proclus.in-platonis-timaeum-commentaria proclus_timaeus_v3_0090.2
πόλους ἐστιν ἡ τῶν πλανήτων κίνησις , ἵνα μαθηματικῶς εἴπωμεν · οὐ γὰρ πού τὴν τοιαύτην ἀτιμαστέον ἀπόδοσιν τοῖς περὶ τῶν οὐρανίων σωμάτων διαλεγμένοις ) ἢ , ὅπερ καὶ ἐποπτικώτερόν ἐστι , τὴν αἰτίαν τῆς γενέσεως καὶ τὴν παραλλὰξιν τὴν ἐν τοῖς οὐρανίοις προὑπάρχουσαν · μετέχει γὰρ ἡ γένεσις ἑτερότητος μὲν καὶ ποικιλίας ἀπὸ τῆς θάτερου περιφοράς , ταυτότητος δὲ καὶ τοῦ ἀεὶ ὡσαύτως ἀπὸ τῆς ταυτοῦ , καθάπερ φησὶν ὁ Ἀριστοτέλης · εἰτε γὰρ ἡ ταυτοῦ μόνον ἦν , μεταβολὴ καὶ γένεσις οὐκ ἂν ἦν , ἀλλὰ πάντα μονοειδῆ καὶ γεγόμενα ἂν ἀεὶ ὡσαύτως διέμενεν , εἰτε ἡ θάτερου , πάντα ἄνιδρυτα καὶ φερόμενα ἂν ὕπῃρχεν . ἵνα οὖν καὶ μονὴ καὶ κίνησις ἢ καὶ τὸ ὅλον τοῦτο , φασίν , ἀμετάβλητος ἢ μεταβολὴ καὶ ἀκίνητος κίνησις , ἀμφοτέρας ἔχει τὰς περιφοράς τὸ πᾶν . καὶ ἡ μὲν ποικιλία τῆς γενέσεως διὰ τὴν θάτερον περιφορὰν ἐφάνη , ἡ δὲ κοινωνία καὶ τὸ ἀμετάβλητον διὰ τὴν ταυτοῦ , τούτων δὲ πάλιν ἡ μὲν διὰ τὸν ταυτοῦ κύκλον τῆς ψυχῆς , ἡ δὲ διὰ τὸν θάτερον , καὶ αὐτῶν δὲ τούτων ὁ μὲν διὰ τὴν ταυτότητα τὴν νοερὰν , ὁ δὲ διὰ τὴν ἑτερότητα τὴν δημιουργικὴν , καὶ τούτων ὁ μὲν διὰ τὸ πέρας τὸ νοητόν , ἡ δὲ διὰ τὴν ἄπειρόν . τὸ μὲν οὖν 'πλάγιον' τοιούδε νοεῖσθω . καὶ ὁρᾷς , ὁποίαν διαφορὰν παραδέδωκε τῆς τε ψυχικῆς θάτερου φοράς καὶ τῆς σωματικῆς · τὴν μὲν γὰρ ὀρθὴν , τὴν δὲ πλάγιαν ἐκάλεσεν · ἐκείνη μὲν γὰρ ἄχραντός ἐστι καὶ ἀκλινής , αὕτη δὲ προσεχῶς κυβερνᾷ τὴν ποικιλίαν τῶν γεννητῶν καὶ ἀνωμαλίαν ἔχει φαινομένην καὶ θέσιν τοιάνδε καὶ σχέσιν πρὸς τὸ ὅλον . τοιαύτη δὲ οὖσα ἡ θάτερου περιφορὰ διὰ τῆς ταυτοῦ τε εἴσι καὶ κρατεῖται ὑπ' αὐτοῦ · κινεῖται μὲν γὰρ ὑπὸ τῶν ἄφανῶν αἰτίων , κινεῖται δὲ καὶ ὑπὸ τῆς ἀπλανοῦς αὐτῆς , μᾶλλον δὲ δι' αὐτῆς δυνάμεις ὑποδεχομένη κινητικὰς , καὶ κρατεῖται ὑπ' αὐτῆς , ὅτι περιάγεται κατὰ τὴν αὐτῆς μίαν καὶ ἀπλὴν κίνησιν . καὶ τοῦτο μὲν μαθηματικῶς . ἄλλως δὲ φαίης ἂν κράτος
