pseudo-galenus.de-historia-philosophica 3
Ὡρίσθη δὲ τῶν φιλοσοφιῶν ἡ μὲν ἐξ ἀνδρὸς ὥσπερ ἡ κατ’ Ἐπίκουρον συμβέβηκεν καὶ ἡ κατά Πυθαγόραν , ἡ δὲ ἐκ τῆς πατρίδος , ὥσπερ ἡ Ἐρετρικὴ ἥ τε Μεγαρική ἐκ τέλους καὶ δόγματος , ὥσπερ ἡ εὐδαιμονική . ὁ γὰρ Ἀνάξαρχος τέλος τῆς κατ’ αὐτὸν εὐαγωγῆς τὴν εὐδαιμονίαν ἔλεγεν · ἡ δὲ ἐξ ἐνεργείας , ὡς ἡ περιπατητική · ὁ γὰρ Ἀριστοτέλης κατὰ τοὺς περιπάτους συνουσίας πρὸς ὁμιλητὰς ποιούμενος τῆς ἐπωνυμίας ταύτης κατηξίωκε τὴν κατ’ αὐτὸν φιλοσοφίαν . ἡ δὲ δι’ ἔνστασιν , ὡς Κυνικὴ , διαλεκτική ἡ δ’ ἀπὸ μέρους τῆς φιλοσοφίας ὁ μάλιστ’ ἐπιτήδευσαν , ὡς διαλεκτική · ἡ δ’ ἀπὸ τόπου , ὡς Στωϊκὴ καὶ ἀκαδημαϊκή · ἡ δὲ ἀπὸ διαθέσεως , ὡς Σκεπτική · ἡ δὲ ἐξ ἀνδρὸς καὶ δόγματος καὶ πατρίδος καὶ τέλους ὡς ἡ κατὰ Ἀρίστιππον μὲν ἀπὸ τοῦ εὑρηκότος , Κυρηναϊκὴ δὲ , ἀπὸ τῆς πόλεως ἧς ἐκεῖνος μετεῖχεν , ἡδονικὴ δὲ ἀπὸ τοῦ τέλους τῆς κατ’ αὐτὸν φιλοσοφίας , τὸν γὰρ Ἀρίστιππον τὴν ἡδονὴν προσκεκλῆσθαι μᾶλλόν τινες ὑπενόησαν μηδὲ τὴν ἐκ τῶν αἰσθήσεων ἐνεργείας ἡδονὴν , ἀλλὰ δὲ τὴν τῆς ψυχῆς διάθεσιν , δι’ ἧς γίνεταί τις ἀνάλγητος καὶ δυσγοήτευτος . Τὸ λογικὸν μέρος τῆς φιλοσοφίας ἀπὸ τῶν ὕστερον γεγονότων προτέτακται ἡγουμένων δεῖν τοὺς μέλλοντας ἀκριβῶς φιλοσοφεῖν , μὴ πρότερον τοῖς ἄλλοις μέρεσιν ἐπιχειρεῖν , πρὶν ὅ τι τούτων ἕκαστόν ἐστι γιγνώσκειν · οἱ μὲν γὰρ ἔφασαν τὴν φιλοσοφίαν εἶναι δύναμιν γνωστικὴν καὶ περιποιητικὴν ἀρίστου βίου , ἄριστον βίον εἰπόντες τὸ ζῆν ἕκαστον κατ’ ἀρετήν . οἱ δὲ ἄσκησιν ἀνθρώποις ἀρίστης ζωῆς ἐπιτηδείου τέχνης ὡρίσαντο · ἄσκησιν μὲν τὴν φιλοσοφίαν πάντες ἐπιτήδειον τέχνην τὴν σοφίαν νομίσαντες , ἥτις ἐστὶ κατάληψις θείων καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων · οἱ δὲ θεωρητικὴν ἕξιν τῶν αἱρετῶν καὶ φευκτῶν ὑπέλαβον χρῆναι μᾶλλον ὀνομάσαι αὐτὴν , αἱρετὰ μὲν τὰ ἀγαθὰ φήσαντες εἶναι , φευκτὰ δὲ τὰ κακά · τὸ ἀγαθὸν τὸ δι’ ἑαυτοῦ αἱρετὸν ὠφελείας τῷ μετιόντι γιγνόμενον αἴτιον , κακὸν δὲ τὸ δι’ ἑαυτοῦ ἐκκλινόμενον βλάβης καθιστάμενον αἴτιον . Μέρη δὲ τῆς φιλοσοφίας κατὰ τοὺς πλείστους ἀκριβεστάτους εἶναι δοκοῦντας τρία παρειλήφαμεν , τό τε λογικὸν , δι’ οὗ καταμανθάνομεν τῶν ὄντων ἕκαστον κατ οὐσίαν καὶ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ τὰς διαφορὰς τούτων πρὸς ἄλληλα καὶ τὰ τοιαῦτα γινώσκομεν · καὶ τὸ φυσικὸν , δι’ οὗ πέρ ἐστι καθορᾷν τίς ἠ τοιαύτη αἰτία τοῦ τάξει προϊέναι τῶν οὐρανίων τὴν κίνησιν ὅσα φαίνεσθαι δοκεῖ , καὶ τίνες αὐτῶν ταχυτῆτες ἢ βραδυτῆτες πρὸς ἄλληλα καὶ ὅσα τούτων ἐστὶν ὅμοια · καὶ τρίτον τὸ πάντων ἀναγκαιότατον καὶ τοῖς ἐπιτηδεύμασι χρησιμώτατον , τὸ ἠθικὸν , δι’ οὗ μανθάνομεν ἀλλήλοις ὁμιλεῖν καὶ συμβάλλειν προσηνῶς · καὶ τοὺς μὲν θρασυτάτους ὑπερορᾷν οὐ μισοῦντες , ἀλλὰ γελῶντες καὶ ἐλεοῦντες , τοὺς δὲ σπουδαιοτάτους καὶ ἐπιεικεστάτους στέργοντες . τούτων μὲν τὸν βίον ῥᾷον ἀσκεῖν καὶ βέλτιον τὰς πρὸς ἀλλήλους ἐντεύξεις ἀγαθὰς ποιουμένων . ἐκείνων δὲ τὸ ἦθος δυσπρόσοδον καὶ παντάπασιν ἀνομίλητον τὸν βίον ἀπεργαζομένων . Τὴν αἵρεσιν ὑπολαμβάνουσί τινες εἰρῆσθαι τριχῶς , κοινῶς καὶ ἰδίως καὶ ἰδιαίτατα . κοινῶς μὲν τὴν ἐν τινὶ πράγματι τῶν κατὰ τὸν βίον σύνθεσιν , ἰδίως δὲ τὴν ἐν τέχνῃ , ἰδιαίτατα δὲ τὴν ἐν φιλοσοφίᾳ · κατ’ ἔννοιαν δὲ τὴν αἵρεσιν εἶναι πρόβλησιν δογμάτων πολλῶν πρὸς ἄλληλα συμφώνων καὶ πρὸς ἓν τέλος ἀναφερόντων . τέσσαρες δὲ εἰσὶν , ἃς γενικωτάτας νομίζουσιν οἱ περὶ τούτων διειληφότες , μίαν μὲν τὴν δογματικὴν τοῖς πολλοῖς κατατιθεμένην καὶ βεβαιοτέραν , τὴν σκεπτικὴν τὴν περὶ πάντων ζητητικήν · πρὸς δὲ τούτοις εἶναι τρίτην τὴν ἐριστικὴν τὴν διὰ σοφισμάτων νικᾷν ἐν τοῖς νείκεσιν ἐσπουδακυῖαν . σοφίσματα δὲ τοιαῦτα νομίζουσιν οἷον · ὅπερ εἰμὶ ἐγὼ οὐκ εἶ σὺ , ἄνθρωπος δὲ εἰμὶ , σὺ ἄρα οὐκ ἄνθρωπος · καὶ τοὺς τοιούτους