pseudo-galenus.ad-gaurum-quomodo-animetur-fetus 13
Ἀλλ’ ὅτι μὲν οὐκ ἐνεργείᾳ ζῷον τὸ ἔμβρυον οὐδὲ ψυχῆς τῆς αὐτοκινήτου ἐνεργείᾳ παρούσης μετέχον , αὐτάρκη καὶ ταῦτα δεικνύναι · ὅτι δὲ μη〈δὲ 〉 δυνάμει ἔμψυχον τοῦ δύναμει ἐξακουομένου ἐπὶ τοῦ ἀνειληφότος μὲν τὴν ἕξιν ἡσυχάζοντος δὲ καὶ μὴ ἐνεργοῦντος , δεικνύναι ἀκόλουθον . τὸ τ(ὴν ἕ)ξιν ἀναδεδεγμένον καὶ μὴ ἐνεργοῦν ἀλλ’ ἐν τῇ δυνάμει ἡσυχάζον , τέλειον γεγονὸς κατὰ τὸ εἶδος ἤρεμον μὲν ἦν · εἰ δ’ ἀτελὲς εἴη κατὰ τὸ εἶδος , κατηγοροίη δέ τις αὐτοῦ τ(ὸ δυνάμει ) , ἐπὶ τὸ ἕτερον σημαινόμενον τοῦ δυνάμει μεταβαίνων , τὸ 〈 δὲ 〉 τεταγμένον κατὰ τὸ τέλειον εἶδος τοῦ δ(υνάμει σ)ημαινόμενον καὶ μόνον ἐν ἡσυχίᾳ ἀνενέργητον παραιτού(μενος ) φαίνεται . οὕτω γὰ(ρ ... ) ΄ρει μὲν ὁ ἐπὶ τῆς κώπης ἀπ(ὸ ) τῆς νεὼς ἐκβεβλημένης κατηγορῶν τὸ δυνάμει διὰ τὸ μὴ ἐρέττειν τὴν ναῦν τὸ καθ’ ἕξιν μὲν τέλειον δυνάμει , ἡσυχάζον ( δ’ ἀ)πὸ τῆς ἐνεργείας ἐν τῇ οἰκείᾳ δυνάμει σημαίνων εὑρίσκεται · ὁ δ’ ἐπὶ τῶν ξύλων τῶν πρὸς κώπης κατασκευὴν ἐπιτηδείων τὸ δυνάμει τάττων , ἐφ’ ὧν τὸ εἶδος τὸ τῆς κώπης οὔπω θεωρεῖται , δύναται δὲ γενέσθαι ὑπὸ τῆς τοῦ τέκτονος τέχνης , οὐδ’ ὅλως μέν πω ἐνεῖναι τὸ τῆς κώπης εἶδος ὁμολογεῖ , δυνάμενον δὲ γενέσθαι τῇ τοῦ δυνάμει σημαίνει προσηγορίᾳ , ὡς τοῦτο μὲν παρὰ τὸ δύνασθαι ἀναλαβεῖν τὴν δύναμιν , τὸ δὲ παρὰ τὸ μένειν ἐν τῇ δυνάμει ἐγγεγονυίᾳ ἤδη ἡσυχάζον δυνάμει λέγεσθαι . ἐπεὶ τοίνυν ὁ καθεύδων ἀνενέργητός ἐστι τῶν κατὰ τὰς αἰσθήσεις ἐνεργειῶν , ἀνενέργητον δὲ τούτων καὶ τὸ κυούμενον , σκεπτέον εἰ τῷ ἡσυχάζοντι καὶ καθεύδοντι ἢ νὴ Δία γε τῷ κεκαρωμένῳ ἔοικεν ἢ τὸ σπέρμα ἢ τὸ ἐκ τοῦ σπέρματος δημιουργούμενον , καὶ εἰ τῇ γε κώπῃ ἡσυχαζούσῃ καὶ μὴ ἐρεττούσῃ ἀλλ’ οὐχὶ τῷ ξύλῳ τῷ μηδέπω τὸ εἶδος τὸ τῆς κώπης ἀναδεδεγμένῳ . καὶ μὴν τῷ γε τἀληθὲς σκοπουμένῳ ( ἀ)τελὲς ἔτι φανεῖται ἄχρι τοκετῶν τὸ ἔμβρυον · ἦν δὲ τὸ ζωικὸν σῶμα οὐχ ἡ ( ἔ)ξωθεν πλάσις , οὐδέ γε τὸ εἶδος ἡ ἔξωθεν περικειμένη μορφή , ἀλλ’ ἡ δι’ ὅλου ( τ)ελειότης