posidonius.fragmenta 3.28
Μεταξὺ γὰρ τῆς Μασσαλίας καὶ τῶν ἐκβολῶν τοῦ Ῥοδανοῦ πεδίον ἐστὶ τῆς θαλάττης διέχον εἰς ἑκατὸν σταδίους , τοσοῦτον δὲ καὶ τὴν διάμετρον , κυκλοτερὲς τὸ σχῆμα · καλεῖται δὲ Λιθῶδες ἀπὸ τοῦ συμβεβηκότος . Μεστὸν γάρ ἐστι λίθων χειροπληθῶν , ὑποπεφυκυῖαν ἐχόντων αὑτοῖς ἄγρωστιν , ἀφ’ ἧς ἄφθονοι νομαὶ βοσκήμασίν εἰσιν · ἐν μέσῳ δ’ ὕδατα καὶ ἁλυκίδες ἐνίστανται καὶ ἅλες . Ἅπασα μὲν οὖν καὶ ἡ ὑπερκειμένη χώρα προσήνεμός ἐστι , διαφερόντως δ’ εἰς τὸ πεδίον τοῦτο [ τὸ ] μελαμβόρειον καταιγίζει πνεῦμα βίαιον καὶ φρικῶδες · φασὶ γοῦν σύρεσθαι καὶ κυλινδεῖσθαὶ τῶν λίθων ἐνίους , κατκλᾶσθαι δὲ τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ ὀχημάτων καὶ γυμνοῦσθαι καὶ ὅπλων καὶ ἐσθῆτος ἀπὸ τῆς ἐμπνοῆς . Ἀριστοτέλης μὲν οὖν φησιν ὑπὸ σεισμῶν , τῶν καλουμένων βραστῶν , ἐκπεσόντας τοὺς λίθους εἰς τὴν ἐπιφάνειαν συνολισθεῖν εἰς τὰ κοῖλα τῶν χωρίων . Ποσειδώνιος δὲ λίμνην οὖσαν παγῆναι μετὰ κλυδασμοῦ , καὶ διὰ τοῦτο εἰς πλείονας μερισθῆναι λίθους , καθάπερ τοὺς ποταμίους κάχληκας καὶ τὰς ψήφους τὰς αἰγιαλίτιδας , ὁμοίως δὲ καὶ λείους καὶ ἰσομεγέθεις τῇ ὁμοιότητι · καὶ τὴν αἰτίαν ἀποδεδώκασιν ἀμφότεροι . Πιθανὸς μὲν οὖν ὁ παρ’ ἀμφοῖν λόγος · ἀνάγκη γὰρ τοὺς οὕτω συνεστῶτας λίθους , οὐ καθ’ ἑαυτοὺς ἢ ἐξ ὑγροῦ παγέντας μεταβαλεῖν , [ ἢ ] ἐκ πετρῶν μεγάλων ῥήγματα συνεχῆ λαβουσῶν ἀποκριθῆναι . Τὸ μέντοι δυσαπολόγητον Αἰσχύλος καταμαθὼν , ἢ παρ’ ἄλλου λαβὼν εἰς μῦθον ἐξετόπισε . Φησὶ γοῦν Προμηθεὺς παρ’ αὐτῷ , καθηγούμενος Ἡρακλεῖ τῶν ὁδῶν τῶν ἀπὸ Καυκάσου πρὸς τὰς Ἑσπερίδας · Ἥξεις δὲ Λιγύων εἰς ἀτάρβητον στρατὸν , ἔνθ’ οὐ μάχης , σάφ’ οἰδα , καὶ θοῦρός περ ὤν μέμψει’ πέπρωται γάρ σε καὶ βέλη λιπεῖν ἐνταῦθ’ ἑλέσθαὶ θ’ οὐ τιν’ ἐκ γαίας λίθον ἕξεις , ἐπεὶ πᾶς χῶρός ἐστι μαλθακός . Ἰδὼν δ’ ἀμηχανοῦντά σ’ ὁ Ζεὺς οἰκτερεῖ , νεφέλην δ’ ὑποσχὼν νιφάδι γογγύλων πέτρων ὑπόσκιον θήσει χθόν’ , οἶς ἔπειτα σὺ βαλὼν διώσει ῥᾳδίως Λίγυν στρατόν · ὥσπερ οὐ κρεῖττον ὂν , φησὶν ὁ Ποσειδώνιος , εἰς αὐτοὺς τοὺς Λίγυας ἐμβαλεῖν τοὺς λίθους καὶ καταχῶσαι πάντας , ἢ τοσούτων δεόμενον ποιῆσαι λίθων τὸν Ἡρακλέα . Τὸ μὲν οὖν τοσούτων , ἀναγκαῖον ἦν , εἶπερ καὶ πρὸς ὄχλον παμπληθῆ · ὥστε ταύτῃ γε πιθανώτερος ὁ μυθογράφος τοῦ ἀνασκευάζοντος τὸν μῦθον . Ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλλα πεπρῶσθαι φήσας ὁ ποιητὴς οὐκ ἐᾷ μέμφεσθαι φιλαιτίως . Καὶ γὰρ ἐν τοῖς περὶ τῆς προνοίας καὶ τῆς εἱμαρμένης λόγοις εὕροι τις ἂν πολλὰ τοιαῦτα τῶν ἀνθρωπίνων καὶ τῶν φύσει γινομένων , ὥστ’ ἐπ’ αὐτῶν φάναι πολὺ κρεῖττον εἶναι τόδε ἢ τόδε γενέσθαι , οἷον εὔομβρον εἶναι τὴν Αἴγυπτον , ἀλλὰ μὴ τὴν Αἰθιοπίαν ποτίζειν τὴν γῆν · καὶ τὸν Πάριν εἰς Σπάρτην πλέοντα ναυαγίῳ περιπεσεῖν , ἀλλὰ μὴ τὴν Ἑλένην ἁρπάσαντα δίκας τῖσαι τοῖς ἀδικηθεῖσιν ὕστερον , ἡνίκα τοσοῦτον ἀπειργάσατο φθόρον Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων · ὅπερ Εὐριπίδης ἀνήνεγκεν εἰς τὸν Δία · Ζεὺς γὰρ κακὸν μὲν Τρωσὶ , πῆμα δ’ Ἑλλάδι θέλων γενέσθαι , ταῦτ’ ἐβούλευσεν πατήρ .
Lemmas: μεταξύ γάρ ὁ Μασσαλία καί ὁ ἐκβολή ὁ Ῥοδανός πεδίον εἰμί ὁ θάλασσα διέχω εἰς ἑκατόν στάδιον , τοσοῦτος δέ καί ὁ διάμετρος , κυκλοτερής ὁ σχῆμα · καλέω δέ λιθώδης ἀπό ὁ συμβεβηκός . μεστός γάρ εἰμί λίθος χειροπληθής , ὑποφύω ἔχω ἑαυτοῦ ἄγρωστις , ἀπό ὅς ἄφθονος νομή βόσκημα εἰμί · ἐν μέσος δέ ὕδωρ καί ἁλυκίς ἐνίστημι καί ἅλς . ἅπας μέν οὖν καί ὁ ὑπέρκειμαι χώρα προσήνεμος εἰμί , διαφερόντως δέ εἰς ὁ πεδίον οὗτος [ ὁ ] μελαμβόρειος καταιγίζω πνεῦμα βίαιος καί φρικώδης · φημί γοῦν σύρω καί κυλινδέω ὁ λίθος ἔνιοι , κατακλάω δέ ὁ ἄνθρωπος ἀπό ὄχημα καί γυμνόω καί ὅπλον καί ἐσθής ἀπό ὁ ἐμπνοή . Ἀριστοτέλης μέν οὖν φημί ὑπό σεισμός , ὁ καλέω βράστης , ἐκπίτνω ὁ λίθος εἰς ὁ ἐπιφάνεια συνολισθαίνω εἰς ὁ κοῖλος ὁ χωρίον . Ποσειδώνιος δέ λίμνη εἰμί