pseudo-galenus.de-optima-secta-ad-thrasybulum-liber 9
Ἐπεὶ τοίνυν τά τε κριτήρια παραδεδώκαμεν τῶν λόγων , καὶ τὰ κοινὰ καὶ ἴδια τῶν αἱρέσεων ἐπεληλύθαμεν , ἑξῆς ἀναγκαῖον ἂν εἴη τὴν ἐπίκρισιν ἑκάστης τῶν αἱρέσεων ποιήσασθαι , ἔπειθ’ οὕτως τῇ ὑγιεῖ δόξῃ προσθέσθαι . οἱ μὲν οὖν Ἐμπειρικοὶ καὶ Μεθοδικοὶ ἀντιλέγοντες τοῖς Λογικοῖς ἄχρηστόν φασιν εἶναι τὴν τῶν κεκρυμμένων κατάληψιν · μηδὲν γὰρ ἀπὸ κεκρυμμένων χρήσιμον εὑρίσκεσθαι . πρὸς τοῦτο δὲ ἀπαντῶσιν οἱ Λογικοὶ ἰδίως πρὸς ἑκατέραν αἵρεσιν · καὶ πρῶτόν γε πρὸς τοὺς Ἐμπειρικούς φασιν , ὅτι οὐκ ἐπαρκεῖ τὰ φαινόμενα πρὸς τὸ τηρῆσαι ἐπ’ αὐτοῖς τὰ συμφέροντα · χρεία γὰρ καὶ τῶν κεκρυμμένων · ἀπὸ γὰρ τούτων αἱ τῶν συμφερόντων ἐνδείξεις γίνονται . τεκμήριον δὲ , ( αὐτοὶ γὰρ ὑμεῖς οὐκ ἐπὶ πᾶσι τοῖς φαινομένοις τηρεῖτε , ἀλλ’ ἐπί τισιν ) ὡς ἂν πλέον τι ἐχόντων τῶν φαινομένων , ἐφ’ οἷς τηρεῖν χρὴ , ὃ οὐ φαίνεται . εἰ δὲ τοῦτο , εὔχρηστα ἂν εἴη τὰ κεκρυμμένα . τὰ οὖν φαινόμενα , ἤτοι ὡς φαινόμενα πρὸς εὕρεσιν τῶν συμφερόντων λαμβάνεται καὶ πάντα ἔσται χρήσιμα , ἢ οὔ . τὸ μὲν οὖν πάντα λέγειν χρήσιμα εἶναι , ἀπίθανον . εἰ δὲ μὴ πάντα ἐστὶ χρήσιμα , ἀνάγκη τοῦ φαίνεσθαι πλέον τι τὰ χρήσιμα ἔχειν , ὅπερ οὐκ αἰσθήσεώς ἐστι καταλαμβάνειν , ἀλλὰ λόγου . τῷ δὲ λόγῳ τὰ κεκρυμμένα καταλαμβάνεται , χρήσιμος ἄρα λόγος , καὶ τὰ κεκρυμμένα . εἰ γὰρ τὰ φαινόμενα , ᾗ φαινόμενά ἐστι , μὴ διαφέρει ἀλλήλων δηλονότι , ἢ ὁμοίως ἅπαντα πρὸς τήρησιν , ὃ καὶ ἐφ’ ἑαυτοῖς , χρησιμεύει , ὥστε καὶ ἐπὶ τοῖς ἐλαχίστοις , τοῖς τε παρεληλυθόσι καὶ τοῖς ἐνεστῶσιν εἴη ἂν , εἰ τοῦτο ἀδύνατον . πῶς γὰρ ἂν ἐπὶ τῇ στρωμνῇ , καὶ τῇ κλίνῃ , ἐφ’ ᾗ κατεκλίθη ὁ νοσῶν , καὶ τοῖς ὁμοίοις , τήρησίς τις ; φανερὸν οὖν , ὡς οὐκ ἐπὶ τοῖς φαινομένοις , ὡς φαινόμενά ἐστιν , ἡ τήρησις γίγνεται . ὁμοίως γὰρ ἂν ἐπὶ πᾶσιν ἐγίνετο , ἀλλ’ ἐφ’ ἑτέρῳ τινὶ , ὃ οὐ φαίνεται . εἰ δὲ τοῦτο , χρήσιμα ἂν εἴη τὰ κεκρυμμένα . ἀλλὰ καὶ πόθεν , φασὶ , καταλαμβάνεται , ὅτι ἐπὶ μὲν τοῖσδέ τισι τοῖς φαινομένοις δυνατόν ἐστι τηρεῖν , ἐπὶ δὲ τοῖσδ’ οὐκ ἔτι ; οὐ ῥᾴδιον γὰρ τοῦτο ἀπ’ αὐτῶν τῶν φαινομένων , καθ’ ὅσον φαίνεται , ἐστὶν εἰδέναι . πάντες γὰρ ἂν