τοῦ πλάσματος , ἡ τελεία τῆς ἔξωθεν μορφῆς καὶ τῶν σπλάγχνων καὶ τῶν ( ἄ)λλων ἁπάντων , νεύρων τε καὶ ὀστῶν ἀρτηριῶν τε καὶ φλεβῶν , καὶ συμπάσης τῆς ὀργανοποιίας θεωρουμένη τελείωσις , καθάπερ ἐπὶ τῶν ἀκροδρύων τὸ πεπανὸν ( ἐ)πέχει τὸ τέλειον , πεπανὸν δὲ ἐν ἐμβρύοις τὸ κατὰ φύσιν ἐκπῖπτον ἀπὸ τῆς μητρὸς ὡς ἀπὸ τῶν δένδρων τὰ ἀκρόδρυα . οὔπω ἄρα αἰσθητικὸν ὡς τὸ τὴν ἕξιν ( δε)δεγμένον τὸ ἔμβρυον οὐδ’ ἄρα δυνάμει οὑτωσί γε · οὐ 〈 γὰρ 〉 ἐν τοῖς ἀτελέστοις ὀργάνοις αἱ αἰσθητικαὶ ( δυ)νάμεις ἔνεισί πω , ὡς οὐδ’ ἐν τοῖς ξύλοις τῆς κώπης τὸ εἶδος . δυνάμει ἄρα αἰσθητικὸν καὶ ὀρεκτικὸν ( καὶ ) λογιστικὸν τὸ ἔμβρυον οὐχ ὡς τὸ δεδεγμένον καὶ ἡσυχάζον ἐν τῇ δυνάμει , ὅτι οὐδὲ καθεύδοντι ( ἔ)οικεν , ἀλλ’ ὡς τὸ δυνάμενον δέξασθαι καὶ ἔτι ἀτελές . ἔχεται δὲ τῆς δόξης ταύτης καὶ ( ὁ ) Πλάτων , ὅταν τὴν ψυχὴν διαιρούμενος τὸ μὲν ( ἡγε)μονικὸν αὐτῆς περὶ τὴν κεφαλὴν ἀπονέμῃ , ( τ)ὸ 〈 δὲ 〉 θυμοειδὲς περὶ τὴν καρδίαν , τὸ δ’ ἐπιθυμητικὸν περὶ τὸ ἧπαρ · ὅπου δ’ οὔπω 〈 οὔτε 〉 κεφαλὴ ( οὔ)τε καρδία οὔθ’ ἧπαρ , πῶς ἐκεῖ ( οἷ)όν τε χώραν ἔχειν τὴν ψυχὴν ἐγγίγνεσθαι ; ( εἰ ) δ’ οὐδὲν εἰκῇ οὔθ’ ἡ φύσις οὔτ’ ἔτι μᾶλλον ὁ θεὸς ποιεῖ , ἀλλ’ ἕνεκά του πάντως [ τινὸς ἕνεκα ] , λέγε πῶς ἂν παρέστησεν ( ὄργαν)ον ᾧ μήπω χρῆσθαι δύναται ἐπιτηροῦσα τὸ μέλλον , αὐτάρκους μὲν τῆς φύσε(ως οὔσης πρ)ὸς τὴν δημιουργίαν , ἱκανῶς δὲ καὶ τῆς μητρικῆς ψυχῆς συνεργούσης ( τῷ ) κατασκευάσματι ἐμ(βρύου , ἀργ)ούσ(ης ) δὲ πρὸς τὰ τῆς φύσεως ἔργα τῆς ἐνεργητικῆς αὐτοκινήτου ψυχῆς . ἦν δ’ ἀμέλει καὶ τοῦτο ἀγνόημα τῶν συνεῖναι μὴ δυναμένων , πῶς ἡ ψυχὴ πάρα τῷ σώματι καὶ πῶς πάλιν ἄπεστι , καὶ ὅτι οὐ τοπικὴ ἡ παρουσία τε καὶ ἀπουσία , κατὰ δὲ τὴν ἐπιτηδειότητα καὶ συναρμοστίαν ἤτ(οι ) ἔν(εστιν ) ἢ πάρεστί γε καὶ συμφωνεῖ ἢ ἄπεστι καὶ ἀνομολογεῖ . τὸ δ’ οὐδέπω κατὰ τοὺς λόγους συνήρμοσται τοὺς τῆς φύσεως · πῶς οὖν πάρεστι τῷ μήπω ἁρμοσθέντι , ᾧ παρεῖναι ἄλλως οὐχ οἵα τε ; κἂν γὰρ τόπῳ τις παρεῖναι συγχωρήσῃ , ἀλλὰ τῆς εἰς ζῳοποιίαν παρουσίας οὐ κατὰ τόπον γιγνομένης ἀλλὰ κατὰ συμφωνίαν σώματος ὀργανικοῦ καὶ τοῦ χρωμένου τῷ ὀργάνῳ , μήπω συμφωνεῖν διὰ τὸ ἀτελὲς οἵου τε ὄντος τοῦ ὀργάνου ἄπεστι τὸ χρησόμενον , κἂν ἑτέρως τις παρεῖναι συγχωρῇ .
