priscianus.metaphrasis-in-theophrastum priscianus_lydus_bywater_0364.1
τὰ ζητούμενα διευκρινούσι . φημὶ τοίνυν τὸν δυνάμει νοῦν , τὸν τε μετεχόμενον ὑπὸ τῆς ψυχῆς καὶ αὐτὴν τὴν λογικήν , ὅταν καθαρῶς τῷ λόγῳ χρῆται καὶ μὴ σὺν αἰσθήσει καὶ φανταστικῶς εἰς τὰ ἔξω ἀποτείνεται , τὰ ἐν αὐτῇ θεωροῦσαν εἴδη καὶ τοὺς ἐν αὐτῇ ἀύλους λόγους , κατὰ τοῦτους 5 καὶ τὰ ἄυλα καὶ τὰ ἔνυλα θεωρεῖν , τὰ μὲν κατὰ ταυτότητα καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα τῶν ἀύλων ἔνωσιν , τὰ δὲ ὡς ἀπὸ αἰτίας τὰ πρὸς τὴν αἰτίαν ὁμοία . ὡς γὰρ ὁ ἐνέργεια νοῦς ἑαυτὸν νοῶν καὶ τὰ μεθ’ ἑαυτὸν ἅπαντα γινώσκει , ἆτε αὐτὸς ὢν τὰ αἰτιώδη πράγματα καὶ ἀπὸ αἰτίων τούτων καὶ τὰ αἰτιατὰ χρείττόνων · ἢ ἐστιν ἐκεῖνα νοῶν , οὕτω καὶ ὁ δυνάμει νοῦς δευτέρως ἀπὸ 10 τῶν ἐν αὐτῷ προσεχῶν αἰτίων γινώσκει τὰ ἔνυλα , ἄυλα μὲν εἰδὼς τὰ ἐν ἑαυτῷ , αἴτια δὲ τῶν ἐνύλων . Γινώσκει δὲ τὰ ἔνυλα οὐχ ὡς ἢ αἴσθησις . 14 αὕτη μὲν γὰρ ὡς μερικὰ κατὰ τὰς ποιότητας , οἷον ὡς θερμὰ ἢ ψυχρὰ ἢ λευκὰ ἢ τι τοιούτων · ὁ δὲ νοῦς καὶ ἡ λογικὴ ζωὴ τὰς οὐσίας καὶ κατὰ τὰ τῶν ἐνύλων κοινὰ εἴδη . ἆρα οὖν ὅτι θερμὸν τὸ πῦρ οὐχ εἴσεται ; ἢ καὶ 15 αἱ ποιότητες καὶ τὰ συμβεβηκότα πάντα ἀπὸ τῆς ἑκάστης προΐασιν οὐσίας . διὸ ὁ τὴν οὐσίαν εἰδὼς νοῦς * * καὶ τὰ συμβεβηκότα χρείττόνων τῷ τῆς οὐσίας γνωρίζεται λόγῳ . ἀλλὰ τὸ προκειμένον , πῶς ἑκάτερα γινώσκει ἢ ψυχή , τὰ τε ἄυλα φημὶ καὶ τὰ ἔνυλα . ἢ , ὡς εἴρηται , ἄμφω μὲν κατὰ τοὺς ἐν αὐτῇ λόγους , ἀλλὰ τὰ μὲν ὡς σύστοιχα τοῖς ἐν ἑαυτῇ ἢ καὶ ὡς 20 χρείττων , τὰ δὲ ὡς αἰτιαστά . τὰ δὲ ἐν ἀφαιρέσει ἐστὶ μὲν πως τὰ αὐτὰ τοῖς ἐνύλοις εἶδεσιν , ἐπινοεῖται δὲ καθ’ αὐτά , τούτ’ ἐστιν οὐ μετὰ τῆς ὕλης · ἐπεὶ οὐδὲ ὑφῆσθηκε χωριστῶς οὐδὲ νοεῖσθαι ὡς χωριστῶς οὐσιώμενα . ἀλλ’ ὅταν μὲν μετὰ τῆς ὕλης αὐτὰ γινώσκωμεν , τότε ὡς ἔνυλα , ὅταν δὲ ὡς εἴδη μόνον εἰδότες ὅτι ἐν ὕλῃ καὶ οὐχ ἄλλως ὑφῆσθηκε , τότε ἐξ ἀφαιρέσεως . 25 Ἄρα οὖν ἑτέρῳ ἢ ἑτέρως ἔχοντι κρίνει τὰ τε ἄυλα καὶ τὰ 15 ἔνυλα , καὶ τὰ ἐν ὕλῃ αὐ καὶ τὰ ἐξ ἀφαιρέσεως , ἢ τῷ αὐτῷ καὶ ὡσαύτως ἔχοντι ; ἢ ἄμφω ἀληθῆ · καὶ γὰρ τὸ αὐτὸ τῶν διαφόρων ἐστὶ κριτικόν , τὸ νοητικὸν φημὶ καὶ ὡσαύτως ἔχον · κατὰ γὰρ τοὺς οἰκείους λόγους · καὶ ἑτέρῳ δὲ πως καὶ ἑτέρως ἔχοντι , διότι ἢ ὡς αἰτίους θεωρεῖ τοὺς 30 οἰκείους λόγους , ὅταν ἀπ’ αὐτῶν τὰ ἔνυλα θεωρῇ , ἢ ὡς συστοίχους τοῖς ἀύλοις , ἢ καὶ ὡς αἰτιατοὺς τῶν νοερῶν εἰδῶν , καὶ κατὰ τοῦτο ἑτεροιοῦμένοις καὶ ἑτέρως ἔχουσιν . Ὁλως δὲ ὡς χωριστὰ τὰ πράγματα τῆς 16
