pseudo-galenus.introductio-seu-medicus 5
[ Εἰ ἐπιστήμη ἡ ἰατρικὴ , ἢ τέχνη . ] Τινὲς τῶν λογικῶν , ὧν ἐστι καὶ Ἐρασίστρατος , ὑπέλαβον τὸ μέν τι ἐπιστημονικὸν ἔχειν τὴν ἰατρικὴν , οἷον τὸ αἰτιολογικὸν καὶ φυσιολογικὸν , τὸ δὲ στοχαστικὸν , οἷον τὸ θεραπευτικὸν καὶ τὸ σημειωτικόν . οἱ δὲ μεθοδικοὶ καὶ δι᾿ ὅλου ἐπιστήμην αὐτὴν ἀποκαλοῦσιν . διήμαρτον δὲ ἄμφω τοῦ ἀληθοῦς καὶ μάλιστα οἱ μεθοδικοί . ἐπιστήμη γάρ ἐστι γνῶσις ἀραρυῖα καὶ βεβαία καὶ ἀμετάπτωτος ὑπὸ λόγου . αὕτη δὲ οὐδὲ παρὰ τοῖς φιλοσόφοις ἐστὶ , μάλιστα ἐν τῷ φυσιολογεῖν · πολὺ δὲ δὴ μᾶλλον οὐκ ἂν εἴη ἐν ἰατρικῇ , ἀλλ᾿ οὐδ᾿ ὅλως εἰς ἀνθρώπους ἔρχεται . διὸ τέχνη εἰκότως ἂν λέγοιτο ἡ ἰατρική . τέχνη γάρ ἐστι σύστημα ἐγκαταλήψεων καὶ διανοιῶν , ποιόν τε καὶ ποσὸν συγγεγυμνασμένον , πρός τι τέλος νευουσῶν χρήσιμον τῷ βίῳ . καταλήψεις οὖν καὶ αὕτη ἔχουσα ἀνθρωπίνας καὶ ταύτας ἱκανὰς τῷ πλήθει , ὡς σύστημα αὐτῶν εἶναι , ἄλλως τε καὶ συγγεγυμνασμένας , τουτέστι προσεχεῖς ἀλλήλαις καὶ συνᾳδούσας , οὐχὶ ἀσυναρτήτους , ἰδιώτατα ἂν τέχνη ὀνομάζοιτο , ἐφαρμόζοντος αὐτῇ τοῦ ὅρου τῆς τέχνης καὶ εἴς τι χρήσιμον τῷ βίῳ νεύουσιν αἱ ἐν αὐτῇ καταλήψεις . ἐπὶ γὰρ τὸ σώζειν καὶ ὑγιάζειν τοὺς ἀνθρώπους παρῆλθεν εἰς τὸν βίον . διττῆς δὲ οὔσης τεχνῶν διαφορᾶς , αἱ μὲν γὰρ τοῦ καθ᾿ ἑαυτὰς τέλους ἀεὶ τυγχάνουσιν , ὡς τεκτονικὴ καὶ ναυπηγικὴ καὶ οἰκοδομική · αἱ δὲ ἐφίενται μὲν τοῦ ἑαυτῶν τέλους , ὡς σκοποῦ , οὐκ ἀεὶ δὲ αὐτοῦ τυγχάνουσιν , ἀλλ᾿ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ , διὸ καὶ στοχαστικαὶ λέγονται . τούτων ἂν εἴη καὶ ἰατρικὴ , ὡς ῥητορικὴ καὶ κυβερνητικὴ καὶ τοξική . ἔστι δὲ καὶ ἑτέρα διαφορὰ τῶν τεχνῶν , διττὴ καὶ αὐτή . αἱ μὲν γὰρ ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναι ἔχουσιν , μετὰ δὲ τὸ παύσασθαι τῆς ἐνεργείας οὐδὲν αὐτῶν ἀποτέλεσμα δείκνυται , ὡς ὀρχηστικὴ καὶ κιθαριστικὴ καὶ παλαιστρικὴ καὶ πᾶσα μουσικὴ τέχνη . αἱ δὲ ἐν τῷ ἐνεργεῖν οὐδὲν ἔχουσιν ὅλως φαινόμενον ἔργον , ἀλλ᾿ ὡς ἄν τινος μέλλοντος ἔσεσθαι παρασκευαστικαὶ , μετὰ δὲ τὸ ἀποστῆναι τῆς ἐνεργείας , τότε αὐτῶν τὸ ἀποτέλεσμα φαίνεται , ὡς ἀγαλματοποιητικὴ καὶ ζωγραφία καὶ τεκτονικὴ καὶ τῶν ἄλλων ὧν ὕστερον ἐπιμένει τὰ ἔργα . τούτων δ᾿ ἂν εἴη καὶ ἡ ἰατρική . ἐν γὰρ τῷ θεραπεύειν οὐδέπω αὐτῆς διαδείκνυται τὸ τέλος , ἐνισταμένης ἀεὶ πρὸς τὰς νόσους · ὅταν δὲ συντελέσῃ τὰς θεραπείας , τότε ὑγιῆ τὸν ἄνθρωπον ἀπέφηνεν .
