publius-aelius-phlegon.de-mirabilibus 3.31
Ἱστορεῖ δὲ καὶ Ἱέρων ὁ Ἀλεξανδρεὺς ἢ Ἐφέσιος καὶ ἐν Αἰτωλίᾳ φάσμα γενέσθαι . Πολύκριτος γάρ τις τῶν πολιτῶν ἐχειροτονήθη ὑπὸ τοῦ δήμου Αἰτωλάρχης , ἐπὶ τρία ἔτη τῶν πολιτῶν αὐτὸν ἀξιωσάντων διὰ τὴν ὑπάρχουσαν ἐκ προγόνων καλοκαγαθίαν . Ὢν δὲ ἐν τῇ ἀρχῇ ταύτῃ ἄγεται γυναῖκα Λοκρίδα καὶ συγκοιμηθεὶς τρισὶ νυξὶ τῇ τετάρτῃ τὸν βίον ἐξέλιπεν . Ἡ δὲ ἄνθρωπος ἔμενεν ἐν τῇ οἰκίᾳ χηρεύουσα , ἡνίκα δὲ ὁ τοκετὸς ἤπειγε , τίκτει παιδίον αἰδοῖα ἔχον δύο , ἀνδρεῖόν τε καὶ γυναικεῖον , καὶ τὴν φύσιν θαυμαστῶς διηλλαγμένον · τὰ μὲν ἄνω τοῦ αἰδοίου ὁλόκληρά τε καὶ ἀνδρώδη ἦν , τὰ δὲ περὶ τοὺς μηροὺς γυναικεῖα καὶ ἁπαλώτερα . Ἐφ’ ᾧ καταπλαγέντες οἱ συγγενεῖς ἀπήνεγκαν εἰς τὴν ἀγορὰν τὸ παιδίον καὶ συναγαγόντες ἐκκλησίαν ἐβουλεύοντο περὶ αὐτοῦ , θύτας τε καὶ τερατοσκόπους συγκαλέσαντες . Τῶν δὲ οἱ μὲν ἀπεφήναντο διάστασίν τινα τῶν Αἰτωλῶν καὶ Λοκρῶν ἔσεσθαι · κεχωρίσθαι γὰρ ἀπὸ μητρὸς οὔσης Λοκρίδος καὶ πατρὸς Αἰτωλοῦ · οἱ δὲ δεῖν ᾤοντο τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα ἀπενεγκόντας εἰς τὴν ὑπερορίαν κατακαῦσαι . Ταῦτα δὲ αὐτῶν βουλευομένων ἐξαίφνης φαίνεται ὁ Πολύκριτος ὁ προτεθνηκὼς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ πλησίον τοῦ τέκνου ἔχων ἐσθῆτα μέλαιναν . Τῶν δὲ πολιτῶν καταπλαγέντων ἐπὶ τῇ φαντασίᾳ καὶ πολλῶν εἰς φυγὴν τραπομένων παρεκάλεσε τοὺς πολίτας θαρρεῖν καὶ μὴ ταράττεσθαι ἐπὶ τῷ γεγονότι φάσματι . Ἐπεὶ δὲ ἔληξε τὸ πλέον τοῦ θορύβου καὶ τῆς ταραχῆς , ἐφθέγξατο λεπτῇ τῇ φωνῇ τάδε · « Ἐγὼ , ἄνδρες πολῖται , τῷ μὲν σώματι τέθνηκα , τῇ δὲ εὐνοίᾳ καὶ τῇ χάριτι πρὸς ὑμᾶς ζῶ . Καὶ νῦν πάρειμι πρὸς ὑμᾶς ( πείσας suppl . Leop . , παραιτησάμενος West . ) τοὺς κυριεύοντας τῶν κατὰ γῆν ἐπὶ τῷ συμφέροντι τῷ ὑμετέρῳ . Παρακαλῶ τοίνυν ὑμᾶς , πολίτας ὄντας ἐμοῦ , τοῦ μὴ ταράττεσθαι μηδὲ δυσχεραίνειν