pseudo-galenus.de-historia-philosophica 19
Ἀναξίμανδρος ἐκ τοῦ πνεύματος ὑπιόντος ταυτὰ πάντα συμβαίνειν , ὅταν περιληφθὲν νέφει παχεῖ βιαζόμενον ἐκπέσῃ τῇ λεπτομερείᾳ καὶ κουφότητι , τότε ἡ μὲν ῥῆξις τὸν ψόφον ἀποτελεῖ ἡ δὲ διαστολὴ παρὰ τὴν μελανίαν τοῦ νέφους τὸν διαυγασμὸν ἀποτελεῖ . Μητρόδωρος ὅταν εἰς νέφος πεπηγὸς ὑπὸ πυκνότητος ἐμπέσῃ πνεῦμα , τῇ μὲν θραύσει τὸν κτύπον ποιεῖ , τῇ δὲ πληγῇ καὶ τῷ σχισμῷ διαυγάζει , τῇ δὲ ὀξύτητι τῆς φορᾶς προσλαμβάνον τὴν ἀπὸ τοῦ ἡλίου θερμότητα κεραυνοβολεῖ · τοῦ δὲ κεραυνοῦ τὴν ἀσθένειαν εἰς πρηστῆρα περιΐστησιν . Ἀναξαγόρας δὲ ὅταν τὸ θερμὸν εἰς τὸ ψυχρὸν ἐμπέσῃ , τοῦτο δὲ ἐστιν αἰθέριον μέρος εἰς ἀερῶδες , τῷ μὲν ψόφῳ τὴν βροντὴν ἀποτελεῖ , τῷ δὲ παρὰ τὴν μελανίαν τοῦ νεφώδους χρώματι τὴν ἀστραπήν · τῷ δὲ πλήθει καὶ μεγέθει τοῦ φωτὸς τὸν κεραυνόν . τῷ δὲ πολυσωματωτέρῳ πυρὶ τὸν τυφῶνα , τῷ δὲ νεφελοειδεῖ τὸν πρηστῆρα . οἱ Στωϊκοὶ βροντὴν μὲν συγκρουσμὸν νεφῶν , τὴν δὲ ἀστραπὴν ἔξαψιν ἐκ παρατρίψεως , κεραυνὸν δὲ σφοδροτέραν ἔλλαμψιν , πρηστῆρα δὲ νωχελεστέραν . Ἀριστοτέλης δὲ ἐξ ἀναθυμιάσεως πάντα τὰ τοιαῦτά φησι συμβαίνειν τῆς ξηρᾶς · ὅταν οὖν ἐντύχῃ τῇ ὑγρᾷ παραβιάζηται τὴν ἔξοδον καὶ τῇ μὲν παρατρίψει καὶ τῇ ῥήξει τὸν ψόφον τῆς βροντῆς γίνεσθαι · τῇ δὲ ἐξάψει τῆς ξηρότητος τὴν ἀστραπήν · πρηστῆρα δὲ καὶ τυφῶνα πλεονασμῷ τῆς ὕλης , ἣν ἑκάτερος αὐτῶν συνεφέλκεται θερμότερος μὲν ὁ πρηστὴρ , παχύτερος δὲ ὁ τυφών . Ἀναξιμένης ἔφη συμβαίνειν παχυνθέντος ἐπὶ πλεῖστον τοῦ ἀέρος , μᾶλλον δὲ ἐπισυναχθέντος ἐκθλίβεσθαι καὶ τοὺς ὄμβρους γίγνεσθαι . χίονα δ’ ἐπειδὰν τὸ καταφερόμενον ὕδωρ παγῆ ὑπὸ ψύξεως · χάλαζαν δὲ ὅταν παρασυλληφθῇ τῷ ὑγρῷ πνεύματι . καὶ Μητρόδωρος ἀπὸ τῆς ὑδατώδους ἀναφορᾶς συνίστασθαι τὰ νέφη , Ἐπίκουρος