pseudo-galenus.de-urinis-compendium 1
Τῶν οὔρων , ὡς προείρηται , πολλαὶ μὲν κατὰ γένος αἱ διαφοραὶ , πολλαὶ δὲ καὶ εἰδικαί . καὶ πρῶτα μὲν καὶ γενικώτατα δύο χῦμά τε καὶ παρυφιστάμενον . καὶ χῦμα μὲν καλεῖται ἅπαν τὸ οὖρον παρὰ τὸ ἐκκεχύσθαι . παρυφιστάμενον δὲ τὸ ἐν αὐτῷ ἕτερόν τι ἐμφαῖνον . ἐν τούτῳ δὲ τῷ χύματι δύο θεωροῦνται ἐν συγκρίσει διαφοραὶ , σύστασις καὶ χροιά · ἑκάτερον δὲ τούτων εἰς ἕτερα διαιρεῖται καὶ ὑποδιάφορα . ἡ μὲν γὰρ σύστασις εἰς λεπτότητα καὶ παχύτητα καὶ τὸ ἐξ ἀμφοτέρων σύμμετρον ὅπερ κατὰ φύσιν ὑπάρχει . τὸ δὲ λεπτὸν καὶ παχὺ τέμνονται διχῆ , ἢ γὰρ ἐξουρεῖται λεπτὸν καὶ μένει λεπτὸν , ἢ ἀναθολοῦται καὶ γίνεται παχύ · καὶ τὸ ἀνάπαλιν καὶ οὐρεῖται παχὺ καὶ μένει παχὺ καὶ ὕστερον ἀποκαθίσταται · καὶ τὸ μὲν οὐρούμενον λεπτὸν καὶ μένον λεπτὸν δηλοῖ ἐσχάτην ἀπεψίαν τοῦ φλεβώδους γένους . οὐ γὰρ ἐνεχείρησεν ὅλως ἡ φύσις ἐπαναστῆναι πρὸς ἄμεινον τοῦ προσορεσθέντος καὶ πλεονεκτοῦντος ἐν φλεψὶ χυμοῦ . τὸ δὲ οὐρούμενον λεπτὸν καὶ ὕστερον ἀναθολούμενον δηλοῖ τὴν φύσιν ἐπαναστᾶσαν , ἄρχεσθαι δὲ κινεῖν καὶ ἀναμοχλεύειν τὴν ὑποκειμένην καὶ πλεονάζουσαν ἐν φλεψὶν ὕλην · πάλιν δὲ τὸ οὐρούμενον παχὺ καὶ μένον παχὺ δηλοῖ ἀκμάζειν τὴν τῶν παχέων πνευμάτων τε καὶ χυμῶν ζύμωσιν . τὸ δὲ οὐρούμενον παχὺ καὶ ὕστερον ἀποκαθιστάμενον δηλοῖ παρεῖναι μὲν τὴν τῶν παχέων χυμῶν ζύμωσιν , ἄρχεσθαι γὰρ τὴν διάκρισιν γίνεσθαι . καὶ ταῦτα μὲν ἐν συστάσει τοῦ χύματος θεωροῦνται αἱ διαφοραὶ τῆς πέψεως καὶ τῆς ἀπεψίας τῶν χυμῶν . αἱ δὲ ἐν χρώματι διαφοραὶ πολλαὶ μὲν , ἐν συντόμῳ δὲ εἰπεῖν οἷον λευκὸν , ὠχρὸν , ξανθὸν , πυῤῥὸν , ἐρυθρὸν , μέλαν . καὶ τὸ μὲν λευκὸν πολλὰ σημαίνει · ἢ γὰρ ἀσθένειαν τῆς δυνάμεως καθάπερ ἐπὶ τῶν γερόντων καὶ τῶν χρονίων νοσημάτων ἢ δι’ ἔμφραξιν τῶν ἀγγείων ἢ διὰ πολυποσίαν . εἰ δὲ πάχος ἔχει τὸ λευκὸν , σῆψιν ὠμῶν χυμῶν ἐν φλεψὶ κειμένην δηλοῖ . πάλιν δὲ τὸ ὠχρὸν ἀσθένειαν μὲν τῆς φύσεως δηλοῖ , μὴ δυναμένης