pseudo-galenus.de-victus-ratione-in-morbis-acutis-ex-hippocratis-sententia-liber 5
Ἐπιστάμενος δ’ ὡς οὐ τοῦ τυχόντος ἰατροῦ ἀπὸ τῆς πρώτης εἰσβολῆς τῶν νοσημάτων εἰδέναι τίνα μὲν ταχέως , τίνα δὲ βραδέως ἀκμάζει , πολλὰς ἔδωκε τὰς εἰς τοῦτο ἀφορμὰς διὰ πάσης μὲν τῆς συντάξεως , μάλιστα καὶ διὰ τῆς δευτέρας ἐπιδημίας εἰπών · πρὸς τὰς ἀρχὰς τῶν νούσων σκεπτέον εἰ αὐτίκα ἀνθεῖ · δῆλον δὲ τῇ ἐπιδόσει . γνώσῃ , φησὶ , τὴν αὐτὴν ἀκμὴν ἐγγὺς οὖσαν ἢ εἰς μακρὰν , ἐὰν καλῶς ἐπισκοπήσῃς τὴν ἐπίδοσιν . τὰ μὲν γὰρ βραδέως καὶ κατὰ μικρὸν ἐπιδιδόντα βραδεῖαν , τὰ δὲ ταχέως ἐπαναβαίνοντα ταχεῖαν διδάσκει τὴν ἀκμὴν · αἱ δὲ τῶν νοσημάτων ἐπιδόσεις τῇσι περιόδοισι καὶ αἱ κρίσεις ἐντεῦθεν δῆλαι . διὰ μὲν τῆς ἐπιδόσεως γνωρίσεις τὴν ἀκμὴν , τὴν δ’ ἐπίδοσιν διὰ τῶν περιόδων . ἄλλο γὰρ τὸ καθ’ ἡμέραν ἐπισημαίνεσθαι καὶ ἄλλο τὸ παρὰ μίαν ἢ δύο . καὶ τοῦτο μόνον οὐκ ἠρκέσθη , προσέθηκε δὲ τὰ τεχνικώτερα . καὶ τοῖσιν ἐν τῇσι περιόδοισι παροξυσμοῖσιν σκεπτέον , εἰ πρωϊαίτερον ἢ οὔ · καὶ εἰ πλείονα χρόνον ἢ οὔ · καὶ εἰ μᾶλλον ἢ οὔ . βούλεται καὶ πρὸς τὴν ταχύνουσαν ἢ βραδύνουσαν ἀκμὴν προδιαγνῶναι , παρατηρεῖν μὲν καὶ τὰ προειρημένα , τουτέστι πότερον ἠπειγμένη ἢ σχεδὸν πρόεισιν ἡ ἐπίδοσις · καὶ πότερον ὅτε τρόπος ἐγγὺς συνεχείας ἢ μακράν . σὺν δὲ τούτοις καὶ οἱ ἐν ταῖς περιόδοις παροξυσμοὶ εἰ πρωϊαίτερον ἢ οὒ , τουτέστι εἰ ταχύτερον προλαμβάνωσιν ἢ βραδύτερον ἐπακολουθῶσι . οἱ μὲν γὰρ προληπτικοὶ τῆς ταχύτητος , οἱ δ’ ἐφυστερητικοὶ τῆς βραδύτητος μᾶλλόν ἐστι σημεῖα . ἐπεὶ δ’ ἐδύνατο προλαβὼν ὁ παροξυσμὸς καὶ προκαταλῆξαι , προσέθηκε , καὶ εἰ πλείονα χρόνον ἢ οὔ . ἔτι δ’ ἐπιστάμενος ὡς οὐκ ἐν τῷ μήκει μόνον τῶν παροξυσμῶν καὶ τῇ βραδύτητί ἐστιν ἡ διαφορὰ , ἀλλὰ ἅμα καὶ ἐν τῇ σφοδρότητι καὶ ἀμυδρότητι · καὶ δυνατὸν ἐν ἴσῳ τῆς ἐπισημασίας διαστήματι χαλεπώτερόν τινα ἢ κουφότερον παροξυνθῆναι , διὰ τοῦτο προσέθηκε καὶ εἰ μᾶλλον ἢ οὔ . ὅταν ἴδῃς μεγάλην διαβαίνουσαν τὴν ἐπίδοσιν καὶ τὸν ἑξῆς παροξυσμὸν ἀεὶ τοῦ προηγησαμένου πολλῷ μὲν ἐπιμηκέστερον , πολλῷ δὲ χαλεπώτερον , γίνωσκε ὅτι αὐτίκα ἀνθεῖ . καὶ γὰρ τῶν παραχρῆμα ἀπολλυμένων ταχύτεραι αἱ κρίσιες , ὅτι ταχέες οἱ πόνοι καὶ ξυνεχέες καὶ ἰσχυροί . ἐκ δὲ τῶν ἐναντίων τὸ ἐναντίον . ἴσως δὲ καὶ ἄλλων πρηγμάτων κοινῶν τὰ μὲν θᾶσσον βραχύτερα , τὰ δὲ βραδύτερον μακρότερα . οὐ μόνον