priscus-history.fragmenta 4.7
Ὅτι καὶ αὖθις Ἐδήκων ἧκε πρέσβυς , ἀνὴρ Σκύθης , μέγιστα κατά πόλεμον ἔργα διαπραξάμενος , σὺν Ὀρέστῃ , ὃς τοῦ Ῥωμαῖκοῦ γένους ὢν ᾤκει τὴν πρὸς τῷ Σάῳ ποταμῷ Παιόνων χώραν , τῷ βαρβάρῳ κατὰ τὰς Ἀετίου στρατηγοῦ τῶν ἑσπερίων Ῥωμαίων συνθήκας ὑπακούουσαν . Οὗτος ὁ Ἐδήκων ἐς τὰ βασίλεια παρελθὼν ἀπεδίδου τὰ παρὰ Ἀττήλα γράμματα , ἐν οἷς ἐποιεῖτο τοὺς Ῥωμαίους ἐν αἰτίᾳ τῶν φυγάδων πέρι · ἀνθ’ ὧν ἠπείλει ἐπὶ τὰ ὅπλα χωρεῖν , εἰ μὴ ἀποδοθεῖεν αὐτῷ , καὶ ἀφέξονται Ῥωμαῖοι τὴν δορυάλωτον ἀροῦντες . Εἶναι δὲ μῆκος μὲν αὐτῆς κατὰ τὸ ῥεῦμα τοῦ Ἴστρου ἀπὸ τῆς Παιόνων ἄχρι Νοβῶν τῶν Θρᾳκίων , τὸ δὲ βάθος πέντε ἡμερῶν ὁδόν . Καὶ τὴν ἀγορὰν τὴν ἐν Ἰλλυριοῖς μὴ πρὸς τῇ ὄχθῃ τοῦ Ἴστρου ποταμοῦ γίνεσθαι , ὥσπερ καὶ πάλαι , ἀλλ’ ἐν Ναῖσσῷ , ἣν ὅριον , ὡς ἐπ’ αὐτοῦ δῃωθεῖσαν , τῆς Σκυθῶν καὶ Ῥωμαίων ἐτίθετο γῆς , πέντε ἡμερῶν ὁδὸν εὐζώνῳ ἀνδρὶ τοῦ Ἴστρου ἀπέχουσαν ποταμοῦ . Πρέσβεις δὲ ἐκέλευσε πρὸς αὐτὸν ἀφικνεῖσθαι τοὺς περὶ τῶν ἀμφιβόλων διαλεξομένους , οὐ τῶν ἐπιτυχόντων , ἀλλὰ τῶν ὑπατικῶν ἀνδρῶν τοὺς μεγίστους · οὓς εἰ ἐκπέμπειν εὐλαβηθεῖεν , αὐτὸν δεξόμενον σφᾶς ἐς τὴν Σαρδικὴν διαβήσεσθαι . Τούτων ἀναγνωσθέντων βασιλεῖ τῶν γραμμάτων , ὡς ὑπεξῆλθεν ὁ Ἐδήκων σὺν τῷ Βιγίλᾳ ἑρμηνεύσαντι νεύσαντι ὅσαπερ ὁ βάρβαρος ἀπὸ στόματος ἔφρασε τῶν Ἀττήλᾳ δεδογμένων , καὶ ἐς ἑτέρους οἴκους παρεγένετο , ὥστε αὐτὸν Χρυσαφίῳ τοῦ βασιλέως ὑπασπιστῇ , οἷα δὴ τὰ μέγιστα δυναμένῳ , ἐς ὄψιν ἐλθεῖν , ἀπεθαύμασε τὴν τῶν βασιλείων οἴκων περιφάνειαν . Βιγίλας δὲ , ὡς τῷ Χρυσαφίῳ ἐς λόγους ἦλθεν ὁ βάρβαρος , ἔλεγεν ἑρμηνεύων , ὡς ἐπαινοίη ὁ Ἐδήκων τὰ βασίλεια καὶ τὸν παρά σφισιν μακαρίζοι πλοῦτον . Ὁ δὲ Χρυσάφιος ἔφασκεν ἔσεσθαι καὶ αὐτὸν οἴκων τε χρυσοστέγων καὶ πλούτου κύριον , εἴγε περιίδοι μὲν τὰ παρὰ Σκύθαις , ἕλοιτο δὲ τὰ Ῥωμαίων . Τοῦ δὲ ἀποκριναμένου , ὡς τὸν ἑτέρου δεσπότου θεράποντα ἄνευ τοῦ κυρίου οὐ θέμις τοῦτο ποιεῖν , ἐπυνθάνετο ὁ εὐνοῦχος , εἴγε ἀκώλυτος αὐτῷ ἡ παρὰ τὸν Ἀττήλαν εἴη εἴσοδος , καὶ δύναμιν παρὰ Σκύθαις