Lemmas: ἀλλά ὅτι μέν οὐ ἐνέργεια ζῷον ὁ ἔμβρυον οὐδέ Ψυχή ὁ αὐτοκίνητος ἐνέργεια πάρειμι μετέχω , αὐτάρκης καί οὗτος δείκνυμι · ὅτι δέ μηδέ 〉 δύναμις ἔμψυχος ὁ δύναμις ἐξακούω ἐπί ὁ ἀναλαμβάνω μέν ὁ ἕξις ἡσυχάζω δέ καί μή ἐνεργέω , δείκνυμι ἀκόλουθος . ὁ τ(ὴν ἕξις ἀναδέχομαι καί μή ἐνεργέω ἀλλά ἐν ὁ δύναμις ἡσυχάζω , τέλειος γίγνομαι κατά ὁ εἶδος ἤρεμος μέν εἰμί · εἰμί δέ ἀτελής εἰμί κατά ὁ εἶδος , κατηγορέω δέ τις αὐτός ὅς δύναμις ) , ἐπί ὁ ἕτερος σημαίνω ὁ δύναμις μεταβαίνω , ὁ 〈 δέ 〉 τάσσω κατά ὁ τέλειος εἶδος ὁ δύναμαι σημαίνω καί μόνος ἐν ἡσυχία ἀνενέργητος παραιτέομαι ) φαίνω . οὗτος γάρ ... ) ἐρείδω μέν ὁ ἐπί ὁ κώπη ἀπό ) ὁ ναός ἐκβάλλω κατηγορέω ὁ δύναμις διά ὁ μή ἐρέσσω ὁ ναῦς ὁ κατά ἕξις μέν τέλειος δύναμις , ἡσυχάζω ( δέ ἄπειμι ὁ ἐνέργεια ἐν ὁ οἰκεῖος δύναμις σημαίνω εὑρίσκω · ὁ δέ ἐπί ὁ ξύλον ὁ πρός κώπη κατασκευή ἐπιτήδειος ὁ δύναμις τάσσω , ἐπί ὅς ὁ εἶδος ὁ ὁ κώπη οὔπω θεωρέω , δύναμαι δέ γίγνομαι ὑπό ὁ ὁ τέκτων τέχνη , οὐδέ ὅλως μέν πω ἔνειμι ὁ ὁ κώπη εἶδος ὁμολογέω , δύναμαι δέ γίγνομαι ὁ ὁ δύναμις σημαίνω προσηγορία , ὡς οὗτος μέν παρά ὁ δύναμαι ἀναλαμβάνω ὁ δύναμις , ὁ δέ παρά ὁ μένω ἐν ὁ δύναμις ἐγγίγνομαι ἤδη ἡσυχάζω δύναμις λέγω . ἐπεί τοίνυν ὁ καθεύδω ἀνενέργητος εἰμί ὁ κατά ὁ αἴσθησις ἐνέργεια , ἀνενέργητος δέ οὗτος καί ὁ κύω , σκεπτέος εἰμί ὁ ἡσυχάζω καί καθεύδω ἢ νή Ζεύς γε ὁ καρόω ἔοικα ἢ ὁ σπέρμα ἢ ὁ ἐκ ὁ σπέρμα δημιουργέω , καί εἰμί ὁ γε κώπη ἡσυχάζω καί μή ἐρέσσω ἀλλά οὐ ὁ ξύλον ὁ μηδέπω ὁ εἶδος ὁ ὁ κώπη ἀναδέχομαι . καί μήv ὁ γε ἀληθής σκοπέω ( ἀτελής ἔτι φαίνω ἄχρι τοκετός ὁ ἔμβρυον · εἰμί δέ ὁ ζωϊκός σῶμα οὐ ὁ ( ἔοικα πλάσις , οὐδέ γε ὁ εἶδος ὁ ἔξωθεν περίκειμαι μορφή , ἀλλά ὁ διά ὅλος ( τελειότης ὁ πλάσμα , ὁ τέλειος