proclus.in-platonis-timaeum-commentaria proclus_timaeus_v2_0083.2
ὁ κόσμος πρὸς τὸ παράδειγμα ὡμοιωμένος πάντα περιέχει τὰ ἐγκόσμια σχήματα κατὰ τὸ σφαιρικὸν σχῆμα · σφαῖρα γὰρ μόνη δύναται πάντα τὰ στοιχεῖα περιλαμβάνειν , ὥσπερ οὖν κατὰ τὴν μόνονσαν ἀπεικονίζεται τὸ νοητὸν πάν , οὕτω καὶ κατὰ τὸ σφαιροειδὲς μιμεῖται τὴν ἐν ἐκείνῳ τῶν ὅλων περι-οχήν . ἔτι πρὸς αὐτὸ τὸ κάλλος ὁμοιοῦται τὸ νοητὸν ὁ κόσμος διὰ τοῦδε τοῦ σχήματος · τὸ γὰρ πάντη ὁμαλὲς καὶ σύμμετρον καὶ ὅμοιον πῶς οὐχὶ διαφερόντως καλόν ; εἰ τοί-νυν ἔδει κάλλιστον αὐτὸν εἶναι τῶν αἰσθητῶν , ἔδει καὶ σχή-ματος αὐτῷ τοιούτου , πανταχόθεν ἴσου καὶ ὡρισμένου καὶ ἀκριβοῦς . ἔτι πρὸς αὐτὸ τὸ πέρας οἰκειότατόν ἐστι τὸ σφαιρικόν · τὰ μὲν γὰρ ἄλλα σχήματα διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἐπιπέδων καὶ τὰς γωνίας ἢ τὰς κλάσεις ἀφρίσταται τοῦ ὅρου καὶ τοῦ τέρατος · ἡ δὲ σφαῖρα μοναδικὴ τε οὖσα καὶ ἀπλῆ καὶ ἡ αὐτὴ πανταχόθεν εἰς τὴν αἰτίαν ἀνῆκει τοῦ τέρατος . ἔτι τὸ συναγωγὸν τῶν πολλῶν εἰς ἕν καὶ τὸ γεννητικὸν καὶ τὸ σπερματικὸν τῷ τοιούτῳ χαίρει σχήματι . καταφανὲς δέ ἐστι τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν σπερμάτων καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τοῖς ζῴοις κυριωτάτων μορίων · καὶ γὰρ ταῦτα σφαιροειδῆ κατὰ δύναμιν ἡ φύσις ἀποτελεῖ . ἔτι τὸ ἀτρεπτον καὶ ἀθραυσ-τον καὶ ἀίδιον οἰκειότατά ἐστι τῷ σφαιρικῷ σχήματι · διὰ γὰρ τὸ πανταχόθεν εἰς ἑαυτὸ συννεύειν δυνατώτατόν ἐστι · τὸ γὰρ κέντρον ἑνοποιοῦν ἐστι καὶ συνεκτικὸν τῆς ὅλης σφαί-ρας . εἰκότως ἄρα τὸ ἑαυτοῦ συνεκτικὸν σφαιροειδὲς ὑπέ-στησεν ὁ δημιουργήσας τὸ πᾶν . ταῦτα μὲν οὖν φιλοσόφως εἴποι τις ἂν περὶ τούτου . Τρόπον δὲ ἕτερον φυσικῶς , ὥσπερ καὶ Ἀριστοτέλης ἐπεχείρησεν , οὕτως ἂν τις τὸ αὐτὸ συλλογίζαιο · ἐπεὶ γὰρ κύκλῳ κινεῖται τὸ πᾶν , δέδεικται δέ , ὅτι τῆς ἐσχάτης περιφορᾶς οὐδὲν ἐστιν ἔκτος οὔτε κενὸν οὔτε τόπος , ἀνάγκη καὶ σφαιροειδές , ἀλλὰ μὴ εὐθύγραμμον εἶναι τὸ σχῆμα τοῦ παντός · εἰ γὰρ εὐθύ-γραμμον , ἔσται κενόν · κύκλῳ γὰρ στρεφόμενον οὐ-δέποτε τὴν αὐτὴν ἔξει χώραν διὰ τὴν τῶν γωνιῶν
