pseudo-galenus.de-historia-philosophica 9
Πολλὴν μέν ἐστιν εὑρεῖν παρὰ τοῖς προτέροις ἀντείρησιν περὶ τῆς ψυχῆς γενομένην . ἀλλ’ ὅμως μὴ τὸν τῆς εἰσαγωγῆς τροπόν ὑπερβαίνειν δοκοῖμεν τὰ πᾶσιν εἰρημένα περὶ ταύτης διεξιόντες , ὅσα τοῖς ὀνομαστοτάτοις εἰρῆσθαι περὶ ταύτης νομίζομεν , ὡς ἐν βραχέσι πειρώμεθα λέγειν . ψυχὴν τοίνυν οἱ μὲν πνεῦμα παντὶ τωῖ σώματι παρακείμενον ὅπου μὲν μᾶλλον , ὅπου δὲ ἧττον νομίζουσιν εἶναι . οὗτοι δὲ οἱ περὶ τὸν Ἀσκληπιάδην εἰσίν · ἄλλοι δὲ δύναμιν δι’ ἣν ζῶμεν . οἱ δὲ κινήσεως ἀρχὴν πάντων γινομένων τε καὶ ὄντων . Ἐπίκουρος δὲ τὸν ἐφελκόμενον ἔξωθεν ἀέρα διὰ τῆς εἰσπνοῆς τὴν ψυχὴν ὑπέλαβεν . τὴν δὲ οὐσίαν ταύτην οἱ μὲν ἀσώματον ἔφασαν , ὡς Πλάτων , οἱ δὲ σώματα κινεῖν , ὡς Ζήνων καὶ οἱ ἐξ αὐτοῦ . πνεῦμα γὰρ εἶναι ταύτην ὑπενόησαν καὶ οὗτοι θνητὴν μὲν ψυχὴν , ὡς Ἐπίκουρος καὶ Δικαίαρχος ᾠήθησαν , ἀθάνατον δὲ Πλάτων καὶ οἱ Στωικοί . ἀλλ’ ὁ Πλάτων ἀεικίνητον καὶ οὐδέποτε διαφθαρησομένην . οἱ Στωϊκοὶ δὲ καθ’ ἑκάστην τοῦ κόσμου μεταβολὴ διαμένειν ἀθάνατον , ἕως ἂν ῇ τοῦ κόσμου μεταβολὴ συστᾶσα καὶ ταύτην τυχεῖν διαφθαρῆναι . τοῖς δὲ σώμασι συνδεῖσθαι νομίζουσιν οἱ μὲν αὐτοφυεῖς ἥκουσιν ἐγκρατεῖς οὔσας , ὥστε ταῦτα πασχούσας τῷ ἐπιθυμεῖν ἡδονῶν τῶν διὰ τῶν σωμάτων αὐταῖς προσγινομένων . οἱ δὲ κατὰ θεὸν ἐγγίνεσθαι τοῖς σώμασι βουλόμενοι . μηδ’ ἓν τῶν στοιχείοιν ἀργὸν , μηδὲ ἔξω Ὂν ἄμοιρον εἶναι διὰ τέλους · ἐξαμαρτάνειν δὲ τὰς ψυχὰς οἱ μὲν αὐτεξουσίους οὔσας καὶ διὰ τὰς σφετέρας ἐπιθυμίας ἐπὶ το πλημμελὲς τρεπομένας . τῶν ἡδέων γὰρ οὔσας ὀρεκτικὰς διὰ τήν τούτου κάθεξιν μηδὲν διωθεῖσθαι τὰς φαυλοτάτας τῶν ἀτοπωτάτων εἶναι νομιζομένων . οἱ δὲ καθ’ εἱμαρμένην πάντα συμβαίνειν νομίσαντες καὶ τὴν ψυχὴν ἀπροαιρέτως τοῖς πλημμελήμασι περιπίπτειν ὑπολαμβάνουσι . διδόναι δὲ δίκην τὰς πονηροτάτας τῶν σωμάτων ἀπαλλαττομένας ὁ Πλάτων οἴεται καὶ τὰς ἄμεινον βεβιωκυΐας εἰς θεὸν ἀναπέμπεσθαι καὶ τοῖς ἄστροις ἐγκαταλέγεσθαι . Στωϊκοὶ δὲ τούτων οὐδὲν προσίενται , ἀλλ’ ἐπειδὰν ἀποχωρισθῶσι τῶν σωμάτων , φασὶ τὰς ἀκρατεστέρας καὶ τῶν ἡδέων ἐπιθυμητικὰς αὖθις ἠμφιεσμένας τῶν διὰ σωμάτων ἡδονῶν προσγιγνομένων ἐγκαταδύεσθαι πάλιν τοῖς σώμασιν ἐξ ἀρχῆς , καὶ μηδέποτε παύεσθαι τούτου περιπιπτούσας , ἕως ἂν παιδεύσεως τῆς προσηκούσης τύχωσι καὶ τῶν καλῶν εἰς γνῶσιν ἀφικόμεναι χρηστὸν ἕλωνται βίον . καὶ μετὰ τὴν διάλυσιν καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ σώματος καθ’ αὑτὰς διαφανεῖς σπουδαίοιν δεομένων ἰδέας μετελθούσας τὰς ἀγαθὰς καὶ μετὰ ταῦτα διὰ παντὸς οὔσας τὰς πάλιν οὕτω διακειμένας . εἶναι δὲ τὰ μέρη τῆς ψυχῆς Πλάτων μὲν τρία νενόμικε , λογικὸν , θυμικὸν , ἐπιθυμητικόν . Ἀριστοτέλης δὲ προσήγαγε καὶ τὸ φυσικόν τε καὶ τὸ ζωτικόν . Στωϊκοὶ δὲ τέσσαρα μέρη τῆς ψυχῆς εἶναί φασι , λογικὸν , αἰσθητικὸν , φωνητικὸν , σπερματικόν . τινὲς δὲ τὴν ψυχὴν ἁπλῆν καὶ ἀμερῆ τυγχάνειν . οὐδὲν γὰρ ἄλλο τὴν ψυχὴν ὑπολαμβάνουσιν ἢ φρόνησιν ὑπάρχειν , ἣν καὶ νοῦν καὶ νόησιν προσειρήκασι . Μενέμαχος δὲ τῶν Στωϊκῶν ὑπόληψιν ἐπικρίνων τὸ φωνητικὸν καὶ τὸ σπερματικὸν περιεῖλεν . οἰηθεὶς τῆς αἰσθητικῆς δυνάμεως ταῦτα μετέχειν . μέρη δὲ τῆς ψυχῆς ἔνιοι ᾠήθησαν τὸ λογικὸν καὶ τὸ αἰσθητικόν . ὧν καὶ μᾶλλον ἄν τις συγχωρήσειεν εὐλόγως .
Lemmas: Πολύς μέν εἰμί εὑρίσκω παρά ὁ πρότερος ἀντιλέγω περί ὁ Ψυχή γίγνομαι . ἀλλά ὅμως μή ὁ ὁ εἰσαγωγή τρόπος ὑπερβαίνω δοκέω ὁ πᾶς εἴρω περί οὗτος διέξειμι , ὅσος ὁ ὀνομαστός εἴρω περί οὗτος νομίζω , ὡς ἐν βραχύς πείρω λέγω . ψυχή τοίνυν ὁ μέν πνεῦμα πᾶς τις σῶμα παράκειμαι ὅπου μέν μᾶλλον , ὅπου δέ κακός νομίζω εἰμί . οὗτος δέ ὁ περί ὁ Ἀσκληπιάδης εἰμί · ἄλλος δέ δύναμις διά ὅς ζῶ . ὁ δέ κίνησις ἀρχή πᾶς γίγνομαι τε καί εἰμί . Ἐπίκουρος δέ ὁ ἐφέλκω ἔξωθεν ἀήρ διά ὁ εἰσπνοή ὁ ψυχή ὑπολαμβάνω . ὁ δέ οὐσία οὗτος ὁ μέν ἀσώματος φημί , ὡς Πλάτων , ὁ δέ σῶμα κινέω , ὡς Ζήνων καί ὁ ἐκ αὐτός . πνεῦμα γάρ εἰμί οὗτος ὑπονοέω καί οὗτος θνητός μέν ψυχή , ὡς Ἐπίκουρος καί Δικαίαρχος οἴομαι , ἀθάνατος δέ Πλάτων