priscianus.metaphrasis-in-theophrastum priscianus_lydus_bywater_0338.1
τὸ ὁρώμενον . ἐπεὶ εἴ γε αὐτὸ τὸ ὁρατὸν οὕτως ἔχει λαμπρότητος ὡς ἰκανὸν αὐτὸ εἶναι τελειοῦν τὴν ὄψιν , καθάπερ τὸ πῦρ καὶ ἐν σκότει καὶ ὅσα λαμπρὰ ὁρῶμεν , οὐκέτι τὸ μέσον ὡς τελειοῦν ἀλλ’ ὡς μόνην τὴν διάστασιν σύμμετρον παρεχόμενόν ἐστι χρήσιμον · τοῖς γὰρ ὀφθαλμοῖς ἐπιτεθέν τὸ λαμπρὸν οὐχ ὁρᾶται διὰ τὸ ἀσύμμετρον · ἀλλ’ οὔδε τὰ ἐν φωτὶ ὁρώμενα χρώματα ἐπιτεθέντα τοῖς ὀφθαλμοῖς ὁρᾶται διὰ τὸ μὴ φωτίζεσθαι . Πολλὴ οὖν συμβαίνει ἐπὶ τῆς ὄψεως ἡ ποικιλία . καὶ γὰρ ἔκτος δοκεῖ προεῖναι διὰ τὸ περὶ τὸ αἰσθητὸν ἐνεργεῖν ἔξω κείμενον , καὶ εἰσδέχεσθαι τι ἀπὸ τοῦ ὁρατοῦ διὰ τὸ πάσχειν τι ὑπ’ αὐτοῦ , καὶ διαπορθμεύειν νομίζεται τὸ διαφανὲς καὶ τὸ μεταξὺ ὡς τῷ τε φωτὶ τελειοῦν καὶ τῇ διαστάσει τὸ σύμμετρον παρεχόμενον . προσθώμεν δὲ καὶ ὅσα κοινῇ περὶ πάσης ἐθεωρήσαμεν αἰσθήσεως · τὴν ἐν τῇ αἰσθητηρίῳ τοῦ αἰσθητοῦ ἔμφασιν κατὰ τὴν πείσιν ἄμα καὶ τὴν ἐνέργειαν συνισταμένην ἐν τῇ πρὸς τὸ αἰσθητὸν ὁμοιότητι · καὶ τὴν ἔμφασιν εἰς εἶδος τελειουμένην ἐν τῇ κοινῇ τοῦ συνθέτου ζωῇ · καὶ τὸν τοῖς εἴδεσι τούτοις ἐφαρμόζοντα προβαλλόμενον ἀπὸ τῆς αἰσθητικῆς ψυχῆς λόγον καθ’ ὃν ἡ κρίσις καὶ ἡ σύνεσις . τοιούτος ὁ τρόπος τῆς περὶ ἑκάστην αἰσθήσιν θεωρίας , ὃν δεῖ μάλιστα ἐκ τῶν Ἰαμβλíchw ἐν τοῖς περὶ ψυχῆς πεφιλοσοφημένων ἀναλαμβάνειν , ἐξ ὧν καὶ νῦν ἡμεῖς ταῦτα συνηρτημένως γεγράφαμεν τὸν τύπον ὑπογράψαι τῆς ἀκριβοῦς περὶ ἑκάστην θεωρίας βουλόμενοι · ἐπεὶ οὐ τοῦτο νῦν ἡμῖν πρόκειται ἐπεξεῖναι τῇ περὶ αὐτῶν διατριβῇ , ἀλλὰ τὰ τοῦ Θεοφράστου , εἴ τι ἐπὶ πλέον τῆς Ἀριστοτέλου παραδόσεως προστιθῆσι συναίρειν , καὶ εἴ τι ἀπορῶν προτείνειν ἐπεξεργάσεσθαι κατὰ δύναμιν . Ἐπὶ οὖν τὰ τοῦ Θεοφράστου ἐπανιῶμεν . φαίνεται δὴ καὶ αὐτὸς οὐδεμίαν ἀξίων αἴσθησιν αὐτόθεν θιγγάνειν τοῦ αἰσθητοῦ · τὸ γὰρ μὴ κοινόν , φησί , μηδὲ ὅμοιον ἐν τοῖς ὁμοιογενέσιν οὐχ εὔλογον . ἐπάγει δὲ περὶ τοῦ διαφανοῦς ὡς ἐπιταράξειεν ἂν τινὰς διὰ τὸ ἀσύνηθες , ὅπως λέγεται ὁρατὸν μὴ καθ’ αὑτὸ ἀλλὰ διὰ τὸ ἀλλότριον χρῶμα · ὥσπερ καὶ γευστὸν τι κατὰ ἀλλότριον ἐλέγετο χυμόν . εὐαπόλουτος δὲ ἡ δοκοῦσα ταραχή . ἀλλότριον γὰρ χρῶμα τὸ φῶς ὡς ἀλλαγόθεν ἔχον ἀπὸ τοῦ φωτίζοντος λέγεται , ἐπεὶ ὡς ὅτι οἰκειοτάτον ἐστὶ τῶν ὁρωμένων τὸ φῶς ὡς τελειοῦν αὐτὰ καὶ εἰς ἐνέργειαν ἄγον . διὸ εἴτε ἔχει ἴδιον χρῶμα τὸ διαφανές , τελειοῦται ὥσπερ καὶ τὰ τῶν ἄλλων χρώματα ὑπὸ τοῦ φωτός · οὐ γὰρ ἀφαιρεῖται τὰ οἰκεῖα τὸ φῶς ἀλλὰ τοῦναντίον εἰς ἐνέργειαν ἄγει · εἴτε ἄχρου ἐστὶ καθ’ αὑτό , ὑπὸ τοῦ φωτὸς οἷον χρωννύ -
