pseudo-galenus.introductio-seu-medicus 1
[ Πῶς εὕρηται ἡ ἰατρική . ] Ἕλληνες τῶν τεχνῶν τὰς εὑρέσεις ἢ θεῶν παισὶν ἀνατιθέασιν , ἤ τισιν ἐγγὺς αὐτῶν οἷς πρῶτοι οἱ θεοὶ πάσης τέχνης ἐκοινώνησαν . οὕτως οὖν καὶ τὴν ἰατρικὴν πρῶτον μὲν Ἀσκληπιὸν παρ᾿ Ἀπόλλωνος τοῦ πατρός φασιν ἐκμαθεῖν καὶ ἀνθρώποις μεταδοῦναι , διὸ καὶ δοκεῖ εὑρετὴς γεγονέναι αὐτῆς · πρὸ δὲ Ἀσκληπιοῦ τέχνη μὲν ἰατρικὴ οὔπω ἦν ἐν ἀνθρώποις , ἐμπειρίαν δέ τινα οἱ παλαιοὶ εἶχον φαρμάκων καὶ βοτανῶν , οἶα παρ᾿ Ἕλλησι Χείρων ὁ κένταυρος ἠπίστατο καὶ οἱ ὑπὸ τούτου παιδευθέντες ἥρωες , ὅσα τε εἰς Ἀριστέα καὶ Μελάμποδα καὶ Πολύειδον ἀναφέρεται . παρὰ δὲ Αἰγυπτίοις ἦν μὲν καὶ ἡ τῶν βοτανῶν χρῆσις καὶ ἡ ἄλλη φαρμακεία , ὡς καὶ Ὅμηρος μαρτυρεῖ λέγων , Αἰγυπτίη γῆ πλεῖστα φέρει , ζείδωρος ἄρουρα Φάρμακα , πολλὰ μὲν ἐσθλὰ μεμιγμένα , πολλὰ δὲ λυγρά . ἐκ δὲ τῆς ἐν ταῖς ταριχείαις ἀνασχίσεως τῶν νεκρῶν πολλὰ καὶ τῶν ἐν χειρουργίᾳ παρὰ τοῖς πρώτοις ἰατροῖς εὑρῆσθαι δοκεῖ . τινὰ δὲ ἐκ περιπτώσεως φασιν ἐπινενοῆσθαι , ὡς τὸ παρακεντεῖν τοὺς ὑποκεχυμένους , ἐκ τοῦ περιπεσεῖν αἶγα , ἥτις ὑποχυθεῖσα |ἀνέβλεψεν ὀξυσχοίνου ἐμπαγείσης εἰς τὸν ὀφθαλμόν . καὶ τὸ κλύζειν δὲ ἀπὸ τῆς ἴβεως φασιν εὑρεθῆναι , πληρούσης τὸ περὶ τὸν τράχηλον δέρμα , ὡς κλυστῆρος ἄσκωμα θαλασσίου ὕδατος καὶ Νειλαίου καὶ διὰ τοῦ ῥάμφους ἐνιείσης ἑαυτῇ ὄπισθεν . φησὶ δὲ καὶ Ἡρόδοτος ὁ ἱστοριογράφος τὸ παλαιὸν ἐν ταῖς τριόδοις προτίθεσθαι τοὺς νοσοῦντας , τοὺς δὲ περιπεσόντας τοῖς αὐτοῖς νοσήμασιν ὑφηγεῖσθαι οἷς χρησάμενος ἕκαστος ἐθεραπεύθη , καὶ οὕτως ἐκ τῆς τῶν πολλῶν πείρας συνηρανίσθαι τὰ τῆς ἰατρικῆς . ἀλλ᾿ αὕτη μὲν ἄλογος ἡ πεῖρα καὶ οὔπω λογική . τελείαν δὲ ἰατρικὴν καὶ τοῖς ἑαυτῆς μέρεσι συμπεπληρωμένην , τὴν μὲν ὡς ἀληθῶς θείαν Ἀσκληπιὸν μόνον εὑρεῖν , τὴν δ᾿ ἐν ἀνθρώποις τοὺς Ἀσκληπιάδας παρὰ τούτου διαδεξαμένους τοῖς ἔπειτα παραδοῦναι , μάλιστα δὲ Ἱπποκράτης , ὃς πάντων ὑπερήνεγκε καὶ πρῶτος εἰς φῶς ἐξήνεγκε τὴν τελείαν παρ᾿ Ἕλλησιν ἰατρικήν .
