pseudo-galenus.de-historia-philosophica 11
Πυθαγόρας πρῶτος ὠνόμασε τὴν τῶν ὅλων περιοχὴν κόσμον ἐκ τῆς ἐν αὐτῷ τάξεως . Θαλῆς ἕνα τὸν κόσμον . Δημόκριτος καὶ Ἐπίκουρος καὶ ὁ τούτου καθηγητὴς Λεύκιππος ἀπείρους κόσμους ἐν τῷ ἀπείρῳ κενῷ . Ἐμπεδοκλῆς τὸν τοῦ ἡλίου δρόμον εἶναι περιγραφὴν τοῦ πέρατος τοῦ κόσμου . οἱ Στωϊκοὶ διαφέρειν τὸ πᾶν καὶ τὸ ὅλον . τὸ μὲν γάρ ἅπαν εἶναι σὺν τῷ κενῷ ἄπειρον , ὅλον δὲ χωρὶς τοῦ κενοῦ τὸν κόσμον , ὥστε οὐ τὸ αὐτὸ εἶναι τὸ ὅλον καὶ τὸν κόσμον . Οἱ μὲν Στωικοὶ τὸν κόσμον σφαιροειδῆ , ἄλλοι κωνοειδῆ , ἄλλοι ὠοειδῆ . Ἐπίκουρος ἐνδέχεσθαι τούτων ἕκαστον . Οἱ μὲν ἅλλοι πάντες ἔμψυχόν τε τὸν κόσμον καὶ προνοίᾳ διοικούμενον . Δημόκριτος δὲ καὶ Ἐπίκουρος καὶ ὅσοι εἰσάγουσι τὰ ἄτομα καὶ τὸ κενὸν οὐδέτερον τούτων συγχωροῦσι , φύσει δὲ τινι ἀλόγῳ διοικεῖσθαι . Ἀριστοτέλης οὔτε ἔμψυχον εἶναι ὅλον δι’ ὅλον οὔτε αἰσθητικὸν οὔτε προνοίᾳ διοικούμενον · τὰ μὲν γὰρ οὐράνια τούτων ἁπάντων μετέχειν · σφαίρας γὰρ περιέχειν ἐμψύχους καὶ ζωτικούς . τὰ δὲ περὶ γῆν μηδενὸς τούτων μετειληφέναι , τῆς δ’ εὐταξίας κατὰ συμβεβηκὸς οὐ προηγουμένως μετέχειν . Τὸν Πυθαγόραν τε καὶ Πλάτωνα ὑπὸ θεοῦ γεγονέναι τὸν κόσμον καὶ πάντας τοὺς διαδεδεγμένους τούτους ὑπολαμβάνειν εἰρήκασι . καὶ εἶναι μὲν ὅσον ἐπὶ τῇ φύσει φθαρτὸν , αἰσθητὸν ὑπάρχειν , οὐ μὴν φθαρησόμενον προνοίᾳ τοῦ πεποιηκότος . Ἐπίκουρος δὲ καὶ οἱ Στωϊκοὶ φθαρτὸν νομίζουσιν ὅτι γεννητὸς , ὡς ζῶον , ὡς φυτόν . Ἀριστοτέλης δὲ τὸ ὑπὸ τὴν σελήνην μέρος παθητὸν καὶ φθαρτὸν , ἐν ᾦ τὰ περίγεια κηραίνεται . Ἀριστοτέλης εἰ τρέφεται φθαρήσεσθαι νενόμικεν . οὐδέτερον δὲ τούτων τῷ κόσμῳ συμβεβηκέναι . Πλάτων ἐκ τοῦ φθίνοντος κατὰ μεταβολὴν τρέφεσθαι τοῦτόν φησι . Φιλόλαος ὁ Πυθαγόρειος διττὴν εἶναι φθορὰν ὑπέλαβεν . τὸ μὲν ἐξ οὐρανοῦ πυρὸς ῥυέντος , τὸ δ’ ἐξ ὕδατος σεληνιακοῦ περὶ τοὺς ἀστέρας ὑπερχεόμενον · καὶ τούτων εἶναι τὰς ἀναθυμιάσεις τροφὰς τοῦ κόσμου . Οἱ φυσικοὶ ἀπὸ γῆς ἦρχθαι λέγουσιν αὐτὸν καθάπερ ἀπὸ κέντρου . Πυθαγόρας δὲ ἀπὸ πυρός . Ἐμπεδοκλῆς τὸν μὲν αἰθέρα πρῶτον διακριθῆναί φησι , δεύτερον δὲ πῦρ , ἐφ’ ᾧ γῆ ἐξενήνεκται , εἶτα ὕδωρ , ἐξ οὗ ἀποθυμιασθῆναι τὸν ἀέρα . γενέσθαι δὲ τὸν μὲν οὐρανὸν ἐκ τοῦ ἀέρος , τὸν δὲ ἥλιον ἐκ τοῦ πυρός . Πλάτων δὲ γεγονέναι τὸν κόσμον , ἢν γίγνηται , πρὸς παράδειγμα τοῦ νοήματος , τοῦ δὲ ὁρατοῦ πρότερον μὲν τὴν ψυχὴν , μετὰ δὲ ταύτην τοῦ σώματος εἶδος γεγονέναι ἐκ τοὐ πυρὸς μὲν καὶ γῆς πρῶτον , ὕδατος δὲ καὶ ἀέρος δεύτερον . Πυθαγόρας σώματα τῶν στερεῶν ᾠήθη , ἅπερ καλεῖ μαθηματικά . ἐκ μὲν γὰρ τοῦ κύβου γεγονέναι τὴν γῆν φησι , ἐκ δὲ τῆς πυραμίδος τὸ πῦρ , ἐκ δὲ τοῦ ὀκταέδρου τὸν ἀέρα , ἐκ δὲ τοῦ εἰκοσαέδρου τὸ ὕδωρ , ἐκ δὲ τοῦ δωδεκαέδρου τὴν τοῦ παντὸς σφαῖραν . Πλάτων δὲ συμφέρεται καὶ ἐν τούτῳ τῷ Πυθαγόρᾳ . Παρμενίδης στεφάνους εἶναι πεπλεγμένους ἐπ’ ἀλλήλους τὴν μὲν ἐκ τοῦ ἀραιοῦ , τὴν δὲ ἐκ τοῦ πυκνοῦ , μικτὰς δὲ ἀλλήλαις ἐκ φωτὸς καὶ σκότους μεταξύ τούτων , καὶ τὸ περίεχον δὲ πάσας τείχους δίκην στερεὸν ὑπάρχειν . Λεύκιππος καὶ Δημόκριτος χιτῶνα κύκλῳ καὶ ὑμένα περιτείνουσι τῷ κόσμῳ . Ἐπίκουρος ἐνίων μὲν κόσμων ἀραιὸν τὸ πέρας , ἐνίων δὲ πυκνόν · καὶ τούτων τὰ μέν τινα κινούμενα , τὰ δὲ ἀκίνητα . Πλάτων πῦρ πρῶτον , εἶτα αἰθέρα , μεθ’ ὃν ἀέρα , ἐφ’ ᾧ ὕδωρ , τελευταίαν δὲ γῆν . ἐνίοτε δὲ τὸν αἰθέρα τῷ πυρὶ συνάπτει . Ἀριστοτέλης πρῶτον μὲν ἀέρα ἀπαθῆ , πεμπτὸν δέ τι σῶμα , μεθ’ ὃ παθητὰ πῦρ , ἀέρα , ὕδωρ , τελευταίαν δὲ γῆν . τούτων δὲ τοῖς μὲν οὐρανίοις ἀποδιδόναι τὴν κυκλικὴν κίνησιν , τῶν δὲ ὑπ’ ἐκεῖνα τεταγμένων τοῖς μὲν κούφοις τὴν ἄνω , τοῖς δὲ βαρέσι