pseudo-galenus.de-affectuum-renibus-insidentium-dignotione-et-curatione-liber 2
Πᾶν πάθος περὶ αὐτοῦ λέγεται νεφρῖτις , εἴτε ὁμοιομερές ἐστιν εἴτε ὀργανικὸν ἢ ἐπίκοινον . κυρίως δὲ νεφρῖτις ἡ λιθίασις λέγεται . Αἱ δὲ τοῦ λίθου αἰτίαι τέσσαρες , ποιητικὸν , ὑλικὸν , ὀργανικόν καὶ τελικόν . τοῦτο ἐκ τῶν ἔξωθεν μανθάνεις , ὅτι ποιεῖ ἔξωθεν λίθου σύστασιν ἢ ψύξις ἢ θερμότης · ὥσπερ ἐν ὑπονόμοις καὶ σωλῆσι τῆς θερμότητος ἐγγινομένης ἀπὸ ὕλης ἀδιαπνευστούσης · οἷον ὕδατος ὄντος ἐν τῷ σωλῆνι γίνεται θερμότης παρὰ φύσιν . ταύτης δὲ διαφορούσης τὸ λεπτομερὲς ἐκείνου ἰλυώδους ὕδατος τὸ παχυμερὲς ἀπογαιοῦται καὶ μένων ἐν τῷ σωλῆνι προστίθεται τῇ οὐσίᾳ τοῦ λίθου καὶ οὕτως προστίθεται τῇ οὐσίᾳ τοῦ λέβητος ἢ ἄλλου χαλκοῦ καὶ γίνεται λίθος . ἐν ἡμῖν δὲ ψύξις λίθον οὐ ποιεῖ . οὐδὲ γὰρ ἐν ζῶντι σώματι δυνατὸν ὑποθέσθαι τοσαύτην ψύξιν , ὡς δυνηθῆναι τὴν ψύξιν ποιῆσαι λίθον ἡμῖν , ὡς ἐπὶ τῶν ἐκτὸς ὁρῶμεν γινόμενον , ἀλλὰ ἀπὸ θερμότητος ἐν ἡμῖν γίνεται λίθος ἢ σφοδρᾶς ἢ χλιαρᾶς . ἀλλ’ εἰ μὲν παχεῖά ἐστιν ἡ ὕλη , τότε ἀρκοῦσά ἐστι καὶ ἡ χλιαρὰ καὶ μετρία καὶ κατὰ φύσιν θερμότης πρὸς τὸ ἰσχῦσαι καὶ ἀπογαιῶσαι τὴν παχεῖαν ὕλην · ἑτοίμη γὰρ ὡς παχεῖα πρὸς τὴν γένεσιν τοῦ λίθου . εἰ δὲ λεπτοτέρα ἐστὶ , τότε πάνυ σφοδροτέρας δεῖται τῆς κατὰ φύσιν καὶ παρὰ φύσιν θερμότητος , ἵνα ἀπογαιώσῃ αὐτήν . θέλει γὰρ διαφορῆσαι τὸ λεπτομερὲς αὐτῆς καὶ οὕτως ἵνα ἰσχύσῃ ποιῆσαι λίθον . ἁπλῶς γοῦν ἀπὸ θερμότητος γίνεται ἐν ἡμῖν λίθος . ὑλικὸν δὲ αἴτιον ἢ παχὺς ἢ γλίσχρος χυμὸς ἢ ἀμφότερου . ὀργανικὸν δὲ αἴτιον νεφρὸς ἢ κύστις ἢ ἕτερον ἐπιτήδειον μόριον . τελικὸν δὲ οὐκ ἔστιν ἐνταῦθα εἰπεῖν , εἰ μὴ αὐτὸν τὸν λίθον . τὸ φερόμενον αἷμα ἐν αὐτοῖς ἢ παχύτερόν ἐστιν ἑαυτοῦ ἢ φλεγματικώτερον ἢ μελαγχολικώτερον ἢ ξανθοχολικώτερον . φέρεται δὲ ἐν αὐτοῖς διὰ φλεβῶν καὶ ἀρτηριῶν ἢ ἐν τῇ κοιλότητι ἢ ἐν τῇ οὐσίᾳ καὶ ἐκεῖ φερόμενον ὑπερβάλλον τῇ ποσότητι ἢ τῇ ποιότητι ἢ τῇ συστάσει σφηνοῦται καὶ ἵσταται καὶ ἴσχει θερμότητα παρὰ φύσιν . αὕτη δὲ ἡ παρὰ φύσιν θερμότης πλεῖον παχύνει καὶ καταγλισχραίνει καὶ ὀξυπαροπτᾶ καὶ ἀπογαιοῖ τὸν χυμὸν ἐκεῖνον καὶ ποιεῖ τὸν λίθον . ὅσοι μὲν ἡγοῦνται κατὰ τὴν κοιλίαν τῶν νεφρῶν συνίστασθαι τοὺς λίθους , ἐν τῇ διεξόδῳ μόνη τῇ κατὰ τοὺς οὐρητῆρας ὀδυνᾶσθαι φασὶ τοὺς πάσχοντας . ὅσοι δὲ ἐν αὐτῇ αὐτῶν τῆ σαρκὶ ἀνάλογον τοῖς ἐπὶ τῶν ἀρθριτικῶν πώροις οὐκ ἐν μόναις ταῖς διέξοδοις , ἀλλὰ καὶ καθ’ ὃν γίνονται χρόνον ἐνταῦθα καὶ καθ’ ὃν εἰς τὴν κοιλίαν διεξέρχονται τῶν νεφρῶν . οὐκ ἀδύνατον δὲ ἑκατέρως γίνεσθαι γλίσχρου χυμοῦ καὶ παχέος ἐν τῷ χρόνῳ κατοπτωμένου τε καὶ ξηραινομένου κατ’ αὐτούς . δέδεικται γὰρ ἐν τοῖς περὶ τῶν φυσικῶν δυναμέων ὑπομνήμασιν ἕλκων ἐφ’ ἑαυτὸν ὁ νεφρὸς , ὅσον περ ἐν ταῖς φλεψὶν ὀῤῥῶδές τε καὶ λεπτὸν ἀναμέμικται τῷ αἵματι . τῶν οὖν εἰς τὴν κοιλίαν αὐτοῦ διηθούντων τοιούτων πόρων , ἐπὶ πλέον ἀναστομωθέντων συνηθεῖταί τι καὶ παχύτερον , ὅπερ θερμαινόμενον καὶ ξηραινόμενον ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ νεφροῦ , πωροειδῆ λαμβάνει σύστασιν . ἐὰν μὲν οὖν ἡ τοῦ νεφροῦ δύναμις ἀποκριτικὴ διώσηται πᾶν αὐτὸ ἐν τοῖς οὔροις ἢ ψαμμώδης ὑπόστασις ἐν αὐτοῖς γίνεται . ἐὰν δὲ ἐμπλησμένον τε καὶ δυσαπόλυτον ᾖ τῆς κοιλίας τοῦ νεφροῦ τὸ δεχόμενον , ἐν αὐτῷ ἔτι παραπλήσιον ἕτερον ἐκ τῆς κοίλης φλεβὸς ἐπὶ πλέον αὐξάνεται . περιπλάττεται γὰρ ἀεὶ τὸ ἐπιῤῥέον τῷ ὑπάρχοντι καὶ οὕτως ὁ πῶρος ἀξιόλογος μεγέθει συνίσταται . συντελεῖ καὶ εἰς τοῦτο μάλιστα καὶ τῶν νεφρῶν αὐτῶν κρᾶσις , ὅταν οἷον πυρῶδές τε καὶ δριμὺ τὸ κατὰ φύσιν ᾖ θερμόν . ἐὰν δὲ ἀραιωθῇ μὲν ἡ εἰς τὸν νεφρὸν ἐκ τῆς κοίλης φλεβὸς εἴσοδος , ὑγρὸν δ’ ᾖ τὸ αἷμα καὶ μήτε παχὺ μήτε γλίσχρον , αἱματῶδες οὕτως γίνεται τὸ οὖρον . ἐὰν μὲν οὖν ἐκ φλέγματος μόνου γλίσχρου καὶ παχέος σύστασις γένηται , τῶν ἐν τοῖς νεφροῖς πωροειδῶν τε καὶ λιθωδῶν σωμάτων ἡ καλουμένη τεφρώδης ἔσται χροιά . παραπλησίως τοῖς αὐτοφυέσιν ὕδασι κἂν χλιαρώτερον τῶν συμμέτρων ᾖ , φαίνονται συνιστάμενοι πῶροι . τὰ μὲν οὖν παιδία τοὺς ἐν κύστει γεννῶντα λίθοις φαίνεται . τοὺς δ’ ἐν τοῖς νεφροῖς οἱ ἀκμάζοντες . ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν παιδίων ἰσχυρῶν ἁπασῶν τῶν φυσικῶν ἐνεργειῶν οὐσῶν κέχυται καὶ διαλέλυται τὸ πάχος τῶν χυμῶν . ἐπὶ δὲ τῶν προηκόντων κατὰ τὴν ἡλικίαν , τοὐναντίον ἀσθενῶν οὐσῶν , συνῆκται . φαίνεται δὲ κἀπὶ τῶν ἐκτὸς ὅσα παχέα φύσει διά τινων λεπτῶν ἠθεῖν βουλόμεθα . τὰ μὲν ὑπὸ θερμασίας χυθέντα διερχόμενα ῥᾳδίως ταχύ . τὰ δὲ ἄτηκτα μὴ ἐξιόντα . παραδείγματά τε τῶν τοιούτων ὑλῶν πίστα , ῥητίνη , στέαρ , κηρός τε καὶ μέλι . καὶ τῶν παιδῶν οὖν ἐχόντων πολὺ τὸ ἔμφυτον θερμὸν καὶ τὰς ἐνεργείας ἰσχυρὰς τὸ πάχος τῆς ὕλης κεχυμένον εἰς τοὺς νεφροὺς ἀφικνεῖται καὶ διὰ τοῦτο διηθεῖται ῥᾳδίως εἰς τὴν κύστιν , οὐ μικρὸν οὐδὲ τῆς τῶν ἐνεργειῶν ῥώμης εἰς τὸ τάχος τῆς διεξόδου συντελούσης · ἅτε δὲ τῆς κύστεως οὔσης ψυχρᾶς , ὅτι τε ὑμενώδης ἐστὶ καὶ ὀλίγαιμος , ὅτι τε πλείστην εὐρυχωρίαν ἐντὸς ἑαυτῆς ἔχει , συνίσταται πάλιν ἐνταῦθα καὶ πήγνυται τὸ διεξελθὸν εἰς ταύτην πάχος , ὡς ἔμπροσθεν εἶπον , ἀρχὴν λαμβάνον τῆς τοιαύτης συστάσεως , ὅταν ἐπὶ πλέον ἐν τῇ κύστει χρονίσῃ . καὶ μὴν καὶ γλίσχρον αὐτὸ εἰκὸς μᾶλλον ἦν τοῖς παιδίοις κατεργᾶσθαι ὑπὸ τῆς ἐμφύτου θερμασίας . καὶ διὰ τοῦτο δὴ μᾶλλον ἑνοῦται καὶ συνίσταται καὶ πήγνυται καὶ προσθῶμεν ἔτι τὴν περὶ τοῦ πάχους τῶν οὔρων ἐν τοῖς παιδίοις αἰτίαν . ἔστι δὲ τό τε ἀδηφάγον αὐτῶν καὶ τὸ μετὰ τὴν τροφὴν ἀτάκτως κινεῖσθαι παίζοντα καὶ σκιρτῶντα . τοῖς δ’ ἔτι θηλάζουσι καὶ ἡ ὕλη συντελεῖ . καὶ τῶν τελείων τοῖς πλεονάζουσιν ἐν τυρῶν ἐδωδῇ καὶ ὁμοίων λίθους ἐν κύστει καὶ νεφροῖς γενομένους ἔγνωμεν . ἔστιν οὖν πάθημα τῆς κύστεως ἡ λιθίασις παιδικόν . οὐ γὰρ δύναται στενὸς οὕτως ὁ τράχηλος τῆς κύστεως ἐπὶ τῶν μειζόνων σωμάτων γενέσθαι , ὡς κατέχειν τὸ παχύτερον ὑγρόν . οὐ μὴν τοῦτό γε μόνον ἱκανὸν εἶναι νομίζειν πρὸς τὴν τῶν λίθων γένεσιν , ἀλλὰ καὶ δυσκρασίαν θερμὴν , ὡς