δὲ οὕτως ἀλλοιῶσαι καὶ πέψαι τὸ χῦμα τὸ ἐν φλεψί . τὸ δὲ ξανθὸν οὖρον ἔνδειαν ὕλης σημαίνει νεωτέρῳ μὲν ἀσιτίαν ἢ ἀγρυπνίαν ἢ θερμότητα ἐν τῷ βάθει ἔχοντι ἐναποκειμένην ὡς ἐπὶ τῶν τριταίων . τὸ δὲ πυῤῥὸν ἄπεπτον μὲν ὑπάρχει κατὰ τὴν σύστασιν , ξηρότητα δὲ πολλὴν σημαίνει · εἰ δὲ καὶ πάχος ἔχει , πυρετόν . τὰ δὲ πολλὰ τῶν οὔρων εὐχερῶς χρώννυνται ἀπὸ χολῆς . πάλιν τὸ ἐρυθρὸν οὖρον γίνεται ἀπὸ πλείστου αἵματος καταβαπτομένου τοῦ οὔρου , τοῦτο δὲ γίγνεται καὶ περὶ τῶν φλεγμονῶν . τὸ δὲ μέλαν οὖρον γίγνεται ἢ διὰ τὸ καθαίρεσθαι καὶ ἐκριπτεῖσθαι τὸν μελαγχολικὸν χυμὸν ἢ δι’ ὑπερόπτησιν τοῦ αἵματος . ταῦτα δὲ πάντα τήν διάθεσιν τῶν ἐν φλεψὶ κειμένων χυμῶν σημαίνουσι . τὸ οὖν κατὰ φύσιν οὖρον ἐν συμμετρίᾳ τῶν προειρημένων ποιοτήτων θεωρεῖται · κατὰ μὲν τὴν σύστασιν μήτε λεπτὸν πολὺ μήτε παχύ · κατὰ δὲ τὸ χρῶμα ξανθόν τε καὶ πυῤῥὸν , ξανθὴν καὶ λείαν καὶ ὁμαλὴν ἔχον ὑπόστασιν καὶ ἐν τῷ πυθμένι τοῦ ἀγγείου ὑποκαθισταμένην · καὶ τοῦτο κυρίως λέγεται κατὰ φύσιν . εἰρηκότες τοίνυν τὰς ἐν συστάσει καὶ κατὰ χροιὰν διαφορὰς ζητήσομεν ὁμοίως καὶ τὰς τοῦ παρυφισταμένου · ἀλλὰ πρότερον μάθωμέν τί ἐστι τὸ παρυφιστάμενον . Παρυφιστάμενον λέγεται τὸ ἐν αὐτῷ οὔρῳ ἕτερόν τι ἐμφαῖνον καὶ οἱονεὶ μηδὲν ὁριζόμενον καὶ ὑφιστάμενον · περὶ τούτου δὲ τοῦ παρυφισταμένου τέσσαρά τινα θεωρεῖται πρὸς ἀκριβῆ διάγνωσιν , σύστασις , χροιὰ , τόπος καὶ χρόνος . καὶ σύστασις μὲν ἢ ὁμαλὴ ἢ ἀνώμαλος , καλεῖται δὲ καὶ τραχεῖα · χροιὰ δὲ ἢ κατὰ φύσιν ἐστὶ λευκὴ μὴ καταβαφεῖσα ὑπὸ χυμοῦ τινος ἢ ἄλλως πως πλεονεκτήσαντος καὶ ἐπιχρώσαντος αὐτήν . καὶ ταῦτα μὲν ἐπὶ τοῦ κατὰ σύστασιν καὶ χροιάν . τοῦ δὲ τόπου τρεῖς εἰσι λεγόμεναι διαφοραὶ , ἀνωτέρα , μέση καὶ κατωτέρα · καὶ εἰ μὲν ἐν τῷ οὔρῳ ἄνω κρέμαται τὸ παρυφιστάμενον καλεῖται νεφέλη · εἰ δ’ ἐν τῷ μέσῳ μετεωρίζηται , καλεῖται ἐναιώρημα · εἰ δ’ ἐν τῷ πυθμένι τοῦ ἀγγείου πάλιν παρυφίσταται , καλεῖται ὑπόστασις . καὶ πάλιν