pseudo-galenus.introductio-seu-medicus 6
[ Τί ἐστιν ἰατρική . ] Ὅροις μὲν ἐχρήσαντο οἱ λογικοί · ὑπογραφαῖς δὲ οἱ ἐμπειρικοί · τὸ δὲ περὶ τούτων ζητεῖν φιλοσόφοις μόνοις ἁρμόζει · ἁπλῶς δὲ καἰ οὕτως ὡρίσαντο οἱ παλαιοὶ ἰατροὶ τὴν ἰατρικὴν , ἢ ὑπέγραψαν . ἰατρική ἐστι κατὰ μὲν Ἱπποκράτην πρόσθεσις καὶ ἀφαίρεσις · πρόσθεσις μὲν τῶν ἐλλειπόντων , ἀφαίρεσις δὲ τῶν πλεοναζόντων ἐπὶ ἀνθρωπίνων σωμάτων . ὃν γάρ τινες ὅρον ἰατρικὸν ᾠήθησαν , οὐκ ἔστιν ὄρος · τό τε μὴ παράπαν ἀπαλλάσσειν τῶν νόσων τοὺς κάμνοντας καὶ τὸ τὰς σφοδρότητας ἀμβλύνειν καὶ τὸ τοῖς κεκρατημένοις μὴ ἐγχειρεῖν . οὐ γὰρ ἐξ ὧν μὴ δύνανται αἱ τέχναι , ἀλλ᾿ ἐξ ὧν δύνανται οἱ ὅροι αὐτῶν εἰσιν . ἐρεῖ γὰρ αὐτῆς ὅσα μὴ δύναται , οὐ τὰ μὴ ὑπάρχοντα αὐτῇ ὁρίζει . οἱ δὲ νεώτεροι οὕτως ὡρίσαντο . ἰατρική ἐστιν ἐπιστήμη , ὑγιείας μὲν τηρητικὴ , νόσων δὲ ἀπαλλακτικὴ , οὐκ ὀρθῶς . οὐ γὰρ αὐτὴ ταῦτα ἐνεργεῖ , ἀλλ᾿ ἐξ ὧν ἐνεργεῖ ταῦτα ἀποτελεῖται καὶ οὐκ ἀεί . διὸ οὐκ ἐκ τούτων συνέστηκεν , ἀλλ᾿ ἐκ τῶν ὑπ᾿ αὐτῆς ἀεὶ παραλαμβανομένων . ταῦτα δέ ἐστι πρόσθεσις καὶ ἀφαίρεσις . ὥσθ᾿ ἅπερ λαμβάνει ἡ ἰατρικὴ , ταῦτα εἶπεν αὐτὴν εἶναι ὁ Ἱπποκράτης , οἷς ἐπί τε τῶν ὑγιαινόντων χρῆται , ὅταν τὴν ὑγείαν αὐτῶν συντηρῇ , καὶ ἐπὶ τῶν νοσούντων , ἵνα τῶν νόσων ἀπαλλάττωνται · ἃ τοίνυν ἀεὶ ἐνεργεῖ , ταῦτά ἐστι τὰ συνιστάντα αὐτὴν , οὐ τὰ ἀπὸ τούτων ἀποτελούμενα . ἕτερον γάρ τί ἐστιν ἡ τέχνη καὶ ἕτερον τὸ τέλος αὐτῆς . οὗ γὰρ ἐφίεται , τοῦτο ἄλλο τί ἐστι παρὰ ταύτην , ἀμέλει καὶ οὐκ ἀεὶ τοῦτο σὺν αὐτῇ ἔχει . διὸ μέχρι μὴ τυγχάνει αὐτοῦ , οὐδὲ τὸ τέλος αὐτῆς λέγεται , ἀλλὰ σκοπὸς , ὅταν δὲ τύχῃ , τέλος . οὕτως οὖν καὶ κυβερνητικὴ καὶ τοξικὴ οὐκ ἀπὸ τῶν τελῶν ὁρίζονται . οὐ γὰρ ἀεὶ τούτου τυγχάνουσιν , ἀλλ᾿ ἐξ ὧν συνεστήκασι καὶ δι᾿ ὧν ἐνεργοῦσιν , ἵνα τῶν τελῶν περιγίνωνται . δοκεῖ δὲ τοῖς μετὰ Ἱπποκράτην σχεδὸν ἅπασιν οὗτος ὁ ὄρος ὀρθῶς ἔχειν . Ἡροφίλῳ δὲ , ὅτι ἰατρική ἐστιν ἐπιστήμη ὑγιεινῶν καὶ νοσωδῶν καὶ οὐδετέρων . τριῶν γὰρ τούτων γνῶσιν ἔχει , ὑγιεινῶν μὲν ὅσα τῶν κατασκευαζόντων τὰ ἐν ἀνθρώπῳ οὕτως ἔχειν , ἐξ ὧν εὖ ἡρμοσμένων πρὸς ἄλληλα τὸ ὑγιαίνειν συνίσταται . νοσωδῶν δὲ τῶν τὴν ὑγιεινὴν ἁρμονίαν διαλυόντων . οὐδετέρων δέ ἐστιν ἅπαντα τὰ προσφερόμενα ἐν ταῖς νόσοις βοηθήματα καὶ ἡ ὕλη αὐτῶν . ﻿ ταῦτα γὰρ πρὶν ἢ παραληφθῆναι ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ , οὐδέτερά ἐστιν , οὐδὲ ὑγιεινὰ οὐδὲ νοσώδη .