πυρῶδες ἔχειν τὸ θερμὸν οὐκ εὔκρατον , οὐδὲ μέτριον . ἐπὶ δὲ τῶν θηλέων παιδίων ὁ τῆς κύστεως αὐχὴν εἰς τὸ αἰδοῖον συντέτρηται αὐτὸ , βραχὺς ὢν ἅμα καὶ εὐρὺς , ὥστε ῥᾳδίως αὐτοῦ διεξουρεῖσθαι τὰ παχέα τῶν οὔρων , ἃ τοῖς ἄῤῥεσι παιδίοις ἰσχόμενα διά τε τὸ μῆκος καὶ τὴν στενό - τητα τοῦ τῆς κύστεως αὐχένος ὕλην παρέχει τῇ πυρώδει κύστει πρὸς τὴν τῶν λίθων γένεσιν .
Lemmas: Πᾶν πάθος περί αὐτός λέγω νεφρῖτις , εἴτε ὁμοιομερής εἰμί εἴτε ὀργανικός ἢ ἐπίκοινος . κύριος δέ νεφρῖτις ὁ λιθίασις λέγω . ὁ δέ ὁ λίθος αἰτία τέσσαρες , ποιητικός , ὑλικός , ὀργανικός καί τελικός . οὗτος ἐκ ὁ ἔξωθεν μανθάνω , ὅτι ποιέω ἔξωθεν λίθος σύστασις ἢ ψῦξις ἢ θερμότης · ὥσπερ ἐν ὑπόνομος καί σωλήν ὁ θερμότης ἐγγίγνομαι ἀπό ὕλη ἀδιαπνευστέω · οἷος ὕδωρ εἰμί ἐν ὁ σωλήν γίγνομαι θερμότης παρά φύσις . οὗτος δέ διαφορέω ὁ λεπτομερής ἐκεῖνος ἰλυώδης ὕδωρ ὁ παχυμερής ἀπογαιόω καί Μένων ἐν ὁ σωλήν προστίθημι ὁ οὐσία ὁ λίθος καί οὕτως προστίθημι ὁ οὐσία ὁ λέβης ἢ ἄλλος χαλκός καί γίγνομαι λίθος . ἐν ἐγώ δέ ψῦξις λίθος οὖον ποιέω . οὐδέ γάρ ἐν ζῶ σῶμα δυνατός ὑποτίθημι τοσοῦτος ψῦξις , ὡς δύναμαι ὁ ψῦξις ποιέω λίθος ἐγώ , ὡς ἐπί ὁ ἐκτός ὁράω γίγνομαι , ἀλλά ἀπό θερμότης ἐν ἐγώ γίγνομαι λίθος ἢ σφοδρός ἢ χλιαρός . ἀλλά εἰμί μέν παχύς εἰμί ὁ ὕλη , τότε ἀρκέω εἰμί καί ὁ χλιαρός καί μέτριος καί κατά φύσις θερμότης πρός ὁ ἰσχύω καί ἀπογαιόω ὁ παχύς ὕλη · ἑτοῖμος γάρ ὡς παχύς πρός ὁ γένεσις ὁ λίθος . εἰμί δέ λεπτός εἰμί , τότε πάνυ σφοδρός δήω ὁ κατά φύσις καί παρά φύσις θερμότης , ἵνα ἀπογαιόω αὐτός . ἐθέλω γάρ διαφορέω ὁ λεπτομερής αὐτός καί οὕτως ἵνα ἰσχύω ποιέω λίθος . ἁπλόος γοῦν ἀπό θερμότης γίγνομαι ἐν ἐγώ λίθος . ὑλικός δέ αἴτιος ἢ παχύς ἢ γλίσχρος χυμός ἢ ἀμφότερος . ὀργανικός δέ αἴτιος νεφρός ἢ κύστις ἢ ἕτερος ἐπιτήδειος μόριον . τελικός δέ οὐ εἰμί ἐνταῦθα εἶπον , εἰμί μή αὐτός ὁ λίθος . ὁ φέρω αἷμα ἐν αὐτός ἢ παχύς εἰμί ἑαυτοῦ ἢ φλεγματικός ἢ μελαγχολικός ἢ ξανθοχολικός . φέρω δέ ἐν αὐτός