μειρακιώδεις λόγους καὶ ἐριστικούς . μικτὴν δ’ αἵρεσιν προσειρήκασι τὴν τισὶ μὲν δόγμασι κατατιθεμένην , περὶ πολλῶν δ’ ἠπορηκυῖαν καὶ μὴ πάντα διεξιοῦσαν συγκαταθετικῶς . εἶναι δὲ δογματικοὺς τοὺς τῷ Πυθαγόρᾳ καὶ τῷ ἐπικούρῳ προωρισμένους , σκεπτικοὺς δὲ Ζήνωνα τὸν ἐλεάτην καὶ Ἀνάξαρχον τὸν Ἀβδηρίτην καὶ τὸν ἄγαν ἠκριβωκέναι τὴν ἀπορητικὴν ἀποληφθέντα Πύῤῥωνα · ἐριστικοὺς δὲ κεκλήκασιν Εὐκλείδην καὶ Μενέδημον καὶ Κλειτόμαχον . τοὺς δὲ κατὰ μικτὴν αἵρεσιν μετεληλυθότας ὑπάρχειν Ξενοφάνην μὲν περὶ πάντων ἠπορηκότα , δογματίσαντα δὲ μόνον τὸ εἶναι πάντα ἓν καὶ τοῦτο ὑπάρχειν θεὸν πεπερασμένον , λογικὸν , ἀμετάβλητον . τὸν δὲ Δημόκριτον ὁμοίως περὶ μὲν τῶν ἄλλων μηδενὸς ἀποφηνάμενον , ἔνδειγμα δὲ καταλέλοιπε τὸ περὶ τῶν ἀτόμων καὶ τοῦ κενοῦ καὶ τοῦ ἀπείρου . Ἀρχὴ δὲ λέγεται τριχῶς · ἡ μὲν ὡς αἰτιώδης , ἡ δὲ ὡς ἐν τρόπῳ συστάσεως , ἡ δὲ ἀποδείξεως . αἰτιώδης μὲν οὖν ἐστιν ἀρχὴ , ὅταν ζητήσωμεν τί ποτ’ ἐστὶ τὸ πεποιηκὸς εἰς ἐπίνοιαν τοὺς πρώτους ἐλθεῖν φιλοσοφίας · ἐν τρόπῳ δὲ συστάσεως ὅταν ζητήσωμεν ποῖον μέρος ἐστὶ πρῶτον ὃ ἐκ τῆς τέχνης συνέστηκεν · ἀποδείξεως δὲ , ὅταν τὰ ὑφ’ ἡμῶν κατασκευαζόμενα ἀποδείκνυμεν · αἰτία δὲ φιλοσοφίας εὑρέσεώς ἐστι κατὰ μὲν Ξενοκράτη τὸ ταραχῶδες ἐν τῷ βίῳ καταπαῦσαι τῶν πραγμάτων .
Lemmas: ὁρίζω δέ ὁ φιλοσοφία ὁ μέν ἐκ ἀνήρ ὥσπερ ὁ κατά Ἐπίκουρος συμβαίνω καί ὁ κατά Πυθαγόρας , ὁ δέ ἐκ ὁ πατρίς , ὥσπερ ὁ Ἐρετρικός ὅς τε Μεγαρικός ἐκ τέλος καί δόγμα , ὥσπερ ὁ εὐδαιμονικός . ὁ γάρ Ἀνάξαρχος τέλος ὁ κατά αὐτός ευαγωγη ὁ εὐδαιμονία λέγω · ὁ δέ ἐκ ἐνέργεια , ὡς ὁ περιπατητικός · ὁ γάρ Ἀριστοτέλης κατά ὁ περίπατος συνουσία πρός ὁμιλητής ποιέω ὁ ἐπωνυμία οὗτος καταξιόω ὁ κατά αὐτός φιλοσοφία . ὁ δέ διά ἔνστασις , ὡς κυνικός , διαλεκτική ὁ δέ ἀπό μέρος ὁ φιλοσοφία ὁ μάλιστα ἐπιτηδεύω , ὡς διαλεκτική · ὁ δέ ἀπό τόπος , ὡς Στωϊκός καί ακαδημαϊκός · ὁ δέ ἀπό διάθεσις , ὡς σκεπτικός · ὁ δέ ἐκ ἀνήρ καί δόγμα καί πατρίς καί τέλος ὡς ὁ κατά Ἀρίστιππος μέν ἀπό ὁ εὑρίσκω , Κυρηναικός δέ , ἀπό ὁ πόλις ὅς ἐκεῖνος μετέχω , ηδονικός δέ ἀπό ὁ τέλος ὁ κατά αὐτός φιλοσοφία , ὁ γάρ Ἀρίστιππος ὁ ἡδονά προσκαλέω μάλα τις ὑπονοέω μηδέ ὁ ἐκ ὁ αἴσθησις ἐνέργεια ἡδονά , ἀλλά δέ ὁ ὁ Ψυχή διάθεσις , διά ὅς γίγνομαι τις ἀνάλγητος καί δυσγοήτευτος . ὁ λογικός μέρος ὁ φιλοσοφία ἀπό ὁ ὕστερος γίγνομαι προτάσσω ἡγέομαι δήω ὁ μέλλω ἀκριβῶς φιλοσοφέω , μή πρότερος ὁ ἄλλος μέρος ἐπιχειρέω , πρίν ὅς τίς οὗτος ἕκαστος εἰμί γιγνώσκω · ὁ μέν γάρ φημί ὁ φιλοσοφία εἰμί δύναμις γνωστικός καί περιποιητικός ἀγαθός βίος , ἀγαθός βίος εἶπον ὁ ζῶ ἕκαστος κατά ἀρετή . ὁ δέ ἄσκησις ἄνθρωπος ἀγαθός ζωή ἐπιτήδειος τέχνη ὁρίζω · ἄσκησις μέν ὁ φιλοσοφία πᾶς ἐπιτήδειος τέχνη ὁ σοφία νομίζω , ὅστις εἰμί κατάληψις θεῖον καί ἀνθρώπινος πρᾶγμα · ὁ δέ θεωρητικός ἕξις ὁ αἱρετός καί φευκτός ὑπολαμβάνω χρή μᾶλλον ὀνομάζω αὐτός , αἱρετός μέν ὁ ἀγαθός φημί εἰμί , φευκτός δέ ὁ κακός · ὁ ἀγαθός ὁ διά ἑαυτοῦ αἱρετός ὠφέλεια ὁ μετέρχομαι γίγνομαι αἴτιος , κακός δέ ὁ διά ἑαυτοῦ ἐκκλίνω βλάβη καθίστημι αἴτιος . Μέρα δέ ὁ φιλοσοφία κατά ὁ πλεῖστος ἀκριβής εἰμί δοκέω τρεῖς παραλαμβάνω , ὁ τε λογικός , διά ὅς καταμανθάνω ὁ εἰμί ἕκαστος κατά οὐσία καί κατά συμβαίνω καί ὁ διαφορά οὗτος πρός ἀλλήλων καί ὁ τοιοῦτος γιγνώσκω · καί ὁ φυσικός , διά ὅς περ εἰμί καθοράω τίς ὁ τοιοῦτος αἰτία ὁ τάξις προΐημι ὁ οὐράνιος ὁ κίνησις ὅσος φαίνω δοκέω , καί τίς αὐτός ταχυτής ἢ βραδυτής πρός ἀλλήλων καί ὅσος οὗτος εἰμί ὅμοιος · καί τρίτος ὁ πᾶς ἀναγκαῖος καί ὁ ἐπιτήδευμα χρήσιμος , ὁ ἠθικός , διά ὅς μανθάνω ἀλλήλων ὁμιλέω καί συμβάλλω προσηνῶς · καί ὁ μέν θρασύς ὑπεροράω οὖον μισέω , ἀλλά γελάω καί ἐλεέω , ὁ δέ σπουδαῖος καί ἐπιεικής στέργω . οὗτος μέν ὁ βίος ῥᾳδίως ἀσκέω καί ἀγαθός ὁ πρός ἀλλήλων ἔντευξις