pseudo-galenus.de-affectuum-renibus-insidentium-dignotione-et-curatione-liber 7
Χρὴ δὲ καὶ περὶ ὕδατος βραχέα προσδιατρῖψαι τοῖς λόγοις . κοινὸν γὰρ τοῦτο καὶ ὑγιαίνουσι καὶ νοσοῦσι παραμύθιον καὶ ἀναγκαῖόν ἐστι μάλιστα . ἐπεὶ τῶν κοσμικῶν τε καὶ μοναχῶν στοιχείων , ἐξ ὧν ἁπάντων σῶμα τὴν σύστασιν ὅλην , ὂν καὶ αὐτό . διὰ τοῦτο οὖν οὐ παρέργως ῥηθήσεται ἡμῖν . τρισὶν αἰσθήσεσι κρίνεται τὸ καθαρώτατον , ὕδωρ , γεύσει , ὄψει καὶ ὀσφρήσει . γεύσει , εἰ μηδεμίαν προσλάβοι ποιότητα , ἀλλ’ ἀκριβῶς ἄποιον φαίνοιτο · ὄψει , εἰ καθαρὸν καὶ εἰλικρινὲς ἢ διαυγὲς ἀκριβῶς · ὀσφρήσει , εἰ μηδὲν αὐτῷ ἔνεστι ὅσα τοῖς μοχθηροῖς ἐνυπάρχει . ταῦτα γὰρ ὀξύτητος ἢ σηπεδόνος ἢ δριμύτητος ἢ ἅλμης ἤ τινος ἄλλης κακίας μετέχει ἀῤῥήτου . χρὴ δέ σοι τὸ ὕδωρ παρὰ πᾶσαν τὴν δίαιταν καθαρώτατον εἶναι καὶ διυλιστὸν καὶ κοῦφον καὶ πηγαῖον . τοῦτο δὲ καὶ ψυχρόν ἐστιν κατὰ τὴν αὑτοῦ φύσιν . εἰ δὲ δὴ καὶ ταχέως ὑποχωροίη τῶν ὑποχονδρίων , μηδὲν ζήτει ἕτερον βέλτιον . καὶ οὐχὶ καθάπερ οἴνων τε καὶ σιτίων καὶ γυμνασίων καὶ ἐγρηγόρσεως καὶ ὕπνων ἄλλων ἄλλους ἀπολαύειν προσήκει κατὰ τὰς διαφερούσας ἡλικίας τε καὶ κράσεις , οὕτω καὶ ὕδατος . ἀλλ’ ὅπερ ἄριστον εἴρηται νῦν , τοῦτο πειρᾶσθαι χρῆσθαι καὶ παῖδα καὶ νεανίσκον καὶ πρεσβύτην , κἂν ὁποιασοῦν φύσεως ἔτυχον . ἐπεὶ δὲ ψυχρὸν ἕτερον μᾶλλον ἑτέρου εὑρίσκεται , διὰ τοῦτο οὐ πᾶσιν ἀδιαφόρως χρῆσθαι τοῖς ψυχροπόταις λυσιτελὲς , ἀλλὰ τοῖς μὲν ἀμέτρως θερμοῖς καὶ πιμελώδεσι καὶ πολυσάρκοις ἢ διὰ τὴν φυσικὴν κρᾶσιν ἢ δι’ ἐπίκτητον καὶ σφοδρῶς γυμναζομένοις καὶ ἔθος ἔχουσιν ἀβλαβὲς , εἰ τοῦ ψυχροῦ πίνοιεν . εἰ δ’ ἄλλως ἔχωνται , ἧττον ἐμφορεῖν τοῦ ψυχροῦ . οἱ δέ γε νέοι τὴν ἡλικίαν καὶ πράγμασιν ἀσχολούμενοι πολιτικοῖς , ὡς μὴ τεταγμένως γυμνάζεσθαί τε καὶ διαιτᾶσθαι , εἰ τοῦ πηγαίου λαμβάνοιεν ἀπεχόμενοι χιόνος . αὕτη γὰρ κἂν μηδὲν