ἐν ταῖς ἐπιδημίοις , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἀφορισμοῖς δίδωσι τὰς ἐφόδους , δι’ ὧν τήν τε ἐγγὺς οὖσαν ἀκμὴν τήν τε πόῤῥω προκαταλήψῃ . τοὺς δὲ παροξυσμοὺς καὶ τὰς καταστάσιας δηλώσουσιν αἱ νοῦσοι , καὶ γὰρ τούτων αἱ μὲν ὀξεῖαι φύσει , αἱ δὲ φύσει χρόνιαι , καὶ ὧραι τοῦ ἔτεος . ὅσαι γὰρ αὐτῷ ἀνάλογοι , συλλαμβάνονται τοῖς νοσήμασιν · οὐδαμῶς μαχόμεναι ταχέως ποιήσονται καὶ τὰς ἐπιδόσεις καὶ τὰς ἀκμάς . διόπερ δεῖ καταμανθάνειν ἀκριβῶς ἀγαθὸν εἶναι , ὅ τι κοινὸν ἐν τῇ καταστάσει ἢ ἐν τῇ νούσῳ ἐστὶ καὶ τὰς τῶν περιόδων πρὸς ἀλλήλας ἐπιδόσεις . ταῦτα κοινὰ ταῖς ἐπιδημίοις . προσθήσει δέ σοι καὶ ἄλλην τινὰ περιουσίαν δι’ ἧς ἐπιστήσῃ τὴν ἀκμήν . ἀτὰρ καὶ τοῖσιν ἐπιφαινομένοισιν οἷον ἐν πλευριτικοῖσιν πτύελον , ἢν αὐτίκα ἐπιφαίνηται ἀρχομένου βραχύνει · ἢν δὲ ὕστερον ἐπιφαίνηται , μηκύνει . πεπασμοὶ γὰρ ταχύτητα κρίσεως καὶ ἀσφάλειαν ὑγιείης σημαίνουσι . καὶ οὖρα καὶ ὑποχωρήματα καὶ ἱδρῶτες καὶ εὔκριτα καὶ δύσκριτα καὶ βραχέα καὶ μακρὰ τὰ νοσήματα ἐπιφαινόμενα δηλοῖ . ἔχεις , φησὶ , λόγων ἀφθονίαν ἐντυγχανόμενος ταῖς συντάξεσι · καὶ οὐ μόνον ὀξεῖαν καὶ ἀναβεβλημένην ἀκμὴν , ἀλλὰ καὶ ἄλλα πολλὰ τῶν μελλόντων προσεπιγνώσῃ . μόνον πρόλαβε καὶ πιστοῦ ὅτι τὸν ἰητρὸν ἄριστόν ἐστι τὴν πρόνοιαν ἐπιτηδεύειν οὐ μόνον εἰς τὴν δόξαν , ἀλλὰ καὶ πολὺ πλέον εἰς θεραπείαν . ταῦτα προκαταστησάμενος οἴσει τὸν λόγον ἐπὶ τὰ ἔργα .
Lemmas: ἐφίστημι δέ ὡς οὐ ὁ τυγχάνω ἰατρός ἀπό ὁ πρῶτος εἰσβολή ὁ νόσημα οἶδα τίς μέν ταχέως , τίς δέ βραδύς ἀκμάζω , πολύς δίδωμι ὁ εἰς οὗτος ἀφορμή διά πᾶς μέν ὁ σύνταξις , μάλιστα καί διά ὁ δεύτερος ἐπιδημία λέγω · πρός ὁ ἀρχή ὁ νόσος σκοπέω εἰμί αὐτίκα ἀνθέω · δῆλος δέ ὁ ἐπίδοσις . γιγνώσκω , φημί , ὁ αὐτός ἀκμή ἐγγύς εἰμί ἢ εἰς μακρός , ἐάν καλός ἐπισκοπέω ὁ ἐπίδοσις . ὁ μέν γάρ βραδύς καί κατά μικρός ἐπιδίδωμι βραδύς , ὁ δέ ταχέως ἐπαναβαίνω ταχύς διδάσκω ὁ ἀκμή · ὁ δέ ὁ νόσημα ἐπίδοσις ὁ περίοδος καί ὁ κρίσις ἐντεῦθεν δῆλος . διά μέν ὁ ἐπίδοσις γνωρίζω ὁ ἀκμή , ὁ δέ ἐπίδοσις διά ὁ περίοδος . ἄλλος γάρ ὁ κατά ἡμέρα ἐπισημαίνω καί ἄλλος ὁ παρά εἷς ἢ δύο . καί οὗτος μόνος οὐ ἀρκέω , προστίθημι δέ ὁ τεχνικός . καί ὁ ἐν ὁ περίοδος παροξυσμός σκοπέω , εἰμί πρωΐ ἢ οὐ · καί εἰμί πολύς χρόνος ἢ οὐ · καί εἰμί μᾶλλον ἢ οὐ . βούλομαι καί πρός ὁ ταχύνω ἢ βραδύνω ἀκμή