ἐγίνωσκον καὶ οἱ ἰδιῶται , ἐφ’ οἷς φαινομένοις χρὴ τὴν τήρησιν ποιεῖσθαι , καὶ οὐδὲν διέφερεν ὑμῶν ἡ ἐμπειρία τῆς τῶν ἰδιωτῶν ἀπειρίας . εἰ δὲ μὴ προσπίπτει πᾶσιν , ἐφ’ οἷς φαινομένοις δεῖ τὰς τηρήσεις ποιῆσαι , μόνοις δὲ τοῖς τεχνίταις καταληπτόν ἐστι τοῦτο , τὰ συμφέροντα ἐπὶ τοῖς φαινομένοις , οὐχ ὡς φαινόμενά ἐστι , τηρεῖται . ὅτι γὰρ τόδε μὲν τὸ φαινόμενον , ἐφ’ οὗ τηρεῖν ἐστι , τόδε οὐκ ἔτι φαίνεται , ἀλλὰ κέκρυπται . χρήσιμον δὲ πάνυ ἐστὶ τοῦτο εἰδέναι , διόπερ χρήσιμά ἐστι τὰ κεκρυμμένα . πρὸς δὲ τοῖς εἰρημένοις , ἐπειδήπερ οἱ Ἐμπειρικοὶ λέγουσιν ἐπὶ τοῖσδε τοῖς προγεγενημένοις καὶ τοῖσδε τοῖς ἐνεστῶσι δεῖν τὰς τηρήσεις ποιεῖσθαι . διὰ τοῦτο γάρ τοι καὶ πολυπραγμονοῦσι τὰ παρεληλυθότα . ἄπειρα δὲ ἐστι καὶ τὰ παρόντα , ἐπ’ ἀπείροις δὲ τηρεῖν οὐ δυνατὸν , δηλονότι ἀδύνατον ἂν εἴη ἡ τοιαύτη τήρησις . πρὸς δὲ τοὺς Μεθοδικοὺς τὰ φαινόμενα ἐνδεικτικὰ τῶν συμφερόντων εἶναι οἰομένους ταῦτα λέγουσιν οἱ Λογικοί . τὰ φαινόμενα ἐξ ἑαυτῶν ἐστι καταληπτὰ , καὶ τοῖς ἰδιώταις οὖν φανεῖται . ἐπειδὴ δὲ καὶ ἐνδείκνυνται αἱ κοινότητες , συμπροσπίπτει δὲ τοῖς ἐνδεικνυμένοις τὰ ἐξ αὐτῶν λαμβανόμενα , δηλονότι τοῖς ἰδιώταις ἐνδείξονται αἱ κοινότητες , καὶ οὐδὲν τῶν ἰδιωτῶν διοίσετε . ὅτι δ’ ἀπὸ τῶν παθῶν ἡ ἔνδειξις τῶν συμφερόντων οὐ γίγνεται , διὰ τούτων ἐστὶν ἐπιδεῖξαι . τοῦ αὐτοῦ πάθους , οἷον φλεγμονῆς περὶ διαφέροντας τόπους ὑπαρχούσης , οἷον περὶ ὀφθαλμοὺς , ἢ ἧπαρ , ἢ στόμαχον , οὐ τῆς αὐτῆς θεραπείας , ἀλλὰ διαφόρων δέονται . ὀφθαλμῷ μὲν γὰρ φλεγμαίνοντι ὄπιόν ἐστι κατ’ ἄλληλα , στομάχῳ δὲ καὶ ἥπατι ἄλλο τι . τὸ δ’ ἔλαιον τῷ ὀφθαλμῷ κακωτικὸν , τὰ δ’ ἄλλα μέρη φλεγμαίνοντα παρηγορεῖ . δῆλον οὖν , ὅτι οὐκ ἀπὸ τῶν παθῶν συμφέροντα λαμβάνεται . τὸ γὰρ αὐτὸ ἐπὶ πάντων παρελαμβάνετο ἂν βοήθημα , τοῦ αὐτοῦ πάθους ὄντος , εἴπερ τὸ πάθος ἐνδεικτικὸν ἐγίνετο τῶν συμφερόντων . ἔστι δὲ καὶ οὕτως ἀνασκευάσαι τὸ ἀρέσκον τῷ Μεθοδικῷ · τοῦ αὐτοῦ πάθους περὶ τὸν αὐτὸν ὄντος τόπον , περὶ τὴν διαφορὰν τῆς αἰτίας διαφόρου θεραπείας οἱ ἄνθρωποι δέονται , οἷον ἐπὶ ἰσχουρίας . ἐὰν μὲν γὰρ ᾖ λίθος , λιθοτόμῳ χρώμεθα · ἐὰν δὲ πλῆθος οὔρου , καθετῆρι · ἐὰν δὲ φλεγμονὴ , καταπλάσματι . εἰ δ’ ἀπὸ τῶν παθῶν αἱ ἐνδείξεις τῶν συμφερόντων ἐγίνοντο , ἑνὸς ὑποκειμένου πάθους , μία ἂν καὶ ἡ αὐτὴ θεραπεία παρελαμβάνετο . οὐ παραλαμβάνεται δὲ μία θεραπεία τοῦ αὐτοῦ πάθους ὑποκειμένου , οὐκ ἄρα ἀπὸ τῶν παθῶν αἱ ἐνδείξεις τῶν συμφερόντων γίνονται .
