pseudo-galenus.introductio-seu-medicus 11
[ Ἀνατομὴ τῶν ἐντός . ] Ἀνατομὴ καταχρηστικῶς μὲν λέγεται καὶ ἡ τῶν ἐκτὸς μερῶν τε καὶ μορίων τοῦ σώματος διέξοδος , ἥτις ἐστὶ διὰ λόγου διήγησις ἑκάστου , μετὰ τῆς κατὰ φύσιν θέσεως αὐτῶν καὶ τάξεως καὶ χρείας , ἣν παρέχεται τῷ ζώῳ καὶ τῆς οἰκείας ἑκάστου ὀνομασίας , περὶ ὧν ἤδη διεξήλθομεν · κυρίως δὲ λέγεται ἡ ἀνατομὴ , ἡ τῶν ἐντὸς μετὰ λόγου ἀνάπτυξις . οὐ γὰρ τὸ τῇ ὄψει αὐτὰ δειχθῆναι ἀνατομή ἐστιν , ἀλλὰ τὸ μετὰ λόγου ἑκάστου αὐτῶν γνῶσιν λαβεῖν , τάς τε κατὰ φύσιν ἐνεργείας , ὅπως δι᾿ αὐτῶν ἀποτελοῦνται ἐκμαθεῖν καὶ τὰς κοινωνίας ἃς ἔχει πρὸς ἄλληλα τὰ σπλάγχνα καὶ τὰ ἄλλα μέρη τοῦ σώματος διὰ φλεβῶν . ὁ μὲν οὖν ἐγκέφαλος ἐξ οὐδενὸς τῶν προειρημένων , κατ᾿ Ἐρασίστρατον ἀρχικῶν ἀγγείων φαίνεται πεπλέχθαι , διὸ καὶ παρέγχυμα τροφῆς δοκεῖ αὐτῷ εἶναι . ἔστι δ᾿ ἁπλοῦν σῶμα καὶ διὰ τοῦτο ἀρχικὸν καὶ κυριώτατον τῶν ἐν ἡμῖν . διὸ καὶ τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ψυχῆς αὐτῷ πιστεύουσιν , ὡς Πλάτων καὶ Ἱπποκράτης . περιέχεται δὲ ὑπὸ μηνίγγων δύο , καὶ μιᾶς μὲν προσεχοῦς καὶ προστυποῦς αὐτῷ , ἣ καλεῖται χοροειδὴς καὶ ἔστι φλεβωδεστέρα . ἡ δὲ ἑτέρα ἐπὶ ταύτης οὖσα προσήρτηται μᾶλλον τῷ κρανίῳ κατά τινα μέρη . καὶ ἔστι νευρωδεστέρα . ἐκ μὲν οὖν τῶν ἄνω φλέβες ἀπὸ καρδίας εἰς αὐτὸν ὀχετεύουσι τὴν τροφὴν , κατὰ τὸ λεγόμενον ληχηνεῖον , ἐκ τῶν πρὸς τῇ βάσει ἀρτηριῶν . ἐντεῦθεν δὲ καὶ νεῦρα ἄρχεται ἐκφύεσθαι αὐτοῦ , ὅθεν καὶ εἰς πᾶν τὸ σῶμα ἀναδιδόασιν τὰς ψυχικὰς ἐνεργείας . νεύρων δὲ εἴδη δύο , τὸ μὲν τῶν συνδετικῶν , τῶν συνεχόντων τὰ ὀστᾶ πρὸς ἄλληλα . τὸ δὲ τῶν αἰσθητικῶν καὶ κινητικῶν , ἃ τὴν αἴσθησιν ἐμποιεῖ τῷ σώματι καὶ τὴν προαιρετικὴν κίνησιν εἰς πᾶν διαπέμπει , ἐξ ὧν καὶ τῶν μυῶν ἡ γένεσις . τῶν δὲ ὀφθαλμῶν οἱ πόροι ἐκπεφύκασι καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τῆς βάσεως τοῦ ἐγκεφάλου , δι᾿ ὧν τὸ ὁρατικὸν πνεῦμα εἰς τοὺς ὀφθαλμοὺς διαδίδοται . ἐντεῦθεν δὲ καὶ εἰς τοὺς μυκτῆρας ἀποφύσεις ἤρτηνται , δι᾿ ὧν τε ὀσφραινόμεθα καὶ δι᾿ ὧν ἐκκαθαίρεται ὁ ἐγκέφαλος . εἰς δὲ τὰ ὦτα ἀποφύσεις μὲν οὔκ εἰσι . τέτρηται δὲ αὕτη ἡ μῆνιγξ ἐκ τῶν ὄπισθεν καὶ σκωληκοειδῆ ἀπόφυσιν ποιεῖται , δι᾿ ἧς καὶ αὐτὰ ἀποκαθαίρεται · καὶ ἐν ἀρχῇ ταύτης τὸ λεγόμενον κωνοειδές . ἐντεῦθεν δὲ καὶ ὁ ῥαχίτης μυελὸς ἄρχεται . κοιλίας δὲ ἔχει ὁ ἐγκέφαλος δύο · κατ᾿ ἐνίους δὲ μίαν , ἔνθα τὸ ἡγεμονικὸν τῆς ψυχῆς ἵδρυται . περιέχεται δὲ καὶ τὰ τοῦ κρανίου ὀστᾶ , ἄνωθεν ὑπὸ τῷ δέρματι , τῷ περικρανίῳ λεγομένῳ ὑμένι , ἐκπεφυκότι μὲν διὰ τῶν ῥαφῶν , ἐκ τῶν μηνίγγων · ἀρχὴ δὲ οὗτος γίνεται τοῦ τε ὑπεζωκότος τὰς πλευρὰς ὑμένος καὶ τοῦ διαφράγματος καὶ τοῦ περιτοναίου καὶ παντὸς ὑμένος νευρώδους . ὁ δὲ ὀφθαλμὸς συνέστηκεν μὲν