pseudo-galenus.de-optima-secta-ad-thrasybulum-liber 4
Συνίσταται γὰρ τὰ θεωρήματα ἤτοι ἐπὶ τοῖς φαινομένοις , ἢ ἐπὶ τοῖς ἐξ ἑτέρων καταλαμβανομένοις , ἢ ἐπὶ τοῖς προαποδεδειγμένοις , ἢ ἐπὶ τοῖς ἐναργέσιν , κατὰ τοιοῦτόν τινα τρόπον . ἐπὶ μὲν τοῖς φαινομένοις οὕτως . ἐντυχών τις πλείοσι καρδιοτρώτοις ἀποθνήσκουσιν , ἐζήτησε τοῦ θανάτου τὴν αἰτίαν . λογιζόμενος οὖν εὕρισκε μήτε δι’ ἔνδειαν δυνάμεως , μήτε δι’ ἀπορίαν ὕλης βοηθημάτων ἀποθνήσκοντας , ἀλλὰ διὰ τὴν ἐπίκαιρον χρείαν τοῦ μέρους . ἐπιγνοὺς οὖν , ὅτι ἄνευ τῆς τοῦ μέρους τούτου ἐνεργείας καὶ τῆς περιγινομένης ἀπ’ αὐτοῦ τῷ σώματι χρείας σώζεσθαι τὸ ζῶον οὐ δύναται , συνθείς τε τῷ λογισμῷ τὰ ἐπὶ τῶν φαινομένων εὑρημένα , πεποίηκε τοῦτο τὸ θεώρημα · εἴ τίς ἐστι καρδιότρωτος , ἐκεῖνος ἀποθανεῖται . τὸ οὖν κατ’ ἀκολουθίαν τῶν φαινομένων τῷ λογισμῷ εὑρεθὲν καὶ καθολικῶς ἐξενεχθέν ἐστι θεώρημα . μᾶλλον δ’ ἐπὶ τοῖς φαινομένοις συνίσταται τὸ θεώρημα , ὡς ἀπὸ τῶν φαινομένων ἐν τῇ φλεγμονῇ · εἴ τις φλεγμονὴν ἔχει , ἐκεῖνος ὄγκον ἔχει ἀντίτυπον , σφυγματῶδες ἄλγημα ἐπιφέροντα . γίνεται οὖν τὰ φαινόμενα ἀρχὴ εὑρέσεως τῶν θεωρημάτων . τὰ δὲ θεωρήματα ἐπὶ τοῖς φαινομένοις κατ’ ἀκολουθίαν εὑρεθέντα ἀρχὴ συστάσεως τέχνης . καὶ ἐπὶ μὲν τοῖς φαινομένοις κατὰ τοιοῦτόν τινα τρόπον συνίσταται τὸ θεώρημα . ἐπὶ δὲ τοῖς ἐξ ἑτέρων καταλαμβανομένοις τὸ θεώρημα οὕτω συνίσταται · εἴ τινι τάδε τὰ συμπτώματά ἐστιν , ἐκεῖνος ἐν πλήθει αἵματός ἐστιν . ᾧ τάδε παρέπεται , ἐκείνῳ ἧπαρ , ἢ νεφρὸς , ἤ τι τοιοῦτον ἔπαθεν . ἐπὶ δὲ τοῖς προαποδεδειγμένοις οὕτω συνίσταται τὸ θεώρημα . ἀποδειχθέντος γὰρ τοῦ ὅτι πέψις ἐστὶ , καὶ τὰ πεπτόμενα χεῖταί τε καὶ ὑγραίνεται , ἔπειτα οὕτως ἀναδίδοται , καὶ ὅτι οἱ νοσοῦντες δέονται τῶν μὴ πολλῆς κατεργασίας δεομένων τροφῶν , ἐπὶ τούτοις γίγνεται τὸ θεώρημα τοῦτο · αἱ ὑγραὶ δίαιται πᾶσαι τοῖσι πυρεταίνουσι συμφέρουσιν . ἐπὶ δὲ τοῖς ἐναργέσιν οὕτω , καὶ πᾶν τὸ πολὺ τῇ φύσει πολέμιον , καὶ οὐ πλησμονὴ , οὐ λιμὸς , οὐδ’ ἄλλο ἀγαθὸν οὐδὲν , ὅ τι ἂν μᾶλλον τῆς φύσεώς ἐστι . καὶ ὅκου πλησμονὴ τίκτει νοσήματα , κένωσις ἰῆται . ἐναργοῦς γὰρ ὄντος , ἐφ’ ὧν μὲν , ὅτι τῶν ὑπὲρ τὴν δύναμιν , ἐφ’ ὅτι τοῦ ποιοῦντος περιαιρεθέντος , οὐκ ἂν γένοιτο τὸ γιγνόμενον , συνετέθη τὰ εἰρημένα θεωρήματα . ἔστι δὲ πᾶν θεώρημα καθολικόν τε καὶ βέβαιον . πεπλάνηνται οὖν οἱ τὴν τέχνην στοχαστικὴν εἶναι λέγοντες , διότι στοχαστικὰ ἔχει τὰ θεωρήματα . οὐ γάρ ἀπὸ τοῦ θεωρήματος στοχαστικὴ λέγεται , ἕστηκε γὰρ ταῦτα , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς πράξεως , καὶ τῆς τῶν ἰατρευόντων ἐνεργείας . αὐτὴ γὰρ ἄστατον ἔχουσα τὴν ἐπιτυχίαν , στοχαστικὴν τὴν τέχνην ποιεῖ , ἐπεὶ τὰ θεωρήματα ἁπασῶν τῶν τεχνῶν ὁμοίως βέβαιά τέ ἐστι καὶ ἑστηκότα . παρὰ δὲ τὸ μὴ βεβαίους εἶναι τῶν τεχνῶν ἁπασῶν τὰς ἐπιτυχίας , στοχαστικαί τινες τῶν τεχνῶν εἶναι λέγονται , ὅσαι ἄστατον ἔχουσιν , ὡς ἔφην , τὴν ἐπιτυχίαν . ἐπειδὴ δὲ τὸ χρήσιμον τῇ πρὸς τὸ τέλος ἀναφορᾷ ἔφαμεν δεῖν κρίνεσθαι , ἀναγκαῖον ἂν εἴη ὑποδεῖξαι τὸ τῆς τέχνης τέλος , ἵνα , προδήλου τούτου γεγονότος , πρόδηλον ᾖ , ἐφ’ ὅπερ χρὴ ἀναφέροντα κρίνειν τὸ χρήσιμον .
Lemmas: συνίστημι γάρ ὁ θεώρημα ἤτοι ἐπί ὁ φαίνω , ἢ ἐπί ὁ ἐκ ἕτερος καταλαμβάνω , ἢ ἐπί ὁ προαποδείκνυμι , ἢ ἐπί ὁ ἐναργής , κατά τοιοῦτος τις τρόπος . ἐπί μέν ὁ φαίνω οὕτως . ἐντυγχάνω τις πλείων καρδιότρωτος ἀποθνῄσκω , ζητέω ὁ θάνατος ὁ αἴτιος . λογίζομαι οὖν εὑρίσκω μήτε διά ἔνδεια δύναμις , μήτε διά ἀπορία ὕλη βοήθημα ἀποθνήσκω , ἀλλά διά ὁ ἐπίκαιρος χρεία ὁ μέρος . ἐπιγιγνώσκω οὖν , ὅτι ἄνευ ὁ ὁ μέρος οὗτος ἐνέργεια καί ὁ περιγίγνομαι ἀπό αὐτός ὁ σῶμα χρεία σῴζω ὁ ζῷον οὖον δύναμαι , συντίθημι τε ὁ λογισμός ὁ ἐπί ὁ φαίνω εὑρίσκω , ποιέω οὗτος ὁ θεώρημα · εἰμί τίς εἰμί καρδιότρωτος , ἐκεῖνος ἀποθνῄσκω . ὁ οὖν κατά ἀκολουθία ὁ φαίνω ὁ λογισμός εὑρίσκω καί καθολικός ἐκφέρω εἰμί