ἐπὶ τῷ παραδόξῳ γεγονότι φάσματι . Δέομαι δὲ ὑμῶν ἁπάντων , κατευχόμενος πρὸς τῆς ἑκάστου σωτηρίας , ἀποδοῦναί μοι τὸ παιδίον τὸ ἐξ ἐμοῦ γεγεννημένον , ὅπως μηδὲν βίαιον γένηται ἄλλο τι βουλευσαμένων ὑμῶν , μὴ δ’ αῤχὴ πραγμάτων δυσχερῶν καὶ χαλεπῶν διὰ τὴν πρὸς ἐμὲ φιλονεικίαν ὑμῖν γένηται . Οὐ γὰρ ἐνδέχεταί με περειδεῖν κατακαυθὲν τὸ παιδίον ὑφ’ ὑμῶν διὰ τὴν τῶν ἐξαγγελλόντων ὑμῖν μάντεων ἀποπληξίαν . Συγγνώμην μὲν οὖν ὑμῖν ἔχω , ὅτι τοιαύτην ὄψιν ἀπροσδόκητον ἑωρακότες ἀπορεῖτε πῶς ποτε τοῖς παροῦσι πράγμασιν ὀρθῶς χρήσεσθε . Εἰ μὲν οὖν ἐμοὶ πεισθήσεσθε ἀδεῶς , τῶν παρόντων φόβων καὶ τῶν ἐπερχομένων κακῶν ἔσεσθε ἀπηλλαγμένοι · εἰ δὲ ἄλλως πως τῇ γνώμῃ προσπεσεῖσθε , φοβοῦμαι περὶ ὑμῶν , μήποτε εἰς ἀνηκέστους συμφορὰς ἀπειθοῦντες ἡμῖν ἐμπέσητε . Ἐγὼ μὲν οὖν διὰ τὴν ὑπάρχουσαν εὔνοιαν ὅτ’ ἔζων καὶ νῦν ἀπροσδοκήτως παρὼν προείρηκα τὸ συμφέρον ὑμῖν . Ταῦτ’ οὖν ὑμᾶς ἀξιῶ , μὴ πλείω με χρόνον παρέλκειν , ἀλλὰ βουλευσαμένους ὀρθῶς καὶ πεισθέντας τοῖς εἰρημένοις ὑπ’ ἐμοῦ δοῦναί μοι μετ’ εὐφημίας τὸ παιδίον . Οὐ γὰρ ἐνδέχεταί μοι πλείονα μηκύνειν χρόνον διὰ τοὺς κατὰ γῆν ὑπάρχοντας δεσπότας . » Ταῦτα δὲ εἰπὼν ἡσυχίαν ἔσχεν ἐπ’ ὀλίγον , καραδοκῶν ποίαν ποτὲ ἐξοίσουσιν αὐτῷ γνώμην περὶ τῶν ἀξιουμένων . Τινὲς μὲν οὖν ᾤοντο δεῖν ἀποδοῦναι τὸ παιδίον καὶ ἀφοσιώσασθαι τό τε φάσμα καὶ τὸν ἐπιστάντα δαίμονα , οἱ δὲ πλεῖστοι ἀντέλεγον , ἐπὶ σχολῆς δεῖν βουλεύσασθαι φάσκοντες , ὡς ὄντος μεγάλου τοῦ πράγματος καὶ οὐ τῆς τυχούσης αὐτοῖς ἀπορίας . Συνιδὼν δὲ αὐτοὺς οὐ προσέχοντας , ἀλλ’ ἐμποδίζοντας αὐτοῦ τὴν βούλησιν , ἐφθέγξατο αὖθις τάδε · « Ἀλλ’ οὖν γε , ὦ ἄνδρες πολῖται , ἐὰν ὑμῖν συμβαίνῃ τι τῶν δυσχερεστέρων διὰ τὴν ἀβουλίαν , μὴ ἐμὲ αἰτιᾶσθε , ἀλλὰ τὴν τύχην τὴν οὕτως ἐπὶ τὸ χεῖρον ὑμᾶς ποδηγοῦσαν , ἥτις ἐναντιουμένη κἀμοὶ παρανομεῖν ἀναγκάζει με εἰς τὸ ἴδιον τέκνον . » Τοῦ δὲ ὄχλου συνδραμόντος καὶ περὶ τὴν ἄρσιν τοῦ τέρατος ἔχοντος , ἐπιλαβόμενος τοῦ παιδίου καὶ τοὺς πλείστους αὐτῶν ἀνείρξας ἰταμώτερον διέσπασέ τε αὐτὸ καὶ ἤσθις . Κραυγῆς δὲ γενομένης καὶ λίθων ἐπ’ αὐτὸν ἐκριπτομένων ὑπελάμβανον τροπὴν αὐτοῦ ποιήσασθαι . Ὁ δὲ ἄπληκτος ὢν ὑπὸ τῶν λίθων τὸ σῶμα πᾶν τοῦ παιδίου κατανάλωσε πλὴν τῆς κεφαλῆς καὶ αὐτίκα ἀφανὴς ἐγένετο . Δυσφορούντων δὲ αὐτῶν ἐπὶ τοῖς γενομένοις καὶ ἐν ἀπορίᾳ καθεστηκότων οὐ τῇ τυχούσῃ , βουλομένων τε ἀποστεῖλαι εἰς Δελφοὺς , φθέγγεται ἡ κεφαλὴ τοῦ παιδίου ἐπὶ τοῦ ἐδάφους κειμένη καὶ λέγει χρησμῷ τὰ ἀποβησόμενα · Ὦ πολυύμνητον ναίων χθόνα λαὸς ἀπείρων , μὴ στεῖχ’ ἐς Φοίβου τέμενος ναόν τε θυώδη · οὐ γάρ σοι καθαραὶ χέρες αἵματος αἰθέρ’ ἔχουσιν , ἀλλὰ μύσος προπάροιθε ποδῶν ἔντοσθε κελεύθου . Φράζεο δ’ ἐξ ἐμέθεν , τρίποδος δ’ ἀπόειπε κέλευθον · μαντοσύνης πᾶσαν γὰρ ἐφετμήν σοι καταλέξω . Ἧματι γὰρ τούτῳ περιτελλομένου ἐνιαυτοῦ ὥρισται πᾶσιν θάνατος , ψυχαὶ δὲ βίονται Λοκρῶν Αἰτωλῶν τ’ ἀναμὶξ βουλῇσιν Ἀθήνης , οὐδ’ ἀναπαύλησις ( 1 ) κακοῦ ἔσσεται , οὐδ’ ἠβαιόν . Ἤδη γὰρ ψεκάδες φόνιαι κατὰ κρᾶτα κέχυνται , νὺξ δ’ ἐπὶ πάντα κέκευθε , μέλας δ’ ἐπιδέδρομεν αἰθήρ ( 2 ) · αὐτίκα νὺξ δ’ ἔρεβος πᾶσαν κατὰ γαῖαν ὄρωρεν , χῆροι δ’ οἴκοι πάντες ἐπʹοὔδεῖ γυῖα κλινοῦσιν , οὐδὲ γυνὴ πένθος ποτὲ λείψεται , οὐδέ νυ παῖδες ἐν μεγάροις γοόωσι φίλους πατέρας περιφύντες · τοῖον γὰρ τόδε κῦμα κατέδραμε πᾶσι κατ’ ἄκρης . Αἲ αἲ πατρίδ’ ἐμὴν αἰεὶ στένω αἰνὰ παθοῦσαν , μητέρα τ’ αἰνοτάτην , ἣν ὕστερον ἔκλυσεν αἰών . Νώνυμνόν τε θεοὶ γένεσιν θήσουσιν ἅπαντες Αοκρῶν τ’ Αἰτλῶν θ’ ὅ τι που καὶ σπέρμα λίποιτο , οὕνεκ’ ἐμὴν κεφαλὴν λίποι αἰὼν , οὐδέ νυ πάντα σώματος ἤφάνικεν μέλε’ ἄκριτα , λεῖπε δὲ γαῖαν . Ἀλλά γ’ ἐμὴν κεφαλὴν θἑμεν ἠοῖ φαινομένῃφι , μηδέ θ’ ὑπὸ ζοφερὴν γαῖαν κατακρυπτέμεν ἔνδον · αὐτοὺς δὲ προλιπόντας