προδιαγιγνώσκω , παρατηρέω μέν καί ὁ προλέγω , τουτέστι πότερος ἐπείγω ἢ σχεδόν πρόειμι ὁ ἐπίδοσις · καί πότερος ὅτε τρόπος ἐγγύς συνέχεια ἢ μακρός . σύν δέ οὗτος καί ὁ ἐν ὁ περίοδος παροξυσμός εἰμί πρωΐ ἢ οὐ , τουτέστι εἰμί ταχύς προλαμβάνω ἢ βραδύς ἐπακολουθέω . ὁ μέν γάρ προληπτικός ὁ ταχύτης , ὁ δέ ἐφυστερητικός ὁ βραδυτής μάλα εἰμί σημεῖον . ἐπεί δέ δύναμαι προλαμβάνω ὁ παροξυσμός καί προκαταλέγω , προστίθημι , καί εἰμί πολύς χρόνος ἢ οὐ . ἔτι δέ ἐπίσταμαι ὡς οὐ ἐν ὁ μῆκος μόνος ὁ παροξυσμός καί ὁ βραδυτής εἰμί ὁ διαφορά , ἀλλά ἅμα καί ἐν ὁ σφοδρότης καί ἀμυδρότης · καί δυνατός ἐν ἴσος ὁ ἐπισημασία διάστημα χαλεπός τις ἢ κοῦφος παροξύνω , διά οὗτος προστίθημι καί εἰμί μᾶλλον ἢ οὐ . ὅταν ἰδέω μέγας διαβαίνω ὁ ἐπίδοσις καί ὁ ἑξῆς παροξυσμός ἀεί ὁ προηγέομαι πολύς μέν ἐπιμήκης , πολύς δέ χαλεπός , γιγνώσκω ὅτι αὐτίκα ἀνθέω . καί γάρ ὁ παραχρῆμα ἀπόλλυμι ταχύς ὁ κρίσις , ὅτι ταχύς ὁ πόνος καί συνεχής καί ἰσχυρός . ἐκ δέ ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος . ἴσως δέ καί ἄλλος πρᾶγμα κοινός ὁ μέν ταχύς βραχύς , ὁ δέ βραδύς μακρός . οὐ μόνος ἐν ὁ ἐπιδήμιος , ἀλλά καί ἐν ὁ ἀφορισμός δίδωμι ὁ ἔφοδος , διά ὅς ὁ τε ἐγγύς εἰμί ἀκμή ὁ τε πόρρω προκαταλαμβάνω . ὁ δέ παροξυσμός καί ὁ κατάστασις δηλόω ὁ νόσος , καί γάρ οὗτος ὁ μέν ὀξύς φύσις , ὁ δέ φύσις χρόνιος , καί ὥρα ὁ ἔτος . ὅσος γάρ αὐτός ἀνάλογος , συλλαμβάνω ὁ νόσημα · οὐδαμῶς μάχομαι ταχέως ποιέω καί ὁ ἐπίδοσις καί ὁ ἀκμή . διόπερ δέω καταμανθάνω ἀκριβῶς ἀγαθός ἔρχομαι , ὁ τίς κοινός ἐν ὁ κατάστασις ἢ ἐν ὁ νόσος εἰμί καί ὁ ὁ περίοδος πρός ἀλλήλων ἐπίδοσις . οὗτος κοινός ὁ ἐπιδήμιος . προστίθημι δέ σύ καί ἄλλος τις περιουσία διά ὅς ἐφίστημι ὁ ἀκμή . ἀτάρ καί ὁ ἐπιφαίνω οἷος ἐν πλευριτικός πτύελον , εἄν αὐτίκα ἐπιφαίνω ἄρχω βραχύνω · εἄν δέ ὕστερον ἐπιφαίνω , μηκύνω . πεπασμός γάρ ταχύτης κρίσις καί ἀσφάλεια ὑγίεια σημαίνω . καί ὅρος καί ὑποχώρημα καί ἱδρώς καί εὔκριτος καί δύσκριτος καί βραχύς καί μακρός ὁ νόσημα ἐπιφαίνω δηλόω . ἔχω , φημί , λόγος ἀφθονία ἐντυγχάνω ὁ σύνταξις · καί οὐ μόνος ὀξύς καί ἀναβάλλω ἀκμή , ἀλλά καί ἄλλος πολύς ὁ μέλλω προσεπιγιγνώσκω . μόνος προλαμβάνω καί πιστός ὅτι ὁ ἰατρός ἄριστον εἰμί ὁ πρόνοια ἐπιτηδεύω οὐ μόνος εἰς ὁ δόξα , ἀλλά καί πολύς πλείων εἰς θεραπεία . οὗτος προκαθίστημι φέρω ὁ λόγος ἐπί ὁ έργο .