Lemmas: ὁ ζητέω διευκρίνω . φημί τοίνυν ὁ δύναμις νόος , ὁ τε μετέχω ὑπό ὁ Ψυχή καί αὐτός ὁ λογικός , ὅταν καθαρός ὁ λόγος χράω καί μή σύν αἴσθησις καί φανταστικός εἰς ὁ ἔξω ἀποτείνω , ὁ ἐν αὐτός θεωρέω εἶδος καί ὁ ἐν αὐτός ἄυλος λόγος , κατά οὗτος 5 καί ὁ ἄυλος καί ὁ ἔνυλος θεωρέω , ὁ μέν κατά ταυτότης καί ὁ πρός ἀλλήλων ὁ ἄυλος ἔνειμι , ὁ δέ ὡς ἀπό αἴτιος ὁ πρός ὁ αἴτιος ὅμοιος . ὡς γάρ ὁ ἐνέργεια νόος ἑαυτοῦ νοέω καί ὁ μετά ἑαυτοῦ ἅπας γιγνώσκω , ἄατος αὐτός εἰμί ὁ αἰτιώδης πρᾶγμα καί ἀπό αἴτιος οὗτος καί ὁ αἰτιατός χρέω · ἢ εἰμί ἐκεῖνος νοέω , οὗτος καί ὁ δύναμις νόος δύο ἀπό 10 ὁ ἐν αὐτός προσεχής αἴτιος γιγνώσκω ὁ ἔνυλος , ἄυλος μέν εἰδοί ὁ ἐν ἑαυτοῦ , αἴτιος δέ ὁ ἔνυλος . γιγνώσκω δέ ὁ ἔνυλος οὐ ὡς ἢ αἴσθησις . 14 οὗτος μέν γάρ ὡς μερικός κατά ὁ ποιότης , οἷος ὡς θερμός ἢ ψυχρός ἢ λευκόν ἢ τίς τοιοῦτος · ὁ δέ νόος καί ὁ λογικός ζωή ὁ οὐσία καί κατά ὁ ὁ ἔνυλος κοινός εἶδος . ἆρα οὖν ὅτι θερμός ὁ πῦρ οὐ εἶμι ; ἢ καί 15 ὁ ποιότης καί ὁ συμβεβηκός πᾶς ἀπό ὁ ἕκαστος πρόειμι οὐσία . διό ὁ ὁ οὐσία εἰδοί νόος * * καί ὁ συμβεβηκός χρέω ὁ ὁ οὐσία γνωρίζω λόγος . ἀλλά ὁ πρόκειμαι , πῶς ἑκάτερος γιγνώσκω ἢ ψυχή , ὁ τε ἄυλος φημί καί ὁ ἔνυλος . ἢ , ὡς εἴρω , ἄμφω μέν κατά ὁ ἐν αὐτός λόγος , ἀλλά ὁ μέν ὡς σύστοιχος ὁ ἐν ἑαυτοῦ ἢ καί ὡς 20 χρέω , ὁ δέ ὡς αἴτιος . ὁ δέ ἐν ἀφαίρεσις εἰμί μέν πως ὁ αὐτός ὁ ἔνυλος εἶδος , ἐπινοέω δέ κατά αὐτός , οὗτος εἰμί οὖον μετά ὁ ὕλη · ἐπεί οὐδέ ὑφίστημι χωριστός οὐδέ νοέω ὡς χωριστός οὐσία . ἀλλά ὅταν μέν μετά ὁ ὕλη αὐτός γιγνώσκω , τότε ὡς ἔνυλος , ὅταν δέ ὡς εἶδος μόνος οἶδα ὅτι ἐν ὕλη καί οὐ ἄλλως ὑφίστημι , τότε ἐκ ἀφαίρεσις . 25 ἄρας οὖν ἕτερος ἢ ἑτέρως ἔχω κρίνω ὁ τε ἄυλος καί ὁ 15 ἔνυλος , καί ὁ ἐν ὕλη αὖος καί ὁ ἐκ ἀφαίρεσις , ἢ ὁ αὐτός καί ὡσαύτως ἔχω ; ἢ ἄμφω ἀληθής · καί γάρ ὁ αὐτός ὁ διάφορος εἰμί κριτικός , ὁ νοητικός φημί καί ὡσαύτως ἔχω · κατά γάρ ὁ οἰκεῖος λόγος · καί ἕτερος δέ πως καί ἑτέρως ἔχω , διότι ἢ ὡς αἴτιος θεωρέω ὁ 30 οἰκεῖος λόγος , ὅταν ἀπό αὐτός ὁ ἔνυλος θεωρέω , ἢ ὡς σύστοιχος ὁ ἄυλος , ἢ καί ὡς αιτιατός ὁ νοερός εἶδος , καί κατά οὗτος ἑτεροιόω καί ἑτέρως ἔχω . ὅλως δέ ὡς χωριστός ὁ πρᾶγμα ὁ 16