publius-herennius-dexippus.fragmenta 3.24
Ὅτε Αὐρηλιανὸς κατὰ κράτος νικήσας τοὺς Ἰουθούγγους ( * ) Σκύθας , καὶ κατὰ τὴν τοῦ Ἴστρου περαίωσιν ἐς τὴν ἀποφυγὴν πολλοὺς τούτων ἀνελὼν , οἱ λειπόμενοι ἐς σπονδὰς ἧκον καὶ πρεσβείαν ἐστείλαντο . Τὴν δὲ αἴτησιν τῆς εἰρήνης ἐδόκει μὴ σὺν τῷ ἄγαν περιδεεῖ καὶ καταπεπληγότι ἐκ τῆς ἥττης ποιεῖσθαι , ὡς ἂν ὑπάρχοι σφίσι καὶ τῶν πρόσθεν φοιτώντων χρημάτων παρὰ Ῥωμαίων ἡ ἀποδοχὴ , μὴ ἐς τὸ ἀδεὲς πάντῃ τῶν ἐναντίων καθισταμένων . Ὁ δὲ Ῥωμαίων βασιλεὺς Αὐρηλιανὸς ὡς ἐπύθετο ἀφιγμένην τὴν Ἰουθούγγων πρεσβείαν , ἐς τὴν ὑστεραίαν φήσας χρηματιεῖν περὶ ὧν ἥκουσι , διέταττε τοὺς στρατιώτας ὡς ἐς μάχην , ἐκπλήξεως εἴνεκα τῶν ἐναντίων . Ἐπεὶ δὲ καλῶς εἶχεν αὐτῷ ἡ διακόσμησις , ἐπὶ ὑψηλοῦ βήματος μετέωρος βέβηκε , καὶ ἁλουργίδα ἀμπέχων , τὴν πᾶσαν τάξιν ἐποίει ἀμφ’ αὐτὸν μονοειδῆ . Παρεστήσαντο δὲ καὶ τῶν ἐν τέλει ὅσοι ἀρχάς τινας ἐπιτετραμμένοι , σύμπαντες ἀφ’ ἵππων . Κατόπιν δὲ βασιλέως τὰ σήματα ἦν τῆς ἐπιλέκτου στρατιᾶς · τὰ δέ εἰσιν ἀετοὶ χρυσοῖ καὶ εἰκόνες βασίλειοι καὶ στρατοπέδων κατάλογοι γράμμασι χρυσοῖς δηλούμενοι · ἃ δὴ σύμπαντα ἀνατεταμένα προὐφαίνετο ἐπὶ ξυστῶν ἠργυρωμένων . Ἐπὶ δὲ τούτοις ὧδε διακοσμηθεῖσιν Ἰουθούγγους ἠξίου [ παρελθεῖν ] . Τοὺς δὲ συνέβη θαμβήσασθαι ἰδόντας καὶ ἐπὶ πολὺ σιγῇ ἔχειν . Ἐπεὶ δέ σφισιν ἐκ τοῦ βασιλέως ἀπεδόθη λέγειν , διά τινος ἑρμηνέως ἔλεξαν τοιάδε · « Οὔτε τῇ ἐπὶ καιροῦ συμβάσῃ κακοπραγίᾳ ἡμῶν παρὰ τὸ εἰκὸς καταπεπληγότες , οὔτε δυνάμεως ἐνδεῶς ἔχοντες ἢ καὶ πολέμων ἄπειροι καθεστηκότες , ἀσθενείας εὐπρεπείᾳ κατὰ τὸ ἡμῖν αὐτοῖς μόνοις συμφέρον ἐς τὴν εἰρήνην σπεύδομεν · ἀλλὰ περίεστι μὲν ἡμῖν τοσοῦτον τῆς ἐν τοῖς πολέμοις περιουσίας πλήθους εἵνεκα καὶ ἰσχύος , ὥστε μέρει ἐλαχίστῳ τὰς πρὸς Ἴστρῳ πόλεις ἐπελθόντες Ἰταλίαν μικροῦ πᾶσαν κατειλήφαμεν , ἱππικῷ μὲν στρατεύσαντες ἐς μυριάδας δʹ , καὶ τούτων οὐ μιγάδων οὐδὲ ἀσθενῶν , ἀλλὰ Ἰουθούγγων καθαρῶς , ὧν πολὺς ἐφ’ ἱππομαχίᾳ λόγος . Ἀσπίδα δὲ ἄγομεν διπλασίαν δυνάμεως τῆς ἱππικῆς , οὐδ’ ἐν τούτοις ταῖς ἑτέρων ἐπιμιξίαις ἐπισκιάζοντες τοῦ σφετέρου στρατοῦ τὸ ἀνανταγώνιστον . Ἔχοντες δὲ καὶ οὕτω παρασκευῆς διακρίνεσθαι , οὐ διαγινώσκομεν ἐς ἀντιλογίαν ἥκειν τῆς συμφορᾶς πέρι . Οὐ διὰ τὸ μὴ κατὰ κράτος νενικῆσθαι , κατὰ δὲ τὸ ἄδηλον τοῦ ἐκβησομένου εἰρήνην πολέμου προτιμῶμεν , εἰκάζοντες καὶ ὑμῖν ὡς γένοιτ’ ἂν διὰ γνώμης πρὸς Ἰουθούγγους εὖ παρασχὸν τῆς πρόσθεν διαφορᾶς συμβῆναι , οἷα δὴ ὑπούσης καὶ παλαιᾶς ἀμφοῖν τοῖν γενοῖν πρὸς ἄλληλα πίστεως ἐς τὸ ἡσυχάζειν , δι’ ἣν χρὴ τὴν ἐπὶ καιροῦ διαφορὰν ἀπερίσκεπτον ἐν τῷ πα ρόντι καταλύσαντας πρὸς τὸ παλαίτερον καὶ λυσιτελοῦν μετατίθεσθαι ἑκατέροις . Ἔν τε τῷ πολέμῳ οὐκ ἐπὶ πλεῖστον ταῖς καταδρομαῖς ληῖζόμενοι , ἀλλ’ ὅσον ἐς ἀφορμὴν τῶν ἐπιτηδείων ἀγαπῶντες τὴν ἄθροισιν , μέχρι τῆς γενομένης μάχης ἡσυχίᾳ τὸν καιρὸν διετρίβομεν , ὡς τοῖς ἐπιοῦσιν ὑμῖν σὺν