pseudo-galenus.de-historia-philosophica 4
Σημεῖον τοίνυν οἱ μὲν διαλεκτικοί φασιν ἀξίωμα ἐν ὑγιεῖ συνημμένον καὶ ἡγούμενον ἐγκαταληπτικὸν τοῦ λήγοντος . τῶν δὲ σημείων τὰ μέν ἐστιν ἐνδεικτικὰ , τὰ δὲ ὑπομνηστικά · ἐνδεικτικὸν μὲν οὖν ἐστιν ὅπερ παρατέθεικε τὸ σημειούμενον ἅμα τῷ φανῆναι τὸ σημεῖον καὶ τοῦ εἰς γνῶσιν σημειουμένου ἡμὰς ἀγαγεῖν . ὁποῖόν ἐστιν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τοῦτον γὰρ ἰδόντες εὐθὺς γινώσκομεν ὅτι ἐκ πυρὸς γεγονώς ἐστιν . ὑπομνηστικὸν δέ ἐστι σημεῖον , ὃ μὴ πρότερον παρατηρηθέντος τοῦ σημείου τοῦ διαφανέντος εἰς γνῶσιν οὐκ ἀφικόμεθα τοῦ σημειουμένου , ὥσπερ ἐπὶ τῆς γάλα ἐχούσης εὐθὺς γινώσκομεν ὅτι τετοκυῖα ἐστι . Συλλογισμὸς δέ ἐστι λόγος διδομένων ἀποκρίσεων περὶ τῶν διαλεγομένων συνάγων συμπέρασμα ἀπροσδόκητον , ὡς ἐν τῇ πολιτείᾳ παρὰ Πλάτωνι . τοῦ γὰρ Θρασυμάχου εἰρηκότος ὅτι τὸ δίκαιόν ἐστι τὸ τοῦ κρείττονος συμφέρον ποιεῖν · καὶ τοῦτο κρατεῖ ἐν ἑκάστῃ πόλει τὸ ἄρχον · οἱ ἄρχοντες ἐν ταῖς πόλεσι ἑκάσταις οἶοί τε καὶ ἁμαρτεῖν καὶ τὰ αὐτοῖς ἀξύμφορα κελεύειν τοὺς ἥττους τε καὶ ἀρχομένους ποιεῖν . συνάγει ὁ Σωκράτης ὅτι καὶ δίκαιόν ἐστι τὸ αὐτοῖς προστάττουσι μὴ ξυμφέρον ποιεῖν . Ὅρος δέ ἐστι λόγος σύντομος εἰς γνῶσιν ἡμᾶς ἄγων ἑκάστου πράγματος , ἢ λόγος διὰ βραχείας ὑπομνήσεως ἐμφανὲς ἡμῖν ἀπεργαζόμενος τὸ ὑποκείμενον πρᾶγμα · τῶν δὲ ὅρων οἱ μὲν εἰσὶν οὐσιώδεις , οἱ δὲ ἐννοηματικοί . Τὴν διαίρεσιν ὑπολαμβάνουσι χωρισμὸν εἶναι τῶν συνεληλυθότων εἰς ἕν · διαιρεῖσθαι δὲ νομίζουσιν ὀνόματα εἰς σημαίνοντα καὶ ἄσημα καὶ ὅλον εἰς μερικὰ μέρη καὶ γένη εἰς εἴδη , διαφορὰς εἰς τὸ καθ’ ἕκαστον καὶ εἰς συμβεβηκότα . Κριτήριόν ἐστι πράγματος διαγνωστικὴ κατανόησις . κριτήριον δέ ἐστι διττόν . τό τε ᾧ χρώμενοι βιοῦμεν καὶ τὸ περὶ ὑπάρξεως καὶ ἀνυπαρξίας . λέγεται δὲ τὸ κριτήριον τριχῶς , κοινῶς , ἰδίως , ἰδιαίτατα . Ἀληθές ἐστι τὸ ἀντικείμενόν τινι . διηλλαγμένον δὲ τὸ ἀληθὲς τῆς ἀληθείας τριχῶς , οὐσίᾳ , συστάσει , δυνάμει · οὐσίᾳ μὲν ἐπειδὴ τὸ ἀληθὲς ἀσώματόν ἐστιν . ἀξίωμα γάρ ἐστι καὶ λεκτόν . ἡ δὲ ἀλήθεια σῶμά ἐστιν . ἐπιστήμη γάρ πάντων ἐστίν · ἀληθῶν δ’ ἐπιστήμη . πῶς ἡγεμονικόν ἐστι . τὸ δὲ ἡγεμονικὸν πνεῦμα εἶναι δοκεῖ , ὅπερ σωματοφυὲς μάλιστα ἂν εἰκότως δοκῆ . τῇ δὲ συστάσει διήλλακται ταῦτα τῷ τὸ μὲν ἀληθὲς δῆλον εἶναι . οἷον ἐγὼ διαλέγομαι