pseudo-galenus.de-historia-philosophica 21
Θαλῆς καὶ οἱ ἀπ’ αὐτοῦ μίαν εἶναι τὴν γῆν ὑπολαμβάνουσι · τῶν δὲ Πυθαγορείων τινὲς δύο καὶ ταύτην εἶναι καὶ τὴν ἀντίχθονά φασιν . οἱ Στωϊκοὶ δὲ γῆν εἶναι μίαν καὶ πεπερασμένην . Μητρόδωρος δὲ τὴν γῆν ὑπόστασιν εἶναι καὶ οἱονεὶ τρύγα τοῦ ὕδατος νομίζει ὡς τὸν ἥλιον τοῦ ἀέρος . Θαλῆς καὶ οἱ ἀπ’ αὐτοῦ σφαιροειδῆ τὴν γῆν νομίζουσιν . Ἀναξίμανδρος δὲ λίθῳ κίονι τὴν γῆν προσφερεῖ τῶν ἐπιπέδων . Ἀναξιμένης τραπεζοειδῆ . Λεύκιππος τυμπανοειδῆ , Δημόκριτος δισκοειδῆ μὲν τῷ πλάτει , κοίλην δὲ τὸ μέσον τῷ μεγέθει . Οἱ ἀπὸ Θάλεω μέσην τὴν γῆν οἴονται εἶναι . Ξενοφάνης πρώτην τὴν γῆν ἐκ τοῦ κατωτέρου μέρους εἰς ἄπειρον βάθος ἐῤῥιζῶσθαι , ἐξ ἀέρος δὲ καὶ πυρὸς συμπαγῆναι . Φιλόλαος ὁ Πυθαγόρειος τὸ μὲν πῦρ μέσον . τοῦτο γὰρ εἶναι τοῦ παντὸς ἑστίαν · ἑτέραν δὲ τὴν ἀντίχθονα . τρίτην δὲ τὴν οἰκουμένην ἐξ ἐναντίας κειμένην καὶ περιφερομένην τῇ ἀντίχθονι . Παρμενίδης ὁ πρῶτος ἀφώρισε τοὺς οἰκουμένους τόπους ὑπὸ τὰς δύο ζώνας τροπικὰς εἶναι τὴν γῆν . Λεύκιππος παρεκπεσεῖν τὴν γῆν εἰς τὰ μεσημβρινὰ μέρη διὰ τὴν ἐν τοῖς μεσμβρινοῖς ἀραιότητα , ἅτε δὴ πεπηγότων τῶν βορείων διὰ τὸ κατεψῦχθαι τοῖς κρυμοῖς , τῶν δὲ ἀντιθέτων πεπυρωμένων . Δημόκριτος διὰ τὸ ἀσθενέστερον εἶναι τὸ μεσημβρινὸν τοῦ περιέχοντος αὐξομένην τὴν γῆν κατὰ τοῦτο ἐγκλιθῆναι . τὰ γὰρ βόρεια ἄκρατα , τὰ δὲ μεσημβρινὰ κέκραται . ὅθεν κατὰ τοῦτο βεβάρυται , ὅπου περισσή ἐστι τοῖς καρποῖς καὶ τῇ αὐξήσει . Οἱ μὲν ἄλλοι μένειν τὴν γῆν ὑπολαμβάνουσι . Φιλόλαος δὲ ὁ Πυθαγόρειος κύκλῳ περιφέρεσθαι περὶ τὸ πῦρ κατὰ κύκλου λοξοῦ ὁμοιοτρόπως ἡλίῳ καὶ σελήνῃ . Ἡρακλείδης δὲ ὁ Ποντικὸς καὶ Ἔκφαντος ὁ Πυθαγόρειος κινητὴν γῆν , οὐ μήν γε μεταβατικῶς , ἀλλὰ τροχοῦ δίκην ἐνζωνισμένην ἀπὸ δυσμῆς ἐπ’ ἀνατολὴν περὶ τὸ ἴδιον αὐτῆς κέντρον . κατ’ ἀρχὰς μὲν πλάζεσθαι τὴν γῆν φησιν ὁ Δημόκριτος διά τε μικρότητα καὶ κουφότητα , πυκνωθεῖσαν δὲ τῷ χρόνῳ καὶ βαρυνθεῖσαν καταστῆναι . Τῶν Πυθαγορείων τινὲς τὴν γῆν ἀναλόγως