καί ὁ στωϊκός . ἀλλά ὁ Πλάτων ἀεικίνητος καί οὐδέποτε διαφθείρω . ὁ στωϊκός δέ κατά ἕκαστος ὁ κόσμος μεταβολή διαμένω ἀθάνατος , ἠώς εἄν ᾗ ὁ κόσμος μεταβολή συνίστημι καί οὗτος τυγχάνω διαφθείρω . ὁ δέ σῶμα συνδέω νομίζω ὁ μέν αὐτοφυής ἥκω ἐγκρατής εἰμί , ὥστε οὗτος πάσχω ὁ ἐπιθυμέω ἡδονή ὁ διά ὁ σῶμα αὐτός προσγίγνομαι . ὁ δέ κατά θεός ἐγγίγνομαι ὁ σῶμα βούλομαι . μηδέ εἷς ὁ στοιχεῖον ἀργός1 , μηδέ ἔξω εἰμί ἄμοιρος εἰμί διά τέλος · ἐξαμαρτάνω δέ ὁ ψυχή ὁ μέν αὐτεξούσιος εἰμί καί διά ὁ σφέτερος ἐπιθυμία ἐπί ὁ πλημμελής τρέπω . ὁ ἡδύς γάρ εἰμί ὀρεκτικός διά ὁ οὗτος κάθεξις μηδείς διωθέω ὁ φαῦλος ὁ ἄτοπος εἰμί νομίζω . ὁ δέ κατά μείρομαι πᾶς συμβαίνω νομίζω καί ὁ ψυχή ἀπροαίρετος ὁ πλημμέλημα περιπίπτω ὑπολαμβάνω . δίδωμι δέ δίκη ὁ πονηρός ὁ σῶμα ἀπαλλάσσω ὁ Πλάτων οἴομαι καί ὁ ἀγαθός βιόω εἰς θεός ἀναπέμπω καί ὁ ἄστρον ἐγκαταλέγω . στωϊκός δέ οὗτος οὐδείς προσίημι , ἀλλά ἐπειδάν ἀποχωρίζω ὁ σῶμα , φημί ὁ ἀκρατής καί ὁ ἡδύς ἐπιθυμητικός αὖθις ἀμφιέννυμι ὁ διά σῶμα ἡδονή προσγίγνομαι ἐγκαταδύω πάλιν ὁ σῶμα ἐκ ἀρχή , καί μηδέποτε παύω οὗτος περιπίπτω , ἠώς εἄν παίδευσις ὁ προσήκω τυγχάνω καί ὁ καλός εἰς γνῶσις ἀφικνέομαι χρηστός αἱρέω βίος . καί μετά ὁ διάλυσις καί ὁ ἀπαλλαγή ὁ σῶμα κατά ἑαυτοῦ διαφανής σπουδαῖος δήω ἰδέα μετέρχομαι ὁ ἀγαθός καί μετά οὗτος διά πᾶς εἰμί ὁ πάλιν οὗτος διάκειμαι . εἰμί δέ ὁ μέρος ὁ Ψυχή Πλάτων μέν τρεῖς νομίζω , λογικός , θυμικός , ἐπιθυμητικός . Ἀριστοτέλης δέ προσάγω καί ὁ φυσικός τε καί ὁ ζωτικός . στωϊκός δέ τέσσαρες μέρος ὁ Ψυχή εἰμί φημί , λογικός , αἰσθητικός , φωνητικός , σπερματικός . τις δέ ὁ ψυχή ἁπλόος καί ἀμερής τυγχάνω . οὐδείς γάρ ἄλλος ὁ ψυχή ὑπολαμβάνω ἢ φρόνησις ὑπάρχω , ὅς καί νόος καί νόησις προσφωνέω . Μενέμαχος δέ ὁ Στωϊκός ὑπόληψις ἐπικρίνω ὁ φωνητικός καί ὁ σπερματικός περιαιρέω . οἴομαι ὁ αἰσθητικός δύναμις οὗτος μετέχω . μέρος δέ ὁ Ψυχή ἔνιοι οἴομαι ὁ λογικός καί ὁ αἰσθητικός . ὅς καί μᾶλλον ἄν τις συγχωρέω εὔλογος .