τὴν κάτω . Ἐμπεδοκλῆς μὴ διὰ παντὸς ἑστῶτας εἶναι μηδὲ ὡρισμένους τοὺς τόπους τῶν στοιχείων ὑπείληφεν , ἀλλὰ πάντ’ ἄλλων ἀντιλαμβάνειν . Διογένης καὶ Ἀναξαγόρας μετὰ τὸ συστῆναι τὸν κόσμον καὶ τὰ ζῶα ἐκ τῆς γῆς συμφῦναι τὸν κόσμον ἐκ τοῦ αὐτομάτου εἰς τὸ μεσημβρινὸν κλιθῆναι ἴσως ὑπὸ προνοίας , ἵνα τινὰ μὲν ἀοίκητα γένηται , τινὰ δὲ οἰκητὰ κατὰ ψῦξιν καὶ ἐκπύρωσιν . Ἐμπεδοκλῆς τοῦ ἀέρος εἴξαντος τῇ τοῦ ἡλίου ὁρμῇ ἐγκλιθῆναι τοὺς ἄρκτους · καὶ τὰ μὲν βόρεια ὑψωθῆναι , τὰ δὲ νότια ταπεινωθῆναι , καθ’ ὃ καὶ τὸν ὅλον κόσμον . Οἱ μὲν ἀπὸ Πυθαγόρου ἐκτὸς εἶναι τοῦ κόσμου κενὸν εἰρήκασιν εἰς ὃ ἀναπνεῖ ὁ κόσμος καὶ ἐξ οὗ . οἱ δὲ Στωϊκοὶ τὸ κενὸν εἶναι εἰς ὃ κατὰ τὴν ἐκπύρωσιν ἀναλύεται τὸ ἄπειρον . Ποσειδώνιος οὐκ ἄπειρον , ἀλλ’ ὅσον αὔταρκες εἰς τὴν διάλυσιν ἐν τῷ πρώτῳ περὶ κενοῦ . Πλάτων καὶ Ἀριστοτέλης μήτε ἐκτὸς τοῦ κόσμου μήτε ἐντὸς εἶναι κενόν . Πυθαγόρας καὶ Πλάτων καὶ Ἀριστοτέλης δεξιὰ τοῦ κόσμου ἔφασαν εἶναι τὰ ἑῶα , ἀφ’ ὧν ἀρχὴν εἶναι τῆς κινήσεως · ἀριστερὰ δὲ τὰ ἑσπέρια . Ἐμπεδοκλῆς δὲ δεξιὰ εἶναι τὰ κατὰ τῶν θερινῶν τροπῶν , ἀριστερὰ δὲ τὰ κατὰ τῶν χειμερινῶν .
Lemmas: Πυθαγόρας πρῶτος ὀνομάζω ὁ ὁ ὅλος περιοχή κόσμος ἐκ ὁ ἐν αὐτός τάξις . Θαλῆς εἷς ὁ κόσμος . Δημόκριτος καί Ἐπίκουρος καί ὁ οὗτος καθηγητής Λεύκιππος ἤπειρος κόσμος ἐν ὁ ἤπειρος κενός . Ἐμπεδοκλῆς ὁ ὁ ἥλιος δρόμος εἰμί περιγραφή ὁ πέρας ὁ κόσμος . ὁ στωϊκός διαφέρω ὁ πᾶς καί ὁ ὅλος . ὁ μέν γάρ ἅπας εἰμί σύν ὁ κενός ἤπειρος , ὅλος δέ Χωρὶς ὁ κενός ὁ κόσμος , ὥστε οὖον ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὅλος καί ὁ κόσμος . ὁ μέν στωϊκός ὁ κόσμος σφαιροειδής , ἄλλος κωνοειδής , ἄλλος ᾠοειδής . Ἐπίκουρος ἐνδέχομαι οὗτος ἕκαστος . ὁ μέν ἄλλος πᾶς ἔμψυχος τε ὁ κόσμος καί πρόνοια διοικέω . Δημόκριτος