τῇ τοῦ παντὸς οὐρανοῦ σφαίρᾳ διῃρῆσθαι εἰς πέντε ζώνας , ἀρκτικὴν , ἀνταρκτικὴν , θερινὴν , χειμερινὴν , ἰσημερινήν · ὧν ἡ μέση τὸ μέσον τῆς γῆς ὁρίζεται διακεκαυμένης . ἡ δὲ οἰκητή ἐστι μέση τῆς θερινῆς καὶ τῆς χειμερινῆς εὔκρατος οὖσα . Θαλῆς μὲν καὶ Δημόκριτος ὕδατι τὴν αἰτίαν τῶν σεισμῶν προσάπτουσιν · οἱ δὲ Στωϊκοὶ σεισμὸν εἶναι λέγουσι τὸ ἐκ τῆς γῆς ὑγρὸν εἰς ἀέρα διακρινόμενον καὶ ἐκπῖπτον . Ἀναξιμένης ξηρότητα καὶ ὑγρότητα τῆς γῆς αἰτίαν τῶν σεισμῶν , ὧν τὴν μὲν αὐχμοὶ γεννῶσι , τὴν δὲ ἐπομβρίαι . Ἀναξαγόρας ἀέρος ἀποδύσει τῇ μὲν πυκνότητι τῆς ἐπιφανείας προσπίπτοντος , τῷ δὲ ἔκκρισιν λαβεῖν μὴ δύνασθαι τρόμῳ τὸ περιέχον κραδαίνοντος . Ἀριστοτέλης δὲ πνεῦμα τῆς κινήσεως , ὅταν ἔσω τύχῃ ῥυὲν τὸ ἔξω ἀναθυμιώμενον διὰ τὴν τοῦ ψυχροῦ πανταχόθεν ἀντιπερίστασιν κάτωθεν καὶ ἄνωθεν αὐτοῦ περιστάντος · τὸ γάρ θερμὸν ἀνωτέρω γενέσθαι σπεύδει , ἅτε δὴ κοῦφον ὄν · καὶ διὰ τοῦτο ἐν ἀπολείψει γενομένης τῆς ὑγρᾶς ἀναθυμιάσεως τῇ ἀντισπάσει καὶ τοῖς ἀντελιγμοῖς τὸν σεισμὸν ποιεῖ . Μητρόδωρος μηδὲν ἐν τῷ οἰκείῳ τύπῳ σῶμα κινεῖσθαι , εἰ μὴ τις προσώσειεν ἢ καθελκύσειεν κατ’ ἐνέργειαν · διὸ μηδὲ τὴν γῆν , ἅτε δὴ κειμένην φυσικῶς κινεῖσθαι , τόπους δέ τινας αὐτῆς νοστεῖν τοῖς ἄλλοις . Παρμενίδης καὶ Δημόκριτος διὰ τὸ πανταχόθεν ἴσον ἀφεστῶσαν μένειν ἐπὶ τῆς ἰσοῤῥοπίας , οὐκ ἔχουσαν αἰτίαν δι’ ἣν δεῦρο μᾶλλον ἢ ἐκεῖσε ῥέψειεν ἄν . δια τοῦτο μόνον μὲν κραδαίνεσθαι , μὴ κινεῖσθαι δέ . Ἀναξιμένης διὰ τὸ πλάτος ἐποχεῖσθαι τῷ ἀέρι · οἱ δέ φασιν ἐφ’ ὕδατος καθάπερ τὰ πλατανώδη καὶ σανιδώδη ἐπὶ τῶν ὑδάτων , διὰ τοῦτο κινεῖσθαι . Πλάτων πάσης μὲν κινήσεως ἓξ εἶναι περιστάσεις , ἄνω , κάτω , ἐπὶ τὰ δεξιὰ καὶ θάτερα , ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν · κατ’ οὐδεμίαν δὲ τούτων ἐνδέχεσθαι τὴν γῆν κινεῖσθαι ἐν τῷ πανταχόθεν κατωτάτην κειμένην , μένειν μὲν ἀκίνητον μηδὲν ἔχουσαν ἐξαίρετον εἰς τὸ ῥέπειν μᾶλλον , τόπους δ’ αὐτῆς κατ’ ἀραιότητα σαλεύεσθαι . Ἐπίκουρος ἐνδέχεσθαι μὲν ὑπὸ τοῦ πάχους ἀέρος τοῦ ὑποκειμένου ὑδατώδους ὄντος ἀνακρουομένην αὐτὴν καὶ οἷον ὑποτυπτομένην κινεῖσθαι . ἐνδέχεσθαι δὲ καὶ σηραγγώδη τοῖς κατωτέρω μέρεσι καθεστῶσαν ὑπὸ τοῦ διασπειρομένου πνεύματος εἰς τὰς ἀντροειδεῖς κοιλότητας ἐμπίπτοντας σαλεύεσθαι .
