priscianus.metaphrasis-in-theophrastum priscianus_lydus_bywater_0365.1
ὕλης , οὕτω καὶ τὰ περὶ τὸν νοῦν ἀμφότεροι ἀποφαίνονται ὁ τε Ἀριστοτέλης καὶ ὁ Θεόφραστος — ἢ τοῦτο δηλοῦντες , ὅτι , ὥσπερ τὰ ἄνυλα εἴδη τῇ ἐπινοίᾳ μόνῃ χωρίζεται τῆς ὕλης , καὶ ταύτῃ ἑτέρῳ καὶ ἑτέρως ἔχοντι κρῖνεται , ὡς μόνη ἀποδιαλαμβανόμενα · τῇ ἐπινοίᾳ , οὕτω καὶ τοῦ 5 δυνάμει νοῦ κατὰ μόνην ἐπίνοιαν χωρίζεται τὰ εἴδη · ἐπεὶ κατ’ οὐσίαν ἀεὶ σὺν τοῖς εἴδεσιν ὑπάρχει · ἵνα καὶ ὅπως δυνάμει λέγεται καὶ μηδὲν ἐνέργειᾳ ἐπιστήσωμεν , ὅτι κατὰ μόνην ἐπίνοιαν — ἢ οὖν τοῦτο σημαίνουσιν ( οὕτω γὰρ ἐξηγεῖται ὁ Πλούταρχος ) ἢ ὅτι , ὥσπερ τὰ χωριστὰ τῆς ὕλης τὰ μὲν 10 ἐστὶν ὡς χωριστὰ ὡς τὰ ἄυλα , τὰ δὲ | κατ’ ἐπίνοιαν ὡς τὰ κατ’ ἀφαίρεσιν , οὕτω καὶ νοεῖται ἄμφω , τὰ μὲν ὡς ὄντως χωριστά , τὰ δὲ εἰ καὶ τῇ ἐπινοίᾳ χωρίζεται ἀλλ’ οὐχ ἂν ἄλλως · ἢ ἄνυλος ὑφιστῶτα · ἢ μᾶλλον ἐκεῖνο , ὅτι τὰ περὶ τὸν νοῦν οὕτω θετέον ὥσπερ τὰ χωριστὰ καὶ ἄυλα διατιθέμεθα , ἵνα μὴ κατ’ ἐπίνοιαν ἀλλὰ κυρίως τὸ χωριστὸν ἀκούσωμεν . ὡς γὰρ τὰ ἄυλα εἴδη ὄντως χωριστά , οὕτω καὶ ὁ νοῦς χωριστός · καὶ γὰρ 15 πρὸ τῶν ἄνυλων τὰ ἄυλα εἴδη ὑφιστάναι τε ἀνάγκη καὶ νοητῶς ὑφιστάναι , ὥστε ἀμέριστα ὄντα καὶ ζωῆς ὅλα δι’ ὅλων καὶ γνώσεως ἡνωμένης · πλήρη · ἢ γὰρ αἴσθησις καὶ ἢ ἄγνοια κατὰ στέρησιν , ἢ δὲ στέρησις ἐν τῇ πρὸς ὕλην μίξει . ἐπεὶ οὖν νοερὰ τὰ ἄυλα , δῆλον ὡς καὶ ἐν νῷ . καὶ ὁ νοῦς αὐτὸς 20 τέ ἐστιν ἄυλος καὶ τοῖς ἄυλοις συνοῦσίαι εἴδεσιν , εἰ γε ἀμέριστός ἐστιν ἢ ζωὴ τε καὶ ἢ γνῶσις εἰς ἑαυτὴν ἐστραμμένη καὶ ἐν ἑαυτῇ τὰ ὄντα εὐρίσκουσα . ἐπεὶ δὲ καὶ ἐν τοῖς ὄντως χωριστοῖς καὶ ἄυλοῖς πράγμασι διαφορά · τίς ἐστὶ καθ’ ὑπόβασιν — τὰ μὲν γὰρ πάντη ἀμέριστα , τὰ δὲ μετὰ τινος ἀνελίξεως , τὰ δὲ μέσα ὡς ἀμέριστα μὲν ὁριστικῶς δὲ τῶν ἀνελιττομένων — οὕτω καὶ νοῦς πρῶτος μὲν ὁ ἐνέργειᾳ χωριστός , δευτέρως δὲ ὁ δυνάμει 25 ὧν μετεχόμενος ὑπὸ ψυχῆς καὶ αὐτὴ ἢ λογική . καὶ γὰρ αὕτη , εἰ καὶ μετὰ ἀνελίξεως , ἀλλὰ καὶ συνάγει καὶ εἰς τὸ ἀμέριστον συναίρεται , ἀφ’ ἑαυτῆς τε ἀρχεται καὶ ἐν αὐτῇ θεωρεῖ τὰ ὄντα · καὶ αὕτη ἄρα χωριστὴ καὶ τῶν χωριστῶν ἐστι [ δὴ ] πλήρης λόγων .