πήγνυμι μετά κλυδασμός , καί διά οὗτος εἰς πλείων μερίζω λίθος , καθάπερ ὁ ποτάμιος κάχληξ καί ὁ ψῆφος ὁ αἰγιαλίτης , ὁμοίως δέ καί λεῖος καί ἰσομεγέθης ὁ ὁμοιότης · καί ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι ἀμφότερος . πιθανός μέν οὖν ὁ παρά ἄμφω λόγος · ἀνάγκη γάρ ὁ οὗτος συνίστημι λίθος , οὖον κατά ἑαυτοῦ ἢ ἐκ ὑγρός πήγνυμι μεταβάλλω , [ ἢ ] ἐκ πέτρα μέγας ῥῆγμα συνεχής λαμβάνω ἀποκρίνω . ὁ μέντοι δυσαπολόγητος Αἰσχύλος καταμανθάνω , ἢ παρά ἄλλος λαμβάνω εἰς μῦθος ἐκτοπίζω . φημί γοῦν Προμηθεύς παρά αὐτός , καθηγούμενος Ἡρακλῆς ὁ ὁδός ὁ ἀπό Καύκασος πρός ὁ Ἑσπερίς · ἥκω δέ Λίγυς εἰς ἀτάρβητος στρατός , ἔνθα οὖον μάχη , σαφής οἰδα , καί θοῦρος περ εἰμί μέμφομαι ἔπορον γάρ σύ καί βέλος λείπω ἐνταῦθα αἱρέω ὁ οὖον τις ἐκ γαῖα λίθος ἔχω , ἐπεί πᾶς χῶρος εἰμί μαλθακός . εἶδον δέ ἀμηχανάω σός ὁ Ζεύς οἰκτίρω , νεφέλη δέ ὑπέχω νιφάς γογγύλος πέτρος ὑπόσκιος τίθημι χθόνος , οἶς ἔπειτα σύ βάλλω δίωσις ῥᾳδίως Λίγυς στρατός · ὥσπερ οὖον ἀγαθός εἰμί , φημί ὁ Ποσειδώνιος , εἰς αὐτός ὁ Λίγυς ἐμβάλλω ὁ λίθος καί καταχώννυμι πᾶς , ἢ τοσοῦτος δήω ποιέω λίθος ὁ Ἡρακλῆς . ὁ μέν οὖν τοσοῦτος , ἀναγκαῖος εἰμί , εἰ καί πρός ὄχλος παμπληθής · ὥστε οὗτος γε πιθανός ὁ μυθογράφος ὁ ἀνασκευάζω ὁ μῦθος . ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἔπορον φημί ὁ ποιητής οὐ ἐάω μέμφομαι φιλαίτιος . καί γάρ ἐν ὁ περί ὁ πρόνοια καί ὁ μείρομαι λόγος εὑρίσκω τις εἄν πολύς τοιοῦτος ὁ ἀνθρώπινος καί ὁ φύσις γίγνομαι , ὥστε ἐπί αὐτός φαίνω πολύς ἀγαθός εἰμί ὅδε ἢ ὅδε γίγνομαι , οἷος εὔομβρος εἰμί ὁ Αἴγυπτος , ἀλλά μή ὁ Αἰθιοπία ποτίζω ὁ γῆ · καί ὁ Πάρις εἰς Σπάρτη πλέω ναυάγιον περιπίπτω , ἀλλά μή ὁ Ἑλένη ἁρπάζω δίκη τίνω ὁ ἀδικέω ὕστερος , ἡνίκα τοσοῦτος ἀπεργάζομαι φθόρος Ἕλλην καί βάρβαρος · ὅσπερ Εὐριπίδης ἀναφέρω εἰς ὁ Ζεύς · Ζεύς γάρ κακός μέν Τρώς , πῆμα δέ Ἑλλάς ἐθέλω γίγνομαι , αὐτός βουλεύω πατήρ .