Lemmas: ἐπεί τοίνυν ὁ τε κριτήριον παραδίδωμι ὁ λόγος , καί ὁ κοινός καί ἴδιος ὁ αἵρεσις ἐπέρχομαι , ἑξῆς ἀναγκαῖος εἄν εἰμί ὁ ἐπίκρισις ἕκαστος ὁ αἵρεσις ποιέω , ἔπειτα οὕτως ὁ ὑγιής δόξα προστίθημι . ὁ μέν οὖν Ἐμπειρικός καί μεθοδικός ἀντιλέγω ὁ λογικός ἄχρηστος φημί εἰμί ὁ ὁ κρύπτω κατάληψις · μηδείς γάρ ἀπό κρύπτω χρήσιμος εὑρίσκω . πρός οὗτος δέ ἀπαντάω ὁ λογικός ἰδίως πρός ἑκάτερος αἵρεσις · καί πρότερος γε πρός ὁ Ἐμπειρικός φημί , ὅτι οὐ ἐπαρκέω ὁ φαίνω πρός ὁ τηρέω ἐπί αὐτός ὁ συμφέρω · χρεία γάρ καί ὁ κρύπτω · ἀπό γάρ οὗτος ὁ ὁ συμφέρω ἐνδείκνυμι γίγνομαι . τεκμήριον δέ , ( αὐτός γάρ σύ οὐ ἐπί πᾶς ὁ φαίνω τηρέω , ἀλλά ἐπί τις ) ὡς εἄν πλέω τίς ἔχω ὁ φαίνω , ἐπί ὅς τηρέω χρή , ὅς οὖον φαίνω . εἰμί δέ οὗτος , εὔχρηστος εἄν εἰμί ὁ κρύπτω . ὁ οὖν φαίνω , ἤτοι ὡς φαίνω πρός εὕρεσις ὁ συμφέρω λαμβάνω καί πᾶς εἰμί χρήσιμος , ἢ οὖον . ὁ μέν οὖν πᾶς λέγω χρήσιμος εἰμί , ἀπίθανος . εἰμί δέ μή πᾶς εἰμί χρήσιμος , ἀνάγκη ὁ φαίνω πλέω τίς ὁ χρήσιμος ἔχω , ὅσπερ οὐ αἴσθησις εἰμί καταλαμβάνω , ἀλλά λόγος . ὁ δέ λόγος ὁ κρύπτω καταλαμβάνω , χρήσιμος ἄρα λόγος , καί ὁ κρύπτω . εἰμί γάρ ὁ φαίνω , ὅς φαίνω εἰμί , μή διαφέρω ἀλλήλων δηλονότι , ἢ ὁμοίως ἅπας πρός τήρησις , ὅς καί ἐπί ἑαυτοῦ , χρησιμεύω , ὥστε καί ἐπί ὁ μικρός , ὁ τε παρέρχομαι καί ὁ ἐνίστημι εἰμί εἄν , εἰμί οὗτος ἀδύνατος . πῶς γάρ εἄν ἐπί ὁ στρωμνή , καί ὁ κλίνη , ἐπί ὅς κατακλίνω ὁ νοσέω , καί ὁ ὅμοιος , τήρησις τις ; φανερός οὖν , ὡς οὐ ἐπί ὁ φαίνω , ὡς φαίνω εἰμί , ὁ τήρησις γίγνομαι . ὁμοίως γάρ εἄν ἐπί πᾶς γίγνομαι , ἀλλά ἐπί ἕτερος τις , ὅς οὖον φαίνω . εἰμί δέ οὗτος , χρήσιμος εἄν εἰμί ὁ κρύπτω . ἀλλά καί πόθεν , φημί , καταλαμβάνω , ὅτι ἐπί μέν ὅδε τις ὁ φαίνω δυνατός εἰμί τηρέω , ἐπί δέ ὅδε οὐ ἔτι ; οὖον ῥᾴδιος γάρ οὗτος ἀπό αὐτός ὁ φαίνω , κατά ὅσος φαίνω , εἰμί οἶδα . πᾶς