pseudo-galenus.introductio-seu-medicus 9
[ Περὶ στοιχείων ἐξ ὧν ὁ ἄνθρωπος συνέστηκεν . ] Συνέστηκε τοίνυν ὁ ἄνθρωπος ἀκολούθως τοῖς φυσικοῖς καθ᾿ Ἱπποκράτην ἐκ τῶν κοσμικῶν τῶν πρώτων στοιχείων , ἐκ πυρὸς καὶ ἀέρος καὶ ὕδατος καὶ γῆς · οὐχ ὡς ἐκ τούτων αὐτῶν , ἀλλὰ ἐκ τῶν ἀναλόγων αὐτοῖς συνεστῶτος τοῦ ἀνθρώπου . ἐν δὲ τῷ διαλύεσθαι εἰς ταῦτα τὰ πρῶτα ἀναλύεται , καθὼς αὐτὸς ὁ Ἱπποκράτης ἔφη · καὶ πάλιν ἀνάγκη ἀποχωρέειν εἰς τὴν ἑωϋτοῦ φύσιν ἕκαστον , τελευτῶντος τοῦ ἀνθρώπου , τό τε ξηρὸν πρὸς τὸ ξηρὸν καὶ τὸ ψυχρὸν πρὸς τὸ ψυχρὸν καὶ τὸ ὑγρὸν πρὸς τὸ ὑγρὸν καὶ τὸ θερμὸν πρὸς τὸ θερμόν . τοιαύτη δὲ καὶ τῶν ζώων ἐστὶν ἡ φύσις καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων . γίνεταί τε ὁμοίως πάντα καὶ τελευτᾷ ὁμοίως . συνίσταται γὰρ αὐτῶν ἡ φύσις ἀπὸ τούτων τῶν εἰρημένων καὶ τελευτᾷ κατὰ τὰ εἰρημένα εἰς τὸ αὐτό · ὅθεν περ συνέστηκεν ἕκαστον , ἐνταῦθα καὶ ἀπεχώρησεν . καθὰ καὶ Ὅμηρος ἔφη , Ἀλλ᾿ ὑμεῖς μὲν πάντες ὕδωρ καὶ γαῖα γένοισθε . δηλῶν τὴν εἰς ταῦτα διάλυσιν . ὡς δὲ ἐκ τῶν δευτέρων καὶ ἐγγὺς ὄντων τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει , ἐκ τῶν τεσσάρων χυμῶν , αἵματος καὶ φλέγματος καὶ χολῆς ξανθῆς τε καὶ μελαίνης συνεστάναι φασὶ τὸν ἄνθρωπον , διότι ἐν τῇ πρώτῃ διαπλάσει τοῦ ἐμβρύου , ἔκ τε τοῦ γόνου καὶ τοῦ παρὰ τῆς μητρὸς ἐπιῤῥέοντος αἵματος διὰ τοῦ οὐραχοῦ ἡ σύστασις γίνεται τοῦ τικτομένου . ἐν δὲ τούτοις ἦσαν οἱ τέσσαρες χυμοί . οἱ δὲ ἐκ τῶν τριῶν καὶ συνθέτων τὸν ἤδη γενώμενον ἄνθρωπον ἐκ τῶνδέ φασι συγκεῖσθαι , ἔκ τε τῶν ὑγρῶν καὶ ξηρῶν καὶ πνευμάτων . καλεῖ δὲ αὐτὰ Ἱπποκράτης ἴσχοντα , ἰσχόμενα καὶ ἐνορμῶντα . ἴσχοντα μὲν οὖν ἐστιν ὅσα στερεὰ , ὀστᾶ καὶ νεῦρα καὶ φλέβες καὶ ἀρτηρίαι , ἔξ ὧν οἵ τε μύες καὶ αἱ σάρκες καὶ πᾶς ὁ τοῦ σώματος ὄγκος πέπλεκται , τῶν τε ἐντὸς καὶ τῶν ἐκτὸς τὰ συγκρίματα . ἰσχόμενα δέ ἐστι τὰ ὑγρὰ τὰ ἐν τοῖς ἀγγείοις ἐμφερόμενα καὶ κατὰ πᾶν τὸ σῶμα διεσπαρμένα , ἅπερ καλεῖ Ἱπποκράτης χυμοὺς τέσσαρας τοὺς προειρημένους . ἐνορμῶντα δέ ἐστι τὰ πνεύματα . πνεύματα δὲ κατὰ τοὺς παλαιοὺς δύο ἐστὶ , τό τε ψυχικὸν καὶ τὸ φυσικόν . οἱ δὲ Στωϊκοὶ καὶ τρίτον εἰσάγουσι τὸ ἑκτικὸν , ὅ καλοῦσιν ἕξιν . καὶ Ἐρασίστρατος δὲ ὡς ἀρχὰς καὶ στοιχεῖα ὅλου σώματος ὑποτιθέμενος τὴν τριπλοκίαν τῶν ἀγγείων , νεῦρα καὶ φλέβας καὶ ἀρτηρίας , παραλείπει τά τε ὑγρὰ καὶ τὰ πνεύματα . δυσὶ γὰρ ὕλαις ταῦτα διοικεῖσθαι λέγει τὸ ζῶον , τῷ μὲν αἵματι ὡς τροφῇ , τῷ δὲ πνεύματι ὡς συνεργῷ εἰς τὰς φυσικὰς ἐνεργείας . οὐ παραλαμβάνει δὲ αὐτὰς ὡς ἀρχάς . πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα τῶν σωμάτων εἴδη εὑρίσκεται , οὐκ ἐκ τῆς τριπλοκίας συγκείμενα , οἷον εὐθὺς ὁ ἐγκέφαλος καὶ ὁ μυελὸς καὶ πάντα τὰ ὀστᾶ . τὸν μὲν οὖν ἐγκέφαλον ἢ τὸν μυελὸν παρέγχυμα τροφῆς τολμᾷ λέγειν , ὡς τὴν πιμελὴν , καὶ τοῦ ἥπατος καὶ σπληνὸς καὶ πνεύμονος τὴν σύστασιν . τὰ δὲ ὀστέα οὐδὲ παρέγχυμα τῆς τροφῆς δύναιτ᾿ ἂν λέγειν , οὐδ᾿ ἐκ τῶν προειρημένων τριγενῶν ἀγγείων πεπλέχθαι . κατὰ δὲ Ἀσκληπιάδην στοιχεῖα ἀνθρώπου , ὄγκοι θραυστοὶ καὶ πόροι . κατὰ δὲ τὸν Ἀθήναιον στοιχεῖα ἀνθρώπου οὐ τὰ τέσσαρα πρῶτα σώματα , πῦρ καὶ ἀὴρ καἰ ὕδωρ καὶ γῆ , ἀλλ᾿ αἱ ποιότητες αὐτῶν , τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν καὶ τὸ ξηρὸν καὶ τὸ ὑγρὸν , ὧν δύο μὲν τὰ ποιητικὰ αἴτια ὑποτίθεται , τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν , δύο δὲ τὰ ὑλικὰ , τὸ ξηρὸν καὶ τὸ ὑγρὸν , καὶ πέμπτον παρεισάγει κατὰ τοὺς Στωϊκοὺς τὸ διῆκον διὰ πάντων πνεῦμα , ὑφ᾿ οὗ τὰ πάντα συνέχεσθαι καὶ διοικεῖσθαι . Ἱπποκράτης μὲν οὖν διὰ τριῶν κεχώρηκεν , εἰπὼν στοιχεῖα ἀνθρώπου ἴσχοντα , ἰσχόμενα , ἐνορμῶντα , δι᾿ ὧν τὰ πάντα τῶν μετ᾿ αὐτὸν περιείληφε στοιχεῖα καὶ τὴν κατὰ στοιχείων φυσιολογίαν τε καὶ αἰτιολογίαν τῶν παρὰ φύσιν · οἱ δὲ μετ᾿ αὐτὸν οὐκ οἶδ᾿ ὅπως μίαν οὖσαν τὴν θείαν ταύτην καὶ ἀληθῶς Ἀσκληπιοῦ ἰατρικὴν τριχῇ διανειμάμενοι καὶ διασπάσαντες τὰ ἐν αὐτῇ συμφυῆ μέρη , οἱ μὲν μόνοις ﻿ τοῖς χυμοῖς τῶν τε κατὰ φύσιν τὴν σύστασιν καὶ τῶν παρὰ φύσιν τὴν αἰτίαν ἀνέθεσαν , ὡς Πραξαγόρας καὶ Ἡρόφιλος . οἱ δὲ τὰ στερεὰ σώματα τὰ ἀρχικὰ καὶ στοιχειώδη ὑποθέμενοι , τά τε φύσει συνεστῶτα ἐκ τούτων καὶ τῶν νόσων τὰς αἰτίας ἐντεῦθεν λαμβάνουσιν , ὡς Ἐρασίστρατος καὶ Ἀσκληπιάδης · οἱ δὲ περὶ Ἀθήναιον καὶ Ἀρχιγένην μόνῳ τῷ διήκοντι δι᾿ αὐτῶν πνεύματι καὶ τὰ φυσικὰ συνεστάναι τε καὶ διοικεῖσθαι καὶ τὰ νοσήματα πάντα , τούτου πρωτοπαθοῦντος γίνεσθαι ἀπεφήναντο , ὅθεν καὶ πνευματικοὶ χρηματίζουσι .
Lemmas: [ περι στοιχεῖον ἐκ ὅς ὁ ἄνθρωπος συνίστημι . ] συνίστημι τοίνυν ὁ ἄνθρωπος ἀκόλουθος ὁ φυσικός κατά Ἱπποκράτης ἐκ ὁ κοσμικός ὁ πρῶτος στοιχεῖον , ἐκ πυρός καί ἀήρ καί ὕδωρ καί γῆ · οὐ ὡς ἐκ οὗτος αὐτός , ἀλλά ἐκ ὁ ἀνάλογος αὐτός συνίστημι ὁ ἄνθρωπος . ἐν δέ ὁ διαλύω εἰς οὗτος ὁ πρῶτος ἀναλύω , καθώς αὐτός ὁ Ἱπποκράτης φημί · καί πάλιν ἀνάγκη ἀποχωρέω εἰς ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἕκαστος , τελευτή ὁ ἄνθρωπος , ὁ τε ξηρός πρός ὁ ξηρός καί ὁ ψυχρός πρός ὁ ψυχρός καί ὁ ὑγρός πρός ὁ ὑγρός καί ὁ θερμός πρός ὁ θερμός . τοιοῦτος δέ καί ὁ ζῷον εἰμί ὁ φύσις καί ὁ ἄλλος ἅπας . γίγνομαι τε ὁμοίως πᾶς καί τελευτάω ὁμοίως . συνίστημι γάρ αὐτός ὁ φύσις ἀπό οὗτος ὁ εἴρω καί τελευτάω κατά ὁ εἴρω εἰς ὁ αὐτός · ὅθεν περ συνίστημι ἕκαστος , ἐνταῦθα καί ἀποχωρέω . καθά καί Ὅμηρος φημί , ἀλλά σύ μέν πᾶς ὕδωρ καί γαῖα γίγνομαι . δηλόω ὁ εἰς οὗτος διάλυσις . ὡς δέ ἐκ ὁ δύο καί ἐγγύς εἰμί ὁ ἀνθρώπινος φύσις , ἐκ ὁ τέσσαρες χυμός , αἷμα καί φλέγμα καί χολή ξανθός τε καί μέλας συνίστημι φημί ὁ ἄνθρωπος , διότι ἐν ὁ πρῶτος διάπλασις ὁ ἔμβρυον , ἐκ τε ὁ γόνος καί ὁ παρά ὁ μήτηρ ἐπιλέγω αἷμα διά ὁ οὐραχός ὁ σύστασις γίγνομαι ὁ τίκτω . ἐν δέ οὗτος εἰμί ὁ τέσσαρες χυμός . ὁ δέ ἐκ ὁ τρεῖς καί συντίθημι ὁ ἤδη γίγνωμαι ἄνθρωπος ἐκ ὅδε φημί σύγκειμαι , ἐκ τε ὁ ὑγρός καί ξηρός καί πνεῦμα . καλέω δέ αὐτός Ἱπποκράτης ἴσχω , ἴσχω καί ἐνορμάω . ἴσχω μέν οὖν εἰμί ὅσος στερεός , ὀστέον καί νεῦρον καί φλέψ καί ἀρτηρία , ἐκ ὅς ὁ τε μῦς καί ὁ σάρξ καί πᾶς ὁ ὁ σῶμα ὄγκος πλέκω , ὁ τε ἐντός καί ὁ ἐκτός ὁ σύγκριμα . ἴσχω δέ εἰμί ὁ ὑγρός ὁ ἐν ὁ ἀγγεῖον ἐμφέρω καί κατά πᾶς ὁ σῶμα διασπείρω , ὅσπερ καλέω Ἱπποκράτης χυμός τέσσαρες ὁ προερέω . ἐνορμάω δέ εἰμί ὁ πνεῦμα . πνεῦμα δέ κατά ὁ παλαιός δύο εἰμί , ὁ τε ψυχικός καί ὁ φυσικός . ὁ δέ στωϊκός καί τρίτος εἰσάγω ὁ ἑκτικός , ὅς καλέω ἕξις . καί Ἐρασίστρατος δέ ὡς ἀρχή καί στοιχεῖον ὅλος σῶμα ὑποτίθημι ὁ τριπλοκία ὁ ἀγγεῖον , νεῦρον καί φλέψ καί ἀρτηρία , παραλείπω ὁ τε ὑγρός καί ὁ πνεῦμα . δύο γάρ ὕλη οὗτος διοικέω λέγω ὁ ζῷον , ὁ μέν αἷμα ὡς τροφή , ὁ δέ πνεῦμα ὡς συνεργός εἰς ὁ φυσικός ἐνέργεια . οὖον παραλαμβάνω δέ αὐτός ὡς ἀρχή . πολύς δέ καί ἄλλος ὁ σῶμα εἶδος εὑρίσκω , οὐ ἐκ ὁ τριπλοκία σύγκειμαι , οἷος εὐθύς ὁ ἐγκέφαλος καί ὁ μυελός καί πᾶς ὁ ὀστέον . ὁ μέν οὖν ἐγκέφαλος ἢ ὁ μυελός παρέγχυμα τροφή τολμάω λέγω , ὡς ὁ πιμελή , καί ὁ ἧπαρ καί σπλήν καί πνεύμων ὁ σύστασις . ὁ δέ ὀστέον οὐδέ παρέγχυμα ὁ τροφή δύο εἄν λέγω , οὐδέ ἐκ ὁ προερέω τριγενής ἀγγεῖον πλέκω . κατά δέ Ἀσκληπιάδης στοιχεῖον ἄνθρωπος , ὄγκος θραυστός καί πόρος . κατά δέ ὁ Ἀθήναιον στοιχεῖον ἄνθρωπος οὖον ὁ τέσσαρες πρῶτος σῶμα , πῦρ καί ἀήρ καίω ὕδωρ καί γῆ , ἀλλά ὁ ποιότης αὐτός , ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός καί ὁ ξηρός καί ὁ ὑγρός , ὅς δύο μέν ὁ ποιητικός αἴτιος ὑποτίθημι , ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός , δύο δέ ὁ ὑλικός , ὁ ξηρός καί ὁ ὑγρός , καί πέμπτος παρεισάγω κατά ὁ στωϊκός ὁ διήκω διά πᾶς πνεῦμα , ὑπό ὅς ὁ πᾶς συνέρχομαι καί διοικέω . Ἱπποκράτης μέν οὖν διά τρεῖς χωρέω , εἶπον στοιχεῖον ἄνθρωπος ἴσχω , ἴσχω , ἐνορμάω , διά ὅς ὁ πᾶς ὁ μετά αὐτός περιλαμβάνω στοιχεῖον καί ὁ κατά στοιχεῖον φυσιολογία τε καί αἰτιολογία ὁ παρά φύσις · ὁ δέ μετά αὐτός οὐ οἶδα ὅπως εἷς εἰμί ὁ θεῖος οὗτος καί ἀληθής Ἀσκληπιός ἰατρικός τριχῆ διανέμω καί διασπάω ὁ ἐν αὐτός συμφυής μέρος , ὁ μέν μόνος ﻿ ὁ χυμός ὁ τε κατά φύσις ὁ σύστασις καί ὁ παρά φύσις ὁ αἴτιος ἀνατίθημι , ὡς Πραξαγόρας καί Ἡρόφιλος . ὁ δέ ὁ στερεός σῶμα ὁ ἀρχικός καί στοιχειώδης ὑποτίθημι , ὁ τε φύσις συνίστημι ἐκ οὗτος καί ὁ νόσος ὁ αἴτιος ἐντεῦθεν λαμβάνω , ὡς Ἐρασίστρατος καί Ἀσκληπιάδης · ὁ δέ περί Ἀθήναιον καί Ἀρχιγένης μόνος ὁ διήκω διά αὐτός πνεῦμα καί ὁ φυσικός συνίστημι τε καί διοικέω καί ὁ νόσημα πᾶς , οὗτος πρωτοπαθέω γίγνομαι ἀποφαίνω , ὅθεν καί πνευματικός χρηματίζω .