Lemmas: πόλος εἰμί ὁ ὁ πλάνης κίνησις , ἵνα μαθηματικός εἶπον · οὖον γάρ πού ὁ τοιοῦτος ἀτιμάζω ἀπόδοσις ὁ περί ὁ οὐράνιος σῶμα διαλέγω ) ἢ , ὅσπερ καί ἐποπτικός εἰμί , ὁ αἴτιος ὁ γένεσις καί ὁ παράλλαξις ὁ ἐν ὁ οὐράνιος προυπάρχω · μετέχω γάρ ὁ γένεσις ἑτερότης μέν καί ποικιλίας ἀπό ὁ θατέρου περιφορά , ταυτότης δέ καί ὁ ἀεί ὡσαύτως ἀπό ὁ ταυτός , καθάπερ φημί ὁ Ἀριστοτέλης · εἴτε γάρ ὁ ταυτός μόνος εἰμί , μεταβολή καί γένεσις οὐ εἄν εἰμί , ἀλλά πᾶς μονοειδής καί γίγνομαι εἄν ἀεί ὡσαύτως διαμένω , εἴτε ὁ θατέρου , πᾶς ἄνιδρυτα καί φέρω εἄν ὑπάρχω . ἵνα οὖν καί μονή καί κίνησις ἢ καί ὁ ὅλος οὗτος , φημί , ἀμετάβλητος ἢ μεταβολή καί ἀκίνητος κίνησις , ἀμφότερος ἔχω ὁ περιφορά ὁ πᾶς . καί ὁ μέν ποικιλία ὁ γένεσις διά ὁ ἕτερος περιφορά φαίνω , ὁ δέ κοινωνία καί ὁ ἀμετάβλητος διά ὁ ταυτός , οὗτος δέ πάλιν ὁ μέν διά ὁ ταυτός κύκλος ὁ Ψυχή , ὁ δέ διά ὁ ἕτερος , καί αὐτός δέ οὗτος ὁ μέν διά ὁ ταυτότης ὁ νοερός , ὁ δέ διά ὁ ἑτερότης ὁ δημιουργικός , καί οὗτος ὁ μέν διά ὁ πέρας ὁ νοητός , ὁ δέ διά ὁ ἄπειρος2 . ὁ μέν οὖν πλάγιος τοιόσδε νοέω . καί ὁράω , ὁποῖος διαφορά παραδίδωμι ὁ τε ψυχικός θατέρου φορός καί ὁ σωματικός · ὁ μέν γάρ ὀρθός , ὁ δέ πλάγιος καλέω · ἐκεῖνος μέν γάρ ἄχραντος εἰμί καί ἀκλινής , οὗτος δέ προσεχῶς κυβερνάω ὁ ποικιλίας ὁ γεννητής καί ἀνωμαλία ἔχω φαίνω καί θέσις τοιόσδε καί σχέσις πρός ὁ ὅλος . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ θατέρου περιφορά διά ὁ ταυτός τε εἰμί καί κρατέω ὑπό αὐτός · κινέω μέν γάρ ὑπό ὁ ἀφανής αἴτιος , κινέω δέ καί ὑπό ὁ ἀπλανής αὐτός , μᾶλλον δέ διά αὐτός δύναμις ὑποδέχομαι κινητικός , καί κρατέω ὑπό αὐτός , ὅτι περιάγω κατά ὁ αὐτός εἷς καί ἁπλόος κίνησις . καί οὗτος μέν μαθηματικός . ἄλλως δέ φημί εἄν κράτος