τῇ ὑμετέρᾳ δυνάμει τὸ καθ’ αὑτοὺς ἀντιτάξαντες . Ὃ δὴ καὶ νῦν ποιεῖν παρεσκευάσμεθα · καὶ τό τε ὑμέτερον πρὸς πάντα κίνδυνον ἐκ τούτου ἀδεέστερον ἕξει , καὶ τῶν μεγίστων στρατοπέδων συνελθόντων οὐδ’ ἡτισοῦν ἑτέρα χεὶρ ἀξιόμαχος ἡμῖν νομισθήσεται . Εἰ δέ τις τῇ εὐτυχίᾳ τοῦ πολέμου ἐπαιρόμενος ὀλίγωρός ἐστι πρὸς τὴν σύμβασιν , γνώτω οὐ βεβαίῳ πράγματι θρασυνόμενος , καὶ ὅτι ἐπὶ παντὶ φέρον ( σφαλερὸν ? Ν . ) τῆς δοκούσης εὐπραγίας ἡττηθέντας καὶ πρὸς τὴν παροῦσαν τῆς τύχης ἀκμὴν ἀποκλίναντας τῶν ἀμεινόνων ἐξηρτῆσθαι μόνων ἐλπίδων , καὶ ὑπὸ τοιαύταις ἀνομίαις ( ἀνοίαις ? Β . ) τῆς τε πρὸς θάτερον μεταβολῆς ὑπεριδεῖν καὶ συμμαχίαν εὔκαιρον διδομένην παραιτήσαθαι . Πεφύκασί τε οἱ μείζους στρατιαὶ , παρὰ μὲν τὴν πρώτην θάρσει οἰκείας δυνάμεως ἐπαιρόμεναι καὶ ἐλαχίστῃ προμηθείᾳ χρώμεναι , σὺν καταφρονήσει τῶν ἀντιπολεμούντων ἐπὶ τὰς μάχας πορεύεσθαι καὶ κατὰ τὸ ἀφύλακτον ὡς ἐπὶ πολὺ τὸ ἧττον ἔχειν , αἱ δὲ τῷ αἰφνιδίῳ καὶ παρ’ ἐλπίδα χωρήσαντι * λογισμῷ τε ἀσφαλεῖ καὶ περιουσίᾳ δυνάμεως βεβαίως χρησάμεναι δυσμαχώτατοι τοῖς ἀντιπάλοις γίνεσθαι . Σὺν δὴ τοιαύτῃ ἐλπίδι καὶ ἡμεῖς , διχῇ τὴν δύναμιν διελόντες τὸ πρῶτον , καὶ ἐν τῷ ποταμῷ τὰ πολλὰ τύχῃ μᾶλλον ἢ ἀρετῇ ὑμετέρᾳ σφαλέντες , οὐκ ἀπροσδόκητοί ἐσμεν ἀλλὰ νῦν , ἅμα τῷ τοῦ μέλλοντος προμηθεῖ , οὐχ ὑπόστατοι ὑμῖν γενέσθαι . Κράτιστον δὴ τούτων εἵνεκα δι’ εἰρήνης αἱρεῖσθαι ὑμᾶς τὰς ἐκ τῆς ὁμονοίας ὠφελείας , καὶ τὰ τοῦ πολέμου πράγματα σὺν ἡμῖν τίθεσθαι , τῇ τε παρ’ ἡμῖν συμμαχίᾳ ῥωσθέντας πλέον ἔχειν πρὸς τοὺς ἐπιόντας . Εἰ δὲ ταῦτα ποιεῖν ὧδε κρίνοιτε , ὑπάρχειν ἡμῖν δίκαιον καὶ ὅσα ἐν χρυσοῦ ἀσήμου τε καὶ ἐπισήμου δόσεσι καὶ ἀργύρου παρ’ ὑμῶν ἐφοίτα ἐπὶ φιλίας βεβαιότητι . Ἀπειπαμένων γὰρ , ὅσα ἐχθροὺς ἀμυνόμενοι , καθότι δυνατὸν πολεμήσομεν . » Πρὸς ταῦτα ὁ Ῥωμαίων βασιλεὺς ἔλεξεν ὧδε · « Εἰ μὲν [ μὴ ] ἐς ἀφανὲς καθέντες τὴν γνώμην ὑμῶν , περὶ ὧν πρεσβεύεσθε , ἐδιδάσκετε , οὔθ’ ἡμῖν τοῖς ἐκδεξαμένοις τὸν λόγον χαλεπὴν παρείχετ’ ἂν τὴν ἀπόκρισιν . Ἐπεὶ δὲ τὰ εἰρημένα ἐς μὲν εὐπρέπειαν σύγκειται , ἔργῳ δὲ ἐναντίως ἔχει , πῇ μὲν εἰρήνης μνημονευόντων , ὅτε δ’ αὖθις πόλεμον ἐπανατεινομένων ὑμῶν , ὧν συγχεῖν ἐοίκατε ἑκάτερον ἐκ θατέρου , ἀμφίβολον καὶ ἡμῖν καθίσταται πρὸς ὅ τι χρὴ πρῶτον ἀποκριναμένους μὴ ἁμαρτάνειν . Λέλειπται δέ τι καὶ ἐκ τῶν παρόντων βουλεύσασθαι · χρὴ γὰρ τὼ διττὼ τούτων λόγω διελόντας ἀπαντᾶν πρὸς ἄμφω · εἰ μὲν γὰρ καθαρῶς εἰρήνην ἐπαγγέλλεσθε , τί δεῖ μεμνῆσθαι χρημάτων αἰτήσεως ; καίτοι κἀν τούτῳ οὐ σὺν τῷ προχείρῳ ἡ βουλῆ τοῖς νενικηκόσιν πρὸς τὴν ἄρνησιν ἢ τὴν καταίνεσιν . Εἰ δὲ ἔτι σκοπεῖν ὑμῖν πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τὰς ἐκ τοῦ πολέμου πλεονεξίας ἡγεῖσθε τὴν σύμβασιν , καὶ ἡττηθέντες ὥσπερ δασμοὺς παρ’ ἡμῶν ἀπαιτήσοντες ἥκετε , τῆς ῥᾳστώνης τὸ τερπνὸν , ὅσον εἰρήνη δίδωσιν , ἐκ παντὸς μεταδιώκειν ἡμᾶς νομίζοντες , ἔχεσθε