publius-herennius-dexippus.fragmenta 3.9
Δεξίππῳ τῷ Ἀθηναίῳ κατὰ τοὺς Ἀθήνησιν ἄρχοντας , ἀφ’ οὗ παρὰ Ἀθηναίοις ἄρχοντες , ἱστορία συγγέγραπται , προσαριθμουμένων τῶν Ῥωμαϊκῶν ὑπάτων καὶ πρό γε αὐτῶν ὑπάτων καὶ ἀρχόντων ἀρξαμένης τῆς γραφῆς . Τὸ δὲ ἓν κεφάλαιον τῆς ἱστορίας τὰ μὲ ἀνωτέρω καὶ ὅσα τὸ ποιητικὸν νέμεται γένος , ἐφεῖναι καὶ ἐπιτρέψαι τῷ πιθανῷ καὶ μᾶλλον ἀναπείθοντι τὸν ἐντυγχάνοντα , τὰ δὲ προϊόντα καὶ ἐπὶ πλέον μαρτυρούμενα συνενεγκεῖν καὶ κατακλεῖσαι πρὸς ἱστορικὴν ἀκρίβειαν καὶ κρίσιν ἀληθεστέραν . Βιάζεται γοῦν καὶ συναριθμεῖται τὸν χρόνον εἴς τε τὰς Ὀλυμπιάδας περιγράφων καὶ τοὺς ἐντὸς ἑκάστης Ὀλυμπιάδος ἄρχοντας . Πρόθυρα δὲ κάλλους ἀνάμεστα προθεὶς τῆς συγγραφῆς , καὶ προϊὼν τά τε ἔνδον ἐπιδείξας σεμνότερα , τὸ μὲν μυθῶδες καὶ λίαν ἀρχαῖον ἀφαιρεῖ , καὶ ἀφίησιν ὥσπερ φάρμακον παλαιὸν καὶ ἀδόκιμον εἰς τοὺς συντεθεικότας · Αἰγυπτίους δὲ χρόνους ἀναλεγόμενος καὶ συνωθούμενος ἐπὶ τὰ πρῶτα καὶ τελεώτερα ( παλαιότερα conj . Bekk . ) τῶν παρ’ ἑκάστοις ἀρχῶν , τοὺς ἡγεμόνας καὶ πατέρας τῆς ἱστορίας ἐκτίθησιν , ἔνδηλος ὢν καὶ σχεδόν τι μαρτυρόμενος , ὅτι τῶν ἀπιστουμένων ἕκαστον ἕτερος προλαβὼν εἴρηκεν . Καὶ περιφέρει γε τὴν ἱστορίαν ἐκ πολλῶν καὶ παντοδαπῶν τῶν ταῦτα εἰρηκότων ὤσπερ ῥωπόν τι καὶ ποκίλον καὶ χρήσιμον εἰς ἓν μυροπώλιον τὴν ἰδίαν ἐξήγησιν κατακεκλεισμένην καὶ συνηγμένην . Πάντα δὲ , ὅσα πρός τε τὸ κοινὸν ἁπάντων ἀνθρώπων ἀξιόλογα καὶ κατ’ ἄνδρα δι’ ἀρετὴν περιττοῦ τινος ὀνόματος τετυχηκότα , λάβρως ἐπιδραμὼν καὶ διαθέμενος τῷ λόγῳ , τελευτῶν εἰς Κλαύδιον καταλύει τὴν συγγραφὴν , καὶ Κλαυδίου τῆς βασιλείας ἔτος τὸ πρῶτον , ἐς ὃ καὶ τῆς βασιλείας ἤρχετο καὶ ἐτελεύτα , ἐνιαυτὸν ἄρξας Ῥωμαίοις ἕνα · οἱ δὲ καὶ ἕτερον αὐτῷ χαρίζονται . Εἶτα Ὀλυμπιάδας καταλογίζεται τόσας καὶ τόσας καὶ ὑπάτους καὶ ἄρχοντας ἐπὶ ταύταις , τὴν χιλιάδα τῶν ἐτῶν ὑποβαλὼν , ὥσπερ ἀγωνιῶν , εἰ μὴ πολλῶν λίαν ἐτῶν ἀποδοίη λόγον τοῖς ἐντυγχάνουσιν . Ἐγὼ δὲ ὁ τοῦτο τὸ ἔργον εἰς νοῦν βαλόμενος , ὑπ’ αὐτοῦ Δεξίππου ταῦτα ἔχων ἐκδιδάσκεσθαι καὶ συλλαμβάνειν , ὅσος καὶ ἡλίκος ὁ κίνδυνος κατὰ τὸν ἐνιαυτὸν ἕκαστον ἱστορίαν γράφειν , καὶ πρὸς τοὺς ἐντυγχάνοντας ὁμολογεῖν , ὅτι ταῦτα οὐκ ἔστιν ἀληθῆ κατὰ τοὺς χρόνους , ἀλλὰ τῷ μὲν οὕτως , τῷ δὲ ἑτέρως ἔδοξε , καὶ περιφανῶς ἑαυτοῦ κατηγορεῖν , ὥσπερ ἐκεῖνος , ὅτι χρονικὴν ἱστορίαν γράφων πλανωμένην τινὰ καὶ μεστὴν τῶν ἀντιλεγόντων ὥσπερ ἀπρόεδρον ἐκκλησίαν ἐκτίθησι τὴν γραφὴν , ὀξέως δὲ καὶ τῆς Βοιωτίας ἀκούων παροιμίας , ὅτι οὕτως αὐλεῖν οὐ πρέπει , κἀκεῖνα προσελογιζόμην , ὅτι τέλος ἱστορίας καὶ σκοπὸς ἄριστος τὰ πραχθέντα ὅτι μάλιστα δίχα τινὸς πάθους εἰς τὸ ἀληθὲς ἀναφέροντα γράφειν , οἱ δὲ ἀκριβεῖς λογισμοὶ τῶν χρόνων , ὥσπερ ἄκλητοι μάρτυρες αὐτομάτως ἐπεισιόντες , εἰς ταῦτα ὠφελοῦσιν οὐδέν . Pluribus in hanc sententiam disputatis , mox iterum Dexippi mentio fit in hisce : Κωλύει μὲν γὰρ ἴσως οὐδὲν καὶ περιττόν τι μαθεῖν , ἄλλως τε καὶ , ὥς φησιν αὐτὸς Δέξιππος , τῶν μὲν χρονικῶν ἢ πάντων ἢ τῶν πλείστων διαπεφωνημένων , τῶν δὲ ὑπερόρων καὶ φανερῶν πράξεων συμπεφωνημένων .
Lemmas: Δέξιππος ὁ Ἀθηναῖος κατά ὁ Ἀθήνησιν ἄρχων , ἀπό ὅς παρά Ἀθηναῖος ἄρχων , ἱστορία συγγράφω , προσαριθμέω ὁ Ῥωμαϊκός ὕπατος καί πρό γε αὐτός ὕπατος καί ἄρχων ἄρχω ὁ γραφεύς . ὁ δέ εἷς κεφάλαιος ὁ ἱστορία ὁ ἐγώ ἄνω καί ὅσος ὁ ποιητικός νέμω γένος , ἐφίημι καί ἐπιτρέπω ὁ πιθανός καί μᾶλλον ἀναπείθω ὁ ἐντυγχάνω , ὁ δέ προέρχομαι καί ἐπί πλείων μαρτυρέω συμφέρω καί κατακλείω πρός ἱστορικός ἀκρίβεια καί κρίσις ἀληθής . βιάζω γοῦν καί συναριθμέω ὁ χρόνος εἰς τε ὁ Ὀλυμπιάς περιγράφω καί ὁ ἐντός ἕκαστος Ὀλυμπιάς ἄρχων . πρόθυρον δέ κάλλος ἀνάμεστος προτίθημι ὁ συγγραφή , καί προέρχομαι ὁ τε ἔνδον ἐπιδείκνυμι σεμνός , ὁ μέν μυθώδης καί λίαν ἀρχαῖος ἀφαιρέω , καί ἀφίημι ὥσπερ Φάρμακος παλαιός καί ἀδόκιμος εἰς ὁ συντίθημι · Αἰγύπτιος δέ χρόνος ἀναλέγω καί συνωθέω