ἀγαθός ποιέω . ἐκεῖνος δέ ὁ ἦθος δυσπρόσοδος καί παντάπασι ἀνομίλητος ὁ βίος ἀπεργάζομαι . ὁ αἵρεσις ὑπολαμβάνω τις εἴρω τριχῶς , κοινῶς καί ἰδίως καί ἴδιος . κοινῶς μέν ὁ ἐν τις πρᾶγμα ὁ κατά ὁ βίος σύνθεσις , ἰδίως δέ ὁ ἐν τέχνη , ἴδιος δέ ὁ ἐν φιλοσοφία · κατά ἔννοια δέ ὁ αἵρεσις εἰμί πρόβλησις δόγμα πολύς πρός ἀλλήλων σύμφωνος καί πρός εἷς τέλος ἀναφέρω . τέσσαρες δέ εἰμί , ὅς γενικός νομίζω ὁ περί οὗτος διαλαμβάνω , εἷς μέν ὁ δογματικός ὁ πολύς κατατίθημι καί βέβαιος , ὁ σκεπτικός ὁ περί πᾶς ζητητικός · πρός δέ οὗτος εἰμί τρίτος ὁ ἐριστικός ὁ διά σόφισμα νικάω ἐν ὁ νεῖκος σπουδάζω . σόφισμα δέ τοιοῦτος νομίζω οἷος · ὅσπερ εἰμί ἐγώ οὐ εἰμί σύ , ἄνθρωπος δέ εἰμί , σύ ἄρα οὐ ἄνθρωπος · καί ὁ τοιοῦτος μειρακιώδης λόγος καί ἐριστικός . μικτός δέ αἵρεσις προσφωνέω ὁ τις μέν δόγμα κατατίθημι , περί πολύς δέ ἀπορέω καί μή πᾶς διέξειμι συγκαταθετικός . εἰμί δέ δογματικός ὁ ὁ Πυθαγόρας καί ὁ ἐπίκουρος προορίζω , σκεπτικός δέ Ζήνων ὁ ἐλεάω καί Ἀνάξαρχος ὁ Ἀβδηρίτης καί ὁ ἄγαν ἀκριβόω ὁ ἀπορητικός ἀπολαμβάνω Πύρων · ἐριστικός δέ καλέω Εὐκλείδης καί Μενέδημος καί Κλειτόμαχος . ὁ δέ κατά μικτός αἵρεσις μετέρχομαι ὑπάρχω Ξενοφάνης μέν περί πᾶς ἀπορέω , δογματίζω δέ μόνος ὁ εἰμί πᾶς εἷς καί οὗτος ὑπάρχω θεός περαίνω , λογικός , ἀμετάβλητος . ὁ δέ Δημόκριτος ὁμοίως περί μέν ὁ ἄλλος μηδείς ἀποφαίνω , ἔνδειγμα δέ καταλείπω ὁ περί ὁ ἄτομος καί ὁ κενός καί ὁ ἤπειρος . Ἀρχή δέ λέγω τριχῶς · ὁ μέν ὡς αἰτιώδης , ὁ δέ ὡς ἐν τρόπος σύστασις , ὁ δέ ἀπόδειξις . αἰτιώδης μέν οὖν εἰμί ἀρχή , ὅταν ζητέω τίς πρός εἰμί ὁ ποιέω εἰς ἐπίνοια ὁ πρῶτος ἔρχομαι φιλοσοφία · ἐν τρόπος δέ σύστασις ὅταν ζητέω ποῖος μέρος εἰμί πρῶτος ὅς ἐκ ὁ τέχνη συνίστημι · ἀπόδειξις δέ , ὅταν ὁ ὑπό ἐγώ κατασκευάζω ἀποδείκνυμι · αἰτία δέ φιλοσοφία εὕρεσις εἰμί κατά μέν Ξενοκράτης ὁ ταραχώδης ἐν ὁ βίος καταπαύω ὁ πρᾶγμα .