priscianus.metaphrasis-in-theophrastum priscianus_lydus_bywater_0359.1
εἰς τὴν αἴσθησιν , ἀλλ’ οὐκ ἔξωθεν , ἐπειδὴ μὴ κεχωρίσται . διὸ μία ἡ ἀμφοῖν , τοῦ τε νοῦ περὶ τὰ νοητὰ καὶ τῶν νοητῶν εἰς τὸν νοῦν ἡ ἐνέργεια , καθ’ οὐ διέσπασται ἀλλ’ ὁ νοῦς ἐστὶ τὰ νοητά . ἐπὶ καὶ ἐπὶ τῆς αἰσθήσεως τὸ πάθος περὶ τὸ αἰσθητήριον συμβαίνει , ἐπεὶ τὸ πρῶτον αἰσθητικόν κατ’ οἰκείαν τελειοῦται ἐνέργειαν καὶ τὴν ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν κίνησιν οὐ παθητικῶς ἀλλ’ ἐνεργητικῶς δεχόμενον · μειζόνως δὲ ὁ νοῦς ἀφ’ ἑαυτοῦ τε ἐνεργεῖ καὶ τὴν ἀπὸ τῶν νοητῶν τελείωσιν οὐ παθητικῶς ἀλλ’ ἐνεργητικῶς δέχεται · εἰ καὶ δέχεσθαι δεῖν φάναι ἀλλὰ μὴ προάγειν · ἀφ’ ἑαυτοῦ γὰρ ἀρχόμενος τελειοῦται . καὶ ὅλως ἐν τοῖς ἐτεροκινήτοις τὸ πάθος ὡς ἔξωθεν διεγερομένοις , ἐν δὲ τοῖς πάντα ἐνδοθεν ἐνεργοῦσι καὶ ὅλοις δι’ ὅλων ἐνεργητικοῖς ἀδύνατον ὑπονοεῖν τι πάθος , εἰ μὴ ὁμωνύμως . καὶ γὰρ τῇ οὐσίᾳ ἐστὶν ἐνέργεια δευτέρως καὶ ὁ δυνάμει νοῦς , αὕτη δ’ ἡ ἐνέργεια ἀντίκειται τῷ πάθει καὶ οὐκ ἂν ποτε παθητικῶς διατεθῇ . καὶ ἀπλῶς δὴ ἐν τοῖς χωριστοῖς σωμάτων [ ἀσωμάτοις ] , ὅπερ καὶ αὐτὸς φησι . τί τὸ πάθος ἢ ποία μεταβολή ; καὶ τὰ μὲν πάθη ἔξωθεν , ὁ δὲ νοῦς ἀρχὴ καὶ ἀφ’ ἑαυτοῦ . ὡς οὖν παθητικῶς . εἰ γὰρ ὅλως ἀπαθής . φησίν , οὐδὲν νοήσει , τὴν ἀπὸ τῶν νοητῶν τελείωσιν πάθος καλῶν , ἐπεὶ πάντῃ καθαρεύειν τὸν νοῦν ἀνάγκη . ἐπεὶ δὲ καὶ ἀπὸ τῶν νοητῶν κατ’ οἰκείαν τελειοῦται ἐνέργειαν , διὰ τοῦτο κοινότερον ἀλλ’ οὐ χωρὶς ἂν τοῦ πάθους ἐκείνου ἀκούοιμεν · ἀπαθὲς γὰρ ὁ νοῦς , φησὶν ὁ Θεόφραστος , εἰ μὴ ἄρα ἄλλως τῷ τὸ παθητικόν , οὐχ ὡς τὸ κινητικόν , ἀτελὲς γὰρ ἡ κίνησις , ἀλλ’ ὡς ἐνέργεια . ταῦτα δὲ διαφέρει . χρήσθαι δὲ ἀναγκαῖον ἐνίοτε τοῖς αὐτοῖς ὀνόμασιν . ὅρῃς ὅτι οὐδ’ ἀτελὲς οὐδὲ κατὰ τρόπον ἢ τινὰ κίνησιν οὐδὲ ἔξωθεν ἀλλὰ κατ’ ἐνέργειαν τὸ πάθος ἀφορίζεται ἐπὶ τοῦ νοῦ . συγγινώσκειν δὲ ἀξιοῖ τῇ τῶν ὀνομάτων χρήσει , διότι ἐκ τῶν αἰσθητῶν καὶ ἐπὶ τὰ νοερὰ μεταφέρομεν τὰ ὀνόματα . ἀξιοῖ δὲ ἀφορίζεσθαι τὸ πάσχειν . καὶ εἴρηται ὅτι κατὰ τὴν ἀπὸ τοῦ κρείττονος ἐνδιδομένην τελείωσιν ἐνεργητικῶς τοῦ δευτέρου τελειουμένου * * * καὶ πῶς νοητὸν ὑπὸ νοητοῦ πάσχει ; ἐπειδὴ ὡς νοητὸν δεύτερον , τούτεστιν ὡς ἐνεργητικὸν καὶ ὡς ἄρχον καὶ αὐτενεργητῶς ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ κρείττονος . καὶ πῶς αὐτὸς ἑαυτὸν τελειοῖ ; διότι , ὡς εἴρηται ,
Lemmas: εἰς ὁ αἴσθησις , ἀλλά οὐ ἔξωθεν , ἐπεί μή χωρίζω . διό εἷς ὁ ἄμφω , ὁ τε νόος περί ὁ νοητός καί ὁ νοητός εἰς ὁ νόος ὁ ἐνέργεια , κατά οὖον διασπάω ἀλλά ὁ νόος εἰμί ὁ νοητός . ἐπί καί ἐπί ὁ αἴσθησις ὁ πάθος περί ὁ αἰσθητήριον συμβαίνω , ἐπεί ὁ πρῶτος αἰσθητικός κατά οἰκεῖος τελειόω ἐνέργεια καί ὁ ἀπό ὁ αἰσθητής κίνησις οὖον παθητικός ἀλλά ἐνεργητικός δέχομαι · μέγας δέ ὁ νόος ἀπό ἑαυτοῦ τε ἐνεργέω καί ὁ ἀπό ὁ νοητός τελέω οὖον παθητικός ἀλλά ἐνεργητικός δέχομαι · εἰμί καί δέχομαι δήω φαίνω ἀλλά μή προάγω · ἀπό ἑαυτοῦ γάρ ἄρχω τελειόω . καί ὅλως ἐν ὁ ἐτεροκίνητος ὁ πάθος ὡς ἔξωθεν διεγείρω , ἐν δέ ὁ πᾶς ἔνδοθεν ἐνεργέω καί ὅλος διά ὅλος ἐνεργητικός ἀδύνατος ὑπονοέω τίς πάθος , εἰμί μή ὁμώνυμος . καί γάρ ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια δύο καί ὁ δύναμις νόος , οὗτος δέ ὁ ἐνέργεια ἀντίκειμαι ὁ πάθος καί οὐ εἄν ποτός παθητικός διατίθημι . καί ἀπλόος δή ἐν ὁ χωριστός σῶμα [ ἀσώματος ] , ὅσπερ καί αὐτός φημί . τίς ὁ πάθος ἢ ποῖος μεταβολή ; καί ὁ μέν πάθος ἔξωθεν , ὁ δέ νόος ἀρχή καί ἀπό ἑαυτοῦ . ὡς οὖν παθητικός . εἰμί γάρ ὅλως ἀπαθής . φημί , οὐδείς νοέω , ὁ ἀπό ὁ νοητός τελέω πάθος καλός , ἐπεί πάντῃ καθαρεύω ὁ νόος ἀνάγκη . ἐπεί δέ καί ἀπό ὁ νοητός κατά οἰκεῖος τελειόω ἐνέργεια , διά οὗτος κοινός ἀλλά οὖον Χωρὶς εἄν ὁ πάθος ἐκεῖνος ἀκούω · ἀπαθής γάρ ὁ νόος , φημί ὁ Θεόφραστος , εἰμί μή ἄρα ἄλλως ὁ ὁ παθητικός , οὐ ὡς ὁ κινητικός , ἀτελής γάρ ὁ κίνησις , ἀλλά ὡς ἐνέργεια . οὗτος δέ διαφέρω . χράω δέ ἀναγκαῖος ἐνίοτε ὁ αὐτός ὄνομα . ὄρνυμι ὅτι οὐδέ ἀτελής οὐδέ κατά τρόπος ἢ τις κίνησις οὐδέ ἔξωθεν ἀλλά κατά ἐνέργεια ὁ πάθος ἀφορίζω ἐπί ὁ νόος . συγγιγνώσκω δέ ἀξιόω ὁ ὁ ὄνομα χρῆσις , διότι ἐκ ὁ αἰσθητής καί ἐπί ὁ νοερός μεταφέρω ὁ ὄνομα . ἀξιόω δέ ἀφορίζω ὁ πάσχω . καί εἴρω ὅτι κατά ὁ ἀπό ὁ ἀγαθός ἐνδίδωμι τελέω ἐνεργητικός ὁ δύο τελειόω * * * καί πῶς νοητός ὑπό νοητός πάσχω ; ἐπεί ὡς νοητός δύο , τουτέστιν ὡς ἐνεργητικός καί ὡς ἄρχω καί αὐτενεργητῶς ὁρίζω ὑπό ὁ ἀγαθός . καί πῶς αὐτός ἑαυτοῦ τελειόω ; διότι , ὡς εἴρω ,