ἔχοι τινά . Τοῦ δὲ ἀποκριναμένου , ὡς καὶ ἐπιτήδειος εἴη τῷ Ἀττήλᾳ καὶ τὴν αὐτοῦ ἅμα τοῖς εἰς τοῦτο ἀποκεκριμένοις λογάσιν ἐμπιστεύεται φυλακήν ( ἐκ διαδοχῆς γὰρ κατὰ ῥητὰς ἡμέρας ἕκαστον αὐτῶν ἔλεγε μεθ’ ὅπλων φυλάττειν τὸν Ἀττήλαν ) , ἔφασκεν ὁ εὐνοῦχος , εἴπερ πίστεις δέξοιτο , μέγιστα αὐτῷ ἐρεῖν ἀγαθά · δεῖσθαι δὲ σχολῆς · ταύτην δὲ αὐτῷ ὑπάρχειν , εἴγε παρ’ αὐτὸν ἐπὶ δεῖπνον ἔλθοι χωρὶς χωρὶς Ὀρέστου καὶ τῶν ἄλλων συμπρεσβευτῶν . Ὑποσχόμενος δὲ τοῦτο ποιεῖν , ἐπὶ τὴν ἑστίασιν πρὸς τὸν εὐνοῦχου παραγενόμενος , καὶ ὑπὸ τῷ Βιγίλᾳ ἑρμηνεῖ δεξιὰς καὶ ὅρκους ἔδοσαν , ὁ μὲν εὐνοῦχος , ὡς οὐκ ἐπὶ ἐπὶ κακῷ τῷ Ἐδήκωνι , ἀλλ’ ἐπὶ μεγίστοις ἀγαθοῖς τοὺς λόγους ποιήσοιτο , ὁ δὲ , ὡς οὐκ ἐξείποι τὰ αὐτῷ ῥηθησόμενα , εἰ καὶ μὴ πέρατος κυρήσοι . Τότε δὴ ὁ εὐνοῦχος ἔλεγε τῷ Ἐδήκωνι , εἰ διαβὰς ἐς τὴν Σκυθικὴν ἀνέλοι τὸν Ἀττήλαν καὶ παρὰ Ῥωμαίους ἥξει , ἔσεσθαι αὐτῷ βίον εὐδαίμονα καὶ πλοῦτον μέγιστον . Τοῦ δὲ ὑποσχομένου καὶ φήσαντος ἐπὶ τῇ πράξει δεῖσθαι χρημάτων , οὐ πολλῶν δὲ , ἀλλὰ πεντήκοντα λιτρῶν χρυσίου , δοθησομένων τῷ ὑπ’ αὐτὸν πλήθει , ὥστε αὐτῷ τελείως συνεργῆσαι πρὸς τὴν ἐπίθεσιν , καὶ τοῦ εὐνούχου τὸ χρυσίον παραχρῆμα δώσειν ὑποσχομένου , ἔλεγεν ὁ βάρβαρος ἀποπέμπεσθαι μὲν αὐτὸν ἀπαγγελοῦντα τῷ Ἀττήλᾳ περὶ τῆς πρεσβείας , συμπέμπεσθαι δ’ αὐτῷ Βιγίλαν τὴν παρὰ τοῦ Ἀττήλα ἐπὶ τοῖς φυγάσιν ἀπόκρισιν δεξάμενον . Δι’ αὐτοῦ γὰρ περὶ τοῦ αὐτοῦ χρυσίου μηνύσειν , καὶ ὃν τρόπον τοῦτο ἐκπεμφθήσεται . Ἀπεληλυθότα γὰρ , ὥσπερ καὶ τοὺς ἄλλους , πολυπραγμονῆσαι τὸν Ἀττήλαν , τίς τε αὐτῷ δωρεὰ καὶ ὁπόσα παρὰ Ῥωμαίων δέδοται χρήματα · μὴ οἷόντε δὲ ταῦτα ἀποκρύπτειν διὰ τοὺς συμπορευομένους . Ἔδοξε δὴ τῷ εὐνούχῳ εὖ λέγειν , καὶ τῆς γνώμης τὸν βάρβαρον ἀποδεξάμενος ἀποπέμπει μετὰ τὸ δεῖπνον , καὶ ἐπὶ βασιλέα φέρει τὴν βουλήν . Ὃς Μαρτιάλιον τὴν τοῦ μαγίστρου διέποντα ἀρχὴν προσμεταπεμψάμενος ἔλεγε τὰς πρὸς τὸν βάρβαρον συνθήκας . Ἀνάγκῃ δὲ ἐθάρρει τὸ τῆς ἀρχῆς · πασῶν γὰρ τῶν βασιλέως βουλῶν ὁ μάγιστρος κοινωνὸς , οἷα δὴ τῶν τε ἀγγελιαφόρων καὶ ἑρμηνέων καὶ στρατιωτῶν τῶν ἀμφὶ τὴν βασιλείαν φυλακὴν ὑπ’ αὐτὸν ταττομένων . Ἐδόκει δὲ αὐτοῖς βουλευσαμένοις τῶν προκειμένων πέρι μὴ μόνον Βιγίλαν , ἀλλὰ γὰρ καὶ Μαξιμῖνον ἐκπέμπειν πρεσβευόμενον παρὰ τὸν Ἀττήλαν .