καθ᾿ Ἱπποκράτην ἐκ χιτώνων δύο , οὓς μήνιγγας ὁ Ἱπποκράτης καλεῖ , ἐπειδὴ ἐκ τῶν μηνίγγων ἐκπεφύκασιν . κατὰ δὲ τοὺς νεωτέρους ἐκ τριῶν , κατ᾿ ἐνίους δὲ ἐκ τεσσάρων . πρῶτος μὲν οὖν ἔξωθέν ἐστιν ὁ κερατοειδὴς , λευκὸς μὲν κατὰ τὰ ἄλλα , κατὰ δὲ τὴν ἴριν λεπτυνόμενος διαφαίνει τὸ ὑποκείμενον χρῶμα , καθ᾿ ὃ μέλας , ἢ γλαυκότερος , ἢ χαροπὸς φαίνεται · δεύτερος δέ ἐστιν ὁ ῥαγοειδὴς ῥαγὶ σταφυλῆς ἐοικὼς τὰ ἔνδοθεν , τετρημένος κατὰ τὴν κόρην . τρίτος δὲ ὁ ἀμφιβληστροειδὴς , ἐγκολπούμενος ὥσπερ καὶ δεχόμενος ἐπ᾿ ἄκρῳ τὸν ὑπό τινων εἰσαγόμενον τέταρτον χιτῶνα , ὃν καὶ ἄδηλον προσαγορεύουσιν . ἔστι μὲν γὰρ ὑμὴν σμικρότατός τε καὶ ἰσχνότατος . ἀλλ᾿ ὁ μὲν πρῶτος καὶ ὁ δεύτερος στερεοὶ ὑμένες καὶ χιτῶνες παχεῖς εἰσιν . ὁ δὲ τρίτος καὶ τέταρτος ἰσχνότατοι . διὸ καὶ Ἱπποκράτης τοὺς πρώτους μόνους οἶδε , λέγων . ὁ δὲ ὀφθαλμὸς μήνιγγας ἔχει δύο . ὑγρὰ δὲ περιέχουσιν οἱ ὑμένες οὗτοι τρισσὰ , τότε ὑδατοειδὲς καὶ τὸ ὑαλοειδὲς καὶ τὸ κρυσταλλοειδές · βλεφάρων δὲ τὰ μὲν ἔσωθεν σαρκώδη , τὰ δὲ μεταξὺ χονδρώδη . ἔξωθεν δὲ δέρματι σκέπεται . διὰ δὲ τὸ σκληρὸν τοῦ μεταξὺ χόνδρου πιμελὴ ὑπέστρωται αὐτῷ οἷον μάλαγμα , ἥτις ἐπὶ τὸ πολὺ πλεονάζουσα τὰς ὑδατίδας ποιεῖ . ἡ δὲ γλῶσσα σαρκώδεις μὲν τὰ πλεῖστα · διττὸν δὲ νεύρων εἶδος ἐμπέφυκεν εἰς αὐτὴν ἐκ τῆς τοῦ ἐγκεφάλου βάσεως , τὸ μὲν τῶν καλουμένων μαλακῶν νεύρων , δι᾿ ὧν τὴν αἴσθησιν τὴν γευστικὴν ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἀναδίδωσι . τὸ δὲ τῶν σκληρῶν , δι᾿ ὧν καὶ ἡ κίνησις , ἡ προαιρετικὴ ἐπ᾿ αὐτὴν ἀναφέρεται . πρὸς δὲ τῇ ῥίζῃ αὐτῆς ἐμπέφυκεν ἡ ἐπιγλωττὶς , ἥτις ἐν τῷ καταπίνειν ἀνατρέχουσα ἐπιπωματίζει τὸν βρόγχον , ἵνα μή τι τῶν στερεῶν , ἢ ὑγρῶν ἐμπέσῃ εἰς αὐτόν . τῆς δὲ αὐτῆς αἰτίας ἕνεκα καὶ αἱ ἀντιάδες γεγόνασι , τέσσαρες οὖσαι τὸν ἀριθμὸν , δύο μὲν προφανεῖς πρὸς τῇ ῥίζῃ τῆς γλώττης ἑκατέρωθεν , δύο δὲ ἐχόμεναι τούτων ἐνδότεραι . λέγονται δὲ αὗται καὶ παρίσθμια , διὰ τὸ ἐοικέναι τὸ χωρίον ἰσθμῷ εἰς ὅ παράκεινται , μάλιστα δὲ ὅταν φλεγμαίνωσιν . διότι στενοῦσιν ἄγαν τὴν δίοδον ταύτην . ἐπεὶ δὲ δύο ὕλαις διοικεῖται τὸ ζῶον , τροφῇ καὶ πνεύματι , πνεύματος μὲν ὁδοί τε καὶ καταδοχαὶ τάδε , ῥῖνες , στόμα , βρόγχος , τραχεῖα ἀρτηρία , πνεύμων . ῥὶς μὲν καὶ στόμα πρὸς τὸ ἀναπνεῖν , ὁ δὲ γαργαρεὼν , ἵνα μὴ ἀθρόως εἰς τὸν βρόγχον προσεμπίπτῃ ψυχρὸς ἀήρ . ἀρτηρία δὲ τραχεῖα , πάροδός ἐστιν αὐτῷ εἰς τὸν πνεύμονα ἐν τῷ στήθει κείμενον , δι᾿ οὗ καὶ ἡ πᾶσα ἀναπνοὴ γίνεται , διαστελλομένου μὲν , ἵνα δέξηται ﻿ συστελλομένου δὲ , ἵνα ἐκπέμψῃ . διὸ καὶ ἔοικε τῇ μὲν ἐνεργείᾳ ταῖς χαλκευτικαῖς φύσαις , τῷ δὲ σχήματι βοὸς ὁπλῆ ἐν πνεύμονι δὲ κατεργασθέντος τοῦ πνεύματος , τὸ μὲν ἀναγκαιότατον εἰς τὴν ἀριστερὰν κοιλίαν τῆς