pseudo-galenus.ad-gaurum-quomodo-animetur-fetus 16
Ἐχέτω τοίνυν ψυχήν , εἴ τις τὴν φυτικὴν δύναμιν ψυχὴν καλεῖν ἐθέλοι , τὸ σπέρμα καὶ ἐχέτω γε ταύτην παρὰ τοῦ πατρὸς ἀπομερισθεῖσαν ἢ γεννηθεῖσαν , ἐχέτω δὲ καὶ ἀπὸ τῆς μητρὸς ὕστερον ἢ τροφὴν ἢ καὶ δύναμιν ἢ καὶ σύ(μ)πνοιαν τῆς θρεπτικῆς ταύτης καὶ αὐξητικῆς ψυχῆς — τὴν γὰρ δὴ φυτικὴν δύναμιν ἔοικε καὶ ὁ Ἱπποκράτης κατὰ τὸ παλαιὸν ἔθος ψυχὴν καλεῖν — τὴν μέντοι αὐτοκίνητον ψυχὴν οὐκ ἔνεστι δεῖξαι ἐνοῦσαν ἐν τῷ σπέρματι ἢ ἔν γε τῷ ἐμβρύῳ , ὅτι οὐδὲ χρεία ταυτησί , ληφθείσης εἰς τὸ ἔργον τῆς ἰδίας τοῦ σπέρματος φύσεως . ἐξ ἀλογίας γὰρ= ἡ εὐτονία , καὶ φύσεως χρεία εὐθ(ε)νουμένης τῇ μελλούσῃ εἰς τοσοῦτον ὄγκον προάγειν καὶ πλάσσειν καὶ πήσσειν ἐν μησὶν ἐννέα † κενοῖ τὸ ἐλάχιστον ὑγρὸν οὐκ ἐμποδιζομένης · ἐμποδίζει δὲ τὰ τῆς ἑτέρας τῇ ἑτέρᾳ προσιόντα εἰς εὐθενίαν . ὡς εὐγονία φύσεως ἀρετὴ ψυχῆς † καὶ ἀρετὴ φύσις · εἰ μὲν ο(ὖ)ν καὶ ψυχῆς ἦν χρεία , ἔδει κατ’ ἀρετὴν ἀσκεῖν τοὺς ἄρι(στ)α ποιήσειν μέλλοντας ἄνδρ(ας ) καὶ γυναῖκας , ἀλλ’ οὐχὶ σωμασκεῖν ὥσπερ ἔθος · εἰ δὲ σωμασκεῖν μὲν εὐγονίᾳ φύσεως ἐπιτήδειον , ὁ δὲ σπουδαῖος , ὥς πού τις ἔλεγε , κακὸς ( α)ὐτουργὸς εἰς τέκνων βλάστησιν , οὐ ψυχῆς χρεία εἰς τὰς τῶν ἐμβρύων γονὰς ἧς † ἴδρη ἀρετή , ( ψυχ)ῆς ( δὲ ) ἧς αὕτη ἀλλότριος τὴν οἰκείαν ἀκμὴν σῳζ(ούσ)ης . κεφάλαιον λέγω · εἰ μὲν σωματουργός ἐστιν ἡ γνωριστικὴ ψυχὴ καὶ δι’ αὐτῆς αὔξ(ομεν ) καὶ τρεφόμεθα , πλασσούσης ( α)ὐτῆς καὶ τρεφούσης τὸ ( σῶ)μα , συγχω(ρη)τέον ἀναγκαῖον εἶναι καὶ τὴν κατ’ ἰδίαν ἐν ἀπομερισμῷ · τῆς μητρικ(ῆς δὲ ψυχ)ῆς ( ἀρκούσης ) τῷ σπέρματι πρὸς ὧνπερ ἡ χρεία τοῖς ἐμβρύοις — χρεία δὲ πλάττεσθαι ( καὶ τρέφεσ)θαι καὶ αὔξ(εσθαι ) καὶ ζῆν γε οὕτως , ἀλλ’ οὐ γνωριστικῶς — αὐτάρκης ἡ ( φ)υτ(ικὴ ψυχὴ ) καὶ ἡ ἐν ζωτ(ικῇ ) μήτρᾳ δημιουργία . τί οὖν ταράσσομεν τὰ πράγματα ἀ(πορ)ίᾳ τοῦ πό(θεν κα)ὶ ἀπιστίᾳ τοῦ ὅτι ἔξωθεν ἥκει ἡ αὐτοκίνητος ψυχή , ὅτ(αν ) † ἀπὸ τῆς μητρὸς μηκέτι μηδὲ τὸ ἐν ᾦ κατὰ τὴν ἐκ τῆς μητρὸς ἐμψυχίαν διοικούμενον ; τὸ γὰρ ἐλλεῖ(π)ον ἀπὸ τῆς μητρὸς ( τ)ῇ φύσει ἀεὶ δεομένῃ ἐμπνεῖσθαι ἐξ αἰσθητικῆς δυνάμεως δι(ὰ τὸ εἶ)ναι ὡς ἔφαμεν γέννημα αἰσθητικῆς ὀρέξεως καὶ ἐπιπειθὲς αἰσθήσει , εἰ καὶ ( αὐ)τὴ αἰσθήσεως ἄμοιρος , ὡς τὸ ἄλο(γον ) τῆς ψυχῆς καίπερ λογικῶς οὐχ οἷόν τε ὂν ( ἐν)εργεῖν ὑπὸ λόγου ῥυθμίζεται . κα(τ)ὰ μέντοι τὴν σω(ματικὴν ) ἄλογον οὐσίαν τὸ ἐλλεῖπον τῆς συναρτήσε(ως ) μ(ετ)ὰ τὴν κ(ύ)ησιν ἐνδίδωσί τε καὶ ἀποπίμπλησι τὸ πᾶν , ἰδίας ψυχῆς εὐθὺς παρούσης , ἥτις ἂν κ ... ν ψυχη τῷ τεχθέντι γενομένη καὶ σύμφωνος τῷ ἐπιτηδείως ἔχοντ(ι αὐτ)ὴν δέξασθαι ( ὀργανικῷ σώ)ματι , καὶ τῶν χαλδαίων ῥεῦμα θεῖον ἐξ αἰῶνος νοητὸν ( γενέ)σθαι φαμένων κ(ατὰ τὰ ἀνα)τολικὰ μέρη τοῦ ( οὐρανοῦ , ) ὃ ( κι)νεῖ τ(ε ) τὸν κ(όσμον ) καὶ στρέφει καὶ πάντα τὰ ἐ(ν ) αὐτῷ ψυχὰς πέ(μ)π(ον ) οἰκείας ζῳογονεῖ . πᾶσα οὖν μοῖρα γιγνομένη περὶ τὸν ἀνατολικὸν τοῦτον τόπον , ὅς ἐστι ψυχῶν πύλη καὶ εἴσπνοια τοῦ παντός , δυναμοῦται · λέγεται δὲ κέντρον καὶ ὡροσκόπος . καὶ τοῦ καθ’ ἓν ἀοράτου ῥεύματος ἤρτηται πᾶν τὸ προκύψαν ἐκ μητρὸς ἢ ἄλλως ἐπιτήδειον εἰς ζῳογονίαν , ἕλκον τὸ οἰκεῖον εἰς ζωότητα ῥεῦμα ἐξ αὐτοῦ ψυχῆς — 〈 δι’ 〉 ὃ καὶ ζωῆς τόπον λέγουσι τὸ ἀνατολικὸν τοῦτο κέντρον — καθ’ ὃν καιρὸν εἰς τὸν ἀέρα προύκυψε τῇ γέννῃ τῆς φυτικῆς διοικήσεως ἀποβληθὲν τὸ ἔμβρυον . κἀντεῦθεν καὶ γνώρισμα ποιοῦνται τῆς σπορᾶς , οὐχ ὅτι καὶ τότε εἰσεκρίθη τὸ ζωτικὸν ῥεῦμα — πῶς γάρ , ὅ γε πρῶτον τότε ἐψύχωσεν , ὅτε καὶ ἐξ ὠδίνων προύκυψε τὸ βρέφος ; — ἀλλ’ ὅτι διὰ τοῦτο τούτῳ συνήρμοσε τὸ ῥεῦμα ὅτι ἐ(πι)τηδ(ε)ίως ἔσχε πρὸς τὸ δέξασθαι , οὐκ ἂν δ’ ἔσχεν ἐπιτηδείως , εἰ μὴ κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ ὁ θεμέλιος αὐτοῦ κατεβλήθη . ἀλλ’ ἐγὼ τούτων ἐμνήσθην οὐ πιστὰ πάντα τὰ τούτων ἡγο(ύ)μενος δόγματα , δεικνὺς δὲ τὴν κοινὴν φορὰν σχεδὸν πάντων , καθ’ ἣν ἐκ παλαιῶν πεπίστευτο ἐμψυχία μετὰ τὴν ἐξ ὠδίνων πρό(κυψ)ιν τῶν κυουμένων · καὶ χρὴ λογισάμ(ενον ὡ)ς τὸ πᾶν ἑ(αυ)τῷ τε καὶ τοῖς ἑαυτοῦ μ(έ)ρε(σιν ) ὁμολογεῖ , μὴ ἀπογιγνώσκειν ὅτι ( καθ)άπερ ἐν φθ(ό)γγοις ὁ προσλαμβανόμενος πρὸς μὲν τ(ὴν ) μέσην ἡρμοσμένος σῴζει τὴν διὰ πασῶν συμφων(ί)αν , ( ἀ)νειμένος δὲ ( ἢ καὶ ἐν)τεταμένος ἐκπίπτει ( τ)οῦ διπλασίονος λόγου , οὑτωσὶ καὶ τὸ σωμάτι(ον τοῦ ἐμβρύου κατὰ μ)ὲν ( γαστρ)ὸς ὂν καὶ πρὸς ψυχὴν ἁρμοττόμενον , πρὶν μὲν ἀπολαβεῖν τὸν ( ἱκανὸν τρόπον τῆς πρὸς τὴν ψυχὴν ἁρμον)ίας , οὐκ ἔχει ταύτην , ἁρμοσθὲν δὲ εὐθὺς ἔχει παροῦσαν τὴν χρησομένην ( αὐτ)ῷ · ( ἔ)ω(ς δ’ ἂν ἐλλείπῃ ἡ ) ἁ(ρμον)ία , οὐ πάρεστι κἂν πλήρης ὁ κόσμος ψυχῶν ᾖ καὶ νεναγμένος . ὥσπερ γὰρ ἢ ( ψύ)ξ(εως ἢ ) θέρ(μης ἢ καί τιν)ος πλεονασμοῦ ἢ ἐλλείψεως χαλασάντων καὶ λυσάντων το(ῦ ὀφ)θαλμ(οῦ τ)ὴν ( ἁρ)μονί(αν ) πα(ραυτίκα ἡ ) αἰσθητικὴ δύναμις οὐδὲ δυνάμει πάρεστι — δηλοῖ δ’ ὁρῶν ὁ α ... ὡς ... ὅ)τι θατέρῳ παρῆν ἡ ἁρμονία — τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὅλ(ῳ τ)ῷ ὀργανι(κ)ῷ σ(ώματι ἄπεστιν ἡ ) χρησομένη ἁρμοσθέντι , ἕως ἔτι ἀτελές ἐστι καὶ ἀνάρμοστον , ( κ)ἂν ( ὥσπ)ερ ἔφην κατ(α)π(επυκασμέ)ν(α πάντ’ ) ᾖ ψυχαῖς . οὕτω γὰρ καὶ ἡμεῖς τοῦ παντὸς φέρε ταῖ(ς ) ψυχαῖς πεπ(υ)κ(ασμένου ) ἀμ(ή)χ(ανοι ) τριῶν ἢ δυοῖν γενέσθαι ἐν διαίτῃ σῳζουσῶν τὸν οἰκεῖον λογισμὸν διὰ τὸ ( πρὸς μίαν ἡρμό)σθαι , καὶ τῆς ἁρμονίας λυομένης τὸ σῶμα ἄλλων μὲν ψυχῶν ἐπιδεκτικὸν γίγνετ(αι οἷον εὐ)λῶν τε καὶ σκωλήκων , τῆς δ’ οἰκείας καὶ συμφώνου ἐχώρη(σεν ) . εἰ μὲν οὖν ( τ)ῶν ( ψυχ)ῶν ... ( μ)ὴ δι’ ὅλ(ου κα)τεχώριζε τὴν δύναμιν , ἔξωθεν .. κἀξ ἐπι ......... εύειν .... ὥσπερ ἀμέλει παύεσθαι δι’ ὅλου ἡ τεχνιτεύουσα φύσις · εἰ δὲ δι’ ὅλου , καὶ ἡ χρησομένη ................. πω γεγεννηκότος , πῶς ἂν αὐτῷ παρείη ἡ μὴ ἔξωθεν ἐφεστάναι ( αὐτῷ καὶ ) τῷ ὅλῳ χρήσασθαι ὅταν ἤδη πεφυκὸς ὅλον ᾖ μ(όν)ως πε(φυκυῖα ;
Lemmas: Ἔχετος τοίνυν Ψυχή , εἰμί τις ὁ φυτικός δύναμις ψυχή καλέω ἐθέλω , ὁ σπέρμα καί ἔχω γε οὗτος παρά ὁ πατήρ ἀπομερίζω ἢ γεννάω , ἔχω δέ καί ἀπό ὁ μήτηρ ὕστερος ἢ τροφή ἢ καί δύναμις ἢ καί σύμπνοια ὁ θρεπτικός οὗτος καί αὐξητικός Ψυχή — ὁ γάρ δή φυτικός δύναμις ἔοικα καί ὁ Ἱπποκράτης κατά ὁ παλαιός ἔθος ψυχή καλέω — ὁ μέντοι αὐτοκίνητον ψυχή οὐ ἔνειμι δείκνυμι ἔνειμι ἐν ὁ σπέρμα ἢ ἐν γε ὁ ἔμβρυον , ὅτι οὐδέ χρεία οὗτος , λαμβάνω εἰς ὁ ἔργον ὁ ἴδιος ὁ σπέρμα φύσις . ἐκ ἀλογία γάρ ὁ εὐτονία , καί φύσις χρεία εὐθενέω ὁ μέλλω εἰς τοσοῦτος ὄγκος προάγω καί πλάσσω καί πήσσω ἐν μείς ἐννέα † κενόω ὁ μικρός ὑγρός οὐ ἐμποδίζω · ἐμποδίζω δέ ὁ ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος πρόσειμι εἰς εὐθενία . ὡς εὐγονία φύσις ἀρετή Ψυχή † καί ἀρετή φύσις · εἰμί μέν οὖς καί Ψυχή εἰμί χρεία , ἐσθίω κατά ἀρετή ἀσκέω ὁ ἄριστος ποιέω μέλλω ἄνδρ(ας ) καί γυνή , ἀλλά οὐ σωμασκέω ὥσπερ ἔθος · εἰμί δέ σωμασκέω μέν εὐγονία φύσις ἐπιτήδειος , ὁ δέ σπουδαῖος , ὅς πού τις λέγω , κακός ( αὐτουργός εἰς τέκνον βλάστησις , οὖον Ψυχή χρεία εἰς ὁ ὁ ἔμβρυον γονή ὅς † ἴδρος ἀρετή , ( ψυχή ( δέ ) ὅς οὗτος ἀλλότριος ὁ οἰκεῖος ἀκμή σῴζω . κεφάλαιος λέγω · εἰμί μέν σωματουργός εἰμί ὁ γνωριστικός ψυχή καί διά αὐτός αὐξάνω ) καί τρέφω , πλάσσω ( αὐτός καί τρέφω ὁ ( σῴζω , συγχωρέω ἀναγκαῖος εἰμί καί ὁ κατά ἴδιος ἐν ἀπομερισμός · ὁ μητρικός δέ ψυχή ( ἀρκέω ) ὁ σπέρμα πρός ὅσπερ ὁ χρεία ὁ ἔμβρυον — χρεία δέ πλάσσω ( καί τρέφω καί αὐξάνω ) καί ζῶ γε οὕτως , ἀλλά οὖον γνωριστικός — αὐτάρκης ὁ ( φυτικός ψυχή ) καί ὁ ἐν ζωτικός ) μήτρα δημιουργία . τίς οὖν ταράσσω ὁ πρᾶγμα ἀπορία ὁ ποθέω καί ἀπιστία ὁ ὅτι ἔξωθεν ἥκω ὁ αὐτοκίνητος ψυχή , ὅς ) † ἀπό ὁ μήτηρ μηκέτι μηδέ ὁ ἐν οἶς κατά ὁ ἐκ ὁ μήτηρ ἐμψυχία διοικέω ; ὁ γάρ ἐλλείπω ἀπό ὁ μήτηρ ( ὅς φύσις ἀεί δήω ἐμπνέω ἐκ αἰσθητικός δύναμις διά ὁ εἰμί ὡς φημί γέννημα αἰσθητικός ὄρεξις καί ἐπιπειθής αἴσθησις , εἰμί καί ( αὐτή αἴσθησις ἄμοιρος , ὡς ὁ ἄλογος ) ὁ Ψυχή καίπερ λογικός οὐ οἷος τε εἰμί ( ἐνεργέω ὑπό λόγος ῥυθμίζω . κατά μέντοι ὁ σωματικός ) ἄλογος οὐσία ὁ ἐλλείπω ὁ συνάρτησις ) μετά ὁ κύησις ἐνδίδωμι τε καί ἀποπίμπλημι ὁ πᾶς , ἴδιος Ψυχή εὐθύς πάρειμι , ὅστις εἄν Κ ... Ν Ψυχή ὁ τίκτω γίγνομαι καί σύμφωνος ὁ ἐπιτηδείως ἔχω αὐτή δέχομαι ( ὀργανικός σῴμα , καί ὁ Χαλδαῖος ῥεῦμα θέω ἐκ αἰών νοητός ( γίγνομαι φημί κατά ὁ ἀνατολικός μέρος ὁ ( οὐρανός , ) ὅς ( κινέω τεʹ ) ὁ κόσμος ) καί στρέφω καί πᾶς ὁ ἀρτύω ) αὐτός ψυχή πέμπω ) οἰκεῖος ζῳογονέω . πᾶς οὖν μοῖρα γίγνομαι περί ὁ ἀνατολικός οὗτος τόπος , ὅς εἰμί Ψυχή πύλη καί εἴσπνοια ὁ πᾶς , δυναμόω · λέγω δέ κέντρον καί ὡροσκόπος . καί ὁ κατά εἷς ἀόρατος ῥεῦμα ἀρτέομαι πᾶς ὁ προκύπτω ἐκ μήτηρ ἢ ἄλλως ἐπιτήδειος εἰς ζῳογονία , ἕλκω ὁ οἰκέω εἰς ζῳότης ῥεῦμα ἐκ αὐτός Ψυχή — 〈 διά 〉 ὅς καί ζωή τόπος λέγω ὁ ἀνατολικός οὗτος κέντρον — κατά ὅς καιρός εἰς ὁ ἀήρ προκύπτω ὁ γέννα ὁ φυτικός διοίκησις ἀποβάλλω ὁ ἔμβρυον . ἐντεῦθεν καί γνώρισμα ποιέω ὁ σπορά , οὐ ὅτι καί τότε εἰσκρίνω ὁ ζωτικός ῥεῦμα — πῶς γάρ , ὅς γε πρῶτος τότε ψυχόω , ὅτε καί ἐκ ὠδίς προκύπτω ὁ βρέφος ; — ἀλλά ὅτι διά οὗτος οὗτος συναρμόζω ὁ ῥεῦμα ὅτι ἐ(πι)τηδ(ε)ίως ἔχω πρός ὁ δέχομαι , οὐ εἄν δέ ἔχω ἐπιτηδείως , εἰμί μή