γάρ εἄν γιγνώσκω καί ὁ ἰδιώτης , ἐπί ὅς φαίνω χρή ὁ τήρησις ποιέω , καί οὐδείς διαφέρω σύ ὁ ἐμπειρία ὁ ὁ ἰδιώτης ἀπειρία . εἰμί δέ μή προσπίπτω πᾶς , ἐπί ὅς φαίνω δεῖ ὁ τηρέω ποιέω , μόνος δέ ὁ τεχνίτης καταληπτός εἰμί οὗτος , ὁ συμφέρω ἐπί ὁ φαίνω , οὐ ὡς φαίνω εἰμί , τηρέω . ὅτι γάρ ὅδε μέν ὁ φαίνω , ἐπί ὅς τηρέω εἰμί , ὅδε οὐ ἔτι φαίνω , ἀλλά κρύπτω . χρήσιμος δέ πάνυ εἰμί οὗτος οἶδα , διόπερ χρήσιμος εἰμί ὁ κρύπτω . πρός δέ ὁ εἴρω , ἐπεί ὁ ἐμπειρικός λέγω ἐπί ὅδε ὁ προγίγνομαι καί ὅδε ὁ ἐνίστημι δήω ὁ τηρέω ποιέω . διά οὗτος γάρ ὅς καί πολυπραγμονέω ὁ παρέρχομαι . ἤπειρος δέ εἰμί καί ὁ πάρειμι , ἐπί ἤπειρος δέ τηρέω οὖον δυνατός , δηλονότι ἀδύνατος εἄν εἰμί ὁ τοιοῦτος τήρησις . πρός δέ ὁ μεθοδικός ὁ φαίνω ἐνδεικτικός ὁ συμφέρω εἰμί οἴομαι οὗτος λέγω ὁ λογικός . ὁ φαίνω ἐκ ἑαυτοῦ εἰμί καταληπτός , καί ὁ ἰδιώτης οὖν φαίνω . ἐπεί δέ καί ἐνδείκνυμι ὁ κοινότης , συμπροσπίπτω δέ ὁ ἐνδείκνυμι ὁ ἐκ αὐτός λαμβάνω , δηλονότι ὁ ἰδιώτης ἐνδείκνυμι ὁ κοινότης , καί οὐδείς ὁ ἰδιώτης διαφέρω . ὅτι δέ ἀπό ὁ πάθος ὁ ἔνδειξις ὁ συμφέρω οὖον γίγνομαι , διά οὗτος εἰμί ἐπιδείκνυμι . ὁ αὐτός πάθος , οἷος φλεγμονή περί διαφέρω τόπος ὑπάρχω , οἷος περί ὀφθαλμός , ἢ ἧπαρ , ἢ στόμαχος , οὖον ὁ αὐτός θεραπεία , ἀλλά διάφορος δήω . ὀφθαλμός μέν γάρ φλεγμαίνω ὄπιον εἰμί κατά ἀλλήλων , στόμαχος δέ καί ἧπαρ ἄλλος τίς . ὁ δέ ἔλαιον ὁ ὀφθαλμός κακωτικός , ὁ δέ ἄλλος μέρος φλεγμαίνω παρηγορέω . δῆλος οὖν , ὅτι οὐ ἀπό ὁ πάθος συμφέρω λαμβάνω . ὁ γάρ αὐτός ἐπί πᾶς παραλαμβάνω εἄν βοήθημα , ὁ αὐτός πάθος εἰμί , εἴπερ ὁ πάθος ἐνδεικτικός γίγνομαι ὁ συμφέρω . εἰμί δέ καί οὕτως ἀνασκευάζω ὁ ἀρέσκω ὁ Μεθοδικός · ὁ αὐτός πάθος περί ὁ αὐτός εἰμί τόπος , περί ὁ διαφορά ὁ αἴτιος διάφορος θεραπεία ὁ ἄνθρωπος δήω , οἷος ἐπί ἰσχουρία . ἐάν μέν γάρ εἰμί λίθος , λιθοτομέω χράω · ἐάν δέ πλῆθος ὅρος , καθετήρ · ἐάν δέ φλεγμονή , κατάπλασμα . εἰμί δέ ἀπό ὁ πάθος ὁ ἐνδείκνυμι ὁ συμφέρω γίγνομαι , εἷς ὑπόκειμαι πάθος , εἷς εἄν καί ὁ αὐτός θεραπεία παραλαμβάνω . οὖον παραλαμβάνω δέ εἷς θεραπεία ὁ αὐτός πάθος ὑπόκειμαι , οὐ ἄρα ἀπό ὁ πάθος ὁ ἐνδείκνυμι ὁ συμφέρω γίγνομαι .