procopius-history.de-aedificiis-lib-1-6 5.27
5.6.13 ἀλλ' ἐπεὶ τὰς ἐς τὴν πόλιν φερούσας ὁδοὺς ταύτας δὴ φέρειν τὰς ἁμάξας ἀμήχανα ἦν , ἐκτέμνοντες ἐπὶ πλεῖστον τὰ ὄρη ἐσιτητὰ ταῖς ἐπιγενομέναις ἁμάξαις ἐποίουν , οὕτως τε περιμήκη ἀπειργάσαντο τὸν νεών , ᾗπερ βουλομένῳ τῷ βασιλεῖ ἦν . εὖρός τε αὐτῷ κατὰ λόγον πεποιημένοι , τέγος ἐπιθεῖναι τῷ ἱερῷ ὡς ἥκιστα εἶχον . δρυμούς τε οὖν καὶ δάση πάντα περιιόντες , καὶ εἴ πού τι χωρίον ἠκούετο οὐρανομήκεσι κατάφυτον δένδροις , ὕλην τινὰ εὗρον ἀμφιλαφῆ , κέδρους φέρουσαν ἐς ὕψος ἐξικνουμένας ἀπέραντον ὅσον , αἷς δὴ τὴν ὀροφὴν τῷ νεῲ ἔθεντο , ὕψος αὐτῷ κατὰ μέτρον πεποιημένοι , ἐς ὅσον τε εὐρύνεται καὶ ἐς τὸ μῆκος ἐξάγεται . ταῦτα μὲν οὖν δυνάμει τε ἀνθρωπείᾳ καὶ τέχνῃ βασιλεὺς Ἰουστινιανὸς ἐξειργάσατο . ἐπέδωκε δὲ καὶ ἡ τῆς εὐσεβείας ἐλπὶς ἀμειβομένη αὐτὸν τῇ τιμῇ , καὶ ξυνεπιλαμβάνουσα τὸ σπούδασμα τοῦτο . τῷ μὲν γὰρ ἱερῷ πανταχόσε κιόνων ἔδει τό τε εἶδος οὐκ ἀποδεόντων τοῦ ἀμφὶ τὸ τέμενος κάλλους καὶ τοιούτων τὸ μέγεθος , οἷοι δὴ ὄντες ἀντέχειν ἐς τὸ ἄχθος τῶν ἐγκειμένων σφίσιν ἔμελλον . ἡ δὲ χώρα ἐν τῇ μεσογείᾳ κειμένη τῆς θαλάσσης πολλῷ ἄποθεν , ὄρεσί τε πανταχόθεν ἀποπεφραγμένη ἀποτόμοις τισίν , ᾗπέρ μοι εἴρηται , ἄπορον τοῖς τεκταινομένοις τὸ ἔδαφος ἐποίει κίονας ἑτέρωθεν εἰσκομίζεσθαι . ἀλλὰ βασιλέως δυσφορουμένου τῇ τοῦ ἔργου ἀμηχανίᾳ , λίθου φύσιν ὁ θεὸς ἐπιτηδείως ἐς τοῦτο ἔχουσαν ἐν τοῖς ἄγχιστα ὄρεσιν ἔδειξεν , ἢ οὖσάν τε καὶ κρυπτομένην τὰ πρότερα , ἢ νῦν γενομένην . ἐπ' ἀμφότερα δὲ πιστὸς ὁ λόγος τὴν αἰτίαν ἐπὶ τὸν θεὸν ἀναφέρουσιν . ἡμεῖς μὲν γὰρ ἀνθρωπείᾳ δυνάμει πάντα σταθμώμενοι πολλὰ ἐς τὸ ἀδύνατον ἀποκεκρίσθαι οἰόμεθα , τῷ δὲ θεῷ τῶν πάντων οὐδὲν οὔτ' ἂν ἄπορον οὔτ' ἀμήχανον γένοιτο . κιόνων τοίνυν ἐνθένδε μέγα τι χρῆμα ὑπερμεγεθῶν τε καὶ ἀπομιμουμένων τῷ χρώματι πυρός τινα