ἐκ τοῦ παραυτίκα τὰ νέα τῶν σωμάτων φαίνοιτο βλάπτουσα , λεληθότως γοῦν κατὰ βραχὺ τῆς βλάβης αὐξανομένης , ἐπὶ προήκοντι τῷ χρόνῳ παρακμαζούσης τε τῆς ἡλικίας , δυσίατα ἢ καὶ παντελῶς ἀνίατα νοσήματα ἐμποιεῖν πέφυκε , κατά τε νεῦρα καὶ ἄρθρα καὶ σπλάγχνα . καὶ πάσχει βλαπτόμενον ἐκεῖνο τὸ μέρος τοῦ σώματος , ὅπερ ἀσθενέστατόν ἐστὶ φύσει . ὥστε διὰ ταῦτα δεῖ χρῆσθαί σε τοῖς πηγαίοις καὶ τούτοις διυλισμένοις καὶ πλείω τούτων μεταλαμβάνειν ἢ οἴνου . καὶ περὶ μὲν ὕδατος διὰ βραχέων εἰς τοσοῦτον , καιρὸς δή μοι λοιπὸν καὶ περὶ γυμνασίων ἐρεῖν . χρὴ τοίνυν μὴ ὑπὲρ ἀγωνίας γυμνάζειν τὸ σῶμα , ἕως ἂν δηλαδὴ ἡ δύναμις καταβληθῇ . μὴ μὲν πάλιν ἀτελὲς περιλαμβάνειν γυμνάσιον , ὅπερ οὐχ ἱκανὸν διαφορῆσαι τὰ μόρια , ἀλλὰ τὸ ἀναλογοῦν τῇ ἑκάστου δυνάμει ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῷ πρός τι τὸ σφοδρὸν , ὡς εἴη ἂν ἡ αὐτὴ κίνησις ἑτέρῳ μὲν γυμνάσιον , ἑτέρῳ δὲ οὐ γυμνάσιον . συμφέρων δὲ ἑκάστῳ τὸ εἰθισμένον αἱρεῖσθαι καὶ μὴ τὸ πυκτικὸν ἢ δρομικὸν ἢ τὸ διὰ πάλης ὑπέρχεσθαι . χρήσιμα δὲ περὶ τοῦ γυμνασίου τρία τὰ πρῶτα . ἐργάζεται μὲν γὰρ σκληρότητα τῶν ὀργάνων ἀλλήλοις παρατριβομένων , αὔξησίν τε τῆς ἐμφύτου θερμότητος καὶ βιαιοτέραν τὴν τοῦ πνεύ - ματος κίνησιν . τούτοις δ’ ἕπεται τἄλλα σύμπαντα κατὰ μέρος ἀγαθὰ τοῖς σώμασι δι’ αὐτῶν ἐγγιγνόμενα . τῇ μὲν γὰρ σκληρότητι τῶν ὀργάνων ἡ δυσπάθεια αὐτῶν καὶ ἡ πρὸς τὰς ἐνεργείας εὐτονία , τῇ δὲ αὐξήσει τῆς θερμότητος ἡ τῶν ἀναδιδομένων ὁλκὴ ἰσχυρὰ καὶ ἡ ἑτοιμοτέρα ἀλλοίωσις καὶ ἡ βελτίων θρέψις καὶ ἡ τῶν περιττωμάτων χύσις , ἐφ’ ᾗ χύσει τὰ μὲν στερεὰ τῶν σωμάτων μαλάττεσθαι συμβαίνει , τὰ δὲ ὑγρὰ λεπτύνεσθαι καὶ διαφορεῖσθαι καὶ τοὺς πόρους εὐρεῖς γίνεσθαι . τῇ δὲ τοῦ πνεύματος ἰσχυρᾷ κινήσει ἐκκαθαίρεσθαί τε τοῖς πόροις ἀναγκαῖον ἔσται καὶ κενοῦσθαι τὰ περιττώματα . ἐπεὶ δὲ ταῦτα