Lemmas: Θαλῆς καί ὁ ἀπό αὐτός εἷς εἰμί ὁ γῆ ὑπολαμβάνω · ὁ δέ Πυθαγόρειος τις δύο καί οὗτος εἰμί καί ὁ ἀντίχθων φημί . ὁ στωϊκός δέ γῆ εἰμί εἷς καί περαίνω . Μητρόδωρος δέ ὁ γῆ ὑπόστασις εἰμί καί οἱονεί τρύξ ὁ ὕδωρ νομίζω ὡς ὁ ἥλιος ὁ ἀήρ . Θαλῆς καί ὁ ἀπό αὐτός σφαιροειδής ὁ γῆ νομίζω . Ἀναξίμανδρος δέ λίθος κίων ὁ γῆ προσφερής ὁ ἐπίπεδος . Ἀναξιμένης τραπεζοειδής . Λεύκιππος τυμπανοειδής , Δημόκριτος δισκοειδής μέν ὁ πλάτος , κοῖλος δέ ὁ μέσος ὁ μέγεθος . ὁ ἀπό Θάλης μέσος ὁ γῆ οἴομαι εἰμί . Ξενοφάνης πρῶτος ὁ γῆ ἐκ ὁ κατώτερος μέρος εἰς ἤπειρος βάθος ῥιζόω , ἐκ ἀήρ δέ καί πυρός συμπάσσω . Φιλόλαος ὁ Πυθαγόρειος ὁ μέν πῦρ μέσος . οὗτος γάρ εἰμί ὁ πᾶς ἑστία · ἕτερος δέ ὁ ἀντίχθων . τρίτος δέ ὁ οἰκέω ἐκ ἐναντίος κεῖμαι καί περιφέρω ὁ ἀντίχθων . Παρμενίδης ὁ πρῶτος ἀφορίζω ὁ οἰκέω τόπος ὑπό ὁ δύο ζώνη τροπικός εἰμί ὁ γῆ . Λεύκιππος παρεκπίτνω ὁ γῆ εἰς ὁ μεσημβρινός μέρος διά ὁ ἐν ὁ μεσμβρινοος ἀραιότης , ἅτε δή πήγνυμι ὁ βόρειος διά ὁ καταψύχω ὁ κρυμός , ὁ δέ ἀντίθετος πυρόω . Δημόκριτος διά ὁ ἀσθενής εἰμί ὁ μεσημβρινός ὁ περιέχω αὐξάνω ὁ γῆ κατά οὗτος ἐγκλίνω . ὁ γάρ βόρειος ἄκρατος , ὁ δέ μεσημβρινός κεράννυμι . ὅθεν κατά οὗτος βάορυ , ὅπου περισσός εἰμί ὁ καρπός καί ὁ αὐξάνω . ὁ μέν ἄλλος μένω ὁ γῆ ὑπολαμβάνω . Φιλόλαος δέ ὁ Πυθαγόρειος κύκλος περιφέρω περί ὁ πῦρ κατά κύκλος λοξός ὁμοιότροπος ἥλιος καί σελήνη . Ἡρακλείδης δέ ὁ Ποντικός καί Ἔκφαντος ὁ Πυθαγόρειος κινητός γῆ , οὖον μείς γε μεταβατικός , ἀλλά τροχός δίκη ἐνζώννυμι ἀπό δυσμή ἐπί ἀνατολή περί ὁ ἴδιος αὐτός κέντρον . κατά ἀρχή μέν πλάζω ὁ γῆ φημί ὁ Δημόκριτος διά τε μικρότης καί κουφότης , πυκνόω δέ ὁ χρόνος καί βαρύνω καθίστημι . ὁ Πυθαγόρειος τις ὁ γῆ ἀνάλογος