κατά ἐκεῖνος καιρός ὁ θεμέλιος αὐτός καταβάλλω . ἀλλά ἐγώ οὗτος μιμνήσκω οὖον πιστόν πᾶς ὁ οὗτος ἡγούμενος δόγμα , δείκνυμι δέ ὁ κοινός φορά σχεδόν πᾶς , κατά ὅς ἐκ παλαιός πιστεύω ἐμψυχία μετά ὁ ἐκ ὠδίς πρόκυψις ὁ κυέω · καί χρή λογίζομαι ὅς ὁ πᾶς ἑαυτός τε καί ὁ ἑαυτοῦ μ(έ)ρε(σιν ) ὁμολογέω , μή ἀπογιγνώσκω ὅτι ( καθάπερ ἐν φθόγγος ὁ προσλαμβάνω πρός μέν τ(ὴν ) μέσος ἁρμόζω σῴζω ὁ διά πᾶς συμφωνία , ( ἀνίημι δέ ( ἢ καί ἐντείνω ἐκπίπτω ( ὅς διπλασίων λόγος , οὑτωσί καί ὁ σωμάτιον ὁ ἔμβρυον κατά ὅς ( γάστρος εἰμί καί πρός ψυχή ἁρμόττω , πρίν μέν ἀπολαμβάνω ὁ ( ἱκανός τρόπος ὁ πρός ὁ ψυχή ἁρμονία , οὐ ἔχω οὗτος , ἁρμόζω δέ εὐθύς ἔχω πάρειμι ὁ χράω ( αὐτός · ( ὅς δέ εἄν ἐλλείπω ὁ ) ἁρμονία , οὖον πάρειμι κἀν πλήρης ὁ κόσμος Ψυχή εἰμί καί νάσσω . ὥσπερ γάρ ἢ ( ψύχω ἢ ) θέρμη ἢ καί τιν)ος πλεονασμός ἢ ἔλλειψις χαλάω καί λύω το(ῦ ὀφθαλμός ὅς ( ἁρμονία ) παραυτίκα ὁ ) αἰσθητικός δύναμις οὐδέ δύναμις πάρειμι — δηλόω δέ ὁράω ὁ ὅς ... ὡς ... ὅστις ἕτερος πάρειμι ὁ ἁρμονία — ὁ αὐτός τρόπος καί ὅλος ὅς ὀργανικός σώμα ἄπειμι ὁ ) χράω ἁρμόζω , ἠώς ἔτι ἀτελής εἰμί καί ἀνάρμοστος , ( ὅς ( ὥσπερ φημί κατ(α)π(επυκασμέ)ν(α πᾶς ) εἰμί Ψυχή . οὗτος γάρ καί ἐγώ ὁ πᾶς φέρω ὅς ) Ψυχή πυνθάνομαι ) ἀμήχανος ) τρεῖς ἢ δύο γίγνομαι ἐν δίαιτα σῴζω ὁ οἰκέω λογισμός διά ὁ ( πρός εἷς ἁρμόζω , καί ὁ ἁρμονία λύω ὁ σῶμα ἄλλος μέν Ψυχή ἐπιδεκτικός γίγνομαι οἷος εὐ)λῶν τε καί σκώληξ , ὁ δέ οἰκεῖος καί σύμφωνος χωρέω ) . εἰμί μέν οὖν ( ὅς ( ψύχω ... ( ὅς διά ὅλος καταχωρίζω ὁ δύναμις , ἔξωθεν .. ἐκ ἐπι ......... εὕω .... ὥσπερ ἀμελέω παύω διά ὅλος ὁ τεχνιτεύω φύσις · εἰμί δέ διά ὅλος , καί ὁ χράω ................. πω γεννάω , πῶς εἄν αὐτός πείρω ὁ μή ἔξωθεν ἐφίστημι ( αὐτός καί ) ὁ ὅλος χράω ὅταν ἤδη φύω ὅλος εἰμί μόνος φύω ;