ποιεῖ τὰ γυμνάσια , οὐ χαλεπόν ἐστι τὸν καιρὸν τῆς χρήσεως ἐξευρεῖν . διότι μὲν γὰρ ἀναδόσεσι συνεργεῖ , οὐ χρὴ πλῆθος ὠμῶν καὶ ἀπέπτων οὔτε σιτίων οὔτε χυμῶν ἢ κατὰ τὴν κοιλίαν ἢ τὰς μεσαραϊκὰς φλέβας , ἢ καθ’ ἧπαρ ἢ τὰ λοιπὰ ἀγγεῖα περιέχεσθαι , ἐπεὶ κίνδυνος αὐτὰ ἐκχυθῆναι πρὸς ἅπαντα τοῦ ζώου τὰ μόρια , πρὶν χρηστὰ γενέσθαι πεφθέντα . διότι δὲ ἐκκαθαίρει τοὺς πόρους καὶ κενοῖ τὰ περιττώματα , κάλλιον αὐτὰ πρὸ τῶν σίτων παραλαμβάνειν . τὰ γὰρ μὴ καθαρὰ τῶν σωμάτων ὁπόσων ἂν θρέψῃς , Ἱπποκράτης ἔφη , μᾶλλον βλάψεις . ὥστε ἐκ τῶν εἰρημένων εὔδηλον ὡς οὗτος ἄριστός ἐστι γυμνασίων καιρός . χρὴ δὲ μάλιστα φροντίδα τίθεσθαι , ἐπὶ παντὸς γυμνασίου ἐν ὑγιεινῷ χωρίῳ ἐπιτελεῖσθαι καὶ ἀέρι καθαρῷ . ἀρκείτω οὖν καὶ περὶ γυμνασίων ταῦτα . λουτροῖς δὲ χρῆσθαι συχνοῖς , εὐκράτοις καὶ ἐπιτόμοις οὐ διὰ τὸ νόσημα , ἀλλὰ διὰ τὸ συνεισβάλλεσθαι ταῦτα τῇ αὐξήσει σου καὶ θρέψει καὶ διαπλάσει . ἄριστος δὲ καιρὸς βαλανείων , ἡνίκα ἡ μὲν χθεσινὴ τροφὴ τελέως ᾖ κατειργασμένη , ὑποβεβηκυῖα , ἑτέρας δ’ ἐφεδρεύει τροφῆς καιρὸς καὶ ἐν ἥπατι καὶ φλέψιν ὡσαύτως . ταῦτα δ’ εἴσεται ὁ προσκαθήμενος καὶ ὁ ἀεί σου φροντίζων ἰατρὸς , τὴν μὲν τῆς γαστρὸς τὴν τελείαν πέψιν ἐκ τῶν διαχωρημάτων , τὴν δὲ τοῦ ἥπατος καὶ τῶν φλεβῶν ἐκ τῶν κατὰ φύσιν οὔρων . οὐ δεῖ οὖν οὐδὲ μετὰ τὴν τροφὴν λούεσθαί σε , ἵνα μὴ ἔμφραξις κατὰ νεφροὺς καὶ ἧπαρ γένηται . φευκτέον δὲ καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ βαλανείου εὐθέως τοῦ οἴνου μετάληψιν . κεφαλῆς γὰρ ἅπτεται οἶνος , ὕδατος εὐκράτου πρότερον μεταλαμβάνων . οὐκοῦν οὐδὲ τοῦ ψυχροῦ ὕδατος ἢ οἴνου ἢ ζύθου ἢ ἑτέρας σικέρας πόσις ἀβλαβής ἐστι . βλάπτουσι γὰρ καὶ αὐτὰ σαφῶς τήν τε γαστέρα καὶ τὸ ἧπαρ καὶ τὰ νεῦρα , ἢν οὐ τῇ κράσει , ἀλλὰ τῇ θίξει . συμφέρον δέ σοι καὶ τὸν μὴ εὐθέως τῇ ἐκ τῶν ὕπνων ἐξαναστάσει λούεσθαι , χρῆσθαι