Lemmas: [ τις εἰμί Ἰατρική . ] Ὅρος μέν χράω ὁ λογικός · ὑπογραφή δέ ὁ ἐμπειρικός · ὁ δέ περί οὗτος ζητέω φιλόσοφος μόνος ἁρμόζω · ἁπλόος δέ καίω οὕτως ὁρίζω ὁ παλαιός ἰατρός ὁ ἰατρικός , ἢ ὑπογράφω . Ἰατρική εἰμί κατά μέν Ἱπποκράτης πρόσθεσις καί ἀφαίρεσις · πρόσθεσις μέν ὁ ἐλλείπω , ἀφαίρεσις δέ ὁ πλεονάζω ἐπί ἀνθρώπινος σῶμα . ὅς γάρ τις ὅρος ἰατρικός οἴομαι , οὐ εἰμί ὄρος · ὁ τε μή παράπαν ἀπαλλάσσω ὁ νόσος ὁ κάμνω καί ὁ ὁ σφοδρότης ἀμβλύνω καί ὁ ὁ κρατέω μή ἐγχειρέω . οὖον γάρ ἐκ ὅς μή δύναμαι ὁ τέχνη , ἀλλά ἐκ ὅς δύναμαι ὁ ὅρος αὐτός εἰμί . εἴρω γάρ αὐτός ὅσος μή δύναμαι , οὖον ὁ μή ὑπάρχω αὐτός ὁρίζω . ὁ δέ νέος οὕτως ὁρίζω . Ἰατρική εἰμί ἐπιστήμη , ὑγίεια μέν τηρητικός , νόσος δέ ἀπαλλακτική , οὐ ὀρθῶς . οὖον γάρ αὐτός οὗτος ἐνεργέω , ἀλλά ἐκ ὅς ἐνεργέω οὗτος ἀποτελέω καί οὐ ἀεί . διό οὐ ἐκ οὗτος συνίστημι , ἀλλά ἐκ ὁ ὑπό αὐτός ἀεί παραλαμβάνω . οὗτος δέ εἰμί πρόσθεσις καί ἀφαίρεσις . ὥστε ὅσπερ λαμβάνω ὁ ἰατρικός , οὗτος εἶπον αὐτός εἰμί ὁ Ἱπποκράτης , ὅς ἐπί τε ὁ ὑγιαίνω χράω , ὅταν ὁ ὑγεία αὐτός συντηρέω , καί ἐπί ὁ νοσέω , ἵνα ὁ νόσος ἀπαλλάσσω · ὁ τοίνυν ἀεί ἐνεργέω , οὗτος εἰμί ὁ συνίστημι αὐτός , οὖον ὁ ἀπό οὗτος ἀποτελέω . ἕτερος γάρ τίς εἰμί ὁ τέχνη καί ἕτερος ὁ τέλος αὐτός . ὅς γάρ ἐφίημι , οὗτος ἄλλος τίς εἰμί παρά οὗτος , ἀμελέω καί οὐ ἀεί οὗτος σύν αὐτός ἔχω . διό μέχρι μή τυγχάνω αὐτός , οὐδέ ὁ τέλος αὐτός λέγω , ἀλλά σκοπός , ὅταν δέ τυγχάνω , τέλος . οὕτως οὖν καί κυβερνητικός καί τοξικός οὐ ἀπό ὁ τέλος ὁρίζω . οὖον γάρ ἀεί οὗτος τυγχάνω , ἀλλά ἐκ ὅς συνίστημι καί διά ὅς ἐνεργέω , ἵνα ὁ τέλος περιγίγνομαι . δοκέω δέ ὁ μετά Ἱπποκράτης σχεδόν ἅπας οὗτος ὁ ὄρος ὀρθῶς ἔχω . Ἡρόφιλος δέ , ὅτι Ἰατρική εἰμί ἐπιστήμη ὑγιεινός καί νοσώδης καί οὐδέτερος . τρεῖς γάρ οὗτος γνῶσις ἔχω , ὑγιεινός μέν ὅσος ὁ κατασκευάζω ὁ ἐν ἄνθρωπος οὕτως ἔχω , ἐκ ὅς εὕω ἁρμόζω πρός ἀλλήλων ὁ ὑγιαίνω συνίστημι . νοσώδης δέ ὁ ὁ ὑγιεινός ἁρμονία διαλύω . οὐδέτερος δέ εἰμί ἅπας ὁ προσφέρω ἐν ὁ νόσος βοήθημα καί ὁ ὕλη αὐτός . ﻿ οὗτος γάρ πρίν ἢ παραλαμβάνω ὑπό ὁ ἰατρός , οὐδέτερος εἰμί , οὐδέ ὑγιεινός οὐδέ νοσώδης .