ἐπί ὁ πρῶτος καί τέλειος ( παλαιός conj . Bekk . ) ὁ παρά ἕκαστος ἀρχή , ὁ ηγεμόνας καί πατέρας ὁ ἱστορία ἐκτίθημι , ἔνδηλος εἰμί καί σχεδόν τίς μαρτύρομαι , ὅτι ὁ ἀπιστέω ἕκαστος ἕτερος προλαμβάνω λέγω . καί περιφέρω γε ὁ ἱστορία ἐκ πολύς καί παντοδαπός ὁ οὗτος λέγω ὤσπερ ῥῶπος τίς καί ποκίλον καί χρήσιμος εἰς εἷς μυροπώλιον ὁ ἴδιος ἐξήγησις κατακλείω καί σύνειμι . Πάν δέ , ὅσος πρός τε ὁ κοινός ἅπας ἄνθρωπος ἀξιόλογος καί κατά ἀνήρ διά ἀρετή περισσός τις ὄνομα τυγχάνω , λάβρος ἐπιτρέχω καί διατίθημι ὁ λόγος , τελευτάω εἰς Κλαύδιος καταλύω ὁ συγγραφή , καί Κλαύδιος ὁ βασίλεια ἔτος ὁ πρῶτος , εἰς ὁ καί ὁ βασίλεια ἔρχομαι καί τελευτάω , ἐνιαυτός ἄρχω Ῥωμαῖος εἷς · ὁ δέ καί ἕτερος αὐτός χαρίζω . εἶτα Ὀλυμπιάς καταλογίζομαι τόσος καί τόσος καί ὕπατος καί ἄρχων ἐπί αὐτός , ὁ χιλιάς ὁ ἔτος ὑποβάλλω , ὥσπερ ἀγωνιάω , εἰμί μή πολύς λίαν ἔτος ἀποδίδωμι λόγος ὁ ἐντυγχάνω . ἐγώ δέ ὁ οὗτος ὁ ἔργον εἰς νόος βάλλω , ὑπό αὐτός Δέξιππος οὗτος ἔχω ἐκδιδάσκω καί συλλαμβάνω , ὅσος καί ἡλίκος ὁ κίνδυνος κατά ὁ ἐνιαυτός ἕκαστος ἱστορία γράφω , καί πρός ὁ ἐντυγχάνω ὁμολογέω , ὅτι οὗτος οὐ εἰμί ἀληθής κατά ὁ χρόνος , ἀλλά ὁ μέν οὕτως , ὁ δέ ἑτέρως δοκέω , καί περιφανής ἑαυτοῦ κατηγορέω , ὥσπερ ἐκεῖνος , ὅτι χρονικός ἱστορία γράφω πλανάω τις καί μεστός ὁ ἀντιλέγω ὥσπερ ἀπρόεδρος ἐκκλησία ἐκτίθημι ὁ γραφή , ὀξύς δέ καί ὁ Βοιωτία ἀκούω παροιμία , ὅτι οὕτως αὐλέω οὐ πρέπω , κᾀκεῖνας προσλογίζομαι , ὅτι τέλος ἱστορία καί σκοπός ἀγαθός ὁ πράσσω ὅτι μάλιστα δίχα τις πάθος εἰς ὁ ἀληθής ἀναφέρω γράφω , ὁ δέ ἀκριβής λογισμός ὁ χρόνος , ὥσπερ ἄκλητος μάρτυς αὐτόματος ἐπείσειμι , εἰς οὗτος ὠφελέω οὐδείς . Pluribus in hanc sententiam disputatis , mox iterum Dexippi mentio fit in hisce : κωλύω μέν γάρ ἴσως οὐδείς καί περισσός τίς μανθάνω , ἄλλως τε καί , ὅς φημί αὐτός Δέξιππος , ὁ μέν χρονικός ἢ πᾶς ἢ ὁ πλεῖστος διαφωνέω , ὁ δέ ὑπεροράω καί φανερός πρᾶξις συμπεφωνημένος .