ἀπὸ τῶν ἀτόμων · στρογγυλίζεσθαι δὲ τὴν χάλαζαν καὶ τὸν ὑετὸν γίγνεσθαι ἀπὸ τῆς μακροτέρας φορᾶς διὰ τοῦ ἀέρος συμβαινούσης ἀποπληττομένην . Τῶν μεταρσίων παθῶν τὰ μὲν καθ’ ὑπόστασιν γίνεται , οἷον ὄμβρος , χάλαζα · τὰ δὲ κατ’ ἔμφασιν ἰδίαν οὐκ ἔχοντα ὑπόστασιν . αὐτίκα γοῦν πλεόντων ἡμῶν ἡ ἤπειρος κινεῖσθαι δοκεῖ . ἔστιν οὖν κατ’ ἔμφασιν ἡ ἶρις , περὶ ἧς μὲν λέξομεν , εἰ πρότερον διδάξομεν πῶς αὐτὴν ὁρῶμεν · κατὰ δὲ γραμμὰς ἢ κατ’ εὐθείας ἢ κατὰ καμπύλας ἢ κατὰ ἀνακλωμένας γραμμὰς ἀδήλους , λόγῳ θεωρητὰς καὶ ἀσωμάτους ὁρῶμεν · κατὰ μὲν οὖν εὐθείας ὁρῶμεν τὰ ἐν ἀέρι καὶ τὰ διὰ τῶν λίθων τῶν διαυγῶν καὶ κεράτων , λεπτομερῆ γὰρ ταῦτα πάντα , καμπύλας δὲ γραμμὰς καθ’ ὕδατος βλέπομεν γινομένας . κάμπτεται γὰρ ἡ ὄψις βίᾳ διὰ τὴν πυκνοτέραν τοῦ ὕδατος ὕλην . διὸ καὶ τὴν κώπην ἐν τῇ θαλάσσῃ μακρόθεν καμπτομένην ὁρῶμεν . τρίτος δὲ τρόπος τοῦ βλέπειν τὰ ἀνακλώμενα ὡς τὰ κατοπτρικά · ἔστιν οὖν τὸ τῆς ἴριδος πάθος τοιοῦτον . δεῖ γὰρ ἐπινοῆσαι τὴν ἀναθυμίασιν τὴν ὑγρὰν ἐς νέφος μεταβάλλεσθαι , εἶτα ἐκ τοῦ κατὰ βραχὺ εἰς μικρὰς ῥανίδας δροσίζειν νοτιζούσας , ὅταν οὖν ὁ ἥλιος γένηται εἰς δυσμὰς , ἀνάγκη γὰρ πᾶσαν ἶριν ἄντικρυς τοῦ ἡλίου φαίνεσθαι , ὅτε ἡ ὄψις προσπεσοῦσα ταῖς ῥανίσιν ἀνακλᾶται , ὥστε συμβαίνειν τὴν ἶριν · εἰσὶ δὲ αἱ ῥανίδες οὐ σχήματος μορφαὶ , ἀλλὰ χρώματα φαίνεται . τρία γὰρ ἶρις ἔχει χρώματα · τὸ μὲν γὰρ πρῶτον ἔχει φοινικοῦν , τὸ δὲ δεύτερον ἁλουργὲς καὶ πορφυροῦν , τὸ δὲ τρίτον κυάνεον καὶ πράσινον · μή ποτε τὸ μὲν φοινικοῦν ὅτι ἡ λαμπρότης τοῦ ἡλίου προσπεσοῦσα καὶ ἡ ἀκραιφνὴς λαμπηδὼν ἀνακλωμένη ἐρυθρὸν ποιεῖ καὶ φοινικοῦν τὸ χρῶμα · τὸ δὲ δεύτερον μέρος ἐπιθολούμενον καὶ ἐκλυόμενον μᾶλλον τῆς λαμπηδόνος διὰ τὰς ῥανίδας ἁλουργές . ἄνεσις γὰρ τοῦ ἐρυθροῦ τοῦτο · ἔστι δὲ πάλιν ἐπιθολούμενον τὸ διορίζον μεταβάλλεται εἰς τὸ πράσινον · ἔστιν οὖν τοῦτο δοκιμάσαι δι’ ἔργων · εἰ γάρ τις εἰς τὸ ἄντικρυ τοῦ ἡλίου λάβῃ ὕδωρ καὶ πτύσῃ , αἱ δὲ ῥανίδες ἀνάκλασιν λάβοιεν πρὸς τὸν ἥλιον , εὑρήσει γιγνομένην ἶριν · καὶ οἱ ὀφθαλμιῶντες δὲ τοῦτο πάσχουσιν , ὅταν εἰς τὸν λύχνον ἀποβλέψωσιν . Ἀναξιμένης δὲ ἶριν γίνεσθαι νομίζει κατ’ αὐγασμὸν ἡλίου πρὸς νέφει πυκνῷ καὶ παχεῖ καὶ μέλανι παρὰ τὸ μὴ δύνασθαι τὰς ἀκτῖνας εἰς τὸ πέρας διακόπτειν ἐπισυνισταμένας αὐτῶν . Ἀναξαγόρας ἀνάκλασιν ἀπὸ νέφους πυκνοῦ τῆς ἡλιακῆς περιφεγγείας . καταντικρὺ δὲ τοῦ κατοπτρίζοντος αὐτὸν ἀστέρος διὰ παντὸς ἵστασθαι . παραπλησίως δὲ φυσιολογεῖται τὰ καλούμενα παρήλια , γινόμενα δὲ κατὰ τὸν πόντον . Μητρόδωρος δὲ ὅταν διὰ νεφῶν ὁ ἥλιος διαλάμψῃ , τὸ μὲν νέφος κυανίζειν , τὴν δ’ αὐγὴν ἐρυθραίνεσθαί φησι . Τὰ κατὰ τὰς ῥάβδους καὶ ἀνθηλίους συμβαίνοντα μίξει τῆς ὑποστάσεως καὶ ἐμφάσεως ὑπάρχειν οἴονται τῶν μὲν νεφῶν ὁρωμένων οὐ κατ’ οἰκεῖον χρῶμα , ἀλλ’ ἕτερον , ὅπερ κατὰ τὴν ἔμφασιν φαίνεται · ἐν δὲ τούτοις πᾶσιν τά τε κατὰ φύσιν καὶ κατ’ ἐπίκτησιν ὅμοια συμβαίνει πάθη .
Lemmas: Ἀναξίμανδρος ἐκ ὁ πνεῦμα ὕπειμι ευτός πᾶς συμβαίνω , ὅταν περιλαμβάνω νέφος παχύς βιάζομαι ἐκπίπτω ὁ λεπτομέρεια καί κουφότης , τότε ὁ μέν ῥῆξις ὁ ψόφος ἀποτελέω ὁ δέ διαστολή παρά ὁ μελανία ὁ νέφος ὁ διαυγασμός ἀποτελέω . Μητρόδωρος ὅταν εἰς νέφος πήγνυμι ὑπό πυκνότης ἐμπίπτω πνεῦμα , ὁ μέν θραῦσις ὁ κτύπος ποιέω , ὁ δέ πλήσσω καί ὁ σχισμός διαυγάζω , ὁ δέ ὀξύτης ὁ φορός προσλαμβάνω ὁ ἀπό ὁ ἥλιος θερμότης κεραυνοβολέω · ὁ δέ κεραυνός ὁ ἀσθένεια εἰς πρηστήρ περιίστημι . Ἀναξαγόρας δέ ὅταν ὁ θερμός εἰς ὁ ψυχρός ἐμπίπτω , οὗτος δέ εἰμί αἰθέριος μέρος εἰς ἀερώδης , ὁ μέν ψόφος ὁ βροντή ἀποτελέω , ὁ δέ παρά ὁ μελανία ὁ νεφώδης χρῶμα ὁ ἀστραπή · ὁ δέ πλῆθος καί μέγεθος ὁ φάος ὁ κεραυνός . ὁ δέ πολυσώματος πῦρ ὁ Τυφῶν , ὁ δέ νεφελοειδής ὁ πρηστήρ . ὁ στωϊκός βροντή μέν συγκρουσμός νέφος , ὁ δέ ἀστραπή ἔξαψις ἐκ παράτριψις , κεραυνός δέ σφοδρός ἔλλαμψις , πρηστήρ δέ νωχελής . Ἀριστοτέλης δέ ἐκ ἀναθυμίασις πᾶς ὁ τοιοῦτος φημί συμβαίνω ὁ ξηρός · ὅταν οὖν ἐντυγχάνω ὁ ὑγρός παραβιάζομαι ὁ ἔξοδος καί ὁ μέν παράτριψις καί ὁ ῥήγνυμι ὁ ψόφος ὁ βροντή γίγνομαι · ὁ δέ ἐξάπτω ὁ ξηρότης ὁ ἀστραπή · πρηστήρ δέ καί Τυφῶν πλεονασμός ὁ ὕλη , ὅς ἑκάτερος αὐτός συνεφέλκω θερμός μέν ὁ πρηστήρ , παχύς δέ ὁ Τυφῶν . Ἀναξιμένης φημί συμβαίνω παχύνω ἐπί πλεῖστος ὁ ἀήρ , μᾶλλον δέ ἐπισυνάγω ἐκθλίβω καί ὁ ὄμβρος γίγνομαι . χιών δέ ἐπειδάν ὁ καταφέρω ὕδωρ παγεύς ὑπό ψῦξις · χάλαζα δέ ὅταν παρασυλλαμβάνω ὁ ὑγρός πνεῦμα . καί Μητρόδωρος ἀπό ὁ ὑδατώδης ἀναφορά συνίστημι ὁ νέφος , Ἐπίκουρος ἀπό ὁ ἄτομος · στρογγυλίζω δέ ὁ χάλαζα καί ὁ ὑετός γίγνομαι ἀπό ὁ μακρός φορός διά ὁ ἀήρ συμβαίνω ἀποπλήσσω . ὁ μετάρσιος πάθος ὁ μέν κατά ὑπόστασις γίγνομαι , οἷος ὄμβρος , χάλαζα · ὁ δέ κατά ἔμφασις ἴδιος οὐ ἔχω ὑπόστασις . αὐτίκα γοῦν πλέω ἐγώ ὁ ἤπειρος κινέω δοκέω . εἰμί οὖν κατά ἔμφασις ὁ ἶρις , περί ὅς μέν λέγω , εἰμί πρότερος διδάσκω πῶς αὐτός ὁράω · κατά δέ γραμμή ἢ κατά εὐθύς ἢ κατά καμπύλος ἢ κατά ἀνακλάω γραμμή ἄδηλος , λόγος θεωρητός καί ἀσώματος ὁράω · κατά μέν οὖν εὐθύς ὁράω ὁ ἐν ἀήρ καί ὁ διά ὁ λίθος ὁ διαυγής καί κέρας , λεπτομερής γάρ οὗτος πᾶς , καμπύλος δέ γραμμή κατά ὕδωρ βλέπω γίγνομαι . κάμπτω γάρ ὁ ὄψις βία διά ὁ πυκνός ὁ ὕδωρ ὕλη . διό καί ὁ κώπη ἐν ὁ θάλασσα μακρόθεν κάμπτω ὁράω . τρίτος δέ τρόπος ὁ βλέπω ὁ ἀνακλάω ὡς ὁ κατοπτρικός · εἰμί