τὸ μὲν διεσπασμένον καὶ μετέωρον ἐν τῷ οὔρῳ λέγεται νεφέλη , σημαίνει πλῆθος παχέων πνευμάτων ἀποκλησθέντων ἐν τῷ βάθει καὶ δυναμένων ἐν τῷ τέως ὑπὸ τῆς φύσεως λεπτυνθῆναι · τὸ δὲ ὑποκατελθὸν καὶ κατὰ τὴν μέσην χώραν μεῖνον λέγεται ἐναιώρημα , πέψιν μὲν τῶν χυμῶν σημαίνει , ἀλλ’ οὐ τελείαν . ὑπόστασις μὲν γὰρ τῇ φύσει γρωρίζεται , τῷ τόπῳ καὶ τῇ θέσει διαλλαττομένη . τὸν δὲ τόπον ἀμείβει ἡ τοῦ πνεύματος περιουσία . τοῦτο δὲ τὸ πνεῦμα ἀπὸ τῆς κατὰ μέρος πέψεως λεπτύνεται καὶ διαφορεῖται καὶ ἡ μὲν τελεία πέψις γίνεται καὶ ὑπὸ τῆς φύσεως τοῦτο τὸ πνεῦμα λεπτύνεται . καὶ τελείως διαπνευσθὲν τὸ ἐναιώρημα φαίνεται κάτω καὶ ποιεῖ τὴν ὑπόστασιν καὶ τότε τελεία δηλοῦται ἡ πέψις ἐκ τούτων τῶν τριῶν , λέγω δή συστάσεως , χρώματός τε καὶ τόπου καὶ ὁ χρόνος τοῦ νοσήματος μερισθήσεται . εἰ μὲν γὰρ ἄνω ἐπιπολάζει ἡ λεγομένη νεφέλη , ἀρχὴν δείκνυσι τῆς τοῦ νοσήματος διακρίσεως · εἰ δ’ ἐν τῷ μέσῳ θεωρεῖται μεταΐζουσαν τὴν πέψιν δηλοῖ · εἰ δὲ κάτω ἀποκαταστήσεται , τὴν τελείαν καὶ ἀσφαλῆ πέψιν δηλοῖ τοῦ νοσήματος . ὅσον οὖν λεπτύνεται τὸ πνεῦμα καὶ κατέρχεται τὸ παρυφιστάμενον , τοσοῦτον καὶ τὰ νοσήματα καὶ τὰ συμπτώματα χαυνότερα ἑαυτῶν γενήσονται . ἐν τούτοις οὖν θεωρεῖται ὁ χρόνος τοῦ νοσήματος ἐκ τῶν μετεώρων τῆς πέψεώς τε καὶ τῆς ἀπεψίας · ἃ δὲ φαῦλα καὶ πονηρὰ οὖρά εἰσι ταῦτα · τὰ χλωρὰ καὶ τὰ πελιδνὰ , τὰ αἱματώδη , τὰ μέλανα καὶ λίαν παχέα · τὰ χλωρὰ , τα πελιδνὰ , τὰ πυῤῥὰ καὶ λίαν ἄκρατα , τὰ ὠμὰ καὶ λεπτὰ καὶ μηδεμίαν ἔχοντα ὑπόστασιν μοχθηρὰ μὲν καὶ δυσώδη · ὁμοίως τά τε λιπαρὰ καὶ ἐλαιώδη , φαῦλα δὲ ἔτι τὰ λεπτὰ καὶ ὑδατώδη . νεφέλαι δὲ καὶ ὑποστάσεις πονηραὶ αἱ πελιδναὶ , αἱ μέλαιναι , αἱ ζωφώδεις , αἱ ποικίλαι , αἱ διεσπασμέναι , αἱ κριμνώδεις , αἱ δίαιμοι , αἱ πιτυρώδεις , αἱ χλωραὶ , αἱ φλεγματώδεις καὶ δυσώδεις . τὰ δὲ ἀνυπόστατα οὖρα πονηρὰ πάντα , καὶ ταῦτα μὲν σημαίνουσι πλῆθος αἰτιῶν , διαφοράς τε νοσημάτων καὶ αὔξησιν