δὲ πρότερον κινήσει , ἔστιν ὅτε καὶ γυμνασίῳ συμμέτρῳ . τὰ γὰρ σύμμετρα γυμνάσια καὶ κατ’ ἄλληλα καὶ πρόσφορα τῇ φύσει σου καὶ τὴν πέψιν καὶ αἱμάτωσιν καὶ θρέψιν ἐργάζεται βελτίονα , διὰ τοῦτο οὖν καὶ συνεργὰ εἰς τὴν εὐτροφίαν καὶ δύναμιν καὶ εἰς τελείαν ἐνέργειαν τῆς τρίτης πέψεως . ἀρκείτω οὖν καὶ περὶ τούτων ταῦτα .
Lemmas: χρή δέ καί περί ὕδωρ βραχύς προσδιατρίβω ὁ λόγος . κοινός γάρ οὗτος καί ὑγιαίνω καί νοσέω παραμύθιον καί ἀναγκαῖον εἰμί μάλιστα . ἐπεί ὁ κοσμικός τε καί μοναχός στοιχεῖον , ἐκ ὅς ἅπας σῶμα ὁ σύστασις ὅλος , εἰμί καί αὐτός . διά οὗτος οὖν οὖον πάρεργον εἴρω ἐγώ . τρεῖς αἴσθησις κρίνω ὁ καθαρός , ὕδωρ , γεύω , ὁράω καί ὀσφραίνομαι . γεύω , εἰμί μηδείς προσλαμβάνω ποιότης , ἀλλά ἀκριβῶς ἄποιος φαίνω · ὁράω , εἰμί καθαρός καί εἰλικρινής ἢ διαυγής ἀκριβῶς · ὀσφραίνομαι , εἰμί μηδείς αὐτός ἔνειμι ὅσος ὁ μοχθηρός ἐν-ὑπάρχω . οὗτος γάρ ὀξύτης ἢ σηπεδών ἢ δριμύτης ἢ ἅλμη ἤ τις ἄλλος κακία μετέχω ἄρρητος . χρή δέ σύ ὁ ὕδωρ παρά πᾶς ὁ δίαιτα καθαρός εἰμί καί διυλιστός καί κοῦφος καί πηγαῖος . οὗτος δέ καί ψυχρός εἰμί κατά ὁ αὐτός φύσις . εἰμί δέ δή καί ταχέως ὑποχωρέω ὁ ὑποχόνδριος , μηδείς ζητέω ἕτερος ἀγαθός . καί οὐ καθάπερ οἶνος τε καί σιτίον καί γυμνάσιον καί ἐγρήγορσις καί ὕπνος ἄλλος ἄλλος ἀπολαύω προσήκω κατά ὁ διαφέρω ἡλικία τε καί κρᾶσις , οὗτος καί ὕδωρ . ἀλλά ὅσπερ ἀγαθός εἴρω νῦν , οὗτος πειράω χράω καί παῖς καί νεανίσκος καί πρεσβύτης , κἀν ὁποῖος φύσις τυγχάνω . ἐπεί δέ ψυχρός ἕτερος μᾶλλον ἕτερος εὑρίσκω , διά οὗτος οὖον πᾶς ἀδιάφορος χράω ὁ ψυχροπότης λυσιτελής , ἀλλά ὁ μέν ἄμετρος θερμός καί πιμελώδης καί πολύσαρκος ἢ διά ὁ φυσικός κρᾶσις ἢ διά Ἐπίκτητος καί σφοδρός γυμνάζω καί ἔθος ἔχω ἀβλαβής , εἰμί ὁ ψυχρός πίνω . εἰμί δέ ἄλλως ἔχω , κακός ἐμφορέω ὁ ψυχρός . ὁ δέ γε νέος ὁ ἡλικία καί πρᾶγμα ἀσχολέω