οὖν ὁ ὁ Ἶρις πάθος τοιοῦτος . δεῖ γάρ ἐπινοέω ὁ ἀναθυμίασις ὁ ὑγρός εἰς νέφος μεταβάλλω , εἶτα ἐκ ὁ κατά βραχύς εἰς μικρός ῥανίς δροσίζω νοτίζω , ὅταν οὖν ὁ ἥλιος γίγνομαι εἰς δυσμή , ἀνάγκη γάρ πᾶς ἶρις ἄντικρυς ὁ ἥλιος φαίνω , ὅτε ὁ ὄψις προσπίπτω ὁ ῥανίς ἀνακλάω , ὥστε συμβαίνω ὁ ἶρις · εἰμί δέ ὁ ῥανίς οὖον σχῆμα μορφή , ἀλλά χρῶμα φαίνω . τρεῖς γάρ ἶρις ἔχω χρῶμα · ὁ μέν γάρ πρῶτος ἔχω Φοινικοῦς , ὁ δέ δύο ἁλουργής καί πορφύρεος , ὁ δέ τρίτος κυάνεος καί πράσινος · μή ποτός ὁ μέν Φοινικοῦς ὅτι ὁ λαμπρότης ὁ ἥλιος προσπίπτω καί ὁ ἀκραιφνής λαμπηδών ἀνακλάω ἐρυθρός ποιέω καί Φοινικοῦς ὁ χρῶμα · ὁ δέ δύο μέρος ἐπιθολόω καί ἐκλύω μᾶλλον ὁ λαμπηδών διά ὁ ῥανίς ἁλουργής . ἄνεσις γάρ ὁ ἐρυθρός οὗτος · εἰμί δέ πάλιν ἐπιθολόω ὁ διορίζω μεταβάλλω εἰς ὁ πράσινος · εἰμί οὖν οὗτος δοκιμάζω διά ἔργον · εἰμί γάρ τις εἰς ὁ ἄντικρυς ὁ ἥλιος λαμβάνω ὕδωρ καί πτύω , ὁ δέ ῥανίς ἀνάκλασις λαμβάνω πρός ὁ ἥλιος , εὑρίσκω γίγνομαι ἶρις · καί ὁ ὀφθαλμιάω δέ οὗτος πάσχω , ὅταν εἰς ὁ λύχνος ἀποβλέπω . Ἀναξιμένης δέ ἶρις γίγνομαι νομίζω κατά αὐγασμός ἥλιος πρός νέφος πυκνός καί παχύς καί μέλας παρά ὁ μή δύναμαι ὁ ἀκτίς εἰς ὁ πέρας διακόπτω ἐπισυνίστημι αὐτός . Ἀναξαγόρας ἀνάκλασις ἀπό νέφος πυκνός ὁ ἡλιακός περιφέγγεια . καταντικρύ δέ ὁ κατοπτρίζω αὐτός ἀστήρ διά πᾶς ἵστημι . παραπλήσιος δέ φυσιολογέω ὁ καλέω παρήλιος , γίγνομαι δέ κατά ὁ πόντος . Μητρόδωρος δέ ὅταν διά νέφος ὁ ἥλιος διαλάμπω , ὁ μέν νέφος κυανίζω , ὁ δέ αὐγή ἐρυθραίνω φημί . ὁ κατά ὁ ῥάβδος καί ἀντήλιος συμβαίνω μίξις ὁ ὑπόστασις καί ἔμφασις ὑπάρχω οἴομαι ὁ μέν νέφος ὁράω οὖον κατά οἰκέω χρῶμα , ἀλλά ἕτερος , ὅσπερ κατά ὁ ἔμφασις φαίνω · ἐν δέ οὗτος πᾶς ὁ τε κατά φύσις καί κατά ἐπίκτησις ὅμοιος συμβαίνω πάθος .