καρδίας φέρεται , τὸ δὲ ἄχρηστον ἐκπνεῖται δι᾿ ὦν περ εἰσεπνεύσθη . τροφῆς δὲ ἀγγεῖα , τὰ πρὸς ὑποδοχὴν καὶ ὄργανα πρὸς κατεργασίαν τάδε · στόμα μὲν καὶ ὀδόντες , στόμαχος , κοιλία , νῆστις καὶ λεπτὰ ἔντερα . στόμα μὲν καὶ ὀδόντες πρὸς λέανσιν . στόμαχος δὲ πρὸς ὄρεξιν καὶ κατάποσιν . παρατέταται δὲ τῇ τραχείᾳ ἀρτηρίᾳ καὶ διατείνει μέχρι διαφράγματος . κοινὴ δὲ πρὸς πέψιν ἡ γαστήρ . ἄρχεται δὲ ὡς ἀπὸ μέσου τοῦ χόνδρου , ἔνθα στόμα κοιλίας λέγεται , ὑπιοῦσα δὲ τὸ ἧπαρ , τῷ κύτει σιγματοειδὴς οὖσα , ἐπὶ τὰ ἀριστερὰ νεύει , τῷ ἑτέρῳ ἄκρῳ , ἔνθα καὶ ὁ πυλωρός ἐστιν , ἵνα μὴ ἀθρόως διεκπίπτῃ αὐτῆς ἡ τροφή . νῆστις δὲ καὶ λεπτὸν ἔντερον πρὸς ἀνάδοσιν · πολλοὺς δὲ ἑλιγμοὺς ἡ νῆστις ἔχει καὶ συνέχεται τῷ μεσαραίῳ , ἢ μεσεντερίῳ , ὃ ἐξυφαίνουσιν αἱ εἰς αὐτὸν καθήκουσαι φλέβες , δι᾿ ὦν ἡ πλείστη ἀνάδοσις γίνεται ἐπὶ πύλας ἥπατος . συνάπτεται δὲ αὐτῇ τὸ λεπτὸν ἔντερον , ὡς μέρος αὐτῆς δοκεῖν εἶναι · ἔοικε γὰρ νήστει ἡπλωμένῃ . ἑξῆς δὲ τὸ τυφλὸν ἔντερον , πρὸς ὑποδοχὴν τῆς τροφῆς . ἐπὶ δὲ τούτῳ τὸ κῶλον πρὸς ὑποδοχὴν τῶν διακεκριμένων περιττωμάτων ἐκ τῆς ἀναδόσεως , διαβαῖνον δὲ ἐπὶ τὰ δεξιὰ ὑπὲρ ὀμφαλὸν ἐντὸς τοῦ ἥπατος καὶ τοῦ σπληνὸς εἰς τὰ κάτω πάλιν φέρεται διαζῶσαν τὸ ἐπιγάστριον ὅλον καὶ τελευτᾷ κατὰ τὸ ἀπευθυσμένον . δύο τοίνυν πόροι ἀρχόμενοι ἀπὸ τῆς τοῦ στόματος εὐρυχωρίας , ὁ μὲν κατὰ τὸ ἔμπροσθεν τοῦ τραχήλου τέτακται καὶ καλεῖται βρόγχος , ἢ τραχεῖα ἀρτηρία . ὅθεν δὲ ἄρχεται , καθ᾿ ἃ ἀνεστόμωται φάρυγξ λέγεται , ἢ λάρυγξ . συνέστηκε δὲ ὁ πᾶς πόρος , ἐκ χόνδρων οἷον κρικοειδῶν , ἢ κυκλοτερῶν , ἵνα ἀσύμπτωτος μένῃ πρὸς τὸ ἀδιαλείπτως εἰσπνεῖν τὸ ζῶον , διὸ καὶ ἀεὶ ἀναπέπταται αὐτοῦ τὸ στόμα . τροφῆς μὲν γὰρ ἀποσχέσθαι ἐπὶ πλεῖστόν ἐστιν ὑπομένειν , μὴ εἰσπνεῖσθαι δὲ , οὐδὲ τὸ ἀκαριαῖον · διὰ τοῦτο δὲ καὶ καθαρὰν τῷ πνεύματι τὴν δίοδον ταύτην παρέχει , ὅπως μηδέποτε ἐμποδίζῃ τὴν ὁδὸν τῷ πνεύματι . ἀμέλει εἴπου ἐν τῷ τρέφεσθαι λαθὸν παρεμπέσοι τι εἰς αὐτὸν , εὐθὺς βὴξ καὶ πνιγμὸς ἐπακολουθεῖ , ἄχρις οὗ ἐξωθούμενον ὑπὸ τοῦ πνεύματος ἀνενεχθῇ . διαπέμπει δὲ τὸ πνεῦμα ἡ τραχεῖα ἀρτηρία εἰς τὸν πνεύμονα καὶ περαιοῦται εἰς τὰς ἐν αὐτῷ τραχείας ἀρτηρίας , αἳ καὶ αὐταὶ καὶ βρόγχια καλοῦνται . ὁ δὲ στόμαχος ἐνδοτέρω τοῦ βρόγχου ὢν , πρὸς τοῖς σπονδύλοις τοῦ τραχήλου , συμπαρεκτείνεται μὲν τῇ τραχείᾳ ἀρτηρίᾳ ἐπὶ πολὺ , ἀλλ᾿ ὁ μὲν βρόγχος προσκείμενος , ἐν τῷ καταπίνεσθαι τὴν τροφὴν προσανατρέχων , ἐπιπωματίζεται ἀκριβῶς τῇ ἐπιγλωττίδι , ἥτις πέφυκεν ἐκ τῆς ῥίζης τῆς γλώττης . ἡ δὲ ἐπιγλωττὶς οὐ μόνον τὸ στόμα ἐπιπωματίζει , ἀλλὰ καὶ τὴν τροφὴν τὴν ὑπὸ τῆς γλώττης , οἷον ὑπὸ πτύου ἀναλιχμωμένην διαπορθμεύει , ὥσπερ γέφυρα , ἐπὶ τὸν στόμαχον ὑπὲρ τὸ στόμα τοῦ βρόγχου ὑπερθεῖσα