πολιτικός , ὡς μή τεταγμένως γυμνάζω τε καί διαιτάω , εἰμί ὁ πηγαῖος λαμβάνω ἀπέχω χιών . οὗτος γάρ κἀν μηδείς ἐκ ὁ παραυτίκα ὁ νέος ὁ σῶμα φαίνω βλάπτω , λεληθότως γοῦν κατά βραχύς ὁ βλάβη αὐξάνω , ἐπί προήκω ὁ χρόνος παρακμάζω τε ὁ ἡλικία , δυσίατος ἢ καί παντελῶς ἀνίατος νόσημα ἐμποιέω φύω , κατά τε νεῦρον καί ἄρθρον καί σπλάγχνον . καί πάσχω βλάπτω ἐκεῖνος ὁ μέρος ὁ σῶμα , ὅσπερ ἀσθενής εἰμί φύσις . ὥστε διά οὗτος δεῖ χράομαι σύ ὁ πηγαῖος καί οὗτος διυλίζω καί πλείων οὗτος μεταλαμβάνω ἢ οἶνος . καί περί μέν ὕδωρ διά βραχύς εἰς τοσοῦτος , καιρός δή ἐγώ λοιπός καί περί γυμνάσιον εἴρω . χρή τοίνυν μή ὑπέρ ἀγωνία γυμνάζω ὁ σῶμα , ἠώς εἄν δηλαδή ὁ δύναμις καταβάλλω . μή μέν πάλιν ἀτελής περιλαμβάνω γυμνάσιον , ὅσπερ οὐ ἱκανός διαφορέω ὁ μόριον , ἀλλά ὁ ἀναλογέω ὁ ἕκαστος δύναμις ἐπεί γάρ ἐν ὁ πρός τίς ὁ σφοδρός , ὡς εἰμί εἄν ὁ αὐτός κίνησις ἕτερος μέν γυμνάσιον , ἕτερος δέ οὖον γυμνάσιον . συμφέρω δέ ἕκαστος ὁ ἐθίζω αἱρέω καί μή ὁ πυκτικός ἢ δρομικός ἢ ὁ διά πάλη ὑπέρχομαι . χρήσιμος δέ περί ὁ γυμνάσιον τρεῖς ὁ πρῶτος . ἐργάζομαι μέν γάρ σκληρότης ὁ ὄργανον ἀλλήλων παρατρίβω , αὔξησις τε ὁ ἔμφυτος θερμότης καί βίαιος ὁ ὁ πνεύ - μα κίνησις . οὗτος δέ ἕπω ἄλλος σύμπας κατά μέρος ἀγαθός ὁ σῶμα διά αὐτός ἐγγίγνομαι . ὁ μέν γάρ σκληρότης ὁ ὄργανον ὁ δυσπάθεια αὐτός καί ὁ πρός ὁ ἐνέργεια εὐτονία , ὁ δέ αὐξάνω ὁ θερμότης ὁ ὁ ἀναδίδωμι ὁλκή ἰσχυρός καί ὁ ἑτοῖμος ἀλλοίωσις καί ὁ ἀγαθός θρέψις καί ὁ ὁ περίσσωμα χύσις , ἐπί ὅς χύσις ὁ μέν στερεός ὁ σῶμα μαλάσσω συμβαίνω , ὁ δέ ὑγρός λεπτύνω καί διαφορέω καί ὁ πόρος εὐρύς γίγνομαι . ὁ δέ ὁ πνεῦμα ἰσχυρός κινέω ἐκκαθαίρω τε ὁ πόρος ἀναγκαῖος εἰμί καί κενόω ὁ περίσσωμα . ἐπεί δέ οὗτος ποιέω ὁ γυμνάσιον , οὖον χαλεπός εἰμί ὁ καιρός ὁ χρῆσις ἐξευρίσκω . διότι μέν γάρ ἀνάδοσις συνεργέω , οὖον χρή πλῆθος ὠμός