φλόγα , πανταχόθεν ὑποστηρίζουσι τὸν νεών , οἱ μὲν ἔνερθεν , οἱ δὲ ὕπερθεν , οἱ δὲ ἀμφὶ τὰς στοὰς αἳ περιβάλλουσι τὸ ἱερὸν ὅλον , πλὴν τῆς πρὸς ἕω τετραμμένης πλευρᾶς · ὧνπερ δύο ἑστᾶσι πρὸ τῆς τοῦ νεὼ θύρας ὑπερφυεῖς ἄγαν καὶ τῶν ἐν γῇ τῇ πάσῃ κιόνων ἴσως οὐδενὸς δεύτεροι . στοά τις ἐκδέχεται ἐντεῦθεν ἑτέρα ἐπὶ τοῦ νάρθηκος ὠνομασμένη , οἶμαι , τῷ μὴ εὐρύνεσθαι . αὐλὴ μετὰ ταύτην κίοσιν ὁμοίοις ἐν τετραπλεύρῳ ἀνεχομένη · θύραι μέταυλοι ἱεροπρεπεῖς οὕτως , ὥστε μηνύουσι τοῖς ἔξω ἰοῦσιν ὁποίῳ ποτὲ θεάματι ἐντυχεῖν μέλλουσι . προπύλαια τὸ ἐνθένδε θαυμάσια οἷα , καί τις ἐπὶ κιόνων δυοῖν ἐπαιρομένη ἀψὶς ἐς ἄφατον ὕψος . προϊόντι δὲ πρόσω ἡμίκυκλα δύο , ἀλλήλοις ἀντιπρόσωπα ἑκατέρωθεν τῆς ἐπὶ τὸ ἱερὸν ὁδοῦ ἑστᾶσι · ξενῶνες δὲ τῆς ἑτέρας ἐφ' ἑκάτερα δύο , Ἰουστινιανοῦ βασιλέως ἔργον · ἅτερος μὲν ξένοις ἐνδημοῦσι καταλυτήριον , ὁ δὲ δὴ ἕτερος ἀναπαυστήριον νοσοῦσι πτωχοῖς . τοῦτον δὲ τὸν τῆς θεοτόκου νεὼν Ἰουστινιανὸς βασιλεὺς καὶ προσόδῳ ἐτίμησε χρημάτων μεγάλων . τὰ μὲν οὖν ἐν Ἱεροσολύμοις Ἰουστινιανῷ βασιλεῖ ταύτῃ πη ἔσχεν .
Lemmas: 5.6.13 ἀλλά ἐπεί ὁ εἰς ὁ πόλις φέρω ὁδός οὗτος δή φέρω ὁ ἅμαξα ἀμήχανος εἰμί , ἐκτέμνω ἐπί πλεῖστος ὁ ὄρος ἐσιτητός ὁ ἐπιγίγνομαι ἅμαξα ποιέω , οὕτως τε περιμήκης ἀπεργάζομαι ὁ νέος , ὅσπερ βούλομαι ὁ βασιλεύς εἰμί . εὖρος τε αὐτός κατά λόγος ποιέω , τέγος ἐπιτίθημι ὁ ἱερός ὡς ἥκιστος ἔχω . δρυμός τε οὖν καί δατέομαι πᾶς περίειμι , καί εἰμί πού τίς χωρίον ἀκούω οὐρανομήκης κατάφυτος δένδρον , ὕλη τις εὑρίσκω ἀμφιλαφής , κέδρος φέρω εἰς ὕψος ἐξικνέομαι ἀπέραντος ὅσος , ὅς δή ὁ ὀροφή ὁ ναός τίθημι , ὕψος αὐτός κατά μέτρον ποιέω , εἰς ὅσος τε εὐρύνω καί εἰς ὁ μῆκος ἐξάγω . οὗτος μέν οὖν δύναμις τε ἀνθρώπειος καί τέχνη βασιλεύς Ἰουστινιανός ἐξεργάζομαι . ἐπιδίδωμι δέ καί ὁ ὁ εὐσέβεια Ἐλπὶς ἀμείβω αὐτός ὁ τιμή , καί