δέ καί Ἐπίκουρος καί ὅσος εἰσάγω ὁ ἄτομος καί ὁ κενός οὐδέτερος οὗτος συγχωρέω , φύσις δέ τις ἄλογος διοικέω . Ἀριστοτέλης οὔτε ἔμψυχος εἰμί ὅλος διά ὅλος οὔτε αἰσθητικός οὔτε πρόνοια διοικέω · ὁ μέν γάρ οὐράνιος οὗτος ἅπας μετέχω · σφαῖρα γάρ περιέχω ἔμψυχος καί ζωτικός . ὁ δέ περί γῆ μηδείς οὗτος μεταλαμβάνω , ὁ δέ εὐταξία κατά συμβαίνω οὖον προηγουμένως μετέχω . ὁ Πυθαγόρας τε καί Πλάτων ὑπό θεός γίγνομαι ὁ κόσμος καί πᾶς ὁ διαδέχομαι οὗτος ὑπολαμβάνω εἴρω . καί εἰμί μέν ὅσος ἐπί ὁ φύσις φθαρτός , αἰσθητός ὑπάρχω , οὖον μήv φθείρω πρόνοια ὁ ποιέω . Ἐπίκουρος δέ καί ὁ στωϊκός φθαρτός νομίζω ὅτι γεννητός , ὡς ζῷον , ὡς φυτός . Ἀριστοτέλης δέ ὁ ὑπό ὁ σελήνη μέρος παθητός καί φθαρτός , ἐν οἶς ὁ περίγειος κηραίνω . Ἀριστοτέλης εἰμί τρέφω φθείρω νομίζω . οὐδέτερος δέ οὗτος ὁ κόσμος συμβαίνω . Πλάτων ἐκ ὁ φθίω κατά μεταβολή τρέφω οὗτος φημί . Φιλόλαος ὁ Πυθαγόρειος δισσός εἰμί φθορά ὑπολαμβάνω . ὁ μέν ἐκ οὐρανός πυρός ῥέω , ὁ δέ ἐκ ὕδωρ σεληνιακός περί ὁ ἀστήρ ὑπερχέω · καί οὗτος εἰμί ὁ ἀναθυμίασις τροφή ὁ κόσμος . ὁ φυσικός ἀπό γῆ ἄρχω λέγω αὐτός καθάπερ ἀπό κέντρον . Πυθαγόρας δέ ἀπό πῦρ . Ἐμπεδοκλῆς ὁ μέν αἰθήρ πρῶτος διακρίνω φημί , δύο δέ πῦρ , ἐπί ὅς γῆ ἐκφέρω , εἶτα ὕδωρ , ἐκ ὅς ἀποθυμιάω ὁ ἀήρ . γίγνομαι δέ ὁ μέν οὐρανός ἐκ ὁ ἀήρ , ὁ δέ ἥλιος ἐκ ὁ πῦρ . Πλάτων δέ γίγνομαι ὁ κόσμος , εἄν γίγνομαι , πρός παράδειγμα ὁ νόημα , ὁ δέ ὁρατής πρότερος μέν ὁ ψυχή , μετά δέ οὗτος ὁ σῶμα εἶδος γίγνομαι ἐκ ὁ πυρός μέν καί γῆ πρῶτος , ὕδωρ δέ καί ἀήρ δύο . Πυθαγόρας σῶμα ὁ στερεός οἴομαι , ὅσπερ καλέω μαθηματικός . ἐκ μέν γάρ ὁ κύβος γίγνομαι ὁ γῆ φημί , ἐκ δέ ὁ πυραμίς ὁ πῦρ , ἐκ δέ ὁ ὀκτάεδρον ὁ ἀήρ , ἐκ δέ ὁ εἰκοσάεδρος ὁ ὕδωρ , ἐκ δέ ὁ δωδεκάεδρον ὁ ὁ πᾶς σφαῖρα . Πλάτων δέ συμφέρω