τούτων καὶ μείωσιν , διάκρισίν τε καὶ κρίσιν , πέψιν τε καὶ ἀπεψίαν καὶ τρόπους κινδύνων γενησομένων · σκοπεῖν δὲ τὸν ἰατρὸν ἐπὶ πάντων τούτων τὴν ἀκρίβειαν , τὴν δίαιταν καὶ τὸ πλῆθος τῶν αἰτιῶν καὶ τήν ὑπεροχὴν εἰς τὸ ἀδιαμάρτητον φυλαχθῆναι . καὶ ταῦτα δὲ πάντα ἐξ οὔρων τε καὶ τῆς τούτων διαγνώσεως καὶ προῤῥήσεως καὶ θεωρίας .
Lemmas: Τῶν ὅρος , ὡς προλέγω , πολύς μέν κατά γένος ὁ διαφορά , πολύς δέ καί εἰδικός . καί πρῶτος μέν καί γενικός δύο χύμα τε καί παρυφίστημι . καί χύμα μέν καλέω ἅπας ὁ ὅρος παρά ὁ ἐκχέω . παρυφίστημι δέ ὁ ἐν αὐτός ἕτερος τίς ἐμφαίνω . ἐν οὗτος δέ ὁ χύμα δύο θεωρέω ἐν σύγκρισις διαφορά , σύστασις καί χροιά · ἑκάτερος δέ οὗτος εἰς ἕτερος διαιρέω καί ὑποδιάφορος . ὁ μέν γάρ σύστασις εἰς λεπτότης καί παχύτης καί ὁ ἐκ ἀμφότερος σύμμετρος ὅς κατά φύσις ὑπάρχω . ὁ δέ λεπτός καί παχύς τέμνω διχῆ , ἑός γάρ ἐξουρέω λεπτός καί μένω λεπτός , ἢ ἀναθολόω καί γίγνομαι παχύς · καί ὁ ἀνάπαλιν καί οὐρέω παχύς καί μένω παχύς καί ὕστερον ἀποκαθίστημι · καί ὁ μέν οὐρέω λεπτός καί μένω λεπτός δηλόω ἔσχατος ἀπεψία ὁ φλεβώδης γένος . οὐ γάρ ἐγχειρέω ὅλος ὁ φύσις ἐπανίστημι πρός ἀγαθός ὁ προσορέω καί πλεονεκτέω ἐν φλέψ χυμός . ὁ δέ οὐρέω λεπτός καί ὕστερον ἀναθολόω δηλόω ὁ φύσις ἐπανίστημι , ἄρχω δέ κινέω καί ἀναμοχλεύω ὁ ὑπόκειμαι καί πλεονάζω ἐν φλέψ ὕλη · πάλιν δέ ὁ οὐρέω παχύς καί μένω παχύς δηλόω ἀκμάζω ὁ ὁ παχύς πνεῦμα τε καί χυμός ζύμωσις . ὁ δέ οὐρέω παχύς καί ὕστερον ἀποκαθίστημι δηλόω πάρειμι μέν ὁ ὁ παχύς χυμός ζύμωσις , ἄρχω γάρ ὁ διάκρισις γίγνομαι . καί οὗτος μέν ἐν σύστασις ὁ χύμα θεωρέω ὁ διαφορά ὁ πέψις καί ὁ ἀπεψία ὁ χυμός . ὁ δέ ἐν χρῶμα διαφορά πολύς μέν , ἐν σύντομος δέ λέγω οἷος λευκός , ὠχρός , ξανθός , πυρρός , ἐρυθρός , μέλας . καί ὁ μέν λευκός πολύς σημαίνω · ἢ γάρ ἀσθένεια ὁ δύναμις καθά ἐπί ὁ γέρων καί ὁ χρόνιος νόσημα ἢ διά ἔμφραξις ὁ ἀγγεῖον ἢ διά πολυποσία . εἰμί δέ πάχος ἔχω ὁ λευκός , σῆψις