διά φλέψ καί ἀρτηρία ἢ ἐν ὁ κοιλότης ἢ ἐν ὁ οὐσία καί ἐκεῖ φέρω ὑπερβάλλω ὁ ποσότης ἢ ὁ ποιότης ἢ ὁ σύστασις σφηνόω καί ἵστημι καί ἴσχω θερμότης παρά φύσις . οὗτος δέ ὁ παρά φύσις θερμότης πλείων παχύνω καί καταγλισχραίνω καί ὀξυπαροπτάω καί ἀπογαιόω ὁ χυμός ἐκεῖνος καί ποιέω ὁ λίθος . ὅσος μέν ἡγέομαι κατά ὁ κοιλία ὁ νεφρός συνίστημι ὁ λίθος , ἐν ὁ διέξοδος μόνος ὁ κατά ὁ οὐρητήρ ὀδυνάω φημί ὁ πάσχω . ὅσος δέ ἐν αὐτός αὐτός τῆ σάρξ ἀνάλογος ὁ ἐπί ὁ ἀρθριτικός πῶρος οὐ ἐν μόνος ὁ διέξοδος , ἀλλά καί κατά ὅς γίγνομαι χρόνος ἐνταῦθα καί κατά ὅς εἰς ὁ κοιλία διεξέρχομαι ὁ νεφρός . οὐ ἀδύνατος δέ ἑκατέρως γίγνομαι γλίσχρος χυμός καί παχύς ἐν ὁ χρόνος κατοπτωμένου τε καί ξηραίνω κατά αὐτός . δείκνυμι γάρ ἐν ὁ περί ὁ φυσικός δυναμής ὑπόμνημα ἕλκω ἐπί ἑαυτοῦ ὁ νεφρός , ὅσος περ ἐν ὁ φλέψ ὀρώδης τε καί λεπτόν ἀναμείγνυμι ὁ αἷμα . ὁ οὖν εἰς ὁ κοιλία αὐτός διηθέω τοιοῦτος πόρος , ἐπί πλέω ἀναστομόω συνηθέω τίς καί παχύς , ὅσπερ θερμαίνω καί ξηραίνω ἐν ὁ κοιλία ὁ νεφρός , πωροειδής λαμβάνω σύστασις . ἐάν μέν οὖν ὁ ὁ νεφρός δύναμις ἀποκριτικός διωθέω πᾶς αὐτός ἐν ὁ ὅρος ἢ ψαμμώδης ὑπόστασις ἐν αὐτός γίγνομαι . ἐάν δέ ἐμπίμπλημι τε καί δυσαπόλυτος εἰμί ὁ κοιλία ὁ νεφρός ὁ δέχομαι , ἐν αὐτός ἔτι παραπλήσιος ἕτερος ἐκ ὁ κοῖλος φλέψ ἐπί πλέω αὐξάνω . περιπλάσσω γάρ ἀεί ὁ ἐπιρρέω ὁ ὑπάρχω καί οὕτως ὁ πῶρος ἀξιόλογος μέγεθος συνίστημι . συντελής καί εἰς οὗτος μάλιστα καί ὁ νεφρός αὐτός κρᾶσις , ὅταν οἷος πυρώδης τε καί δριμύς ὁ κατά φύσις εἰμί θερμός . ἐάν δέ ἀραιόω μέν ὁ εἰς ὁ νεφρός ἐκ ὁ κοῖλος φλέψ εἴσοδος , ὑγρός δέ εἰμί ὁ αἷμα καί μήτε παχύς μήτε γλίσχρος , αἱματώδης οὕτως γίγνομαι ὁ ὅρος . ἐάν μέν οὖν ἐκ φλέγμα μόνος γλίσχρος καί παχύς σύστασις γίγνομαι , ὁ ἐν ὁ νεφρός πωροειδής τε καί λιθώδης σῶμα ὁ καλέω τεφρώδης εἰμί χροιά . παραπλήσιος ὁ αὐτοφυής ὕδωρ κἀν χλιαρός ὁ σύμμετρος εἰμί , φαίνω συνίστημι πῶρος . ὁ μέν οὖν παιδίον ὁ ἐν κύστις γεννάω λίθος φαίνω . ὁ δέ ἐν ὁ νεφρός ὁ ἀκμάζω . ἐπί μέν γάρ ὁ παιδίον ἰσχυρός ἅπας ὁ φυσικός ἐνέργεια εἰμί χέω καί διαλύω ὁ πάχος ὁ χυμός . ἐπί δέ ὁ προήκω κατά ὁ ἡλικία , ἐναντίος ἀσθενής εἰμί , συνάγω . φαίνω δέ ἐπί ὁ ἐκτός ὅσος παχύς φύσις διά τίνω λεπτός ἠθέω βούλομαι . ὁ μέν ὑπό θερμασία χέω διέρχομαι ῥᾳδίως ταχύς . ὁ δέ ἄτηκτος μή ἔξειμι . παράδειγμα τε ὁ τοιοῦτος ὕλη πίστα , ῥητίνη , στέαρ , κῆρ τε καί μέλι . καί ὁ παῖς οὖν ἔχω πολύς ὁ ἔμφυτος θερμός καί ὁ ἐνέργεια ἰσχυρός ὁ πάχος ὁ ὕλη χέω εἰς ὁ νεφρός ἀφικνέομαι καί διά οὗτος διηθέω ῥᾳδίως εἰς ὁ κύστις , οὖον μικρός οὐδέ ὁ ὁ ἐνέργεια ῥώμη εἰς ὁ τάχος ὁ διέξοδος συντελέω · ἅτε δέ ὁ κύστις εἰμί ψυχρός , ὅτι τε ὑμενώδης εἰμί καί ὀλίγαιμος , ὅτι τε πλεῖστος εὐρυχωρία ἐντός ἑαυτοῦ ἔχω , συνίστημι πάλιν ἐνταῦθα καί πήγνυμι ὁ διεξέρχομαι εἰς οὗτος πάχος , ὡς ἔμπροσθεν εἶπον , ἀρχή λαμβάνω ὁ τοιοῦτος σύστασις , ὅταν ἐπί πλέω ἐν ὁ κύστις χρονίζω . καί μήv καί γλίσχρος αὐτός εἰκός μᾶλλον εἰμί ὁ παιδίον κατεργάζομαι ὑπό ὁ ἔμφυτος θερμασία . καί διά οὗτος δή μᾶλλον ἑνόω καί συνίστημι καί πήγνυμι καί προστίθημι ἔτι ὁ περί ὁ πάχος ὁ ὅρος ἐν ὁ παιδίον αἴτιος . εἰμί δέ ὁ τε ἀδηφάγος αὐτός καί ὁ μετά ὁ τροφή ἄτακτος κινέω παίζω καί σκιρτάω . ὁ δέ ἔτι θηλάζω καί ὁ ὕλη συντελής . καί ὁ τέλειος ὁ πλεονάζω ἐν τυρός ἐδωδή καί ὅμοιος λίθος ἐν κύστις καί νεφρός γίγνομαι γιγνώσκω . εἰμί οὖν πάθημα ὁ κύστις ὁ λιθίασις παιδικός . οὖον γάρ δύναμαι στενός οὕτως ὁ τράχηλος ὁ κύστις ἐπί ὁ μείζων σῶμα γίγνομαι , ὡς καταχέω ὁ παχύς ὑγρός . οὖον μήv οὗτος γε μόνος ἱκανός εἰμί νομίζω πρός ὁ ὁ λίθος γένεσις , ἀλλά καί δυσκρασία θερμός , ὡς πυρώδης ἔχω ὁ θερμός οὐ εὔκρατος , οὐδέ μέτριος . ἐπί δέ ὁ θῆλυς παιδίον ὁ ὁ κύστις αὐχήν εἰς ὁ αἰδοῖος συντετραίνω αὐτός , βραχύς εἰμί ἅμα καί εὐρύς , ὥστε ῥᾳδίως αὐτός διεξουρέω ὁ παχύς ὁ ὅρος , ὁ ὁ ἄρσην παιδίον ἴσχω διά τε ὁ μῆκος καί ὁ στενός - τητάω ὁ ὁ κύστις αὐχήν ὕλη παρέχω ὁ πυρώδης κύστις πρός ὁ ὁ λίθος γένεσις .