος λέγω · ὁ δέ Ἀθηναῖος ὁ τε λέγω πολύς ἐπιρρώννυμι ( δυνατός εἰς ὁ ἀντίστασις ὁ εἴρω ) , καί ἐπί οὗτος ἐξηγέομαι σφεῖς αὐτός ἀξιόω . Ὅτι ὁ ὁ ἀγαθός προαιρέω ὁ προθυμία , κἀν ὁ ἔργον μή συνακολουθέω , ἐπαινέω . Ὅτι ἀλγεινός ἀνήρ ἀρχή ἔχω ὁ πᾶς ὁ ἀποτυχία μᾶλλον ἢ ἕκαστος ὁ κατά ἑαυτοῦ κάκωσις · ὁ γάρ ἴδιος περιγραφή ὁ τύχη ὁ συμβαίνω , εἰς δέ ὁ ἄρχων προσχωρέω ὁ συμφέρω ὁ αἴσθησις . ῥοπή δέ οὐ μικρός πειθός ὁ ( sic ) γνώμη παραπλήσιος ἔχω · καί ὁ ἔοικα οὗτος οὐ θέραψ .. γίγνομαι ἐπί εὔνοια . καί παρίστημι δέ ἐγώ ἀπό ὁ αὐτός θαρσέω , ἀπό ὅς καί ὁ δυσχερής ὁρμάω . Ὅτι φημί ὁ Δέξιππος πρός ὁ Ἑλληνᾶς δημηγορέω · « καί μή τις παρίστημι ὡς .. ὁ σωτηρία σύ ἐγώ .. ὀψέ περί .. ὁ .. ἐάν . γιγνώσκω τε γάρ ὁ κοινός λυσιτελής .. ἄλλος καί πράσσω .... ἐπαίτιος ὅστις εἰμί ἐπισκέπτομαι ὁ συμφέρω καί .... ἀνήρ ἐκ ὁ δίκαιος ὁ ἀρχή ἔχω καί πολιτεύω ἀγαθός πείθω ***