ὠμός χυμός ἐν φλέψ κεῖμαι δηλόω . πάλιν δέ ὁ ὠχρός ἀσθένεια μέν ὁ φύσις δηλόω , μή δύναμαι δέ οὕτως ἀλλοιόω καί πέσσω ὁ χύμα ὁ ἐν φλέψ . ὁ δέ ξανθός ὅρος ἔνδεια ὕλη σημαίνω νέος μέν ἀσιτία ἢ ἀγρυπνία ἢ θερμότης ἐν ὁ βάθος ἔχω ἐναπόκειμαι ὡς ἐπί ὁ τριταῖος . ὁ δέ πυρρός ἄπεπτος μέν ὑπάρχω κατά ὁ σύστασις , ξηρότης δέ πολύς σημαίνω · εἰμί δέ καί πάχος ἔχω , πυρετός . ὁ δέ πολύς ὁ ὅρος εὐχερής χρώννυμι ἀπό χολή . πάλιν ὁ ἐρυθρός ὅρος γίγνομαι ἀπό πλεῖστος αἷμα καταβάπτω ὁ ὅρος , οὗτος δέ γίγνομαι καί περί ὁ φλεγμονή . ὁ δέ μέλας ὅρος γίγνομαι ἢ διά ὁ καθαίρω καί ἐκριπτέω ὁ μελαγχολικός χυμός ἢ διά ὑπερόπτησις ὁ αἷμα . οὗτος δέ πᾶς ὁ διάθεσις ὁ ἐν φλέψ κεῖμαι χυμός σημαίνω . ὁ οὖν κατά φύσις ὅρος ἐν συμμετρία ὁ προλέγω ποιότης θεωρέω · κατά μέν ὁ σύστασις μήτε λεπτός πολύς μήτε παχύς · κατά δέ ὁ χρῶμα ξανθός τε καί πυρρός , ξανθός καί λεῖος καί ὁμαλός ἔχω ὑπόστασις καί ἐν ὁ πυθμήν ὁ ἀγγεῖον ὑποκαθίστημι · καί οὗτος κυρίως λέγω κατά φύσις . λέγω τοίνυν ὁ ἐν σύστασις καί κατά χρόα διαφορά ζητέω ὅμοιος καί ὁ ὁ παρυφίστημι · ἀλλά πρότερος μανθάνω τίς εἰμί ὁ παρυφίστημι . παρυφίστημι λέγω ὁ ἐν αὐτός ὅρος ἕτερος τίς ἐμφαίνω καί οἱονεί μηδείς ὁρίζω καί ὑφίστημι · περί οὗτος δέ ὁ παρυφίστημι τέσσερα τις θεωρέω πρός ἀκριβής διάγνωσις , σύστασις , χροιά , τόπος καί χρόνος . καί σύστασις μέν ἢ ὁμαλής ἢ ἀνώμαλος , καλέω δέ καί τραχύς · χροιά δέ ἢ κατά φύσις εἰμί λευκός μή καταβάπτω ὑπό χυμός τις ἢ ἄλλως πως πλεονεκτέω καί ἐπιχρώννυμι αὐτός . καί οὗτος μέν ἐπί ὁ κατά σύστασις καί χρόα . ὁ δέ τόπος τρεῖς εἰμί λέγω διαφορά , ἀνώτερος , μέσος καί κατώτερος · καί εἰμί μέν ἐν ὁ ὅρος ἄνω κρεμάννυμι ὁ παρυφίστημι καλέω νεφέλη · εἰμί δέ ἐν ὁ μέσος μετεωρίζω , καλέω ἐναιώρημα · εἰμί δέ ἐν ὁ πυθμήν ὁ ἀγγεῖον πάλιν παρυφίστημι , καλέω ὑπόστασις . καί πάλιν ὁ μέν διασπάω καί μετέωρος ἐν ὁ ὅρος λέγω νεφέλη , σημαίνω πλῆθος παχύς πνεῦμα ἀποκλάω ἐν ὁ βάθος