αὐτήν . ὁ δὲ στόμαχος φυσικὴν ἐνέργειαν ἔχων τὴν ὀρεκτικὴν δύναμιν διαστέλλεται μὲν ὑπὸ τῆς ὀρέξεως καὶ καταπίνει τὰ εἰσφερόμενα . ἡ δὲ τῷ ὑποκειμένῳ στελλομένη , οἷον ἐκθλίβει καὶ ἀπωθεῖται αὐτὰ ἐπὶ τὰ ὑποκείμενα μέρη ἐκβαλὼν διὰ τοῦ διαφράγματος , συμφυεῖ τῷ στόματι τῆς κοιλίας , δι᾿ οὗ στενοῦ πόρου ὄντος εἰς τὴν γαστέρα τροφὴ παρέρχεται γαστρὸς δὲ , ἡ μὲν φυσικὴ ἐνέργεια πέττει τὴν προσενεχθεῖσαν αὐτῇ τροφήν . πεφθεῖσα δὲ αὐτὴ , πρῶτον μὲν ἔοικεν χυλῷ πτισσάνης . διά τε τοῦ λεγομένου πυλωροῦ ὄντος ἔτι στενωτέρου , διηθεῖται εἰς τὴν νῆστιν ἡ τροφὴ , ἥτις λεπτὸν ἔντερον οὖσα , διὰ τοῦτο ὑπὸ τῆς φύσεως εἰς ἕλικας πλείστας συνετέθη , ὅπως μὴ ῥᾳδίως διακόπτηται , ἢ διασπᾶται . συνέχονται δὲ αἱ ἕλικες αὐτῆς καὶ ὑποβαστίζονται τῷ λεγομένῳ μεσαραίῳ , ἢ μεσεντερίῳ · οὐ μόνον δὲ τὴν χρείαν ταύτην παρέχει τὸ μεσάραιον , ἀλλὰ καὶ τὰς ὑπὸ τοῦ ἥπατος ἐκπεφυκυίας δύο φλέβας , ἔπειτα εἰς πολλὰς ἀποσχίδας διαιρουμένας , αἳ ἐμβάλλουσιν εἰς τὸ μεσάραιον , ὅπως καὶ αὗται μὴ διαῤῥήσσωνται . ἰσχναὶ οὖσαι . ἀλλ᾿ ἀνέχονται ὑπὸ τοῦ ἐνυφασμένου αὐτῷ ὑπερείσματι , συγχρώμεναι τούτῳ καὶ οἷον διαβάθρα κουφιζόμεναι περαιοῦνται καὶ οὕτως ἐπὶ πάσας τὰς ἕλικας τῆς νήστεως ἐοικυίας βδέλλαις , ἀνεστομωμέναι εἰς τὴν νῆστιν , πᾶσαν δέχονται τὴν ἐν αὐτῷ κεχυλωμένην τροφήν . ἅμα δὲ τῷ δέξασθαι εὐθὺς ἐξαιματοῦσιν αὐτὴν χυλὸν ὄντα τὸ πρόσθεν , μέχρις ὅτε ἐν τῇ νήστει ἐστί . οὐδὲ γὰρ ἑτέρωθεν αἵματος ἀγγεῖον , οὔτε φλέγματος , ἢ ἄλλου τινὸς εἶναι περιεκτικὸν , ὁ τῆς φύσεως νόμος διαγορεύει . πάλιν οὖν διὰ τοῦ μεσαραίου αἱ φλέβες αὗται ἐδέξαντο , δύο γενόμεναι ἐκ πολλῶν ἐμβάλλουσιν εἰς τὸ ἧπαρ κατὰ τὰς λεγομένας αὐτοῦ πύλας . ἐν δὲ τῷ ἥπατι ἐξαιματουμένης τῆς τροφῆς , ὁμοῦ διακρίνεται ἕκαστον τῶν περιττωμάτων . καὶ ἡ μὲν ξανθὴ χολὴ ἐπὶ κύστιν τὴν ἐν τῷ ἥπατι φέρεται . ἡ δὲ μέλαινα ἐπὶ σπλῆνα . ἀπὸ δὲ ἥπατος ἐξαιματωθεῖσα ἡ τροφὴ εἰς τὴν δεξιὰν ἀναδίδοται τῆς καρδίας κοιλίαν . ἀπὸ δὲ τῆς καρδίας , διὰ μὲν τῶν σφαγιτίδων , ἐπὶ τὰ ἄνω τὸ αἷμα ἀναδίδοται . διὰ δὲ τῆς κοίλης φλεβὸς , ἐπὶ πάντα τοῦ σώματος τὰ μέρη . ἀπὸ γοῦν τῆς κοίλης φλεβὸς διακρινομένου τοῦ ἐῤῥώδους ﻿ ἀπὸ τοῦ αἵματος , ἀποσχίδες ἐπὶ νεφροὺς φέρουσιν , οἳ κεῖνται κατὰ τὴν ὀσφὺν ὑπὸ τὰς ψόας , δι᾿ ὦν διηθεῖται τὸ οὖρον . ἐπὶ τὴν κύστιν δὲ παραγίνεται , διὰ τῶν λεγομένων οὐρητήρων . ἡ δὲ κύστις δέχεται μὲν κατὰ τοῦ σώματος αὐτῆς τὸ οὖρον . ἐκκρίνει δὲ διὰ τοῦ καυλοῦ εἰς τὰ ἐκτός . δίδυμοι δὲ τὴν μὲν σύστασιν ἀδενώδεις , δοχεῖα δέ εἰσιν καὶ ἐργαστήρια τοῦ γόνου , ὃς φέρεται ἐπ᾿ αὐτοὺς διὰ τῶν κρεμαστήρων . καθήκουσι δὲ εἰς αὐτοὺς καὶ ἕτερα ἀγγεῖα τὰ τρέφοντα αὐτούς . περιέχεται δὲ ὑπὸ δύο χιτώνων , τοῦ τε ἐρυθροειδοῦς καὶ τοῦ δαρτοῦ λεγομένου . ἐπὶ δὲ τούτοις ἡ ὀσχή . ταῖς δὲ γυναιξὶν ἡ ὑστέρα ἔοικεν ὀσχῇ ἀνεστραμμένῃ . ἀνεστόμωνται εἰς τὸ ἔνδον αὐτῆς φλέβες , ὡς ὅτι πλεῖσται , δι᾿ ὦν τὸ αἷμα ἀποκαθαίρεται , ὃ ἐν ταῖς συλλήψεσιν ἐπέχεται καὶ χωρεῖ εἰς τροφὴν καὶ διάπλασιν τοῦ ἐμβρύου · ἀπὸ γὰρ τῶν φλεβῶν τῶν πλεκουσῶν τὸ χορίον γενόμεναι δύο φλέβες καὶ ἀπὸ τῶν κατ᾿ αὐτὸ ἀρτηριῶν δύο ἀρτηρίαι καὶ ἀπὸ τῶν νεύρων νεῦρον ἓν συνελθόντα ἀποτελεῖ τὸν οὐραχὸν , ὃς ἐμβάλλει εἰς τοῦ ἐμβρύου τὸν ὀμφαλὸν , ἐξ οὗ καὶ ἐκφύεται καὶ ἀποκρεμᾶται . ἀπὸ δὲ ὀμφαλοῦ αἱ μὲν φλέβες ἐπὶ ἥπατος πύλας τὸ αἷμα διδόασιν ἐπὶ τῶν ἐμβρύων . αἱ δὲ ἀρτηρίαι κατὰ τὴν κύστιν εἰς τὴν παχεῖαν ἀρτηρίαν ἐμβάλλουσι . τὸ δὲ νεῦρον τοῦτο εἰς τὴν ῥάχιν .
Lemmas: [ ἀνατομή ὁ ἐντός . ] ἀνατομή καταχρηστικός μέν λέγω καί ὁ ὁ ἐκτός μέρος τε καί μόριον ὁ σῶμα διέξοδος , ὅστις εἰμί διά λόγος διήγησις ἕκαστος , μετά ὁ κατά φύσις θέσις αὐτός καί τάξις καί χρεία , ὅς παρέχω ὁ ζῷον καί ὁ οἰκεῖος ἕκαστος ὀνομασία , περί ὅς ἤδη διεξέρχομαι · κύριος δέ λέγω ὁ ἀνατομή , ὁ ὁ ἐντός μετά λόγος ἀνάπτυξις . οὖον γάρ ὁ ὁ ὁράω αὐτός δείκνυμι ἀνατομή εἰμί , ἀλλά ὁ μετά λόγος ἕκαστος αὐτός γνῶσις λαμβάνω , ὁ τε κατά φύσις ἐνέργεια , ὅπως διά αὐτός ἀποτελέω ἐκμανθάνω καί ὁ κοινωνία ὅς ἔχω πρός ἀλλήλων ὁ σπλάγχνον καί ὁ ἄλλος μέρος ὁ σῶμα διά φλέψ . ὁ μέν οὖν ἐγκέφαλος ἐκ οὐδείς ὁ προερέω , κατά Ἐρασίστρατος ἀρχικός ἀγγεῖον φαίνω πλέκω , διό καί παρέγχυμα τροφή δοκέω αὐτός εἰμί . εἰμί δέ ἁπλόος σῶμα καί διά οὗτος ἀρχικός καί κύριος ὁ ἐν ἐγώ . διό καί ὁ ἡγεμονικός ὁ Ψυχή αὐτός πιστεύω , ὡς Πλάτων καί Ἱπποκράτης . περιέχω δέ ὑπό μῆνιγξ δύο , καί εἷς μέν προσεχής καί προστυπής αὐτός , ὅς καλέω χοροειδής καί εἰμί φλεβώδης . ὁ δέ ἕτερος ἐπί οὗτος εἰμί προσαρτάω μᾶλλον ὁ κρανίον κατά τις μέρος . καί εἰμί νευρώδης . ἐκ μέν οὖν ὁ ἄνω φλέψ ἀπό Καρδία εἰς αὐτός ὀχετεύω ὁ τροφή , κατά ὁ λέγω ληχηνεῖον , ἐκ ὁ πρός ὁ βάσις ἀρτηρία . ἐντεῦθεν δέ καί νεῦρον ἄρχω ἐκφύω αὐτός , ὅθεν καί εἰς πᾶς ὁ σῶμα ἀναδίδωμι ὁ ψυχικός ἐνέργεια . νεῦρον δέ εἶδος δύο , ὁ μέν ὁ συνδετικός , ὁ συνέχω ὁ ὀστέον πρός ἀλλήλων . ὁ δέ ὁ αἰσθητικός καί κινητικός , ὁ ὁ αἴσθησις ἐμποιέω ὁ σῶμα καί ὁ προαιρετικός κίνησις εἰς πᾶς διαπέμπω , ἐκ ὅς καί ὁ μῦς ὁ γένεσις . ὁ δέ ὀφθαλμός ὁ πόρος ἐκφύω καί αὐτός ἀπό ὁ βάσις ὁ ἐγκέφαλος , διά ὅς ὁ ὁρατικός πνεῦμα εἰς ὁ ὀφθαλμός διαδίδωμι . ἐντεῦθεν δέ καί εἰς ὁ μυκτήρ ἀπόφυσις ἀρτάω , διά ὅς τε ὀσφραίνομαι καί διά ὅς ἐκκαθαίρω ὁ ἐγκέφαλος . εἰς δέ ὁ οὖς ἀπόφυσις μέν οὐ εἰμί . τετραίνω δέ οὗτος ὁ μῆνιγξ ἐκ ὁ ὄπισθεν καί σκωληκοειδής ἀπόφυσις ποιέω , διά ὅς καί αὐτός ἀποκαθαίρω · καί ἐν ἀρχή οὗτος ὁ λέγω κωνοειδής . ἐντεῦθεν δέ καί ὁ ῥαχίτης μυελός ἄρχω . κοιλία δέ ἔχω ὁ ἐγκέφαλος