ἑὸν χῶρον μετόπισθεν στείχειν εἰς ἄλλον χῶρον καὶ λαὸν Ἀθήνης , εἴ τινά που θανάτοιο λύσιν κατὰ μοῖραν ἕλησθε . Ἀκούσαντες δὲ οἱ Αἰτωλοὶ τοῦ χρησμοῦ γυναῖκας μὲν καὶ τὰ νήπια τέκνα τούς τε ὑπεργήρως ὑπεξέθεντο οὗ ἕκαστος ἐδύνατο , αὐτοὶ δὲ ἔμενον καραδοκοῦντες τὸ ἀποβησόμενον . Καὶ συνέβη τῷ ἑξῆς ἔτει Αἰτωλοῖς καὶ Ἀκαρνᾶσι συστῆναι πόλεμον καὶ φθορὰν πολλὴν ἑκατέρων γενέσθαι .
Lemmas: ἱστορέω δέ καί Ἱέρων ὁ Ἀλεξανδρεύς ἢ Ἐφέσιος καί ἐν Αἰτωλία φάσμα γίγνομαι . Πολύκριτος γάρ τις ὁ πολίτης χειροτονέω ὑπό ὁ δῆμος Αἰτωλάρχης , ἐπί τρεῖς ἔτος ὁ πολίτης αὐτός ἀξιόω διά ὁ ὑπάρχω ἐκ πρόγονος καλοκαγαθία . ὦς δέ ἐν ὁ ἀρχή οὗτος ἄγω γυνή Λοκρίς καί συγκοιμάω τρεῖς νύξ ὁ τέταρτος ὁ βίος ἐκλείπω . ὁ δέ ἄνθρωπος μένω ἐν ὁ οἰκία χηρεύω , ἡνίκα δέ ὁ τοκετός ἐπείγω , τίκτω παιδίον αἰδοῖος ἔχω δύο , ἀνδρεῖος τε καί γυναικεῖος , καί ὁ φύσις θαυμαστός διαλλάσσω · ὁ μέν ἄνω ὁ αἰδοῖος ὁλόκληρος τε καί ἀνδρώδης εἰμί , ὁ δέ περί ὁ μηρός γυναικεῖος καί ἁπαλός . ἐπί ὅς καταπλήσσω ὁ συγγενής ἀποφέρω εἰς ὁ ἀγορά ὁ παιδίον καί συνάγω ἐκκλησία βουλεύω περί αὐτός , θύτης τε καί τερατοσκόπος συγκαλέω . Τοῦ δέ ὁ μέν ἀποφαίνω διάστασις τις ὁ Αἰτωλός καί Λοκροί εἰμί · χωρίζω γάρ ἀπό μήτηρ σέω Λοκρίς καί πατήρ Αἰτωλός · ὁ δέ δεῖ οἴομαι ὁ παιδίον καί ὁ μήτηρ ἀποφέρω εἰς ὁ ὑπερορία κατακαίω . Ταΰς δέ αὐτός βουλεύω ἐξαίφνης φαίνω ὁ Πολύκριτος ὁ προθνῄσκω ἐν ὁ ἐκκλησία πλησίος ὁ τέκνο ἔχω ἐσθής μέλας . Τοῦ δέ πολίτης καταπλήσσω ἐπί ὁ φαντασία καί πολύς εἰς φυγή τρέπω παρακαλέω ὁ πολίτης θαρσέω καί μή ταράσσω ἐπί ὁ γίγνομαι φάσμα . Ἐπεί δέ λήγω ὁ πλείων ὁ θόρυβος καί ὁ ταραχή , φθέγγομαι λεπτός ὁ φωνή ὅδε · « ἐγώ , ἀνήρ πολίτης , ὁ μέν σῶμα θνῄσκω , ὁ δέ εὔνοια καί ὁ χάρις πρός σύ ζάω . καί νῦν πάρειμι πρός σύ ( πείθω suppl . Leop . , παραιτέομαι West . ) ὁ κυριεύω ὁ κατά γῆ ἐπί ὁ συμφέρω ὁ ὑμέτερος . παρακαλέω τοίνυν σύ , πολίτης είμαι ἐγώ , ὁ μή ταράσσω μηδέ δυσχεραίνω ἐπί ὁ παράδοξος γίγνομαι φάσμα . δέομαι δέ σύ ἅπας , κατεύχομαι πρός ὁ ἕκαστος σωτηρία , ἀποδίδωμι ἐγώ ὁ παιδίον ὁ ἐκ ἐγώ γεννάω , ὅπως μηδείς βίαιος γίγνομαι ἄλλος τίς βουλεύω σύ , μή δέ ἀρχή πρᾶγμα δυσχερής καί χαλεπός διά ὁ πρός ἐγώ φιλονικία σύ γίγνομαι . οὐ γάρ ἐνδέχομαι ἐγώ περειδηω κατακαίω ὁ παιδίον ὑπό σύ διά ὁ ὁ ἐξαγγέλλω σύ μάντις ἀποπληξία . συγγνώμη μέν οὖν σύ ἔχω , ὅτι τοιοῦτος ὄψις ἀπροσδόκητος ὁράω ἀπορέω πῶς ποτέ ὁ πάρειμι πρᾶγμα ὀρθός χράω . εἰμί μέν οὖν ἐγώ πείθω ἀδεής , ὁ πάρειμι φόβος καί ὁ ἐπέρχομαι κακός εἰμί ἀπαλλάσσω · εἰμί δέ ἄλλως πως ὁ γνώμη προσπίπτω , φοβέω περί σύ , μήποτε εἰς ἀνήκεστος συμφορά ἀπειθέω ἐγώ ἐμπίπτω . ἐγώ μέν οὖν διά ὁ ὑπάρχω εὔνοια ὅτι ζάω καί νῦν ἀπροσδόκητος πάρειμι προλέγω ὁ συμφέρω σύ . ταῦτα οὖν σύ ἀξιόω , μή πλείων ἐγώ χρόνος παρέλκω , ἀλλά βουλεύω ὀρθός καί πείθω ὁ λέγω ὑπό ἐγώ δίδωμι ἐγώ μετά εὐφημία ὁ παιδίον . οὐ γάρ ἐνδέχομαι ἐγώ πολύς μηκύνω χρόνος διά ὁ κατά γῆ ὑπάρχω δέσποτας . » Ταΰς δέ λέγω ἡσυχία ἔχω ἐπί ὀλίγος , καραδοκέω ποῖος ποτέ ἐκφέρω αὐτός γνώμη περί ὁ ἀξιόω . Τινές μέν οὖν οἴομαι δεῖ ἀποδίδωμι ὁ παιδίον καί ἀφοσιόω ὁ τε φάσμα καί ὁ ἐφίστημι δαίμων , ὁ δέ πλεῖστος ἀντιλέγω , ἐπί σχολή δεῖ βουλεύω φάσκω , ὡς εἰμί μέγας ὁ πρᾶγμα καί οὐ ὁ τυγχάνω αὐτός ἀπορία . σύν-εἶδον δέ αὐτός οὐ προσέχω , ἀλλά ἐμποδίζω αὐτός ὁ βούλησις , φθέγγομαι αὖθις ὅδε · « ἀλλά οὖν γε , ὦ ἀνήρ πολίτης , ἐάν σύ συμβαίνω τίς ὁ δυσχερής διά ὁ ἀβουλία , μή ἐγώ αἰτιάομαι , ἀλλά ὁ τύχη ὁ οὕτως ἐπί ὁ χείρων σύ ποδηγέω , ὅστις ἐναντιόομαι ἐγώ παρανομέω ἀναγκάζω ἐγώ εἰς ὁ ἴδιος τέκνον . » Τοῦ δέ ὄχλος συντρέχω καί περί ὁ ἄρσις ὁ τέρας ἔχω , ἐπιλαμβάνω ὁ παιδίον καί ὁ πλεῖστος αὐτός ἀνείργω ἰταμός διασπάω τε αὐτός καί ἀείδω . κραυγή δέ γίνομαι καί