τῆς ὁμοίας τῇ πρόσθεν ἐπιχειρήσεως , μηδ’ εἰς εὐεργεσίας λόγον προϊσχόμενοι τοῦ πολέμον τὴν κατάλυσιν αἰτεῖτε μισθὸν τῆς συγχωρήσεως , ὠνητὴν καὶ οὐκ ἐθελούσιον ποιούμενοι τὴν παροῦσαν ἐς τὴν φιλίαν πρόκλησιν . Οὐ γὰρ δὴ πολέμων ἀπείρους ὄντας ἡμᾶς τῷ πλήθει τῆς πολλὰ δὴ κομπασθείσης ὑφ’ ὑμῶν δυνάμεως ἐκπλήξετε · οὐδὲ πλούτῳ λαφύρων Ἰταλικῶν ἐπικομιζόμενοι ( 1 ) , ἀδεῶς ἐπ’ οἴκου πορεύσεσθε · ἀλλὰ δῆλαι μὲν ὑμῶν αἱ πεζαὶ παρασκευαὶ , οὐκ ἄδηλοι δὲ αἱ τῶν ἱππέων , πρὸς ἃς ἐς τρόπον τὸν δυνατὸν ἀντιστησόμεθα . Τολμῶμέν τε γὰρ μετ’ ἀσφαλείας , καὶ ἀναχωροῦμεν σὺν προμηθείᾳ , οἷα δὴ λογισμῷ ἡγεμόνι ἐς πάντα χρώμενοι , οἷς ἡ ἰσχὺς βεβαιοτάτη , καὶ ἐμπειρίαν πολεμικῶν ἔργων διαφερόντως ἔχοντες . Ὑμεῖς δὲ μετά τε τοῦ προχείρου ἔπιτε , καὶ διαμαρτάνοντες τῶν ἔργων διὰ τὸ μὴ προσκέψασθαι ἐφ’ ἃ δεῖ ἐλθεῖν , πείρᾳττὴν βλάβην τοῦ προπετοῦς φερόμενοι μεταγινώσκετε . Τοῖς γὰρ ζέσει ἐς τὰς πράξεις , μὴ [ συνέσει ] , συμφερομένοις ἀνάγκη βελτίστου ἁμαρτάνειν . Καὶ ταχεῖαι μὲν ὑμῶν αἱ ἐπιχειρήσεις , δι’ ὀλίγου δὲ αἱ μεταμέλειαι . Καὶ τὸτοῦ σύμπαν κατὰ τὸ εἰκὸς θαύματος ἀπήλλακται , ἀντιπάλους ἡμῖν τυχόντας καὶ ἠθῶν ἀνομοίων καὶ ἐς τὰς γνώμας πραττομένων διεστάναι οὐκ ἀποπεποιηκὼς ( 2 ) , καὶ ὑμᾶς μὲν ἀμαθίᾳ , ἡμᾶς δὲ λόγῳ συνεῖναι , σὺν ᾧ μάλιστα καὶ τὸ κρατεῖν τοὺς ἥσσους τῶν πλειόνων περιγίνεται , συνέσει πρὸ δυνάμεως πιστεύοντας . Τούς τε πλείονας σὺν τῷ ἀλογίστῳ διὰ μάχης ἰόντας κάκιον ἀμανᾶσθαι ( 3 ) , ἔργου πείρᾳ μᾶλλον ἢ λόγου κομπωδεστέρᾳ προσποιήσει διδάσκεσθε , βλέψαντες ἐς τὰ Σκυθῶν πάθη · μετὰ σαφεστάτων γὰρ τεκμηρίων καὶ οὐκ ἀμάρτυρα λέξαομεν . Οὗτοι δὴ τριάκοντα μυριάσι στρατοῦ ἐφ’ ἑκατέρας τὰς ἠπείρους σκεδασθέντες πάσῃ τῇ δυνάμει ἡττήθησαν πρὸς ἡμῶν , καὶ λαμπρὰ τοῖς νενικηκόσιν ὑπελείποντο τῆς οἰκείας ἀρετῆς ὑπομνήματα , ὧν τὴν εὔκλειαν ἐς τὸ παντελὲς ἕξομεν νῦν τε καὶ ἔπειτα , τῷ χρόνῳ συμπαραθέουσαν . Τάς τε Ἀλαμανῶν ( 4 ) συμφορὰς ἄγειν * σφᾶς τοῦ προχείρου τῷ ἀναρριφθέντι τῆς ἐπιχειρήσεως ταχυτέραν καὶ δι’ ἀλίγου ἔθεντο τὴν μετάγνωσιν . Ἡμεῖς τε ἐπὶ ταῖς πλημμελείαις ὑμῶν , αἷς εἰς ἡμᾶς ἐπλημμελήσατε , οὐκ ἀποχρῆν ἡγούμεθα ἣν ἐπάθετε τιμωρίαν , εἰ μὴ καὶ τὸν Ἴστρον ὑπερβάντες ἐν ὅροις τοῖς ὑμετέροις τὴν ὀργὴν ὡς προαδικήσαντας ὑμᾶς ( 5 ) ἀποπλήσαιμεν . Πόλεμον γὰρ ἐπὶ σπονδαῖς ἀκήρυκτον ἐφ’ ἡμᾶς ἠγείρατε , ἐγκλήματα μὲν ὡς εἰς προαδικήσαντας εἰπεῖν οὐκ ἔχοντες , ἐπιθυμίαις δέ τισι καὶ ἐλπίσι κουφισθέντες , σὺν αἷς ὅμιλος ἀλόγιστος ἐπαίρεται , στρατιᾶς καὶ πολέμου ἀντιλαμβάνεσθε . Ὅθεν οὐκ ἔξω προσδοκίας ἄγομεν καὶ παρὰ τοῦ θείου ἔσεσθαι ἡμῖν ἀρωγὰ , οἷα δὴ ἡμῶν μὲν θεσμὸν τὸν ἐπὶ σπονδαῖς οὐκ ἀτιμασάντων , Ἰουθούγγων δὲ ἄδικον ὁδόν τε ἐφ’ ἡμᾶς ἐλθόντων , καὶ ὅρκους καὶ πᾶσαν πίστεως βεβαιότητα παρὰ φαῦλον τιθεμένων . Τοῖς τε αὖ φθάνουσι κατορθώμασιν τὸ μέλλον λαμβάνοντες , καὶ περὶ τῶν ἐσομένων οὐκ ἀπεικότως πρὸς