pseudo-galenus.introductio-seu-medicus 14
[ Περὶ συνθέσεως ἀρίστης καθαρσίου . ] Συντίθεται δὲ ἡ πρὸς τὰ ἐντὸς φαρμακεία ἀπό τε ἀποφρακτικῶν καὶ τμητικῶν καὶ λεπτυντικῶν καὶ προοδοποιητικῶν καὶ προτρεπτικῶν καὶ καθαρτικῶν καὶ κολαστικῶν τῆς τῶν φαρμάκων κακίας , εὐστομάχων τε καὶ ἐφεκτικῶν τῆς ἀλόγου φορᾶς . ἀποφρακτικὰ μὲν οὖν ὅσα τοὺς πόρους ἀραιοῖ καὶ τὰ σώματα εὔροα ποιεῖ · τμητικὰ δὲ ὅσα τέμνει τοὺς χυμοὺς καὶ πέπτει τοὺς μὲν παχύνοντα , τοὺς δὲ λεπτύνοντα . προοδοποιητικὰ δὲ ὅσα προάγει καὶ προπέμπει τὰ φάρμακα εἰς ἃ βουλόμεθα μόρια , ὡς ἐπὶ μὲν τῶν ἧπαρ καθαίρειν βουλομένων , σάνδαλα · τῶν δὲ σπλῆνα , σκολοπένδριον · νεφροὺς δὲ καὶ ἰσχία , κενταύριόν τε καὶ θλάσπι · τὰ ὄπισθεν τῆς κεφαλῆς , παιωνία καὶ στοιχάς · τὰ ἐμπρόσθιά τε καὶ σάμψυχον καὶ τὰ τοιαῦτα · στήθη καὶ πνεύμονα καὶ θώρακα καὶ καρδίαν καὶ μετάφρενα καὶ ἔντερα , γλυκύῤῥιζον καὶ στύραξ καὶ σπέρμα τήλεως · ἀμύγδαλά τε καὶ κρόκος καὶ σπέρμα λινοζώστεως καὶ τοὺς ἁρμοὺς καὶ τὰ ἄρθρα , ἑκάτερον ἑρμοδάκτυλον καὶ ἄλλοις ἄλλα , ἅπερ ἐκ τῶν εἰρημένων δεῖ συντεκμαίρεσθαι . προτρεπτικὰ δὲ ὅσα κινεῖ καὶ προτρέπει τὰ φάρμακα , ὡς μὲν ἀγαρικὸν , ἔρις , ῥέον δὲ Ἰνδικὸν , στάχυς · ἐντεριώνην δὲ κολοκυνθίδος , τραγάκανθα · σκαμμωνίαν δὲ , ἀλόη , ἢ χυλὸς κράμβης , ἢ ῥόδων , ἢ σπέρματα . ὡσαύτως ἅλας ὀρυκτόν · τὸ ἐπίθυμον , ὥσπερ εὐφόρβιον , βδέλλιον καὶ τὸν ἑλλέβορον · ῥαφανῖδος σπέρμα καὶ τὴν ἀλυπαίαν · ὄξος ἢ χρυσοβάλανος καὶ τὰ μυροβάλανα · βρυωνία καὶ τὸ ἐλατήριον ἅλας . καὶ μὲν δὴ καὶ τῆς πτυούσης τὴν ῥίζαν , ἑρμοδάκτυλον τὸ στογγύλον καὶ τοῖς ἄλλοις ὡσαύτως τὰ παραπλήσια , ἅπερ ἐν τῷ περὶ ἀρίστης συνθέσεως φαρμάκων κατὰ μέρος διήλθομεν καὶ δεῖ ἐκεῖθεν νομίζεσθαι τὰ ἐλλείποντα . καθαρτικὰ δὲ ὅσα καθαίρει κᾀνταῦθα κᾀν τῷ περὶ ἁπλῶν φαρμάκων ἡμῖν γέγραπται . κολαστικὰ δὲ τῆς κακίας ὅσα τοῖς δηλητηρίοις τῶν φαρμάκων ἀντικεῖσθαι ἰδίωμα , ὡς ἀγαρικοῦ μὲν ζίγγιβερ , σκαμμωνίας δὲ ὀποῦ , μαστίχη ἢ κόμμι Ἀραβικὸν , ἢ καφουρὰ , κυδωνίων μήλων χυλός · κολοκυνθίδος δὲ ἀμυγδάλων ἔλαιον · ἀλυπαίας δὲ νᾶπυ · ὥσπερ ἑλλεβόρου καστόριον , ἢ ὑδρόμελι · καὶ εὐφορβίου κιννάμωμον . ἀλόης δέ γε μαστίχη · ὥσπερ αὐτὴν προτρέπει τὸ σμύρνιον · καὶ τἄλλα ὅσα ἡμῖν ἐν τῷ περὶ ἀρίστης συνθέσεως εἴρηται . εὐστόμαχα δὲ καὶ ἐφεκτικὰ τῆς ἀλόγου τῶν φαρμάκων φορᾶς , ὅσα τονοῖ καὶ συνέχει καὶ τὰς φυσικὰς διεγείρει ἐνεργείας . τὸ δὲ κατὰ μέρος ταῦτα ἐπεξεργάσασθαι περισσὸν νῦν ἡμῖν ἔδοξε .
