procopius-history.de-aedificiis-lib-1-6 1.11
1.1.50 Μηχαναῖς δὲ πολλαῖς βασιλεύς τε Ἰουστινιανὸς καὶ Ἀνθέμιος ὁ μηχανοποιὸς σὺν τῷ Ἰσιδώρῳ οὕτω δὴ μετεωριζομένην τὴν ἐκκλησίαν ἐν τῷ ἀσφαλεῖ διεπράξαντο εἶναι · ὧνπερ τὰς μὲν ἄλλας ἁπάσας ἐμοὶ εἰδέναι τε ἄπορον καὶ λόγῳ φράσαι ἀμήχανον , μία δέ μοι μόνον ἔν γε τῷ παρόντι γεγράψεται ᾗ δύναιτ' ἄν τις σύμπασαν τοῦ ἔργου τεκμηριῶσαι τὴν δύναμιν . ἔχει γὰρ ὧδε . οἱ λόφοι , ὧνπερ ἐπεμνήσθην ἀρτίως , οὐ κατὰ ταὐτὰ ταῖς ἄλλαις οἰκοδομίαις πεποίηνται , ἀλλὰ τρόπῳ τοιῷδε . λίθων ἐπιβολὴ ἐν τετραγώνῳ διαπεπόνηται , σκληρῶν μὲν φύσιν , ἐργασίαν δὲ λείων , ἐντομὴν δέ , εἰ μὲν τὰ προὔχοντα ποιεῖσθαι τῶν τοῦ λόφου πλευρῶν μέλλοιεν , ἐγγωνίων , εἰ δὲ τὴν μεταξὺ κεκλήρωνται χώραν , ἐν τετραπλεύρῳ γεγενημένων . συνήρμοσε δὲ αὐτοὺς οὐ τίτανος , ἥνπερ ἄσβεστον ὀνομάζουσιν , οὐκ ἄσφαλτος , ἡ Σεμιράμιδος ἐν Βαβυλῶνι φιλοτιμία , οὐκ ἄλλο τοιοῦτον οὐδέν , ἀλλὰ μόλιβδος ἐς τέλμα χυθείς , καὶ μεταξὺ πανταχόσε χωρήσας , τῶν τε λίθων τῇ ἁρμονίᾳ ἐντετηκὼς καὶ συνδέων ἀλλήλοις αὐτούς . τοῦτο μὲν οὖν ταύτῃ ἐξείργασται . ἐπὶ τὰ λειπόμενα δὲ τοῦ νεὼ ἴωμεν . χρυσῷ μὲν ἀκιβδήλῳ καταλήλειπται ἡ ὀροφὴ πᾶσα , κεραννῦσα τὸν κόμπον τῷ κάλλει , νικᾷ μέντοι ἡ ἐκ τῶν λίθων αὐγὴ ἀνταστράπτουσα τῷ χρυσῷ . στοαί τέ εἰσιν ἑκατέρωθι δύο , οἰκοδομίᾳ μὲν τοῦ νεὼ οὐδεμιᾷ διειργόμεναι , ἀλλὰ καὶ μεῖζον αὐτοῦ ποιοῦσαι τοῦ εὔρους τὸ μέτρον , καὶ τῷ μήκει μέχρι ἐς τὸ πέρας συνεξικνούμεναι , τὸ δέ γε ὕψος καὶ καταδεέστεραι . καὶ αὐταῖς δὲ ἥ τε ὀροφὴ θόλος καὶ ὁ χρυσὸς ἐγκαλλώπισμα . ταύταιν δὲ ταῖν στοαῖν ἁτέρα μὲν τοὺς ἄνδρας εὐχομένους διακεκλήρωται , γυναιξὶ δὲ ταὐτὸ ποιουμέναις ἡ ἄλλη ἀνεῖται . παραλλὰξ δὲ οὐδὲν ἔχουσιν , οὐδὲ διαφέρουσι δήπου ἀλλήλαιν , ἀλλὰ καὶ τὸ ἴσον αὐταῖν τῷ ἱερῷ ἐς κάλλος διήκει καὶ ὡραΐζει τὸ ἐμφερές . τίς δ' ἂν τῶν ὑπερῴων τῆς γυναικωνίτιδος ἑρμηνεὺς γένοιτο , ἢ τάς τε παμπληθεῖς διηγοῖτο στοὰς καὶ τὰς περιστύλους αὐλάς , αἷς ὁ νεὼς περιβέβληται ; τίς δὲ τῶν τε κιόνων καὶ λίθων διαριθμήσαιτο τὴν εὐπρέπειαν , οἷς τὸ ἱερὸν κεκαλλώπισται ; λειμῶνί τις ἂν ἐντετυχηκέναι δόξειεν ὡραίῳ τὸ ἄνθος . θαυμάσειε γὰρ ἂν εἰκότως τῶν μὲν τὸ ἁλουργόν , τῶν δὲ τὸ χλοάζον , καὶ οἷς τὸ φοινικοῦν ἐπανθεῖ καὶ ὧν τὸ λευκὸν ἀπαστράπτει , ἔτι μέντοι καὶ οὓς ταῖς ἐναντιωτάταις ποικίλλει χροιαῖς ὥσπερ τις ζωγράφος ἡ φύσις .
Lemmas: 1.1.50 μηχανή δέ πολύς βασιλεύς τε Ἰουστινιανός καί Ἀνθέμιος ὁ μηχανοποιός σύν ὁ Ἰσίδωρος οὗτος δή μετεωρίζω ὁ ἐκκλησία ἐν ὁ ἀσφαλής διαπράσσω εἰμί · ὅσπερ ὁ μέν ἄλλος ἅπας ἐγώ οἶδα τε ἄπορος καί λόγος φράζω ἀμήχανος , εἷς δέ ἐγώ μόνος ἐν γε ὁ πάρειμι γράφω ὅς δύο ἄν τις σύμπας ὁ ἔργον τεκμηριόω ὁ δύναμις . ἔχω γάρ ὧδε . ὁ λόφος , ὅσπερ ἐπιμιμνήσκομαι ἄρτιος , οὖον κατά αὐτός ὁ ἄλλος οἰκοδομία ποιέω , ἀλλά τρόπος τοιόσδε . λίθος ἐπιβολή ἐν τετράγωνος διαπονέω , σκληρός μέν φύσις , ἐργασία δέ λεῖος , ἐντομή δέ , εἰμί μέν ὁ προέχω ποιέω ὁ ὁ λόφος πλευρά μέλλω , ἐγγωνιάω , εἰμί δέ ὁ μεταξύ κληρόω χώρα , ἐν τετράπλευρος γίγνομαι . συναρμόζω δέ αὐτός οὖον τίτανος , ὅσπερ ἄσβεστος ὀνομάζω , οὐ ἄσφαλτος , ὁ Σεμιράμις ἐν Βαβυλών φιλοτιμία , οὐ ἄλλος τοιοῦτος οὐδείς , ἀλλά μόλυβδος εἰς τέλμα χέω , καί μεταξύ πανταχόσε χωρέω , ὁ τε λίθος ὁ ἁρμονία ἐντήκω καί συνδέω ἀλλήλων αὐτός . οὗτος μέν οὖν οὗτος ἐξεργάζομαι . ἐπί ὁ λείπω δέ ὁ ναός ἔρχομαι . χρυσός μέν ἀκίβδηλος καταληίπω ὁ ὀροφή πᾶς , κεράννυμι ὁ κόμπος ὁ κάλλος , νικάω μέντοι ὁ ἐκ ὁ λίθος αὐγή ἀνταστράπτω ὁ χρυσός . στοά τε εἰμί ἑκατέρωθι δύο , οἰκοδομία μέν ὁ ναός οὐδείς διείργω , ἀλλά καί μείζων αὐτός ποιέω ὁ εὖρος ὁ μέτρον , καί ὁ μῆκος μέχρι εἰς ὁ πέρας συνεξικνέομαι , ὁ δέ γε ὕψος καί καταδεής . καί αὐτός δέ ὅς τε ὀροφή θόλος καί ὁ χρυσός ἐγκαλλώπισμα . οὗτος δέ ὁ στοά ἕτερος μέν ὁ ἀνήρ εὔχομαι διακληρόω , γυνή δέ αὐτός ποιέω ὁ ἄλλος ἀνίημι . παραλλάξ δέ οὐδείς ἔχω , οὐδέ διαφέρω δήπου ἀλλήλων , ἀλλά καί ὁ ἴσος αὐτός ὁ ἱερός εἰς κάλλος διήκω καί ὡραΐζω ὁ ἐμφερής . τίς δέ εἄν ὁ ὑπερῷος ὁ γυναικωνῖτις ἑρμηνεύς γίγνομαι , ἢ ὁ τε παμπληθής διηγέομαι στοά καί ὁ περίστυλος αὐλή , ὅς ὁ ναός περιβάλλω ; τίς δέ ὁ τε κίων καί λίθος διαριθμέω ὁ εὐπρέπεια , ὅς ὁ ἱερόν καλλωπίζω ; λειμών τις εἄν ἐντυγχάνω δοκέω ὡραῖος ὁ ἄνθος . θαυμάζω γάρ εἄν εἰκότως ὁ μέν ὁ ἁλουργός , ὁ δέ ὁ χλοάζω , καί ὅς ὁ Φοινικοῦς ἐπανθέω καί ὅς ὁ λευκός ἀπαστράπτω , ἔτι μέντοι καί ὅς ὁ ἐναντίος ποικίλλω χροιά ὥσπερ τις ζωγράφος ὁ φύσις .