Lemmas: ὕλη , οὗτος καί ὁ περί ὁ νόος ἀμφότερος ἀποφαίνω ὁ τε Ἀριστοτέλης καί ὁ Θεόφραστος — ἢ οὗτος δηλόω , ὅτι , ὥσπερ ὁ ἄνυλα εἶδος ὁ ἐπίνοια μόνος χωρίζω ὁ ὕλη , καί οὗτος ἕτερος καί ἑτέρως ἔχω κρίνω , ὡς μόνος ἀποδιαλαμβάνω · ὁ ἐπίνοια , οὗτος καί ὁ 5 δύναμις νόος κατά μόνος ἐπίνοια χωρίζω ὁ εἶδος · ἐπεί κατά οὐσία ἀεί σύν ὁ εἶδος ὑπάρχω · ἵνα καί ὅπως δύναμις λέγω καί μηδείς ἐνέργεια ἐφίστημι , ὅτι κατά μόνος ἐπίνοια — ἢ οὖν οὗτος σημαίνω ( οὗτος γάρ ἐξηγέομαι ὁ Πλούταρχος ) ἢ ὅτι , ὥσπερ ὁ χωριστός ὁ ὕλη ὁ μέν 10 εἰμί ὡς χωριστός ὡς ὁ ἄυλος , ὁ δέ | κατά ἐπίνοια ὡς ὁ κατά ἀφαίρεσις , οὗτος καί νοέω ἄμφω , ὁ μέν ὡς εἰμί χωριστής , ὁ δέ εἰμί καί ὁ ἐπίνοια χωρίζω ἀλλά οὐ εἄν ἄλλως · ἢ ἄϋλος ὑφίστημι · ἢ μᾶλλον ἐκεῖνος , ὅτι ὁ περί ὁ νόος οὗτος θετέος ὥσπερ ὁ χωριστός καί ἄυλος διατίθημι , ἵνα μή κατά ἐπίνοια ἀλλά κύριος ὁ χωριστός ἀκούω . ὡς γάρ ὁ ἄυλος εἶδος εἰμί χωριστής , οὗτος καί ὁ νόος χωριστός · καί γάρ 15 πρό ὁ ανυλαω ὁ ἄυλος εἶδος ὑφίστημι τε ἀνάγκη καί νοητός ὑφίστημι , ὥστε ἀμέριστος εἰμί καί ζωή ὅλος διά ὅλος καί γνῶσις ἑνόω · πλήρης · ἢ γάρ αἴσθησις καί ἢ ἄγνοια κατά στέρησις , ἢ δέ στέρησις ἐν ὁ πρός ὕλη μίξις . ἐπεί οὖν νοερός ὁ ἄυλος , δῆλος ὡς καί ἐν νάω . καί ὁ νόος αὐτός 20 τε εἰμί ἄυλος καί ὁ αὐλός συνουσία εἶδος , εἰμί γε ἀμέριστος εἰμί ἢ ζωή τε καί ἢ γνῶσις εἰς ἑαυτοῦ στρέφω καί ἐν ἑαυτοῦ ὁ εἰμί εὑρίσκω . ἐπεί δέ καί ἐν ὁ εἰμί χωριστός καί αὐλός πρᾶγμα διαφορά · τίς εἰμί κατά ὑπόβασις — ὁ μέν γάρ πάντῃ ἀμέριστος , ὁ δέ μετά τις ἀνέλιξις , ὁ δέ μέσος ὡς ἀμέριστος μέν ὁριστικός δέ ὁ ἀνελίσσω — οὗτος καί νόος πρῶτος μέν ὁ ἐνέργεια χωριστός , δύο δέ ὁ δύναμις 25 ὅς μετέχω ὑπό Ψυχή καί αὐτός ἢ λογικός . καί γάρ οὗτος , εἰμί καί μετά ἀνέλιξις , ἀλλά καί συνάγω καί εἰς ὁ ἀμέριστος συναίρω , ἀπό ἑαυτοῦ τε ἀρχω καί ἐν αὐτός θεωρέω ὁ εἰμί · καί οὗτος ἄρα χωριστός καί ὁ χωριστής εἰμί [ δή ] πλήρης λόγος .