Lemmas: [ περι σύνθεσις ἀγαθός καθάρσιος . ] συντίθημι δέ ὁ πρός ὁ ἐντός φαρμακεία ἀπό τε αποφρακτικός καί τμητικός καί λεπτυντικός καί προοδοποιητικός καί προτρεπτικός καί καθαρτικός καί κολαστικός ὁ ὁ φάρμακον κακία , εὐστόμαχος τε καί ἐφεκτικός ὁ ἄλογος φορός . αποφρακτικός μέν οὖν ὅσος ὁ πόρος ἀραιόω καί ὁ σῶμα εὔροος ποιέω · τμητικός δέ ὅσος τέμνω ὁ χυμός καί πέσσω ὁ μέν παχύνω , ὁ δέ λεπτύνω . προοδοποιητικός δέ ὅσος προάγω καί προπέμπω ὁ φάρμακον εἰς ὁ βούλομαι μόριον , ὡς ἐπί μέν ὁ ἧπαρ καθαίρω βούλομαι , σάνδαλον · ὁ δέ σπλήν , σκολοπένδριον · νεφρός δέ καί ἰσχίον , κενταύριον τε καί θλάσπις · ὁ ὄπισθεν ὁ κεφαλή , παιωνία καί στοιχάς · ὁ εμπρόσθιος τε καί σάμψυχον καί ὁ τοιοῦτος · στῆθος καί πνεύμων καί θώραξ καί Καρδία καί μετάφρενον καί ἔντερον , γλυκύρριζα καί στύραξ καί σπέρμα τῆλις · ἀμύγδαλον τε καί κρόκος καί σπέρμα λινόζωστις καί ὁ ἁρμός καί ὁ ἄρθρον , ἑκάτερος ἑρμοδάκτυλον καί ἄλλος ἄλλος , ὅσπερ ἐκ ὁ εἴρω δεῖ συντεκμαίρομαι . προτρεπτικός δέ ὅσος κινέω καί προτρέπω ὁ φάρμακον , ὡς μέν ἀγαρικόν , Ἔρις , ῥέω δέ Ἰνδικός , στάχυς · ἐντεριώνη δέ κολοκυνθίς , τραγάκανθα · σκαμμωνία δέ , ἀλόη , ἢ χυλός κράμβη , ἢ ῥόδον , ἢ σπέρμα . ὡσαύτως ἅλς ὀρυκτός · ὁ ἐπίθυμον , ὥσπερ εὐφόρβιον , βδέλλιον καί ὁ ἑλλέβορος · ῥαφανίς σπέρμα καί ὁ ἀλυπαίαν · ὄξος ἢ χρυσοβάλανος καί ὁ μυροβάλανον · βρυωνία καί ὁ ἐλατήριον ἅλς . καί μέν δή καί ὁ πτύω ὁ ῥίζα , ἑρμοδάκτυλον ὁ στογγύλος καί ὁ ἄλλος ὡσαύτως ὁ παραπλήσιος , ὅσπερ ἐν ὁ περί ἀγαθός σύνθεσις φάρμακον κατά μέρος διέρχομαι καί δεῖ ἐκεῖθεν νομίζω ὁ ἐλλείπω . καθαρτικός δέ ὅσος καθαίρω ᾀνταῦθη ἐͅ ὁ περί ἁπλόος φάρμακον ἐγώ γράφω . κολαστικός δέ ὁ κακία ὅσος ὁ δηλητήριος ὁ φάρμακον ἀντίκειμαι ἰδίωμα , ὡς ἀγαρικόν μέν ζίγγιβερ , σκαμμωνία δέ ὄψ , μαστίχη ἢ κόμμι Ἀραβικός , ἢ καφουρά , κυδώνιον μῆλον χυλός · κολοκυνθίς δέ ἀμύγδαλον ἔλαιον · ἀλυπαίας δέ νᾶπυ · ὥσπερ ἑλλέβορος καστόριον , ἢ ὑδρόμελι · καί εὐφόρβιον κιννάμωμον . ἀλόη δέ γε μαστίχη · ὥσπερ αὐτός προτρέπω ὁ σμύρνιον · καί ἄλλος ὅσος ἐγώ ἐν ὁ περί ἀγαθός σύνθεσις εἴρω . εὐστόμαχος δέ καί ἐφεκτικός ὁ ἄλογος ὁ φάρμακον φορός , ὅσος τονόω καί συγχέω καί ὁ φυσικός διά-ἐγείρω ἐνέργεια . ὁ δέ κατά μέρος οὗτος ἐπεξεργάζομαι περισσός νῦν ἐγώ δοκέω .