συνεπιλαμβάνω ὁ σπούδασμα οὗτος . ὁ μέν γάρ ἱερός πανταχόσε κίων ἐσθίω ὁ τε εἶδος οὐ ἀποδέω ὁ ἀμφί ὁ τέμενος κάλλος καί τοιοῦτος ὁ μέγεθος , οἷος δή εἰμί ἀντέχω εἰς ὁ ἄχθος ὁ ἔγκειμαι σφεῖς μέλλω . ὁ δέ χώρα ἐν ὁ μεσόγεια κεῖμαι ὁ θάλασσα πολύς ἄποθεν , ὄρος τε πανταχόθεν ἀποφράσσω ἀπότομος τις , ὅς ἐγώ εἴρω , ἄπορος ὁ τεκταίνομαι ὁ ἔδαφος ποιέω κίων ἑτέρωθεν εἰσκομίζω . ἀλλά βασιλεύς δυσφορέω ὁ ὁ ἔργον ἀμηχανία , λίθος φύσις ὁ θεός ἐπιτηδείως εἰς οὗτος ἔχω ἐν ὁ ἄγχι ὄρος δείκνυμι , ἢ εἰμί τε καί κρύπτω ὁ πρότερος , ἢ νῦν γίγνομαι . ἐπί ἀμφότερος δέ πιστός ὁ λόγος ὁ αἴτιος ἐπί ὁ θεός ἀναφέρω . ἐγώ μέν γάρ ἀνθρώπειος δύναμις πᾶς σταθμάω πολύς εἰς ὁ ἀδύνατος ἀποκρίνω οἴομαι , ὁ δέ θεός ὁ πᾶς οὐδείς οὔτε εἄν ἄπορος οὔτε ἀμήχανος γίγνομαι . κίων τοίνυν ἐνθένδε μέγας τίς χρῆμα ὑπερμεγεθέω τε καί ἀπομιμέομαι ὁ χρῶμα πῦρ τις φλόξ , πανταχόθεν ὑποστηρίζω ὁ νέος , ὁ μέν νέρθεν , ὁ δέ ὕπερθεν , ὁ δέ ἀμφί ὁ στοά ὅς περιβάλλω ὁ ἱερόν ὅλος , πλήν ὁ πρός ἠώς τρέπω πλευρά · ὅσπερ δύο ἵστημι πρό ὁ ὁ ναός θύρα ὑπερφυής ἄγαν καί ὁ ἐν γῆ ὁ πᾶς κίων ἴσως οὐδείς δύο . στοά τις ἐκδέχομαι ἐντεῦθεν ἕτερος ἐπί ὁ νάρθηξ ὀνομάζω , οἴομαι , ὁ μή εὐρύνω . αὐλή μετά οὗτος κίων ὅμοιος ἐν τετράπλευρος ἀνέχω · θύρα μέταυλος ἱεροπρεπής οὕτως , ὥστε μηνύω ὁ ἔξω εἶμι ὁποῖος ποτέ θέαμα ἐντυγχάνω μέλλω . προπύλαια ὁ ἐνθένδε θαυμάσιος οἷος , καί τις ἐπί κίων δύο ἐπαίρω ἁψίς εἰς ἄφατος ὕψος . πρόειμι δέ πρόσω ημικυκλος δύο , ἀλλήλων ἀντιπρόσωπος ἑκατέρωθεν ὁ ἐπί ὁ ἱερόν ὁδός ἵστημι · ξένος δέ ὁ ἕτερος ἐπί ἑκάτερος δύο , Ἰουστινιανός βασιλεύς ἔργον · ἕτερος μέν ξένος ἐνδημέω καταλυτήριον , ὁ δέ δή ἕτερος ἀναπαυστήριος νοσέω πτωχός . οὗτος δέ ὁ ὁ θεοτόκος ναός Ἰουστινιανός βασιλεύς καί πρόσοδος τιμάω χρῆμα μέγας . ὁ μέν οὖν ἐν Ἱερουσαλήμ Ἰουστινιανός βασιλεύς οὗτος πῇ ἔχω .