Lemmas: [ Πῶς εὑρίσκω ὁ Ἰατρική . ] Ἕλλην ὁ τέχνη ὁ εὕρεσις ἢ θεός παῖς ἀνατίθημι , ἤ τις ἐγγύς αὐτός ὅς πρῶτος ὁ θεός πᾶς τέχνη κοινωνέω . οὕτως οὖν καί ὁ ἰατρικός πρῶτος μέν Ἀσκληπιός παρά Ἀπόλλων ὁ πατήρ φημί ἐκμανθάνω καί ἄνθρωπος μεταδίδωμι , διό καί δοκέω εὑρετής γίγνομαι αὐτός · πρό δέ Ἀσκληπιός τέχνη μέν ἰατρικός οὔπω εἰμί ἐν ἄνθρωπος , ἐμπειρία δέ τις ὁ παλαιός ἔχω φάρμακον καί βοτάνη , οἶος παρά Ἕλλην Χείρων ὁ κένταυρος ἐπίσταμαι καί ὁ ὑπό οὗτος παιδεύω ἥρως , ὅσος τε εἰς Ἀριστεύς καί Μελάμπους καί Πολύειδος ἀναφέρω . παρά δέ Αἰγύπτιος εἰμί μέν καί ὁ ὁ βοτάνη χρῆσις καί ὁ ἄλλος φαρμακεία , ὡς καί Ὅμηρος μαρτυρέω λέγω , Αἰγυπτίη γῆ πλεῖστος φέρω , ζείδωρος ἄρουρα φάρμακον , πολύς μέν ἐσθλός μίγνυμι , πολύς δέ λυγρός . ἐκ δέ ὁ ἐν ὁ ταριχεία ἀνάσχισις ὁ νεκρός πολύς καί ὁ ἐν χειρουργία παρά ὁ πρῶτος ἰατρός εὑρίσκω δοκέω . τις δέ ἐκ περίπτωσις φημί ἐπινοέω , ὡς ὁ παρακεντέω ὁ ὑποχέω , ἐκ ὁ περιπίπτω αἴξ , ὅστις ὑποχέω ἀναβλέπω ὀξύσχοινος ἐμπήγνυμι εἰς ὁ ὀφθαλμός . καί ὁ κλύζω δέ ἀπό ὁ ἶβις φημί εὑρίσκω , πληρόω ὁ περί ὁ τράχηλος δέρμα , ὡς κλυστήρ ἄσκωμα θαλάσσιος ὕδωρ καί Νειλαῖος καί διά ὁ ῥάμφος ἐνίημι ἑαυτοῦ ὄπισθεν . φημί δέ καί Ἡρόδοτος ὁ ἱστοριογράφος ὁ παλαιός ἐν ὁ τρίοδος προτίθημι ὁ νοσέω , ὁ δέ περιπίπτω ὁ αὐτός νόσημα ὑφηγέομαι ὅς χράω ἕκαστος θεραπεύω , καί οὕτως ἐκ ὁ ὁ πολύς πείρω συνερανίζω ὁ ὁ ἰατρικός . ἀλλά οὗτος μέν ἄλογος ὁ πείρω καί οὔπω λογικός . τέλειος δέ ἰατρικός καί ὁ ἑαυτοῦ μέρος συμπληρόω , ὁ μέν ὡς ἀληθής θεῖος Ἀσκληπιός μόνος εὑρίσκω , ὁ δέ ἐν ἄνθρωπος ὁ Ἀσκληπιάδης παρά οὗτος διαδέχομαι ὁ ἔπειτα παραδίδωμι , μάλιστα δέ Ἱπποκράτης , ὅς πᾶς ὑπερφέρω καί πρῶτος εἰς φάος ἐκφέρω ὁ τέλειος παρά Ἕλλην ἰατρικός .