τοῖς εἰρημένοις χρηστὰ δοξάζομεν . Ἡ μὲν γὰρ ἐπ’ εὐπραγίᾳ ἐλπὶς θάρσος φέρει , φόβον δὲ ἡ ἐπὶ τῷ ἐναντίῳ . Λογισμῷ τε ἡγεμόνι πρὸς τὰς πράξεις χρώμενοι , τάς τε δόξας τῶν συμβησομένων οὐκ ἀβασανίστως προσιέμεθα , κἀν τοῖς παροῦσιν , οἷα ἄνδρες ἀθληταὶ κινδύνων τῶν ἀρίστων , οὐκ ἐκπληττόμεθα ταῖς τοῦ πολέμου χαλεπότησιν , ἐξ ὧν τὸ ἐλπιζόμενον κέρδος οὐκ ἀσθενὲς καὶ περιττότερον τῆς ἀχθηδόνος . Τὸ γὰρ πλῆθος ὑμῶν σώμασί τε ἥκιστα ἰσχύει καὶ φρονήμασιν . Ἀπείληπται γὰρ Ῥοδανοῦ ( Ἠριδανοῦ ? Val . ) μὲν εἴσω καὶ τῶν ἡμετέρων ὁρίων · σπανίῳ δὲ ἀγορᾷ συνεχόμενον καὶ τῇ ἄλλῃ ταλαιπωρήσει , τοῖς ἀλγεινοῖς τοῖς μὲν ἤδη σύνεστι , τοῖς δὲ μέλλει . Καὶ προκαμὸν ἐν τῷ ἀεὶ μοχθεῖν ἀτολμότερον ἔσται καὶ χρῆσθαι αὐτῷ παρέξει ἀμαχεὶ ὅ τι ἂν βουλώμεθα , ὡς ἂν πρὸς τὴν χρόνιον διατριβὴν ἀπειρηκότι . Ὅθεν ὑμῖν τε τὸ πᾶν περιφανῶς κινδυνεύεται , καὶ ἡ τῆς εἰρήνης ὑμῶν αἴτησις ἐπ’ εὐπρεπείᾳ τοῦ φόβου σύγκειται , ὅπως ἂν τὸ σφέτερον δέος ἐπηλυγάζησθε . Ἣν τί δεῖ προσίεσθαι , καλῶς ὑπάρχον πανταχόθεν ἀποκλεισθεῖσιν ὑμῖν τῆς οἴκαδε πορείας καὶ οἷον εἴσω πυλῶν ἀπειλημμένοις χρῆσθαι εὖ τε καὶ μὴ , ὅπως ἂν ἔχωμεν πρὸς ὑμᾶς διανοίας ; » Ἐπὶ τούτοις λεχθεῖσιν ἐκ τοῦ βασιλέως κατεπλάγησάν τε Ἰουθοῦγγοι , καὶ ὡς οὐδὲν αὐτοῖς κατὰ τὰς ἐλπίδας ἐπράττετο , παντελῶς τῶν σπονδῶν ἀπογνώσει ἐχόμενοι παρὰ τοὺς σφετέρους ἀπεχώρησαν . Ὅτι ἐπὶ Αὐρηλιανοῦ οἱ Βανδῆλοι κατὰ κράτος ἡττηθέντες παρὰ Ῥωμαίων πρεσβείαν ἐποιήσαντο πρὸς Ῥωμαίους περὶ διαλύσεως πολέμου καὶ συμβάσεως . Καὶ πολλὰ ἀναμεταξὺ εἰπόντων ἀλλήλων , τοῦ τε βασιλέως καὶ τῶν βαρβάρων , διελύθη μὲν ὁ σύλλογος , τῇ δὲ ὑστεραίᾳ τό τε πλῆθος τῶν Ῥωμαίων στρατιωτῶν αὖθις ἠθροίσθη , καὶ ἐρομένου βασιλέως , ὅ τι σφίσι περὶ τῶν παρόντων λῷον εἶναι δοκεῖ , κρίνοντες τὴν εὐτυχίαν τὴν ὑπάρχουσαν προμηθείᾳ τῆς ὑπὲρ τῶν ὄντων ἀσφαλείας διασώσασθαι , καὶ βοῇ τὸ βουλόμενον σημαίνοντες , σύμπαντες ἐς τὴν κατάλυσιν τοῦ πολέμου ἐχώρησαν . Καὶ οἵδε μὲν ὧδε συνενέχθησαν γνώμῃ · οἱ δὲ τῶν βαρβάρων βασιλεῖς καὶ ἄρχοντες , ἥκοντες καθότι σφισὶ προειρημένον , ἔδοσαν ὁμήρους σφῶν αὐτῶν , οὐ τὰ δεύτερα ἀξιώσεως καὶ τύχης . Οἵ τε γὰρ βασιλεῖς τοὺς παῖδας ἑκάτεροι διδόασιν ἐς τὴν ὁμηρείαν , ἐνδοιάσαντες οὐδὲν , καὶ ἕτεροι ἅμα αὐτοῖς οὐ μάλα πόρρω ἀξιώσεως . Καὶ ἐπὶ τούτοις ἐχώρησάν τε πρὸς σύμβασιν , καὶ αἱ σπονδαὶ ἐγένοντο . Συνεμάχουν δὲ ἀπὸ τῆσδε Ῥωμαίοις Βανδήλων ἱππεῖς εἰς δισχιλίους ( * ) , οἱ μέν τινες αἱρετοὶ ἐκ τοῦ πλήθους ἐς τὴν συμμαχίαν καταλεχθέντες , οἱ δὲ καὶ ἐθέλοντες ἑκούσιον στρατιὰν ὑποδυόμενοι . Ὁ δὲ λοιπὸς Βανδήλων ὅμιλος ἐπ’ οἵκου ἐκομίζετο , παρέχοντος τοῦ Ῥωμαίων ἄρχοντος ἀγορὰν ἔστε ἐπὶ τὸν Ἴστρον . Καὶ τὸ μὲν πλεῖστον αὐτοῦ ἀπαθὲς διεσώθη · ὅσοι δὲ παραβάσει τῶν σπονδῶν ἐπὶ λείας συλλογὴν ἀφθόνως ἀπεσκεδάσθησαν , ἀνῃρέθησαν σύμπαντες ὑπὸ τοῦ ἡγεμόνος τῶν ξενικῶν στρατοπέδων , οὐ μείους γενόμενοι πεντακοσίων . Οἷα γὰρ δὴ διὰ φιλίας τῆς χώρας πορευόμενοι , καὶ θάρσει τῆς γενομένης πρὸς Ῥωμαίους εἰρήνης ἐπαρθέντες , τῆς πάσης τάξεως προεξαίροντες κατά τινας αἰφνιδίους ἐπιδρομὰς προσέβαλλον γνώμῃ τοῦ ἄρχοντος , καὶ οὐκ ὀλίγα τῆς χώρας ἐκακούργουν . Καὶ τὸ ἔργον τοῦτο τὸν ἐργασάμενον παρὰ τῷ βασιλεῖ κατατοξευθῆναι * . Οἱ δὲ λοιποὶ Βανδήλων διεσκεδάσθησαν καὶ ἀπενόστησαν ἐπ’ οἴκου . Βασιλεὺς δὲ Ῥωμαίων τὴν πλείστην δυνάμεως τῆς πεζικῆς καὶ ἱππικῆς ἐκπέμπει ἐπ’ Ἰταλίας . Καὶ διαλιπὼν οὐ μάλα συχνῶν ἡμερῶν , τήν τε ἀμφ’ αὐτὸν τάξιν ἑταιρικὴν , καὶ ὅση δορυφορία τοῦ ἄρχοντος , τῶν τε συμμάχων ὅσοι ἦσαν Βανδήλων , καὶ τοὺς ὁμηρεύειν αὐτῷ δοθέντας παῖδας ἐπαγόμενος , καὶ αὐτὸς ἐπὶ Ἰταλίας ἐξήλαυνε σπουδῇ διὰ τὴν τῶν Ἰουθούγγων αὖθις παρουσίαν .
Lemmas: ὅτε Αὐρηλιανός κατά κράτος νικάω ὁ Ἰουθούγγους ( * ) Σκύθης , καί κατά ὁ ὁ Ἴστρος περαίωσις εἰς ὁ ἀποφυγή πολύς οὗτος ἀναιρέω , ὁ λείπω εἰς σπονδή ἔκω καί πρεσβεία στέλλω . Τά δέ αἴτησις ὁ εἰρήνη δοκέω μή σύν ὁ ἄγαν περιδεής καί καταπλήσσω ἐκ ὁ ἧσσα ποιέω , ὡς ἄν ὑπάρχω σφεῖς καί ὁ πρόσθεν φοιτάω χρῆμα παρά Ῥωμαῖος ὁ ἀποδοχή , μή εἰς ὁ ἀδεής πάντῃ ὁ ἐναντίος καθίστημι . ὁ δέ Ῥωμαῖος βασιλεύς Αὐρηλιανός ὡς πυνθάνομαι ἀφικνέομαι ὁ ιουθοαλαλυγξ πρεσβεία , εἰς ὁ ὑστεραῖος φημί χρηματίζω περί ὅς ἥκω , διατάσσω ὁ στρατιώτης ὡς εἰς μάχη , ἔκπληξις ἕνεκα ὁ ἐναντίος . ἐπεί δέ καλός ἔχω αὐτός ὁ διακόσμησις , ἐπί ψηλός βῆμα μετέωρος βαίνω , καί ἁλουργίς ἀμπέχω , ὁ πᾶς τάξις ποιέω ἀμφι αὐτός μονοειδής . παρίστημι δέ καί ὁ ἐν τέλος ὅσος ἀρχή τις ἐπιτρέπω , σύμπας ἀπό ἵππος . κατόπιν δέ βασιλεύς ὁ σῆμα εἰμί ὁ ἐπίλεκτος στρατιά · ὁ δέ εἰμί ἀετός χρύσεος καί εἰκών βασίλειος καί στρατόπεδον κατάλογος γράμμα χρύσεος δηλέομαι · ὅς δή σύμπας ἀνατείνω προυφαίνω ἐπί ξυστός ἀργυρόω . ἐπί δέ οὗτος ὧδε διακοσμέω Ἰουθούγγους ἀξιόω [ παρέρχομαι ] . Τούς δέ συμβαίνω θαμβέω ὁράω καί ἐπί πολύς σιγή ἔχω . ἐπεί δέ σφεῖς ἐκ ὁ βασιλεύς ἀποδίδωμι λέγω , διά τις ἑρμηνεύς λέγω τοιόσδε · « οὔτε ὁ ἐπί καιρός σύμβαση κακοπραγία ἐγώ παρά ὁ ἔοικα καταπλήσσω , οὔτε δύναμις ἐνδεής ἔχω ἢ καί πόλεμος ἤπειρος καθίστημι , ἀσθένεια εὐπρέπεια κατά ὁ ἐγώ αὐτός μόνος συμφέρω εἰς ὁ εἰρήνη σπεύδω · ἀλλά περίειμι μέν ἐγώ τοσοῦτος ὁ ἐν ὁ πόλεμος περιουσία πλῆθος ἕνεκα καί ἰσχύς , ὥστε μέρος μικρός ὁ πρός Ἴστρος πόλις ἐπέρχομαι Ἰταλία μικρός πᾶς καταλαμβάνω , ἱππικός μέν στρατεύω εἰς μυριάς δέ , καί οὗτος οὐ μιγάς οὐδέ ἀσθενής , ἀλλά ιουθοαλαλυγξ καθαρός , ὅς πολύς ἐπί ἱππομαχία λόγος . Ἀσπίς δέ ἄγω διπλάσιος δύναμις ὁ ἱππικός , οὐδέ ἐν οὗτος ὁ ἕτερος ἐπιμιξία ἐπισκιάζω ὁ σφέτερος στρατός ὁ ἀνανταγώνιστος . ἔχω δέ καί οὕτως παρασκευή διακρίνω , οὐ διαγιγνώσκω εἰς ἀντιλογία ἥκω ὁ συμφορά περί . Οὐ διά ὁ μή κατά κράτος νικάω , κατά δέ ὁ ἄδηλος ὁ ἐκβαίνω εἰρήνη πόλεμος προτιμάω , εἰκάζω καί σύ ὡς γίγνομαι ἄν διά γνώμη πρός Ἰουθούγγους εὖ παρέχω ὁ πρόσθεν διαφορά συμβαίνω , οἷος δή ὕπειμι καί παλαιός ἄμφω ὁ γένος πρός ἀλλήλων πίστη εἰς ὁ ἡσυχάζω , διά ὅς χράω ὁ ἐπί καιρός διαφορά ἀπερίσκεπτος ἐν ὁ πῃ Ρόντι καταλύω πρός ὁ παλαιός καί λυσιτελέω μετατίθημι ἑκάτερος . Εἷς τε ὁ πόλεμος οὐ ἐπί πλεῖστος ὁ καταδρομή ληΐζομαι , ἀλλά ὅσον εἰς ἀφορμή ὁ ἐπιτήδειος ἀγάπη ὁ ἄθροισις , μέχρι ὁ γίνομαι μάχη ἡσυχία ὁ καιρός διατρίβω , ὡς ὁ ἐπέρχομαι σύ σύν ὁ ὑμέτερος δύναμις ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀντιτάσσω . ὅς δή καί νῦν ποιέω παρασκευάζω · καί ὁ τε ὑμέτερος πρός πᾶς κίνδυνος ἐκ οὗτος ἀδεής ἔχω , καί ὁ μέγας στρατόπεδον συνέρχομαι οὐδέ ὅστις ἕτερος χείρ ἀξιόμαχος ἐγώ νομίζω . εἰμί δέ τις ὁ εὐτυχία ὁ πόλεμος ἐπαίρω ὀλίγωρος εἰμί πρός ὁ σύμβασις , γιγνώσκω οὐ βέβαιος πρᾶγμα θρασύνω , καί ὅτι ἐπί πᾶς φέρω ( σφαλερός ? Ν . ) ὁ δοκέω εὐπραγία ἡσσάομαι καί πρός ὁ πάρειμι ὁ τύχη ἀκμή ἀποκλίνω ὁ ἀγαθός ἐξαρτάω μόνος ἐλπίς , καί ὑπό τοιοῦτος ἀνομία ( ἄνοια ? Β . ) ὁ τε πρός ἕτερος μεταβολή ὑπεροράω καί συμμαχία εὔκαιρος δίδωμι παραιτέομαι . φύω τε ὁ μέγας στρατιά , παρά μέν ὁ πρῶτος θάρσος οἰκεῖος δύναμις ἐπαίρω καί μικρός προμήθεια χράω , σύν καταφρόνησις ὁ ἀντιπολεμέω ἐπί ὁ μάχη πορεύω καί κατά ὁ ἀφύλακτος ὡς ἐπί πολύς ὁ κακός ἔχω , ὁ δέ ὁ αἰφνίδιος καί παρά ἐλπίς χωρέω * λογισμός τε ἀσφαλής καί περιουσία δύναμις βέβαιος χράω δύσμαχος ὁ ἀντίπαλος γίγνομαι . σύν δή τοιοῦτος ἐλπίς καί ἐγώ , διχή ὁ δύναμις διαιρέω ὁ πρῶτος , καί ἐν ὁ ποταμός ὁ πολύς τύχη μᾶλλον ἢ ἀρετή ὑμέτερος σφάλλω , οὐ ἀπροσδόκητος εἰμί ἀλλά νῦν , ἅμα ὁ ὁ μέλλω προμηθής , οὐ υποστατός σύ γίγνομαι . Κράτιστος δή οὗτος ἕνεκα διά εἰρήνη αἱρέω σύ ὁ ἐκ ὁ ὁμόνοια ὠφέλεια , καί ὁ ὁ πόλεμος πρᾶγμα σύν ἐγώ τίθημι , ὁ τε παρά ἐγώ συμμαχία ῥώννυμι πλείων ἔχω πρός ὁ ἐπέρχομαι . εἰμί δέ οὗτος ποιέω ὧδε κρίνω , ὑπάρχω ἐγώ δίκαιος καί ὅσος ἐν χρυσός ἄσημος τε καί ἐπίσημος δόσις καί ἄργυρος παρά σύ φοιτάω ἐπί φίλιος βεβαιότης . ἀπολέγω γάρ , ὅσος ἐχθρός ἀμύνω , καθότι δυνατός πολεμέω . » πρός οὗτος ὁ Ῥωμαῖος βασιλεύς λέγω ὧδε · « εἰμί μέν [ μή ] εἰς ἀφανής καθίημι ὁ γνώμη σύ , περί ὅς πρεσβεύω , διδάσκω , οὔτε ἐγώ ὁ ἐκδέχομαι ὁ λόγος χαλεπός παρέχω ἄν ὁ ἀπόκρισις . ἐπεί δέ ὁ λέγω εἰς μέν εὐπρέπεια σύγκειμαι , ἔργον δέ ἐναντίος ἔχω , πῇ μέν εἰρήνη μνημονεύω , ὅτε δέ αὖθις πόλεμος ἐπανατείνω σύ , ὅς συγχέω ἔοικα ἑκάτερος ἐκ ἕτερος , ἀμφίβολος καί ἐγώ καθίστημι πρός ὁ τίς χράω πρῶτος ἀποκρίνω μή ἁμαρτάνω . λείπω δέ τίς καί ἐκ ὁ πάρειμι βουλεύω · χράω γάρ ὁ δισσός οὗτος λόγος διαιρέω ἀπαντάω πρός ἄμφω · εἰμί μέν γάρ καθαρός εἰρήνη ἐπαγγέλλω , τίς δέω μιμνήσκω χρῆμα αἴτησις ; καίτοι ἐν οὗτος οὐ σύν ὁ πρόχειρος ὁ Βουλεύς ὁ νικάω πρός ὁ ἄρνησις ἢ ὁ καταίνεσις . εἰμί δέ ἔτι σκοπέω σύ πρός ὁ συμφέρω καί ὁ ἐκ ὁ πόλεμος πλεονεξία ἡγέομαι ὁ σύμβασις , καί ἡσσάομαι ὥσπερ δασμός παρά ἐγώ ἀπαιτέω ἥκω , ὁ ῥᾳστώνη