pseudo-galenus.introductio-seu-medicus 7
[ Πόσα μέρη ἰατρικῆς . ] Μέρη ἰατρικῆς τὰ μὲν πρῶτά ἐστι , τό τε φυσιολογικὸν καὶ τὸ αἰτιολογικὸν , ἢ παθολογικὸν καὶ τὸ ὑγιεινὸν καὶ τὸ σημειωτικὸν καὶ τὸ θεραπευτικόν . Ἀθήναιος δὲ ἀντὶ τοῦ σημειωτικοῦ τὸ ὑλικὸν τάττει , ὅ ἐστιν ἐν τῷ θεραπευτικῷ . ἄνευ γὰρ τοῦ ὑλικοῦ τὸ θεραπευτικὸν οὐκ ἂν εἴη . σημείωσις δὲ καὶ εἰς θεραπείαν μὲν ἀναγκαία , ἀλλ᾿ οὐκ ἔστιν αὐτὴ ἡ θεραπεία . διὰ γὰρ τῆς ὕλης ἡ θεραπεία συντελεῖται καὶ τὸ μὲν ὑλικὸν ἄνευ θεραπείας οὐδὲν ἕτερον συμβάλλεται . τὸ δὲ σημειωτικὸν καὶ ἄνευ θεραπείας ἀναγκαῖον πρὸς τὸ εἰδέναι τίνα θεραπευτικὰ καὶ τίνα ἀθεράπευτα καὶ περιΐστασθαι αὐτὰ , ὅπως μὴ ἐπιβαλλόμενοι ἀδυνάτοις σφαλλώμεθα . ἔστι δὲ καὶ τῶν πέντε μερῶν τῆς ἰατρικῆς ὑποδιαίρεσις ἑκάστου . φυσιολογικὸν μὲν οὖν ἐστιν αὐτῆς μέρος , ἐν ᾧ περὶ τῆς φύσεως τοῦ ἀνθρώπου διαλαμβάνομεν . διαιρεῖται δὲ εἰς τὸν περὶ τῶν στοιχείων λόγον , ἐξ ὧν συνέστηκεν ὁ ἄνθρωπος , καὶ εἰς τὸν περὶ γενέσεως καὶ διαπλάσεως ἐμβρύου καὶ τρίτον εἰς τὴν τῶν ἐκτὸς μερῶν τοῦ σώματος ἐπίσκεψιν , ὅτε ἀνατέμνομεν , ἢ ὀστεολογοῦμεν . αἰτιολογικὸν δὲ ἐστιν , ὃ καὶ παθολογικὸν , ἐν ᾧ τὰ παρὰ φύσιν ἐξετάζομεν καὶ τὰς αἰτίας τῶν νόσων ἐρευνῶμεν καὶ τὰς συνδρομὰς τῶν συμπτωμάτων καὶ τὰς καταστάσεις τῶν παθῶν πολυπραγμονοῦμεν . ἄνευ γὰρ τούτων οὐκ ἔστιν ὀρθῶς ἐνίστασθαι πρὸς αὐτὰ τὴν θεραπείαν . διαιρεῖται δὲ καὶ τὸ ὑγιεινὸν μέρος τῆς ἰατρικῆς εἴς τε τὸ συντηρητικὸν ὑγείας καὶ εἰς τὸ προφυλακτικὸν τῶν νόσων καὶ εἰς τὸ ἀναληπτικὸν ἀπὸ τῶν νόσων . διαιρεῖται δὲ καὶ τὸ σημειωτικὸν εἰς τρία , εἴς τε ἐπίγνωσιν τῶν παρεληλυθότων καὶ εἰς τὴν ἐπίσκεψιν τῶν συνεδρευόντων καὶ εἰς πρόγνωσιν τῶν μελλόντων . τὸ δὲ θεραπευτικὸν ὁμοίως καὶ αὐτὸ εἰς τρία διαιρεῖται , εἴς τε δίαιταν καὶ χειρουργίαν καὶ φαρμακείαν .
Lemmas: [ Πόσα μέρος ἰατρικός . ] Μέρα ἰατρικός ὁ μέν πρῶτος εἰμί , ὁ τε φυσιολογικός καί ὁ αἰτιολογικός , ἢ παθολογικός καί ὁ ὑγιεινός καί ὁ σημειωτικός καί ὁ θεραπευτικός . Ἀθήναιος δέ ἀντί ὁ σημειωτικός ὁ ὑλικός τάσσω , ὅς εἰμί ἐν ὁ θεραπευτικός . ἄνευ γάρ ὁ ὑλικός ὁ θεραπευτικός οὐ εἄν εἰμί . σημείωσις δέ καί εἰς θεραπεία μέν ἀναγκαῖος , ἀλλά οὐ εἰμί αὐτός ὁ θεραπεία . διά γάρ ὁ ὕλη ὁ θεραπεία συντελέω καί ὁ μέν ὑλικός ἄνευ θεραπεία οὐδείς ἕτερος συμβάλλω . ὁ δέ σημειωτικός καί ἄνευ θεραπεία ἀναγκαῖος πρός ὁ οἶδα τίς θεραπευτικός καί τίς ἀθεράπευτος καί περιίστημι αὐτός , ὅπως μή ἐπιβάλλω ἀδύνατος σφάλλω . εἰμί δέ καί ὁ πέντε μέρος ὁ ἰατρικός ὑποδιαίρεσις ἕκαστος . φυσιολογικός μέν οὖν εἰμί αὐτός μέρος , ἐν ὅς περί ὁ φύσις ὁ ἄνθρωπος διαλαμβάνω . διαιρέω δέ εἰς ὁ περί ὁ στοιχεῖον λόγος , ἐκ ὅς συνίστημι ὁ ἄνθρωπος , καί εἰς ὁ περί γένεσις καί διάπλασις ἔμβρυον καί τρίτος εἰς ὁ ὁ ἐκτός μέρος ὁ σῶμα ἐπίσκεψις , ὅτε ἀνατέμνω , ἢ ὀστεολογέω . αἰτιολογικός δέ εἰμί , ὅς καί παθολογικός , ἐν ὅς ὁ παρά φύσις ἐξετάζω καί ὁ αἴτιος ὁ νόσος ἐρευνάω καί ὁ συνδρομάς ὁ σύμπτωμα καί ὁ κατάστασις ὁ πάθος πολυπραγμονέω . ἄνευ γάρ οὗτος οὐ εἰμί ὀρθῶς ἐνίστημι πρός αὐτός ὁ θεραπεία . διαιρέω δέ καί ὁ ὑγιεινός μέρος ὁ ἰατρικός εἰς τε ὁ συντηρητικός ὑγεία καί εἰς ὁ προφυλακτικός ὁ νόσος καί εἰς ὁ ἀναληπτικός ἀπό ὁ νόσος . διαιρέω δέ καί ὁ σημειωτικός εἰς τρεῖς , εἰς τε ἐπίγνωσις ὁ παρέρχομαι καί εἰς ὁ ἐπίσκεψις ὁ συνεδρεύω καί εἰς πρόγνωσις ὁ μέλλω . ὁ δέ θεραπευτικός ὁμοίως καί αὐτός εἰς τρεῖς διαιρέω , εἰς τε δίαιτα καί χειρουργία καί φαρμακεία .