proclus.in-platonis-timaeum-commentaria proclus_timaeus_v2_0085.2
ἡ δὲ ἐλαχίστη κίνησις ἡ ταχίστη ἐστίν , ἡ δὲ περιφορὰ ταχίστη τῶν κινήσεων , εἰ τοῦτο , σφαιροειδὴς ὁ οὐρανός · τὸ γὰρ ταχυκινητότατόν ἐστι τὸ σφαιρικόν , διὰ τὸ ἐπὶ σμικροτάτον ποδὸς βαίνειν , ὡς φησι καὶ ὁ Ἐλεάτης Ξένος [ Polit . 270 A ] . ἐπὶ τῶν σωμάτων τὰ μὲν ἐστὶν ὁμοιο - B ε μερῆ , τὰ δὲ ἀνομοιομερῆ . τοῖς μὲν οὖν ἀνομοιομερεσὶν ἀναγκαίως καὶ τὰ σχήματα ἀνόμοια παρὰ τῆς φύσεως ἀπονενέμηται · τὰ γὰρ πολύγωνα καὶ ὅλως ἐγγόνα τοιαῦτα καὶ τὰ ἐκ πλειόνων ἐπιφανειῶν · τοῖς δὲ ὁμοιομερεσι τὰ ὁμοια 10 κατ’ ἀξίαν προσήρμοσται . ἐστὶ δὲ ὁμοιον ἐν στερεοῖς ἡ σφαῖρα μόνον σχημάτων , ἐπεὶ τὰ ἄλλα πάντα ἀνόμοια · τὰ μὲν γὰρ ἔχει δύο ἐπιφάνειας , ὡς ὁ κῶνος , τὰ δὲ τρεῖς , ὡς ὁ κύλινδρος , τὰ δὲ τέτταρας , τὰ δὲ πέντε , τὰ δὲ πλείους , ὡς αἱ πυραμίδες αἱ ἀπὸ βάσεων πολυγώνων τῶν ἐξῆς εὐ - 15 τάκτων . εἰ τοίνυν ὁ αἰθὴρ ὁμοιομερῆς , τοῦ δὲ ὁμοιομεροῦς καὶ τὸ σχῆμα ὁμοιον , τὸ δὲ ὁμοιον ἐν στερεοῖς σφαιρικόν , ὁ ἄρα αἰθὴρ σφαιροειδὴς ἐστιν . οὕτω μὲν οὖν φυσικῶς ἐπιχειρήσομεν . Εἰ δὲ δεῖ καὶ μαθηματικαῖς ἀποδείξεσι πιέσαι τὸν λόγον , φέρε , συντόμως εἴπωμεν τὰ δοκοῦντα τοῖς 20 ταῦτα σοφοῖς . πρῶτον μὲν οὖν ἐπιχειροῦσι κατασκευάζειν ἀ ἀπὸ τοῦ κατὰ παραλλήλων κύκλων φέρεσθαι τοὺς ἀστέρας , τοὺς τε ἀπλανεῖς καὶ πλανωμένους , ὅσῳ πρὸς τὸ βόρειον χωροῦμεν ἀεὶ τῶν τμημάτων ἀνισουμένων , ὥστε καὶ τινὰς C τῶν κύκλων ἐφάπτεσθαι λοιπὸν τοῦ ὁρίζοντος , ἄλλους δὲ 25 μηδὲ ἐφάπτεσθαι , τοὺς ἐλάσσους τῶν ἐφαπτομένων , καὶ τέλος εἶναι τι σημεῖον ἀκίνητον , περὶ ὃ πᾶσαν κινεῖσθαι τὴν περιφοράν . ἔπειτα ἀπὸ τῶν νυκθημέρων ἀνίσων γιγνομέβ νων κατὰ τὰς ἡλιακὰς ἐπὶ τὸ βόρειον ἢ νότιον κινήσεις . ἔπειτα ἀπὸ τῶν σκιῶν · ποῦθεν γὰρ ἀρχόμενος μὲν ἀνίσχειν γ 30 ὁ ἥλιος καὶ δύων βορειότερος ἡμῖν ἐστὶ τε καὶ φαίνεται τὸν καρκίνον παροδεύων , ἐν δὲ τῷ μεσημβρινῷ γενόμενος ἐπὶ βορρᾶν πέμπει τὴν σκιὰν ἢ ἀπὸ τοῦ κατὰ κύκλον κινεῖσθαι τὸ πᾶν ἐγκεκλιμένον πρὸς τὴν ἡμετέραν οἴκησιν ;