καί δύναμαι ἐν ὁ τέως ὑπό ὁ φύσις λεπτύνω · ὁ δέ ὑποκατέρχομαι καί κατά ὁ μέσος χώρα μένω λέγω ἐναιώρημα , πέψις μέν ὁ χυμός σημαίνω , ἀλλά οὐ τέλειος . ὑπόστασις μέν γάρ ὁ φύσις γρωριζω , ὁ τόπος καί ὁ θέσις διαλλάσσω . ὁ δέ τόπος ἀμείβω ὁ ὁ πνεῦμα περιουσία . οὗτος δέ ὁ πνεῦμα ἀπό ὁ κατά μέρος πέψις λεπτύνω καί διαφορέω καί ὁ μέν τέλειος πέψις γίγνομαι καί ὑπό ὁ φύσις οὗτος ὁ πνεῦμα λεπτύνω . καί τέλειος διαπνιγεύσκω ὁ ἐναιώρημα φαίνω κάτω καί ποιέω ὁ ὑπόστασις καί τότε τέλειος δηλόω ὁ πέψις ἐκ οὗτος ὁ τρεῖς , λέγω δή σύστασις , χρῶμα τε καί τόπος καί ὁ χρόνος ὁ νόσημα μερίζω . εἰμί μέν γάρ ἄνω ἐπιπολάζω ὁ λέγω νεφέλη , ἀρχή δείκνυμι ὁ ὁ νόσημα διάκρισις · εἰμί δέ ἐν ὁ μέσος θεωρέω μεταΐζω ὁ πέψις δηλόω · εἰμί δέ κάτω ἀποκαθίστημι , ὁ τέλειος καί ἀσφαλής πέψις δηλόω ὁ νόσημα . ὅσον οὖν λεπτύνω ὁ πνεῦμα καί κατέρχομαι ὁ παρυφίστημι , τοσοῦτος καί ὁ νόσημα καί ὁ σύμπτωμα χαῦνος ἑαυτοῦ γίγνομαι . ἐν οὗτος οὖν θεωρέω ὁ χρόνος ὁ νόσημα ἐκ ὁ μετέωρος ὁ πέψις τε καί ὁ ἀπεψία · ὅς δέ φαῦλος καί πονηρός οὖρον εἰμί οὗτος · ὁ χλωρός καί ὁ πελιδνός , ὁ αἱματώδης , ὁ μέλας καί λίαν παχύς · ὁ χλωρός , τα πελιδνός , ὁ πυρρός καί λίαν ἄκρατος , ὁ ὠμός καί λεπτός καί μηδείς ἔχω ὑπόστασις μοχθηρός μέν καί δυσώδης · ὅμοιος ὁ τε λιπαρός καί ἐλαιώδης , φαῦλος δέ ἔτι ὁ λεπτός καί ὑδατώδης . νεφέλη δέ καί ὑπόστασις πονηρός ὁ πελιδνός , ὁ μέλας , ὁ ζοφώδης , ὁ ποικίλος , ὁ διασπάω , ὁ κριμνώδης , ὁ δίαιμος , ὁ πιτυρώδης , ὁ χλωρός , ὁ φλεγματώδης καί δυσώδης . ὁ δέ ἀνυπόστατος ὅρος πονηρός πᾶς , καί οὗτος μέν σημαίνω πλῆθος αἰτία , διαφορά τε νόσημα καί αὔξησις οὗτος καί μείωσις , διάκρισις τε καί κρίσις , πέψις τε καί ἀπεψία καί τρόπος κίνδυνος γίγνομαι · σκοπέω δέ ὁ ἰατρός ἐπί πᾶς οὗτος ὁ ἀκρίβεια , ὁ δίαιτα καί ὁ πλῆθος ὁ αἰτία καί ὁ ὑπεροχή εἰς ὁ ἀδιαμάρτητος φυλάσσω . καί οὗτος δέ πᾶς ἐκ ὅρος τε καί ὁ οὗτος διάγνωσις καί πρόρρησις καί θεωρία .