ὁ τερπνός , ὅσον εἰρήνη δίδωμι , ἐκ πᾶς μεταδιώκω ἐγώ νομίζω , ἔχω ὁ ὅμοιος ὁ πρόσθεν ἐπιχείρησις , μηδέ εἰς εὐεργεσία λόγος προΐσχω ὁ πολέμιος ὁ κατάλυσις αἰτέω μισθός ὁ συγχώρησις , ὠνητός καί οὐ ἐθελούσιος ποιέω ὁ πάρειμι εἰς ὁ φίλιος πρόκλησις . οὐ γάρ δή πόλεμος ἤπειρος είμαι ἐγώ ὁ πλῆθος ὁ πολύς δή κομπάζω ὑπό σύ δύναμις ἐκπλήσσω · οὐδέ πλοῦτος λάφυρα Ἰταλικός ἐπικομίζω ( 1 ) , ἀδεής ἐπί οἶκος πορεύω · ἀλλά δῆλος μέν σύ ὁ πεζός παρασκευή , οὐ ἄδηλος δέ ὁ ὁ ἱππεύς , πρός ὅς εἰς τρόπος ὁ δυνατός ἀνθίστημι . τολμάω τε γάρ μετά ἀσφάλεια , καί ἀναχωρέω σύν προμήθεια , οἷος δή λογισμός ἡγεμών εἰς πᾶς χράομαι , ὅς ὁ ἰσχύς βέβαιος , καί ἐμπειρία πολεμικός ἔργον διαφερόντως ἔχω . σύ δέ μετά τε ὁ πρόχειρος ἐπέρχομαι , καί διαμαρτάνω ὁ ἔργον διά ὁ μή προσκέπτομαι ἐπί ὅς δέω ἔρχομαι , πείρω βλάβος ὁ προπετής φέρω μεταγιγνώσκω . ὁ γάρ ζέσις εἰς ὁ πρᾶξις , μή [ σύνεσις ] , συμφέρω ἀνάγκη ἀγαθός ἁμαρτάνω . καί ταχύς μέν σύ ὁ ἐπιχείρησις , διά ὀλίγος δέ ὁ μεταμέλεια . καί Τότου σύμπας κατά ὁ ἔοικα θαῦμα ἀπαλλάσσω , ἀντίπαλος ἐγώ τυγχάνω καί ἦθος ἀνόμοιος καί εἰς ὁ γνώμη πράσσω διίστημι οὐ ἀποποιέω ( 2 ) , καί σύ μέν ἀμαθία , ἐγώ δέ λόγος σύνειμι , σύν ὅς μάλιστα καί ὁ κρατέω ὁ κακός ὁ πολύς περιγίγνομαι , σύνεσις πρό δύναμις πιστεύω . Τους τε πολύς σύν ὁ ἀλόγιστος διά μάχη ἔρχομαι κακός ἀμανᾶσθαι ( 3 ) , έργο πεῖρα μᾶλλον ἢ λόγος κομπώδης προσποίησις διδάσκω , βλέπω εἰς ὁ Σκύθων πάθος · μετά σαφής γάρ τεκμήριον καί οὐ ἀμάρτυρος λέγω . οὗτος δή τριάκοντα μυριάς στρατός ἐπί ἑκάτερος ὁ ἤπειρος σκεδάννυμι πᾶς ὁ δύναμις ἡσσάομαι πρός ἐγώ , καί λαμπρός ὁ νικάω ὑπολείπω ὁ οἰκεῖος ἀρετή ὑπόμνημα , ὅς ὁ εὔκλεια εἰς ὁ παντελής ἔχω νῦν τε καί ἔπειτα , ὁ χρόνος συμπαραθέω . Τά τε Ἀλαμανή ( 4 ) συμφορά ἄγω * σφεῖς ὁ πρόχειρος ὁ ἀναρρίπτω ὁ ἐπιχείρησις ταχύς καί διά ἀλίγου τίθημι ὁ μετάγνωσις . Ἡμεῖς τε ἐπί ὁ πλημμέλεια σύ , ὅς εἰς ἐγώ πλημμελέω , οὐ ἀποχράω ἡγέομαι ὅς πάσχω τιμωρία , εἰμί μή καί ὁ Ἴστρος ὑπερβαίνω ἐν ὅρος ὁ ὑμέτερος ὁ ὀργή ὡς προαδικέω σύ ( 5 ) ἀποπλήσσω . Πόλεμος γάρ ἐπί σπονδή ἀκήρυκτος ἐπί ἐγώ ἀγείρω , ἔγκλημα μέν ὡς εἰς προαδικέω λέγω οὐ ἔχω , ἐπιθυμία δέ τις καί ἐλπίς κουφίζω , σύν ὅς ὅμιλος ἀλόγιστος ἐπαίρω , στρατιά καί πόλεμος ἀντιλαμβάνω . ὅθεν οὐ ἔξω προσδοκία ἄγω καί παρά ὁ θεῖος εἰμί ἐγώ ἀρωγός , οἷος δή ἐγώ μέν θεσμός ὁ ἐπί σπονδή οὐ ἀτιμάζω , ιουθοαλαλυγξ δέ ἄδικος ὁδός τε ἐπί ἐγώ ἔρχομαι , καί ὅρκος καί πᾶς πίστη βεβαιότης παρά φαῦλος τίθημι . Τοί τε αὖ φθάνω κατόρθωμα ὁ μέλλω λαμβάνω , καί περί ὁ εἰμί οὐ ἀπεικότως πρός ὁ λέγω χρηστός δοξάζω . ὁ μέν γάρ ἐπί εὐπραγία Ἐλπὶς θάρσος φέρω , φόβος δέ ὁ ἐπί ὁ ἐναντίος . Λογισμός τε ἡγεμών πρός ὁ πρᾶξις χράομαι , ὁ τε δόξα ὁ συμβαίνω οὐ ἀβασάνιστος προσίημι , ἐν ὁ πάρειμι , οἷος ἀνήρ ἀθλητής κίνδυνος ὁ ἄριστος , οὐ ἐκπλήσσω ὁ ὁ πόλεμος χαλεπότης , ἐκ ὅς ὁ ἐλπίζω