Lemmas: [ εἰμί ἐπιστήμη ὁ ἰατρικός , ἢ τέχνη . ] Τινές ὁ λογικός , ὅς εἰμί καί Ἐρασίστρατος , ὑπολαμβάνω ὁ μέν τίς ἐπιστημονικός ἔχω ὁ ἰατρικός , οἷος ὁ αἰτιολογικός καί φυσιολογικός , ὁ δέ στοχαστικός , οἷος ὁ θεραπευτικός καί ὁ σημειωτικός . ὁ δέ μεθοδικός καί διά ὅλος ἐπιστήμη αὐτός ἀποκαλέω . διαμαρτάνω δέ ἄμφω ὁ ἀληθής καί μάλιστα ὁ μεθοδικός . ἐπιστήμη γάρ εἰμί γνῶσις ἀραρίσκω καί βέβαιος καί ἀμετάπτωτος ὑπό λόγος . οὗτος δέ οὐδέ παρά ὁ φιλόσοφος εἰμί , μάλιστα ἐν ὁ φυσιολογέω · πολύς δέ δή μᾶλλον οὐ εἄν εἰμί ἐν ἰατρικός , ἀλλά οὐδέ ὅλως εἰς ἄνθρωπος ἔρχομαι . διό τέχνη εἰκότως εἄν λέγω ὁ Ἰατρική . τέχνη γάρ εἰμί σύστημα ἐγκατάληψις καί διάνοια , ποιός τε καί ποσός συγγυμνάζω , πρός τίς τέλος νεύω χρήσιμος ὁ βίος . κατάληψις οὖν καί οὗτος ἔχω ἀνθρώπινος καί οὗτος ἱκανός ὁ πλῆθος , ὡς σύστημα αὐτός εἰμί , ἄλλως τε καί συγγυμνάζω , τουτέστι προσεχής ἀλλήλων καί συνᾴδω , οὐ ασυνάρτητος , ἴδιος εἄν τέχνη ὀνομάζω , ἐφαρμόζω αὐτός ὁ ὁράω ὁ τέχνη καί εἰς τίς χρήσιμος ὁ βίος νεύω ὁ ἐν αὐτός κατάληψις . ἐπί γάρ ὁ σῴζω καί ὑγιάζω ὁ ἄνθρωπος παρέρχομαι εἰς ὁ βίος . διττός δέ εἰμί τέχνη διαφορά , ὁ μέν γάρ ὁ κατά ἑαυτοῦ τέλος ἀεί τυγχάνω , ὡς τεκτονικός καί ναυπηγικός καί οἰκοδομικός · ὁ δέ ἐφίημι μέν ὁ ἑαυτοῦ τέλος , ὡς σκοπός , οὐ ἀεί δέ αὐτός τυγχάνω , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ πολύς , διό καί στοχαστικός λέγω . οὗτος εἄν εἰμί καί ἰατρικός , ὡς ῥητορικός καί κυβερνητικός καί τοξικός . εἰμί δέ καί ἕτερος διαφορά ὁ τέχνη , δισσός καί αὐτός . ὁ μέν γάρ ἐν ὁ γίγνομαι ὁ εἰμί ἔχω , μετά δέ ὁ παύω ὁ ἐνέργεια οὐδείς αὐτός ἀποτέλεσμα δείκνυμι , ὡς ὀρχηστικός καί κιθαριστικός καί Παλαιστρική καί πᾶς μουσική τέχνη . ὁ δέ ἐν ὁ ἐνεργέω οὐδείς ἔχω ὅλως φαίνω ἔργον , ἀλλά ὡς ἄν τις μέλλω εἰμί παρασκευαστικός , μετά δέ ὁ ἀφίστημι ὁ ἐνέργεια , τότε αὐτός ὁ ἀποτέλεσμα φαίνω , ὡς ἀγαλματοποιητική καί ζωγραφία καί τεκτονικός καί ὁ ἄλλος ὅς ὕστερος ἐπιμένω ὁ ἔργον . οὗτος δέ εἄν εἰμί καί ὁ Ἰατρική . ἐν γάρ ὁ θεραπεύω οὐδέπω αὐτός διαδείκνυμι ὁ τέλος , ἐνίστημι ἀεί πρός ὁ νόσος · ὅταν δέ συντελέω ὁ θεραπεία , τότε ὑγιής ὁ ἄνθρωπος ἀποφαίνω .