καί ἐν οὗτος ὁ Πυθαγόρας . Παρμενίδης στέφανος εἰμί πλεγμένος ἐπί ἀλλήλων ὁ μέν ἐκ ὁ ἀραιός , ὁ δέ ἐκ ὁ πυκνός , μικτός δέ ἀλλήλων ἐκ φάος καί σκότος μεταξύ οὗτος , καί ὁ περιέχω δέ πᾶς τεῖχος δίκη στερεός ὑπάρχω . Λεύκιππος καί Δημόκριτος χιτών κύκλος καί ὑμήν περιτείνω ὁ κόσμος . Ἐπίκουρος ἔνιοι μέν κόσμος ἀραιός ὁ πέρας , ἔνιοι δέ πυκνός · καί οὗτος ὁ μέν τις κινέω , ὁ δέ ἀκίνητος . Πλάτων πῦρ πρῶτος , εἶτα αἰθήρ , μετά ὅς ἀήρ , ἐπί ὅς ὕδωρ , τελευταῖος δέ γῆ . ἐνίοτε δέ ὁ αἰθήρ ὁ πῦρ συνάπτω . Ἀριστοτέλης πρῶτος μέν ἀήρ ἀπαθής , πεμπτός δέ τίς σῶμα , μετά ὅς παθητός πῦρ , ἀήρ , ὕδωρ , τελευταῖος δέ γῆ . οὗτος δέ ὁ μέν οὐράνιος ἀποδίδωμι ὁ κυκλικός κίνησις , ὁ δέ ὑπό ἐκεῖνος τάσσω ὁ μέν κοῦφος ὁ ἄνω , ὁ δέ βαρύς ὁ κάτω . Ἐμπεδοκλῆς μή διά πᾶς ἵστημι εἰμί μηδέ ὁρίζω ὁ τόπος ὁ στοιχεῖον ὑπολαμβάνω , ἀλλά πᾶς ἄλλος ἀντιλαμβάνω . Διογένης καί Ἀναξαγόρας μετά ὁ συνίστημι ὁ κόσμος καί ὁ ζῷον ἐκ ὁ γῆ συμφύω ὁ κόσμος ἐκ ὁ αὐτόματος εἰς ὁ μεσημβρινός κλίνω ἴσως ὑπό πρόνοια , ἵνα τις μέν ἀοίκητος γίγνομαι , τις δέ οἰκητός κατά ψῦξις καί ἐκπύρωσις . Ἐμπεδοκλῆς ὁ ἀήρ εἴκω ὁ ὁ ἥλιος ὁρμή ἐγκλίνω ὁ ἄρκτος · καί ὁ μέν βόρειος ὑψόω , ὁ δέ νότιος ταπεινόω , κατά ὅς καί ὁ ὅλος κόσμος . ὁ μέν ἀπό Πυθαγόρας ἐκτός εἰμί ὁ κόσμος κενός εἴρω εἰς ὅς ἀναπνέω ὁ κόσμος καί ἐκ ὅς . ὁ δέ στωϊκός ὁ κενός εἰμί εἰς ὅς κατά ὁ ἐκπύρωσις ἀναλύω ὁ ἤπειρος . Ποσειδώνιος οὐ ἤπειρος , ἀλλά ὅσος αὐτάρκης εἰς ὁ διάλυσις ἐν ὁ πρῶτος περί κενός . Πλάτων καί Ἀριστοτέλης μήτε ἐκτός ὁ κόσμος μήτε ἐντός εἰμί κενός . Πυθαγόρας καί Πλάτων καί Ἀριστοτέλης δεξιός ὁ κόσμος φημί εἰμί ὁ ἑῷος , ἀπό ὅς ἀρχή εἰμί ὁ κίνησις · ἀριστερός δέ ὁ ἑσπέριος . Ἐμπεδοκλῆς δέ δεξιός εἰμί ὁ κατά ὁ θερινός τροπή , ἀριστερός δέ ὁ κατά ὁ χειμερινός .