λίθος ἐπί αὐτός ἐκρίπτω ὑπολαμβάνω τροπή αὐτός ποιέω . ὁ δέ ἄπληκτος εἰμί ὑπό ὁ λίθος ὁ σῶμα πᾶς ὁ παιδίον καταναλίσκω πλήν ὁ κεφαλή καί αὐτίκα ἀφανής γίνομαι . δυσφορέω δέ αὐτός ἐπί ὁ γίγνομαι καί ἐν ἀπορία καθίστημι οὐ ὁ τυγχάνω , βούλομαι τε ἀποστέλλω εἰς Δελφοί , φθέγγομαι ὁ κεφαλή ὁ παιδίον ἐπί ὁ ἔδαφος κεῖμαι καί λέγω χρησμός ὁ ἀποβαίνω · ὦ πολυύμνητος ναίω χθών λαός ἤπειρος , μή στείχω εἰς Φοῖβος τέμενος ναός τε θυώδης · οὐ γάρ σύ καθαρός χείρ αἷμα αἰθήρ ἔχω , ἀλλά μύσος προπάροιθε πούς ἔντοσθε κέλευθος . φράζω δέ ἐκ μου , τρίπους δέ ἀπεῖπον κέλευθος · μαντοσύνη πᾶς γάρ ἐφετμή σύ καταλέγω . ἦμαρ γάρ οὗτος περιτέλλομαι ἐνιαυτός ὁρίζω πᾶς θάνατος , ψυχή δέ βίῳ Λοκροί Αἰτωλός τε ἀναμίξ βουλή Ἀθήνη , οὐδέ ἀναπαύλησις ( 1 ) κακός εἰμί , οὐδέ ἠβαιός . Ἤδη γάρ ψακάς φόνιος κατά κράς χέω , νύξ δέ ἐπί πᾶς κεύθω , μέλας δέ ἐπιτρέχω αἰθήρ ( 2 ) · αὐτίκα νύξ δέ ἔρεβος πᾶς κατά γαῖα ὄρνυμι , χήρα δέ οἴκοι πᾶς ἐποράω γυῖον κλίνω , οὐδέ γυνή πένθος ποτέ λείπω , οὐδέ νυν παῖς ἐν μέγαρον γοάω φίλος πατέρας περιφύω · τοῖος γάρ ὅδε κῦμα κατατρέχω πᾶς κατά ἄκρος . ἀεί ἀεί πατρίς ἐμός ἀεί στενόω αἰνός πάσχω , μήτηρ τε αἰνός , ὅς ὕστερον ἐκλύω αἰών . Νώνυμνος τε θεός γένεσις τίθημι ἅπας αοκρης τε αιτλως ὁ ὁ τίς ποῦ καί σπέρμα λείπω , οὕνεκα ἐμός κεφαλή λείπω αἰών , οὐδέ νυν πᾶς σῶμα ἀφανίζω μέλος ἄκριτος , λείπω δέ γαῖα . ἀλλά γε ἐμός κεφαλή θέω ἠώς φηϊνομένῃφί , μηδέ ὁ ὑπό ζοφερός γαῖα κατακρύπτω ἔνδον · αὐτός δέ προλείπω Ἀγαμεμνόνεος χῶρος μετόπισθε στείχω εἰς ἄλλος χῶρος καί λαός Ἀθήνη , εἰμί τις ποῦ θάνατος λύσις κατά μοῖρα αἱρέω . ἀκούω δέ ὁ Αἰτωλός ὁ χρησμός γυνή μέν καί ὁ νήπιος τέκνον ὁ τε ὑπέργηρος ὑπεκτίθεμαι οὗ ἕκαστος δύναμαι , αὐτός δέ μένω καραδοκέω ὁ ἀποβαίνω . καί συμβαίνω ὁ ἑξῆς ἔτος Αἰτωλός καί Ἀκαρνάν συνίστημι πόλεμος καί φθορά πολύς ἑκάτερος γίγνομαι .