ὁ ὁ πᾶς οὐρανός σφαῖρα διαιρέω εἰς πέντε ζώνη , ἀρκτικός , ἀνταρκτικός , θερινός , χειμερινός , ἰσημερινός · ὅς ὁ μέσος ὁ μέσος ὁ γῆ ὁρίζω διακαίω . ὁ δέ οἰκητός εἰμί μέσος ὁ θερινός καί ὁ χειμερινός Εὔκρατος εἰμί . Θαλῆς μέν καί Δημόκριτος ὕδωρ ὁ αἴτιος ὁ σεισμός προσάπτω · ὁ δέ στωϊκός σεισμός εἰμί λέγω ὁ ἐκ ὁ γῆ ὑγρός εἰς ἀήρ διακρίνω καί ἐκπίπτω . Ἀναξιμένης ξηρότης καί ὑγρότης ὁ γῆ αἴτιος ὁ σεισμός , ὅς ὁ μέν αὐχμός γεννάω , ὁ δέ ἐπομβρία . Ἀναξαγόρας ἀήρ ἀποδύω ὁ μέν πυκνότης ὁ ἐπιφάνεια προσπίπτω , ὁ δέ ἔκκρισις λαμβάνω μή δύναμαι τρόμος ὁ περιέχω κραδαίνω . Ἀριστοτέλης δέ πνεῦμα ὁ κίνησις , ὅταν εἴδομαι τυγχάνω ῥέω ὁ ἔξω ἀναθυμιάω διά ὁ ὁ ψυχρός πανταχόθεν ἀντιπερίστασις κάτωθεν καί ἄνωθεν αὐτός περιίστημι · ὁ γάρ θερμός ἀνωτέρω γίγνομαι σπεύδω , ἅτε δή κοῦφος εἰμί · καί διά οὗτος ἐν ἀπολείπω γίγνομαι ὁ ὑγρός ἀναθυμίασις ὁ ἀντίσπασις καί ὁ ἀντελιγμός ὁ σεισμός ποιέω . Μητρόδωρος μηδείς ἐν ὁ οἰκεῖος τύπος σῶμα κινέω , εἰμί μή τις προσῴζω ἢ καθέλκω κατά ἐνέργεια · διό μηδέ ὁ γῆ , ἅτε δή κεῖμαι φυσικός κινέω , τόπος δέ τις αὐτός νοστέω ὁ ἄλλος . Παρμενίδης καί Δημόκριτος διά ὁ πανταχόθεν ἴσος ἀφίστημι μένω ἐπί ὁ ισορροπία , οὐ ἔχω αἴτιος διά ὅς δεῦρο μᾶλλον ἢ ἐκεῖσε ῥέπω ἄν . διά οὗτος μόνος μέν κραδαίνω , μή κινέω δέ . Ἀναξιμένης διά ὁ πλάτος ἐποχέομαι ὁ ἀήρ · ὁ δέ φημί ἐπί ὕδωρ καθάπερ ὁ πλατανώδης καί σανιδώδης ἐπί ὁ ὕδωρ , διά οὗτος κινέω . Πλάτων πᾶς μέν κίνησις ἓξ εἰμί περίστασις , ἄνω , κάτω , ἐπί ὁ δεξιός καί ἕτερος , ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν · κατά οὐδείς δέ οὗτος ἐνδέχομαι ὁ γῆ κινέω ἐν ὁ πανταχόθεν κάτος κεῖμαι , μένω μέν ἀκίνητος μηδείς ἔχω ἐξαίρω εἰς ὁ ῥέπω μᾶλλον , τόπος δέ αὐτός κατά ἀραιότης σαλεύω . Ἐπίκουρος ἐνδέχομαι μέν ὑπό ὁ πάχος ἀήρ ὁ ὑπόκειμαι ὑδατώδης εἰμί ἀνακρούω αὐτός καί οἷος ὑποτύπτω κινέω . ἐνδέχομαι δέ καί σηραγγώδης ὁ κατωτέρω μέρος καθίστημι ὑπό ὁ διασπείρω πνεῦμα εἰς ὁ ἀντροειδής κοιλότης ἐμπίτνω σαλεύω .