Lemmas: ὁ δέ μικρός κίνησις ὁ ταχύς εἰμί , ὁ δέ περιφορά ταχύς ὁ κίνησις , εἰμί οὗτος , σφαιροειδής ὁ οὐρανός · ὁ γάρ ταχυκίνητος εἰμί ὁ σφαιρικός , διά ὁ ἐπί μικροτάτος πούς βαίνω , ὡς φημί καί ὁ Ἐλεάτης Ξένος [ Polit . 270 A ] . ἐπί ὁ σῶμα ὁ μέν εἰμί ὄμνυμι - B ε μέρος , ὁ δέ ἀνομοιομερής . ὁ μέν οὖν ἀνομοιομερής ἀναγκαῖος καί ὁ σχῆμα ἀνόμοιος παρά ὁ φύσις ἀπονέμω · ὁ γάρ πολύγωνος καί ὅλως ἐγγόνη τοιοῦτος καί ὁ ἐκ πλείων ἐπιφάνεια · ὁ δέ ὁμοιομερής ὁ ὅμοιος 10 κατά ἄξιος προσαρμόζω . εἰμί δέ ὅμοιος ἐν στερεός ὁ σφαῖρα μόνος σχῆμα , ἐπεί ὁ ἄλλος πᾶς ἀνόμοιος · ὁ μέν γάρ ἔχω δύο επιφάνεια , ὡς ὁ κῶνος , ὁ δέ τρεῖς , ὡς ὁ κύλινδρος , ὁ δέ τέσσαρες , ὁ δέ πέντε , ὁ δέ πλείων , ὡς ὁ πυραμίς ὁ ἀπό βάσις πολύγωνος ὁ ἑξῆς εὕω - 15 τάκτης . εἰμί τοίνυν ὁ αἰθήρ ομοιομερής , ὁ δέ ὁμοιομερής καί ὁ σχῆμα ὅμοιος , ὁ δέ ὅμοιος ἐν στερεός σφαιρικός , ὁ ἄρα αἰθήρ σφαιροειδής εἰμί . οὗτος μέν οὖν φυσικός ἐπιχειρέω . εἰμί δέ δεῖ καί μαθηματικός ἀπόδειξις πιέζω ὁ λόγος , φέρω , σύντομος εἶπον ὁ δοκέω ὁ 20 οὗτος σοφός . πρῶτος μέν οὖν ἐπιχειρέω κατασκευάζω ὅς ἀπό ὁ κατά παράλληλος κύκλος φέρω ὁ ἀστήρ , ὁ τε ἀπλανής καί πλανάω , ὅσος πρός ὁ βόρειος χωρέω ἀεί ὁ τμῆμα ἀνίημι , ὥστε καί τις C ὁ κύκλος ἐφάπτω λοιπός ὁ ὁρίζων , ἄλλος δέ 25 μηδέ ἐφάπτω , ὁ μικρός ὁ ἐφάπτω , καί τέλος εἰμί τίς σημεῖον ἀκίνητος , περί ὅς πᾶς κινέω ὁ περιφορά . ἔπειτα ἀπό ὁ νυκτήμερον ἄνισος γιγνομέβ νάω κατά ὁ ἡλιακός ἐπί ὁ βόρειος ἢ Νότιον κινέω . ἔπειτα ἀπό ὁ σκιά · πούθε γάρ ἄρχω μέν ἀνίσχω γ 30 ὁ ἥλιος καί δύο βόρειος ἐγώ εἰμί τε καί φαίνω ὁ καρκίνος παροδεύω , ἐν δέ ὁ μεσημβρινός γίγνομαι ἐπί Βορέας πέμπω ὁ σκιά ἢ ἀπό ὁ κατά κύκλος κινέω ὁ πᾶς ἐγκλίνω πρός ὁ ἡμέτερος οἴκησις ;