καί ἄπεπτος οὔτε σιτίον οὔτε χυμός ἢ κατά ὁ κοιλία ἢ ὁ μεσαραϊκός φλέψ , ἢ κατά ἧπαρ ἢ ὁ λοιπάς ἀγγεῖον περιέχω , ἐπεί κίνδυνος αὐτός ἐκχέω πρός ἅπας ὁ ζῷον ὁ μόριον , πρίν χρηστός γίγνομαι πέσσω . διότι δέ ἐκκαθαίρω ὁ πόρος καί κενόω ὁ περίσσωμα , καλός αὐτός πρό ὁ σῖτος παραλαμβάνω . ὁ γάρ μή καθαρός ὁ σῶμα ὁπόσος εἄν τρέφω , Ἱπποκράτης φημί , μᾶλλον βλάπτω . ὥστε ἐκ ὁ εἴρω εὔδηλος ὡς οὗτος ἀγαθός εἰμί γυμνάσιον καιρός . χρή δέ μάλιστα φροντίς τίθημι , ἐπί πᾶς γυμνάσιον ἐν ὑγιεινός χωρίον ἐπιτελέω καί ἀήρ καθαρός . ἀρκέω οὖν καί περί γυμνάσιον οὗτος . λουτρόν δέ χράω συχνός , εὔκρατος καί ἐπίτομος οὖον διά ὁ νόσημα , ἀλλά διά ὁ συνεισβάλλω οὗτος ὁ αὐξάνω σύ καί τρέφω καί διάπλασις . ἀγαθός δέ καιρός βαλανεῖον , ἡνίκα ὁ μέν χθεσινός τροφή τέλειος εἰμί κατεργάζομαι , ὑποβαίνω , ἕτερος δέ ἐφεδρεύω τροφή καιρός καί ἐν ἧπαρ καί φλέψ ὡσαύτως . οὗτος δέ εἶμι ὁ προσκάθημαι καί ὁ ἀεί σύ φροντίζω ἰατρός , ὁ μέν ὁ γαστήρ ὁ τέλειος πέψις ἐκ ὁ διαχώρημα , ὁ δέ ὁ ἧπαρ καί ὁ φλέψ ἐκ ὁ κατά φύσις ὅρος . οὖον δεῖ οὖν οὐδέ μετά ὁ τροφή λούω σύ , ἵνα μή ἔμφραξις κατά νεφρός καί ἧπαρ γίγνομαι . φευκτέος δέ καί ὁ ἀπό ὁ βαλανεῖον εὐθύς ὁ οἶνος μετάληψις . κεφαλή γάρ ἅπτω οἶνος , ὕδωρ εὔκρατος πρότερος μεταλαμβάνω . οὐκοῦν οὐδέ ὁ ψυχρός ὕδωρ ἢ οἶνος ἢ ζῦθος ἢ ἕτερος σίκερα πόσις ἀβλαβής εἰμί . βλάπτω γάρ καί αὐτός σαφῶς ὁ τε γαστήρ καί ὁ ἧπαρ καί ὁ νεῦρον , εἄν οὖον ὁ κρᾶσις , ἀλλά ὁ θιγγάνω . συμφέρω δέ σύ καί ὁ μή εὐθύς ὁ ἐκ ὁ ὕπνος ἐξανάστασις λούω , χράω δέ πρότερος κινέω , εἰμί ὅτε καί γυμνάσιον σύμμετρος . ὁ γάρ σύμμετρος γυμνάσιον καί κατά ἀλλήλων καί πρόσφορον ὁ φύσις σύ καί ὁ πέψις καί αἱμάτωσις καί θρέψις ἐργάζομαι ἀγαθός , διά οὗτος οὖν καί συνεργός εἰς ὁ εὐτροφία καί δύναμις καί εἰς τέλειος ἐνέργεια ὁ τρίτος πέψις . ἀρκέω οὖν καί περί οὗτος οὗτος .