τὴν ἀληθείαν ἡμῖν εὑρῆσθαι περιληπτικὴν οὖσαν πάντων ἀγαθῶν . δυνάμει δὲ ἐξήλλακται τῷ τὸ μὲν ἀληθὲς καὶ φαύλῳ τινὶ ἐπιγίνεσθαι . λέγει γάρ ποτε ἀληθῶς καὶ ὁ μὴ πάνυ ἐσπουδασμένος . τὴν δὲ ἀλήθειαν μόνην ἔντροφον εἶναι τοῖς τρόπον εἶναι σπουδαίοις . Ἐπειδὴ δοκεῖ τῷ λογικῷ μέρει τῆς φιλοσοφίας προσήκειν ὁ περὶ τῶν ἀποδείξεων λόγος , εὔλογόν ἐστι καὶ περὶ τούτων εἰπεῖν · ἀποδείξεις καλῶ συλλογισμοὺς τοὺς διὰ τὰς ἐναργεῖς πρόθεσιν καὶ λῆψιν συμπέρασμα ἀποδεικνύντας . ἢ οὐ δεομένους ἑτέρου μηνύματος . εἰσὶ δὲ οἵδε , πρῶτος ὁ ἐκ συνημμένου τοῦ ἡγουμένου τὸ λῆγον ἐπιφέρων , οἷον , ἡμέρα ἐστὶν , ἄρα φῶς ἐστι . δεύτερος δὲ ὁ ἐξ ἡγουμένου καὶ τοῦ ἀντικειμένου τοῦ λήγοντος τὸ ἀντικείμενον τοῦ ἡγουμένου ἐπιφέρων . οἷον εἰ ἡμέρα ἐστὶ , φῶς ἐστι · φῶς οὐκ ἔστι , ἄρα γ’ ἡμέρα οὐκ ἔστι . τρίτος δὲ ὁ ἐξ ἀποφατικῆς συμπλοκῆς καὶ ἑνὸς τῶν ἐν τῇ συμπλοκῇ τὸ ἀντικείμενον τὸ λοιπὸν ἐπιφέρων . οἷον εἰ οὐχὶ ἡμέρα ἐστὶ , νύξ ἐστι · ἀλλὰ μὴν ἡμέρα ἐστὶν , νὺξ ἄρα οὐκ ἔστι . τέταρτος δέ ὁ ἐκ διεζευγμένου καὶ ἑνὸς τῶν ἀντικειμένων τὸ λοιπὸν ἐπιφέρων . ἢ ἡμέρα ἐστὶ ἢ νὺξ ἐστιν . ἀλλὰ μὴν ἡμέρα οὐκ ἔστι , νύξ ἄρα ἐστὶ . πέμπτος ὁ ἐκ διεζευγμένου καὶ τοῦ ἀντικειμένου ἑνὸς τῶν ἐν τῷ διεζευγμένῳ τοῦ ἀντικειμένου τὸ λοιπὸν ἐπιφέρων . οἷον εἰ ἡμέρα ἐστὶ , νύξ οὐκ ἐστίν . ἀλλά μὴν ἡ νὺξ οὐκ ἔστιν · ἡμέρα οὖν ἔστιν .
Lemmas: σημεῖον τοίνυν ὁ μέν διαλεκτικός φημί ἀξίωμα ἐν ὑγιής συνάπτω καί ἡγέομαι ἐγκαταληπτικός ὁ λήγω . ὁ δέ σημεῖον ὁ μέν εἰμί ἐνδεικτικός , ὁ δέ υπομνηστικός · ἐνδεικτικός μέν οὖν εἰμί ὅσπερ παρατίθημι ὁ σημειόω ἅμα ὁ φαίνω ὁ σημεῖον καί ὁ εἰς γνῶσις σημειόω ἡμός ἄγω . ὁποῖος εἰμί ἐπί ὁ καπνός οὗτος γάρ ὁράω εὐθύς γιγνώσκω ὅτι ἐκ πυρός γίγνομαι εἰμί . ὑπομνηστικός δέ εἰμί σημεῖον , ὅς μή πρότερος παρατηρέω ὁ σημεῖον ὁ διαφαίνω εἰς γνῶσις οὐ ἀφικνέομαι ὁ σημειόω , ὥσπερ ἐπί ὁ γάλα ἔχω εὐθύς γιγνώσκω ὅτι τίκτω εἰμί . συλλογισμός δέ εἰμί λόγος δίδωμι ἀπόκρισις περί ὁ διαλέγω συνάγω συμπέρασμα ἀπροσδόκητος , ὡς ἐν ὁ πολιτεία παρά Πλάτων . ὁ γάρ Θρασύμαχος ἐρῶ ὅτι ὁ δίκαιος εἰμί ὁ ὁ ἀγαθός συμφέρω ποιέω · καί οὗτος κρατέω ἐν ἕκαστος πόλις ὁ ἄρχω · ὁ ἄρχω ἐν ὁ πόλις ἕκαστος οἷος τε καί ἁμαρτάνω καί ὁ αὐτός ἀσύμφορος κελεύω ὁ κακός τε καί ἄρχω ποιέω . συνάγω ὁ Σωκράτης ὅτι καί δίκαιος εἰμί ὁ αὐτός προστάσσω μή