Lemmas: ὅτι2 καί αὖθις δήξ ἵημι πρέσβυς , ἀνήρ Σκύθης , μέγας κατά πόλεμος ἔργον διαπράσσω , σύν Ὀρέστης , ὅς ὁ ρωμαϊκός γένος εἰμί οἰκέω ὁ πρός ὁ Σάος ποταμός Παίων χώρα , ὁ βάρβαρος κατά ὁ Ἀέτιος στρατηγός ὁ ἑσπέριος Ῥωμαῖος συνθήκη ὑπακούω . οὗτος ὁ δήξ εἰς ὁ βασίλεια παρέρχομαι ἀποδίδωμι ὁ παρά Ἀττήλα γράμμα , ἐν ὅς ποιέω ὁ Ῥωμαῖος ἐν αἴτιος ὁ φυγάς περί · ἀντί ὅς ἀπειλέω ἐπί ὁ ὅπλον χωρέω , εἰμί μή ἀποδίδωμι αὐτός , καί ἀπέχω Ῥωμαῖος ὁ δορυάλωτος ἀρόω . εἰμί δέ μῆκος μέν αὐτός κατά ὁ ῥεῦμα ὁ Ἴστρος ἀπό ὁ Παίων ἄχρι Νοβῶν ὁ Θρᾴκιος , ὁ δέ βάθος πέντε ἡμέρα ὁδός . καί ὁ ἀγορά ὁ ἐν Ἰλλυριός μή πρός ὁ ὄχθη ὁ Ἴστρος ποταμός γίγνομαι , ὥσπερ καί πάλαι , ἀλλά ἐν ναιεννυω , ὅς ὅριον , ὡς ἐπί αὐτός δίδωμι , ὁ Σκύθης καί Ῥωμαῖος τίθημι γῆ , πέντε ἡμέρα ὁδός εὔζωνος ἀνήρ ὁ Ἴστρος ἀπέχω ποταμός . πρέσβυς δέ κελεύω πρός αὐτός ἀφικνέομαι ὁ περί ὁ ἀμφίβολος διαλέγω , οὖον ὁ ἐπιτυγχάνω , ἀλλά ὁ ὑπατικός ἀνήρ ὁ μέγας · ὅς εἰμί ἐκπέμπω εὐλαβέομαι , αὐτός δέχομαι σφεῖς εἰς ὁ Σαρδική διαβαίνω . οὗτος ἀναγιγνώσκω βασιλεύς ὁ γράμμα , ὡς ὑπεξέρχομαι ὁ δήξ σύν ὁ Βιγίλᾳ ἑρμηνεύω νεύω ὅσος ὁ βάρβαρος ἀπό στόμα φράζω ὁ Ἀττήλᾳ δοκέω , καί εἰς ἕτερος οἶκος παραγίγνομαι , ὥστε αὐτός χρυσάφιον ὁ βασιλεύς ὑπασπιστής , οἷος δή ὁ μέγας δύναμαι , εἰς ὄψις ἔρχομαι , ἀποθαυμάζω ὁ ὁ βασίλειος οἶκος περιφάνεια . βιγιλαας δέ , ὡς ὁ χρυσάφιον εἰς λόγος ἔρχομαι ὁ βάρβαρος , λέγω ἑρμηνεύω , ὡς ἐπαινέω ὁ δήξ ὁ βασίλεια καί ὁ παρά σφεῖς μακαρίζω πλοῦτος . ὁ δέ Χρυσάφιος φάσκω εἰμί καί αὐτός οἶκος τε χρυσόστεγος καί πλοῦτος κύριος , εἰ περιοράω μέν ὁ παρά Σκύθης , αἱρέω δέ ὁ Ῥωμαῖος . ὁ δέ ἀποκρίνω , ὡς ὁ ἕτερος δεσπότης θεράπων ἄνευ ὁ κύριος οὖον θέμις οὗτος ποιέω , πυνθάνομαι ὁ εὐνοῦχος , εἰ ἀκώλυτος αὐτός ὁ παρά ὁ Ἀττήλαν εἰμί εἴσοδος , καί δύναμις παρά Σκύθης ἔχω τις . ὁ δέ ἀποκρίνω , ὡς καί ἐπιτήδειος εἰμί ὁ Ἀττήλᾳ καί ὁ αὐτός ἅμα ὁ εἰς οὗτος ἀποκρίνω λογάς ἐμπιστεύω φυλακή ( ἐκ διαδοχή γάρ κατά ῥητός ἡμέρα ἕκαστος αὐτός λέγω μετά ὅπλον φυλάσσω ὁ Ἀττήλαν ) , φάσκω ὁ εὐνοῦχος , εἴπερ πίστις δέχομαι , μέγας αὐτός εἴρω ἀγαθός · δήω δέ σχολή · οὗτος δέ αὐτός ὑπάρχω , εἰ παρά αὐτός ἐπί δεῖπνον ἔρχομαι Χωρὶς Χωρὶς Ὀρέστης καί ὁ ἄλλος συμπρεσβευτής . ὑπισχνέομαι δέ οὗτος ποιέω , ἐπί ὁ ἑστίασις πρός ὁ εὐνοῦχος παραγίγνομαι , καί ὑπό ὁ Βιγίλᾳ ἑρμηνεύς δεξιά καί Ὅρκος δίδωμι , ὁ μέν εὐνοῦχος , ὡς οὐ ἐπί ἐπί κακός ὁ Ἐδήκωνι , ἀλλά ἐπί μέγας ἀγαθός ὁ λόγος ποιέω , ὁ δέ , ὡς οὐ ἐξεῖπον ὁ αὐτός λέγω , εἰμί καί μή πέρας κύρω . τότε δή ὁ εὐνοῦχος λέγω ὁ Ἐδήκωνι , εἰμί διαβαίνω εἰς ὁ Σκυθικός ἀναιρέω ὁ Ἀττήλαν καί παρά Ῥωμαῖος ἥκω , εἰμί αὐτός βίος εὐδαίμων καί πλοῦτος μέγας . ὁ δέ ὑπέχω καί φημί ἐπί ὁ πρᾶξις δήω χρῆμα , οὖον πολύς δέ , ἀλλά πεντήκοντα λίτρα χρυσίον , δίδωμι ὁ ὑπό αὐτός πλῆθος , ὥστε αὐτός τέλειος συνεργέω πρός ὁ ἐπίθεσις , καί ὁ εὐνοῦχος ὁ χρυσίον παραχρῆμα δίδωμι ὑπέχω , λέγω ὁ βάρβαρος ἀποπέμπω μέν αὐτός ἀπαγγέλλω ὁ Ἀττήλᾳ περί ὁ πρέσβυς , συμπέμπω δέ αὐτός βιγιλαω ὁ παρά ὁ Ἀττήλα ἐπί ὁ φυγάς ἀπόκρισις δέχομαι . διά αὐτός γάρ περί ὁ αὐτός χρυσίον μηνύω , καί ὅς τρόπος οὗτος ἐκπέμπω . ἀπέρχομαι γάρ , ὥσπερ καί ὁ ἄλλος , πολυπραγμονέω ὁ Ἀττήλαν , τίς τε αὐτός δωρεά καί ὁπόσος παρά Ῥωμαῖος δίδωμι χρῆμα · μή οἷόντε δέ οὗτος ἀποκρύπτω διά ὁ συμπορεύομαι . δοκέω δή ὁ εὐνοῦχος εὕω λέγω , καί ὁ γνώμη ὁ βάρβαρος ἀποδείκνυμι ἀποπέμπω μετά ὁ δεῖπνον , καί ἐπί βασιλεύς φέρω ὁ βουλή . ὅς Μαρτίαλιος ὁ ὁ Μαγίστρου διέπω ἀρχή προσμεταπέμπομαι λέγω ὁ πρός ὁ βάρβαρος συνθήκη . Ἀνάγκη δέ θαρσέω ὁ ὁ ἀρχή · πᾶς γάρ ὁ βασιλεύς βουλή ὁ μάγιστρος κοινωνός , οἷος δή ὁ τε αγγελιοφόρος καί ἑρμηνεύς καί στρατιώτης ὁ ἀμφί ὁ βασίλειος φυλακή ὑπό αὐτός τάσσω . Ἐδόκης δέ αὐτός βουλεύω ὁ πρόκειμαι περί μή μόνος βιγιλαω , ἀλλά γάρ καί Μαξιμῖνος ἐκπέμπω πρεσβεύω παρά ὁ Ἀττήλαν .