Lemmas: ὁ κόσμος πρός ὁ παράδειγμα ὁμοιόω πᾶς περιέχω ὁ εγκόσμια σχῆμα κατά ὁ σφαιρικός σχῆμα · σφαῖρα γάρ μόνος δύναμαι πᾶς ὁ στοιχεῖον περιλαμβάνω , ὥσπερ οὖν κατά ὁ μόνονσαν απεικονίζω ὁ νοητός πᾶς , οὗτος καί κατά ὁ σφαιροειδής μιμέομαι ὁ ἐν ἐκεῖνος ὁ ὅλος περιοχή . ἔτι πρός αὐτός ὁ κάλλος ὁμοιόω ὁ νοητός ὁ κόσμος διά ὅδε ὁ σχῆμα · ὁ γάρ πάντῃ ὁμαλής καί σύμμετρος καί ὅμοιος πῶς οὐ διαφερόντως καλός ; εἰμί τοίνυν ἐσθίω καλῶς αὐτός εἰμί ὁ αἰσθητής , ἐσθίω καί σχῆμα αὐτός τοιοῦτος , πανταχόθεν ἴσος καί ὁρίζω καί ἀκριβής . ἔτι πρός αὐτός ὁ πέρας οἰκεῖος εἰμί ὁ σφαιρικός · ὁ μέν γάρ ἄλλος σχῆμα διά ὁ πλῆθος ὁ ἐπίπεδος καί ὁ γωνία ἢ ὁ κλάω ἀφρίζω ὁ ὁράω καί ὁ τέρας · ὁ δέ σφαῖρα μοναδικός τε εἰμί καί ἀπλῆ καί ὁ αὐτός πανταχόθεν εἰς ὁ αἴτιος ἀνήκω ὁ τέρας . ἔτι ὁ συναγωγός ὁ πολύς εἰς εἷς καί ὁ γεννητικός καί ὁ σπερματικός ὁ τοιοῦτος χαίρω σχῆμα . καταφανής δέ εἰμί οὗτος καί ἐπί ὁ σπέρμα καί ἐπί ὁ ἐν ὁ ζῷον κύριος μόριον · καί γάρ οὗτος σφαιροειδής κατά δύναμις ὁ φύσις ἀποτελέω . ἔτι ὁ ἄτρεπτος καί ἀθραυσ-τον καί ἀίδιος οἰκεῖος εἰμί ὁ σφαιρικός σχῆμα · διά γάρ ὁ πανταχόθεν εἰς ἑαυτοῦ συννεύω δυνατός εἰμί · ὁ γάρ κέντρον ἑνοποιέω εἰμί καί συνεκτικός ὁ ὅλος σφαίρα . εἰκότως ἄρα ὁ ἑαυτοῦ συνεκτικός σφαιροειδής ὑφίστημι ὁ δημιουργέω ὁ πᾶς . οὗτος μέν οὖν φιλόσοφος εἶπον τις εἄν περί οὗτος . Τρόπος δέ ἕτερος φυσικός , ὥσπερ καί Ἀριστοτέλης ἐπιχειρέω , οὕτως εἄν τις ὁ αὐτός συλλογίζομαι · ἐπεί γάρ κύκλος κινέω ὁ πᾶς , δείκνυμι δέ , ὅτι ὁ ἔσχατος περιφορά οὐδείς εἰμί ἕκτος οὔτε κενός οὔτε τόπος , ἀνάγκη καί σφαιροειδής , ἀλλά μή εὐθύγραμμος εἰμί ὁ σχῆμα ὁ πᾶς · εἰμί γάρ εὐθύγραμμος , εἰμί κενός · κύκλος γάρ στρέφω οὐδέποτε ὁ αὐτός ἔξειμι χώρα διά ὁ ὁ γωνία