συμφέρω ποιέω . Ὅρος δέ εἰμί λόγος σύντομος εἰς γνῶσις ἐγώ ἄγω ἕκαστος πρᾶγμα , ἢ λόγος διά βραχύς ὑπόμνησις ἐμφανής ἐγώ ἀπεργάζομαι ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα · ὁ δέ ὁράω ὁ μέν εἰμί οὐσιώδης , ὁ δέ ἐννοηματικός . ὁ διαίρεσις ὑπολαμβάνω χωρισμός εἰμί ὁ συνέρχομαι εἰς εἷς · διαιρέω δέ νομίζω ὄνομα εἰς σημαίνω καί ἄσημος καί ὅλος εἰς μερικός μέρος καί γένος εἰς εἶδος , διαφορά εἰς ὁ κατά ἕκαστος καί εἰς συμβεβηκός . κριτήριον εἰμί πρᾶγμα διαγνωστικός κατανόησις . κριτήριον δέ εἰμί διττός . ὁ τε ὅς χράω βιόω καί ὁ περί ὕπαρξις καί ἀνυπαρξία . λέγω δέ ὁ κριτήριον τριχῶς , κοινῶς , ἰδίως , ἴδιος . ἀληθής εἰμί ὁ ἀντίκειμαι τις . διαλλάσσω δέ ὁ ἀληθής ὁ ἀλήθεια τριχῶς , οὐσία , σύστασις , δύναμις · οὐσία μέν ἐπεί ὁ ἀληθής ἀσώματος εἰμί . ἀξίωμα γάρ εἰμί καί λεκτός . ὁ δέ ἀλήθεια σῶμα εἰμί . ἐπιστήμη γάρ πᾶς εἰμί · ἀληθής δέ ἐπιστήμη . πῶς ἡγεμονικός εἰμί . ὁ δέ ἡγεμονικός πνεῦμα εἰμί δοκέω , ὅσπερ σωματοφυής μάλιστα εἄν εἰκότως δοκεύς . ὁ δέ σύστασις διαλλάσσω οὗτος ὁ ὁ μέν ἀληθής δῆλος εἰμί . οἷος ἐγώ διαλέγω ὁ ἀλήθεια ἐγώ εὑρίσκω περιληπτικός εἰμί πᾶς ἀγαθός . δύναμις δέ ἐξαλλάσσω ὁ ὁ μέν ἀληθής καί φαῦλος τις ἐπιγίγνομαι . λέγω γάρ ποτός ἀληθής καί ὁ μή πάνυ σπουδάζω . ὁ δέ ἀλήθεια μόνος ἔντροφος εἰμί ὁ τρόπος εἰμί σπουδαῖος . ἐπεί δοκέω ὁ λογικός μέρος ὁ φιλοσοφία προσήκω ὁ περί ὁ ἀπόδειξις λόγος , εὔλογος εἰμί καί περί οὗτος εἶπον · ἀποδείκνυμι καλέω συλλογισμός ὁ διά ὁ ἐναργής πρόθεσις καί λῆψις συμπέρασμα ἀποδείκνυμι . ἢ οὖον δήω ἕτερος μήνυμα . εἰμί δέ ὅδε , πρῶτος ὁ ἐκ συνάπτω ὁ ἡγέομαι ὁ λήγω ἐπιφέρω , οἷος , ἡμέρα εἰμί , ἄρα φάος εἰμί . δύο δέ ὁ ἐκ ἡγέομαι καί ὁ ἀντίκειμαι ὁ λήγω ὁ ἀντίκειμαι ὁ ἡγέομαι ἐπιφέρω . οἷος εἰμί ἡμέρα εἰμί , φάος εἰμί · φάος οὐ εἰμί , ἄρα γε ἡμέρα οὐ εἰμί . τρίτος δέ ὁ ἐκ ἀποφατικός συμπλοκή καί εἷς ὁ ἐν ὁ συμπλοκή ὁ ἀντίκειμαι ὁ λοιπός ἐπιφέρω . οἷος εἰμί οὐ ἡμέρα εἰμί , νύξ εἰμί · ἀλλά μήv ἡμέρα εἰμί , νύξ ἄρα οὐ εἰμί . τέταρτος δέ ὁ ἐκ διαζεύγνυμαι καί εἷς ὁ ἀντίκειμαι ὁ λοιπός ἐπιφέρω . ἢ ἡμέρα εἰμί ἢ νύξ εἰμί . ἀλλά μήv ἡμέρα οὐ εἰμί , νύξ ἄρα εἰμί . πέμπτος ὁ ἐκ διαζεύγνυμαι καί ὁ ἀντίκειμαι εἷς ὁ ἐν ὁ διαζεύγνυμαι ὁ ἀντίκειμαι ὁ λοιπός ἐπιφέρω . οἷος εἰμί ἡμέρα εἰμί , νύξ οὐ εἰμί . ἀλλά μήv ὁ νύξ οὐ εἰμί · ἡμέρα οὖν εἰμί .