δύο · κατά ἔνιοι δέ εἷς , ἔνθα ὁ ἡγεμονικός ὁ Ψυχή ἱδρύω . περιέχω δέ καί ὁ ὁ κρανίον ὀστέον , ἄνωθεν ὑπό ὁ δέρμα , ὁ περικράνιος λέγω ὑμήν , ἐκφύω μέν διά ὁ ῥαφή , ἐκ ὁ μῆνιγξ · ἀρχή δέ οὗτος γίγνομαι ὁ τε ὑποζώννυμι ὁ πλευρά ὑμήν καί ὁ διάφραγμα καί ὁ περιτόναιον καί πᾶς ὑμήν νευρώδης . ὁ δέ ὀφθαλμός συνίστημι μέν κατά Ἱπποκράτης ἐκ χιτών δύο , ὅς μῆνιγξ ὁ Ἱπποκράτης καλέω , ἐπεί ἐκ ὁ μῆνιγξ ἐκφύω . κατά δέ ὁ νέος ἐκ τρεῖς , κατά ἔνιοι δέ ἐκ τέσσαρες . πρῶτος μέν οὖν ἔξωθεν εἰμί ὁ κερατοειδής , λευκός μέν κατά ὁ ἄλλος , κατά δέ ὁ ἴρις λεπτύνω διαφαίνω ὁ ὑπόκειμαι χρῶμα , κατά ὅς μέλας , ἢ γλαυκός , ἢ χαροπός φαίνω · δύο δέ εἰμί ὁ ῥαγοειδής ῥάξ σταφυλή ἔοικα ὁ ἔνδοθεν , τετραίνω κατά ὁ κόρη . τρίτος δέ ὁ ἀμφιβληστροειδής , ἐγκολπόω ὥσπερ καί δέχομαι ἐπί ἄκρος ὁ ὑπό τίνω εἰσάγω τέταρτος χιτών , ὅς καί ἄδηλος προσαγορεύω . εἰμί μέν γάρ ὑμήν μικρός τε καί ἰσχνός . ἀλλά ὁ μέν πρῶτος καί ὁ δύο στερεός ὑμήν καί χιτών παχύς εἰμί . ὁ δέ τρίτος καί τέταρτος ἰσχνός . διό καί Ἱπποκράτης ὁ πρῶτος μόνος οἶδα , λέγω . ὁ δέ ὀφθαλμός μῆνιγξ ἔχω δύο . ὑγρός δέ περιέχω ὁ ὑμήν οὗτος τρισσός , τότε ὑδατοειδής καί ὁ ὑαλοειδής καί ὁ κρυσταλλοειδής · βλέφαρον δέ ὁ μέν ἔσωθεν σαρκώδης , ὁ δέ μεταξύ χονδρώδης . ἔξωθεν δέ δέρμα σκέπω . διά δέ ὁ σκληρός ὁ μεταξύ χόνδρος πιμελή ὑπό-στόρεννυμι αὐτός οἷος μάλαγμα , ὅστις ἐπί ὁ πολύς πλεονάζω ὁ ὑδατίς ποιέω . ὁ δέ γλῶσσα σαρκώδης μέν ὁ πλεῖστος · δισσός δέ νεῦρον εἶδος ἐμφύω εἰς αὐτός ἐκ ὁ ὁ ἐγκέφαλος βάσις , ὁ μέν ὁ καλέω μαλακός νεῦρον , διά ὅς ὁ αἴσθησις ὁ γευστικός ἐπί ὁ ἀρχή ἀναδίδωμι . ὁ δέ ὁ σκληρός , διά ὅς καί ὁ κίνησις , ὁ προαιρετικός ἐπί αὐτός ἀναφέρω . πρός δέ ὁ ῥίζα αὐτός ἐμφύω ὁ ἐπιγλωσσίς , ὅστις ἐν ὁ καταπίνω ἀνατρέχω επιπωματίζω ὁ βρόγχος , ἵνα μή τίς ὁ στερεός , ἢ ὑγρός ἐμπίπτω εἰς αὐτός . ὁ δέ αὐτός αἴτιος ἕνεκα καί ὁ ἀντιάς γίγνομαι , τέσσαρες εἰμί ὁ ἀριθμός , δύο μέν προφανής πρός ὁ ῥίζα ὁ γλῶσσα ἑκατέρωθεν , δύο δέ ἔχω οὗτος ἐνδότερος . λέγω δέ οὗτος καί παρίσθμιον , διά ὁ ἔοικα ὁ χωρίον ἰσθμός εἰς ὅς παράκειμαι , μάλιστα δέ ὅταν φλεγμαίνω . διότι στενόω ἄγαν ὁ δίοδος οὗτος . ἐπεί δέ δύο ὕλη διοικέω ὁ ζῷον , τροφή καί πνεῦμα , πνεῦμα μέν ὁδός τε καί καταδοχή ὅδε , ῥίς , στόμα , βρόγχος , τραχύς ἀρτηρία , πνεύμων . ῥίς μέν καί στόμα πρός ὁ ἀναπνέω , ὁ δέ γαργαρεών , ἵνα μή ἀθρόος εἰς ὁ βρόγχος προσεμπίπτω Ψυχρὸς ἀήρ . ἀρτηρία δέ τραχύς , πάροδος εἰμί αὐτός εἰς ὁ πνεύμων ἐν ὁ στῆθος κεῖμαι , διά ὅς καί ὁ πᾶς ἀναπνοή γίγνομαι , διαστέλλω μέν , ἵνα δέχομαι ﻿ συστέλλω δέ , ἵνα ἐκπέμπω . διό καί ἔοικα ὁ μέν ἐνέργεια ὁ χαλκευτικός φύω , ὁ δέ σχῆμα βοῦς ὁπλή ἐν πνεύμων δέ κατεργάζομαι ὁ πνεῦμα , ὁ μέν ἀναγκαῖος εἰς ὁ ἀριστερός