ὁ ἔξωθεν μορφή καί ὁ σπλάγχνον καί ὁ ( ἄλλος ἅπας , νεῦρον τε καί ὀστέον ἀρτηρία τε καί φλέψ , καί σύμπας ὁ ὀργανοποιία θεωρέω τελείωσις , καθάπερ ἐπί ὁ ἀκρόδρυα ὁ πεπανός ( ἐπέχω ὁ τέλειος , πεπανός δέ ἐν ἔμβρυον ὁ κατά φύσις ἐκπίπτω ἀπό ὁ μήτηρ ὡς ἀπό ὁ δένδρον ὁ ἀκρόδρυα . οὔπω ἄρα αἰσθητικός ὡς ὁ ὁ ἕξις ( δείκνυμι ὁ ἔμβρυον οὐδέ ἄρα δύναμις οὕτως γε · οὖον 〈 γάρ 〉 ἐν ὁ ἀτέλεστος ὄργανον ὁ αἰσθητικός ( δύναμαι ἔνειμι πω , ὡς οὐδέ ἐν ὁ ξύλον ὁ κώπη ὁ εἶδος . δύναμις ἄρα αἰσθητικός καί ὀρεκτικός ( καί ) λογιστικός ὁ ἔμβρυον οὐ ὡς ὁ δέχομαι καί ἡσυχάζω ἐν ὁ δύναμις , ὅτι οὐδέ καθεύδω ( ἔοικα , ἀλλά ὡς ὁ δύναμαι δέχομαι καί ἔτι ἀτελής . ἔχω δέ ὁ δόξα οὗτος καί ( ὁ ) Πλάτων , ὅταν ὁ ψυχή διαιρέω ὁ μέν ( ἡγεμονικός αὐτός περί ὁ κεφαλή ἀπονέμω , ( ὅς 〈 δέ 〉 θυμοειδής περί ὁ Καρδία , ὁ δέ ἐπιθυμητικός περί ὁ ἧπαρ · ὅπου δέ οὔπω 〈 οὔτε 〉 κεφαλή ( οὖτε καρδία οὔτε ἧπαρ , πῶς ἐκεῖ ( οἷος τε χώρα ἔχω ὁ ψυχή ἐγγίγνομαι ; ( εἰμί ) δέ οὐδείς εἰκῇ οὔτε ὁ φύσις οὔτε ἔτι μᾶλλον ὁ θεός ποιέω , ἀλλά ἕνεκα ὁ πάντως [ τις ἕνεκα ] , λέγω πῶς εἄν παρίστημι ( ὄργανος ὅς μήπω χράω δύναμαι ἐπιτηρέω ὁ μέλλω , αὐτάρκης μέν ὁ φύσις εἰμί πρός ὁ δημιουργία , ἱκανῶς δέ καί ὁ μητρικός Ψυχή συνεργέω ( ὁ ) κατασκεύασμα ἔμβρυος , ἀργέω ) δέ πρός ὁ ὁ φύσις ἔργον ὁ ἐνεργητικός αὐτοκίνητος Ψυχή . εἰμί δέ ἀμελέω καί οὗτος ἀγνόημα ὁ συνίημι μή δύναμαι , πῶς ὁ ψυχή πάρα ὁ σῶμα καί πῶς πάλιν ἄπειμι , καί ὅτι οὖον τοπικός ὁ παρουσία τε καί ἀπουσία , κατά δέ ὁ ἐπιτηδειότης καί συναρμοστία ἤτοι ) ἔνειμι ) ἢ πάρειμι γε καί συμφωνέω ἢ ἄπειμι καί ἀνομολογέομαι . ὁ δέ οὐδέπω κατά ὁ λόγος συναρμόζω ὁ ὁ φύσις · πῶς οὖν πάρειμι ὁ μήπω ἁρμόζω , ὅς πάρειμι ἄλλως οὐ οἷος τε ; κἀν γάρ τόπος τις πάρειμι συγχωρέω , ἀλλά ὁ εἰς ζωοποιία παρουσία οὖον κατά τόπος γίγνομαι ἀλλά κατά συμφωνία σῶμα ὀργανικός καί ὁ χράω ὁ ὄργανον , μήπω συμφωνέω διά ὁ ἀτελής οἷος τε εἰμί ὁ ὄργανον ἄπειμι ὁ χράω , κἀν ἑτέρως τις πάρειμι συγχωρέω .