Lemmas: ὁ ὁράω . ἐπεί εἰμί γε αὐτός ὁ ὁρατός οὕτως ἔχω λαμπρότης ὡς ἱκανός αὐτός εἰμί τελειόω ὁ ὄψις , καθάπερ ὁ πῦρ καί ἐν σκότος καί ὅσος λαμπρός ὁράω , οὐκέτι ὁ μέσος ὡς τελειόω ἀλλά ὡς μόνος ὁ διάστασις σύμμετρος παρέχω εἰμί χρήσιμος · ὁ γάρ ὀφθαλμός ἐπιτίθημι ὁ λαμπρός οὐ ὁράω διά ὁ ἀσύμμετρος · ἀλλά οὐδέ ὁ ἐν φάος ὁράω χρῶμα ἐπιτίθημι ὁ ὀφθαλμός ὁράω διά ὁ μή φωτίζω . Πολύς οὖν συμβαίνω ἐπί ὁ ὄψις ὁ ποικιλία . καί γάρ ἕκτος δοκέω προΐημι διά ὁ περί ὁ αἰσθητός ἐνεργέω ἔξω κεῖμαι , καί εἰσδέχομαι τίς ἀπό ὁ ὁρατής διά ὁ πάσχω τίς ὑπό αὐτός , καί διαπορθμεύω νομίζω ὁ διαφανής καί ὁ μεταξύ ὡς ὁ τε φάος τελειόω καί ὁ διάστασις ὁ σύμμετρος παρέχω . προστίθημι δέ καί ὅσος κοινός περί πᾶς θεωρέω αἴσθησις · ὁ ἐν ὁ αἰσθητήριον ὁ αἰσθητής ἔμφασις κατά ὁ πεῖσις ἄμη καί ὁ ἐνέργεια συνίστημι ἐν ὁ πρός ὁ αἰσθητός ὁμοιότης · καί ὁ ἔμφασις εἰς εἶδος τελειόω ἐν ὁ κοινός ὁ σύνθετος ζωή · καί ὁ ὁ εἶδος οὗτος ἐφαρμόζω προβάλλω ἀπό ὁ αἰσθητικός Ψυχή λόγος κατά ὅς ὁ κρίσις καί ὁ σύνεσις . τοιούτος ὁ τρόπος ὁ περί ἕκαστος αἴσθησις θεωρία , ὅς δεῖ μάλιστα ἐκ ὁ Ἰαμβλíchw ἐν ὁ περί Ψυχή φιλοσοφέω ἀναλαμβάνω , ἐκ ὅς καί νῦν ἐγώ οὗτος συνηρτημένως γράφω ὁ τύπος ὑπογράφω ὁ ἀκριβής περί ἕκαστος θεωρία βούλομαι · ἐπεί οὖον οὗτος νῦν ἐγώ πρόκειμαι ἐπεξίημι ὁ περί αὐτός διατριβή , ἀλλά ὁ ὁ Θεόφραστος , εἰμί τίς ἐπί πλέω ὁ αριστοτελεω παράδοσις προστίθημι συναίρω , καί εἰμί τίς ἀπορέω προτείνω ἐπεξεργάζομαι κατά δύναμις . ἐπί οὖν ὁ ὁ Θεόφραστος ἐπανίημι . φαίνω δή καί αὐτός οὐδείς ἄξιος αἴσθησις αὐτόθεν θιγγάνω ὁ αἰσθητής · ὁ γάρ μή κοινός , φημί , μηδέ ὅμοιος ἐν ὁ ὁμοιογενής οὐ εὔλογος . ἐπάγω δέ περί ὁ διαφανής ὡς ἐπιταράσσω εἄν τις διά ὁ ἀσυνήθης , ὅπως λέγω ὁρατός μή κατά ἑαυτοῦ ἀλλά διά ὁ ἀλλότριος χρῶμα · ὥσπερ καί γευστός τίς κατά ἀλλότριος λέγω χυμός . ευαπολουος δέ ὁ δοκέω ταραχή . ἀλλότριος γάρ χρῶμα ὁ φάος ὡς ἀλλάσσω ἔχω ἀπό ὁ φωτίζω λέγω , ἐπεί ὡς ὅτι οἰκεῖος εἰμί ὁ ὁράω ὁ φάος ὡς τελειόω αὐτός καί εἰς ἐνέργεια ἄγω . διό εἴτε ἔχω ἴδιος χρῶμα ὁ διαφανής , τελειόω ὥσπερ καί ὁ ὁ ἄλλος χρῶμα ὑπό ὁ φάος · οὖον γάρ ἀφαιρέω ὁ οἰκεῖος ὁ φάος ἀλλά τουναντίον εἰς ἐνέργεια ἄγω · εἴτε ἄχρους εἰμί κατά ἑαυτοῦ , ὑπό ὁ φάος οἷος χρώννυμι -