κοιλία ὁ Καρδία φέρω , ὁ δέ ἄχρηστος ἐκπνέω διά οὖν περ εἰσπνέω . τροφή δέ ἀγγεῖον , ὁ πρός ὑποδοχή καί ὄργανον πρός κατεργασία ὅδε · στόμα μέν καί ὀδούς , στόμαχος , κοιλία , νῆστις καί λεπτόν ἔντερον . στόμα μέν καί ὀδούς πρός λέανσις . στόμαχος δέ πρός ὄρεξις καί κατάποσις . παρατείνω δέ ὁ τραχύς ἀρτηρία καί διατείνω μέχρι διάφραγμα . κοινός δέ πρός πέψις ὁ γαστήρ . ἄρχω δέ ὡς ἀπό μέσος ὁ χόνδρος , ἔνθα στόμα κοιλία λέγω , ὕπειμι δέ ὁ ἧπαρ , ὁ κύτος σιγματοειδής εἰμί , ἐπί ὁ ἀριστερός νεύω , ὁ ἕτερος ἄκρος , ἔνθα καί ὁ πυλωρός εἰμί , ἵνα μή ἀθρόος διεκπίτνω αὐτός ὁ τροφή . νῆστις δέ καί λεπτόν ἔντερον πρός ἀνάδοσις · πολύς δέ ἑλιγμός ὁ νῆστις ἔχω καί συνέχω ὁ μεσάραιον , ἢ μεσεντέριον , ὅς ἐξυφαίνω ὁ εἰς αὐτός καθήκω φλέψ , διά οὖν ὁ πλεῖστος ἀνάδοσις γίγνομαι ἐπί πύλη ἧπαρ . συνάπτω δέ αὐτός ὁ λεπτόν ἔντερον , ὡς μέρος αὐτός δοκέω εἰμί · ἔοικα γάρ νῆστις ἁπλόω . ἑξῆς δέ ὁ τυφλός ἔντερον , πρός ὑποδοχή ὁ τροφή . ἐπί δέ οὗτος ὁ κῶλον πρός ὑποδοχή ὁ διακρίνω περίσσωμα ἐκ ὁ ἀνάδοσις , διαβαίνω δέ ἐπί ὁ δεξιός ὑπέρ ὀμφαλός ἐντός ὁ ἧπαρ καί ὁ σπλήν εἰς ὁ κάτω πάλιν φέρω διαζώννυμι ὁ ἐπιγάστριος ὅλος καί τελευτάω κατά ὁ ἀπευθύνω . δύο τοίνυν πόρος ἄρχω ἀπό ὁ ὁ στόμα εὐρυχωρία , ὁ μέν κατά ὁ ἔμπροσθεν ὁ τράχηλος τάσσω καί καλέω βρόγχος , ἢ τραχύς ἀρτηρία . ὅθεν δέ ἄρχω , κατά ὁ ἀναστομόω φάρυγξ λέγω , ἢ λάρυγξ . συνίστημι δέ ὁ πᾶς πόρος , ἐκ χόνδρος οἷος κρικοειδής , ἢ κυκλοτερής , ἵνα ἀσύμπτωτος μένω πρός ὁ ἀδιαλείπτως εἰσπνέω ὁ ζῷον , διό καί ἀεί ἀναπετάννυμι αὐτός ὁ στόμα . τροφή μέν γάρ ἀπέχω ἐπί πλεῖστος εἰμί ὑπομένω , μή εἰσπνέω δέ , οὐδέ ὁ ἀκαριαῖος · διά οὗτος δέ καί καθαρός ὁ πνεῦμα ὁ δίοδος οὗτος παρέχω , ὅπως μηδέποτε ἐμποδίζω ὁ ὁδός ὁ πνεῦμα . ἀμελέω εἶπον ἐν ὁ τρέφω λανθάνω παρεμπίπτω τίς εἰς αὐτός , εὐθύς βήξ καί πνιγμός ἐπακολουθέω , ἄχρι ὅς ἐξωθέω ὑπό ὁ πνεῦμα ἀναφέρω . διαπέμπω δέ ὁ πνεῦμα ὁ τραχύς ἀρτηρία εἰς ὁ πνεύμων καί περαιόω εἰς ὁ ἐν αὐτός τραχύς ἀρτηρία , ὅς καί αὐτός καί βρόγχια καλέω . ὁ δέ στόμαχος ἐνδοτέρω ὁ βρόγχος εἰμί , πρός ὁ σφόνδυλος ὁ τράχηλος , συμπαρεκτείνω μέν ὁ τραχύς ἀρτηρία ἐπί πολύς , ἀλλά ὁ μέν βρόγχος πρόσκειμαι , ἐν ὁ καταπίνω ὁ τροφή προσανατρέχω , ἐπιπωματίζω ἀκριβῶς ὁ ἐπιγλωσσίς , ὅστις φύω ἐκ ὁ ῥίζα ὁ γλῶσσα . ὁ δέ ἐπιγλωσσίς οὖον μόνος ὁ στόμα επιπωματίζω , ἀλλά καί ὁ τροφή ὁ ὑπό ὁ γλῶσσα , οἷος ὑπό πτύον ἀναλιχμωμένην διαπορθμεύω , ὥσπερ γέφυρα , ἐπί ὁ στόμαχος ὑπέρ ὁ στόμα ὁ βρόγχος ὑπερτίθημι αὐτός . ὁ δέ στόμαχος φυσικός ἐνέργεια ἔχω ὁ ὀρεκτικός δύναμις διαστέλλω μέν ὑπό ὁ ὄρεξις καί καταπίνω ὁ εἰσφέρω . ὁ δέ ὁ ὑπόκειμαι στέλλω , οἷος ἐκθλίβω καί ἀπωθέω αὐτός ἐπί ὁ ὑπόκειμαι μέρος ἐκβάλλω διά ὁ διάφραγμα , συμφυής