θεώρημα . μᾶλλον δέ ἐπί ὁ φαίνω συνίστημι ὁ θεώρημα , ὡς ἀπό ὁ φαίνω ἐν ὁ φλεγμονή · εἰμί τις φλεγμονή ἔχω , ἐκεῖνος ὄγκος ἔχω ἀντίτυπος , σφυγματώδης ἄλγημα ἐπιφέρω . γίγνομαι οὖν ὁ φαίνω ἀρχή εὕρεσις ὁ θεώρημα . ὁ δέ θεώρημα ἐπί ὁ φαίνω κατά ἀκολουθία εὑρίσκω ἀρχή σύστασις τέχνη . καί ἐπί μέν ὁ φαίνω κατά τοιοῦτος τις τρόπος συνίστημι ὁ θεώρημα . ἐπί δέ ὁ ἐκ ἕτερος καταλαμβάνω ὁ θεώρημα οὗτος συνίστημι · εἰμί τις ὅδε ὁ σύμπτωμα εἰμί , ἐκεῖνος ἐν πλῆθος αἷμα εἰμί . ὅς ὅδε παρέπομαι , ἐκεῖνος ἧπαρ , ἢ νεφρός , ἤ τίς τοιοῦτος πάσχω . ἐπί δέ ὁ προαποδείκνυμι οὗτος συνίστημι ὁ θεώρημα . ἀποδείκνυμι γάρ ὁ ὅτι πέψις εἰμί , καί ὁ πέσσω χέω τε καί ὑγραίνω , ἔπειτα οὕτως ἀναδίδωμι , καί ὅτι ὁ νοσέω δήω ὁ μή πολύς κατεργασία δήω τροφή , ἐπί οὗτος γίγνομαι ὁ θεώρημα οὗτος · ὁ ὑγρός δίαιτα πᾶς ὅς πυρεταίνω συμφέρω . ἐπί δέ ὁ ἐναργής οὗτος , καί πᾶς ὁ πολύς ὁ φύσις πολέμιος , καί οὖον πλησμονή , οὖον λιμός , οὐδέ ἄλλος ἀγαθός οὐδείς , ὅς τίς εἄν μᾶλλον ὁ φύσις εἰμί . καί ὅπου πλησμονή τίκτω νόσημα , κένωσις ἰάομαι . ἐναργής γάρ εἰμί , ἐπί ὅς μέν , ὅτι ὁ ὑπέρ ὁ δύναμις , ἐπί ὅτι ὁ ποιέω περιαιρέω , οὐ εἄν γίγνομαι ὁ γίγνομαι , συντίθημι ὁ εἴρω θεώρημα . εἰμί δέ πᾶς θεώρημα καθολικός τε καί βέβαιος . πλανάω οὖν ὁ ὁ τέχνη στοχαστικός εἰμί λέγω , διότι στοχαστικός ἔχω ὁ θεώρημα . οὖον γάρ ἀπό ὁ θεώρημα στοχαστικός λέγω , ἵστημι γάρ οὗτος , ἀλλά ἀπό ὁ πρᾶξις , καί ὁ ὁ ἰατρεύω ἐνέργεια . αὐτός γάρ ἄστατος ἔχω ὁ ἐπιτυχία , στοχαστικός ὁ τέχνη ποιέω , ἐπεί ὁ θεώρημα ἅπας ὁ τέχνη ὁμοίως βέβαιος τε εἰμί καί ἵστημι . παρά δέ ὁ μή βέβαιος εἰμί ὁ τέχνη ἅπας ὁ ἐπιτυχία , στοχαστικός τις ὁ τέχνη εἰμί λέγω , ὅσος ἄστατος ἔχω , ὡς φημί , ὁ ἐπιτυχία . ἐπεί δέ ὁ χρήσιμος ὁ πρός ὁ τέλος ἀναφορά φημί δήω κρίνω , ἀναγκαῖος εἄν εἰμί ὑποδείκνυμι ὁ ὁ τέχνη τέλος , ἵνα , πρόδηλος οὗτος γίγνομαι , πρόδηλος εἰμί , ἐπί ὅσπερ χρή ἀναφέρω κρίνω ὁ χρήσιμος .