κέρδος οὐ ἀσθενής καί περισσός ὁ ἀχθηδών . Τέ γάρ πλῆθος σύ σῶμα τε ἦκα ἰσχύω καί φρόνημα . ἀπολαμβάνω γάρ Ῥοδανός ( Ἠριδανός ? Val . ) μέν εἴσω καί ὁ ἡμέτερος ὅριον · σπάνιος δέ ἀγορά συνέχω καί ὁ ἄλλος ταλαιπώρησις , ὁ ἀλγεινός ὁ μέν ἤδη σύνειμι , ὁ δέ μέλλω . καί προκάμνω ἐν ὁ ἀεί μοχθέω ἄτολμος εἰμί καί χράω αὐτός παρέχω ἀμαχεί ὁ τίς ἄν βούλομαι , ὡς ἄν πρός ὁ χρόνιος διατριβή ἀπολέγω . ὅθεν σύ τε ὁ πᾶς περιφανής κινδυνεύω , καί ὁ ὁ εἰρήνη σύ αἴτησις ἐπί εὐπρέπεια ὁ φόβος σύγκειμαι , ὅπως ἄν ὁ σφέτερος δέος ἐπηλυγάζω . ἥς τίς δέω προσίημι , καλός ὑπάρχω πανταχόθεν ἀποκλείω σύ ὁ οἴκαδε πορεία καί οἷος εἴσω πύλη ἀπολαμβάνω χράω εὖ τε καί μή , ὅπως ἄν ἔχω πρός σύ διάνοια ; » ἐπί οὗτος λέγω ἐκ ὁ βασιλεύς καταπλήσσω τε Ἰουθοῦγγοι , καί ὡς οὐδείς αὐτός κατά ὁ ἐλπίς πράσσω , παντελής ὁ σπονδή ἀπόγνωσις ἔχω παρά ὁ σφέτερος ἀποχωρέω . ὅτι ἐπί Αὐρηλιανός ὁ Βανδῆλοι κατά κράτος ἡσσάομαι παρά Ῥωμαῖος πρεσβεία ποιέω πρός Ῥωμαῖος περί διάλυσις πόλεμος καί σύμβασις . καί πολύς ἀναμεταξύ λέγω ἀλλήλων , ὁ τε βασιλεύς καί ὁ βάρβαρος , διαλύω μέν ὁ σύλλογος , ὁ δέ ὑστεραῖος ὁ τε πλῆθος ὁ Ῥωμαῖος στρατιώτης αὖθις ἀθροίζω , καί ἔρομαι βασιλεύς , ὁ τίς σφεῖς περί ὁ πάρειμι λωΐων ἔρχομαι δοκέω , κρίνω ὁ εὐτυχία ὁ ὑπάρχω προμήθεια ὁ ὑπέρ ὁ εἰμί ἀσφάλεια διασῴζω , καί βοή ὁ βούλομαι σημαίνω , σύμπας εἰς ὁ κατάλυσις ὁ πόλεμος χωρέω . καί ὅδε μέν ὧδε συμφέρω γνώμη · ὁ δέ ὁ βάρβαρος βασιλεύς καί ἄρχων , ἥκω καθότι ὅς προλέγω , δίδωμι ὅμηρος σφεῖς αὐτός , οὐ ὁ δεύτερος ἀξίωσις καί τύχη . ὁ τε γάρ βασιλεύς ὁ παῖς ἑκάτερος δίδωμι εἰς ὁ ὁμηρεία , ἐνδοιάζω οὐδείς , καί ἕτερος ἅμα αὐτός οὐ μάλα πρόσω ἀξίωσις . καί ἐπί οὗτος χωρέω τε πρός σύμβασις , καί ὁ σπονδή γίνομαι . συμμαχέω δέ ἀπό ὅδε Ῥωμαῖος Βανδήλων ἱππεύς εἰς δισχίλιοι ( * ) , ὁ μέν τις αἱρετός ἐκ ὁ πλῆθος εἰς ὁ συμμαχία καταλέγω , ὁ δέ καί ἐθέλω ἑκούσιος στρατία ὑποδύω . ὁ δέ λοιπός Βανδήλων ὅμιλος ἐπί οἶκος κομίζω , παρέχω ὁ Ῥωμαῖος ἄρχων ἀγορά ἔστε ἐπί ὁ Ἴστρος . καί ὁ μέν πλεῖστος αὐτός ἀπαθής διασῴζω · ὅσος δέ παράβασις ὁ σπονδή ἐπί λεία συλλογή ἄφθονος ἀποσκεδάννυμι , ἀναιρέω σύμπας ὑπό ὁ ἡγεμών ὁ ξενικός στρατόπεδον , οὐ μείων γίγνομαι πεντακόσιοι . οἷος γάρ δή διά φίλιος ὁ χώρα πορεύω , καί θάρσος ὁ γίνομαι πρός Ῥωμαῖος εἰρήνη ἐπαίρω , ὁ πᾶς τάξις προεξαίρω κατά τις αἰφνίδιος ἐπιδρομή προσβάλλω γνώμη ὁ ἄρχω , καί οὐ ὀλίγος ὁ χώρα κακουργέω . καί ὁ ἔργον οὗτος ὁ ἐργάζομαι παρά ὁ βασιλεύς κατατοξεύω * . όϊ δέ λοιπός Βανδήλων διασκεδάννυμι καί ἀπονοστέω ἐπί οἶκος . Βασιλεύς δέ Ῥωμαῖος ὁ πλεῖστος δύναμις ὁ πεζικός καί ἱππικός ἐκπέμπω ἐπί Ἰταλία . καί διαλείπω οὐ μάλα συχνός ἡμέρα , ὁ τε ἀμφι αὐτός τάξις ἑταιρικός , καί ὅσος δορυφορία ὁ ἄρχω , ὁ τε σύμμαχος ὅσος ἥδω Βανδήλων , καί ὁ ὁμηρεύω αὐτός δίδωμι παῖς ἐπάγω , καί αὐτός ἐπί Ἰταλία ἐξελαύνω σπουδή διά ὁ ὁ ιουθοαλαλυγξ αὖθις παρουσία .