ὁ στόμα ὁ κοιλία , διά ὅς στενός πόρος εἰμί εἰς ὁ γαστήρ τροφή παρέρχομαι γαστήρ δέ , ὁ μέν φυσικός ἐνέργεια πέσσω ὁ προσφέρω αὐτός τροφή . πέσσω δέ αὐτός , πρῶτος μέν ἔοικα χυλός πτισσάνη . διά τε ὁ λέγω πυλωρός εἰμί ἔτι στενός , διηθέω εἰς ὁ νῆστις ὁ τροφή , ὅστις λεπτόν ἔντερον εἰμί , διά οὗτος ὑπό ὁ φύσις εἰς ἕλιξ πλεῖστος συντίθημι , ὅπως μή ῥᾳδίως διακόπτω , ἢ διασπάω . συνόχωκα δέ ὁ ἕλιξ αὐτός καί υποβαστιζοντ ὁ λέγω μεσάραιον , ἢ μεσεντέριον · οὖον μόνος δέ ὁ χρεία οὗτος παρέχω ὁ μεσάραιον , ἀλλά καί ὁ ὑπό ὁ ἧπαρ ἐκφύω δύο φλέψ , ἔπειτα εἰς πολύς ἀποσχίς διαιρέω , ὅς ἐμβάλλω εἰς ὁ μεσάραιον , ὅπως καί οὗτος μή διαρρήσσω . ἰσχνός εἰμί . ἀλλά ἀνέχω ὑπό ὁ ἐνυφαίνω αὐτός ὑπέρεισμα , συγχράομαι οὗτος καί οἷος διαβάθρα κουφίζω περαιόω καί οὕτως ἐπί πᾶς ὁ ἕλιξ ὁ νῆστις ἔοικα βδέλλα , ἀναστομόω εἰς ὁ νῆστις , πᾶς δέχομαι ὁ ἐν αὐτός χυλόω τροφή . ἅμα δέ ὁ δέχομαι εὐθύς ἐξαιματόω αὐτός χυλός εἰμί ὁ πρόσθεν , μέχρι ὅτε ἐν ὁ νῆστις εἰμί . οὐδέ γάρ ἑτέρωθεν αἷμα ἀγγεῖον , οὔτε φλέγμα , ἢ ἄλλος τις εἰμί περιεκτικός , ὁ ὁ φύσις νόμος διαγορεύω . πάλιν οὖν διά ὁ μεσάραιον ὁ φλέψ οὗτος δέχομαι , δύο γίγνομαι ἐκ πολύς ἐμβάλλω εἰς ὁ ἧπαρ κατά ὁ λέγω αὐτός πύλη . ἐν δέ ὁ ἧπαρ ἐξαιματόω ὁ τροφή , ὁμοῦ διακρίνω ἕκαστος ὁ περίσσωμα . καί ὁ μέν ξανθός χολή ἐπί κύστις ὁ ἐν ὁ ἧπαρ φέρω . ὁ δέ μέλας ἐπί σπλήν . ἀπό δέ ἧπαρ ἐξαιματόω ὁ τροφή εἰς ὁ δεξιά ἀναδίδωμι ὁ Καρδία κοιλία . ἀπό δέ ὁ Καρδία , διά μέν ὁ σφαγῖτις , ἐπί ὁ ἄνω ὁ αἷμα ἀναδίδωμι . διά δέ ὁ κοῖλος φλέψ , ἐπί πᾶς ὁ σῶμα ὁ μέρος . ἀπό γοῦν ὁ κοῖλος φλέψ διακρίνω ὁ ἐῤῥώδους ﻿ ἀπό ὁ αἷμα , ἀποσχίς ἐπί νεφρός φέρω , ἕ κεῖμαι κατά ὁ ὀσφῦς ὑπό ὁ ψόα , διά οὖν διηθέω ὁ ὅρος . ἐπί ὁ κύστις δέ παραγίγνομαι , διά ὁ λέγω οὐρητήρ . ὁ δέ κύστις δέχομαι μέν κατά ὁ σῶμα αὐτός ὁ ὅρος . ἐκκρίνω δέ διά ὁ καυλός εἰς ὁ ἐκτός . δίδυμος δέ ὁ μέν σύστασις ἀδενώδης , δοχεῖον δέ εἰμί καί ἐργαστήριον ὁ γόνος , ὅς φέρω ἐπί αὐτός διά ὁ κρεμαστήρ . καθήκω δέ εἰς αὐτός καί ἕτερος ἀγγεῖον ὁ τρέφω αὐτός . περιέχω δέ ὑπό δύο χιτών , ὁ τε ἐρυθροειδής καί ὁ δαρτός λέγω . ἐπί δέ οὗτος ὁ ὄσχη . ὁ δέ γυνή ὁ ὕστερος ἔοικα ὄσχη ἀναστρέφω . ἀναστομόω εἰς ὁ ἔνδον αὐτός φλέψ , ὡς ὅτι πλεῖστος , διά οὖν ὁ αἷμα ἀποκαθαίρω , ὅς ἐν ὁ σύλληψις ἐπέχω καί χωρέω εἰς τροφή καί διάπλασις ὁ ἔμβρυον · ἀπό γάρ ὁ φλέψ ὁ πλέκω ὁ χόριον γίγνομαι δύο φλέψ καί ἀπό ὁ κατά αὐτός ἀρτηρία δύο ἀρτηρία καί ἀπό ὁ νεῦρον νεῦρον εἷς συνέρχομαι ἀποτελέω ὁ οὐραχός , ὅς ἐμβάλλω εἰς ὁ ἔμβρυον ὁ ὀμφαλός , ἐκ ὅς καί ἐκφύω καί ἀποκρεμάω . ἀπό δέ ὀμφαλός ὁ μέν φλέψ ἐπί ἧπαρ πύλη ὁ αἷμα δίδωμι ἐπί ὁ ἔμβρυον . ὁ δέ ἀρτηρία κατά ὁ κύστις εἰς ὁ παχύς ἀρτηρία ἐμβάλλω . ὁ δέ νεῦρον οὗτος εἰς ὁ ῥάχις .