posidonius.fragmenta 3.45
Ὅτι μέντοι Μάρκελλος ἤλγησε καὶ τὸν αὐτόχειρα τοῦ ἀνδρὸς ( Ἀρχιμήδους ) ἀπεστράφη καθάπερ ἐναγῆ , τοὺς δὲ οἰκείους ἀνευρὼν ἐτίμησεν , ὁμολογεῖται . C . 20 . Τῶν δὲ Ῥωμαίων τοῖς ἐκτὸς ἀνθρώποις δεινῶν μὲν εἶναι πόλεμον μεταχειρίσασθαι καὶ φοβερῶν εἰς χεῖρας ἐλθεῖν νομιζομένων , εὐγνωμοσύνης δὲ καὶ φιλανθρ(??)ιπίας καὶ ὅλως πολιτικῆς ἀρετῆς ὑποδείγματα μὴ δεδωκότων , πρῶτος δοκεῖ τότε Μάρκελλος ὑποδεϊξαι τοῖς Ἕλλησι δικαιοτέρους Ῥωμαίους . Οὕτω γὰρ ἐχρῆτο τοῖς συμβάλλουσι καὶ τοσαύτας πόλεις καὶ ἰδιώτας εὐεργέτησεν , ὥστε εἴ τι περὶ Ἔνναν ἢ Μεγαρεῖς ἢ Συρακοσίους ἔργον ἦν εἰργασμένον οὐκ ἐπιεικὲς αὐτοῖς , τοῦτο τῶν πεπονθότων αἰτίᾳ μᾶλλον ἢ τῶν πεποιηκότων δοκεῖν γεγονέναι . Μνησθήσομαι δὲ ἑνὸς ἀπὸ πολλῶν . Πόλις ἐστὶ τῆς Σικελίας Ἐγγύιον οὐ μεγάλη , ἀρχαία δὲ πάνυ καὶ διὰ θεῶν ἐπιφάνειαν ἔνδοξος , ἃς καλοῦσι Ματέρας . Ἵδρυμα λέγεται Κρητῶν γενέσθαι τὸ ἱερόνκαὶ λόγχας τινὰς ἐδείκνυσαν καὶ κράνη χαλκᾶ , τὰ μὲν ἔχοντα Μηριόνου , τὰ δὲ Οὐλίξου , τουτέστιν Ὀδυσσέως , ἐπιγραφὰς , ἀνατεθεικότων ταῖς θεαῖς . Ταύτην προθυμότατα καρχηδονίζουσαν Νικίας , ἀνὴπ πρῶτος τῶν πολιτῶν , ἔπειθε μεταθέσθαι πρὸς Ῥωμαίους , ἀναφανδὸν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις παρρησιαζόμενος καὶ κακῶς φρονοῦντας ἐξελέγχων τοὺς ὑπεναντίους . Οἱ δὲ φοβούμενοι τὴν δύναμιν αὐτοῦ καὶ τὴν δόξαν ἐβουλεύσαντο συναρπάσαι καὶ παραδοῦναι τοῖς Φοίνιξιν . Αἰσθόμενος οὖν ὁ Νικίας ἤδη καὶ παραφυλαττόμενον ἀδήλως ἑαυτὸν ἐξέφερεν ἐν φανερῷ λόγους περὶ τῶν Ματέρων ἀνεπιτηδείους καὶ πολλὰ πρὸς τὴν νομιζομένην ἐπιφάνειαν καὶ δόξαν ὡς ἀπιστῶν καὶ καταφρονῶν ἔπραττεν , ἡδομένων τῶν ἐχθρῶν , ὅτι τὴν μεγίστην αἰτίαν αὐτὸς ἐφ’ ἑαυτὸν ὧν πείσεται παρεῖχε . Γεγονότων δὲ τῶν πρὸς τὴν σύλληψιν ἑτοίμων , ἦν μὲν ἐκκλησία τῶν πολιτῶν , ὁ δὲ Νικίας μεταξύ τι λέγων καὶ συμβουλεύων πρὸς τὸν δῆμον ἐξαίφνης ἀφῆκεν εἰς τὴν γῆν τὸ σῶμα καὶ μικρὸν διαλιπὼν , οἷον εἰκὸς , ἡσυχίας σὺν ἐκπλήξει γενομένης , τὴν κεφαλὴν ἐπάρας καὶ περιενεγκὼν ὑποτρόμῳ φωνῇ καὶ βαρείᾳ κατὰ μικρὸν συντείνων καὶ παροξύνων τὸν ἦχον , ὡς ἑώρα φρίκῃ καὶ σιωπῇ κατεχόμενον τὸ θέατρον , ἀπορρίψας τὸ ἱμάτιον καὶ περιρρηξάμενος τὸν χιτωνίσκον ἡμίγυμνος ἀναπηδήσας ἔθεε πρὸς τὴν ἔξοδον τοῦ θεάτρου βοῶν ὑπὸ τῶν Ματέρων ἐλαύνεσθαι . Μηδενὸς δὲ τολμῶντος ἅψασθαι μηδὲ ἀπαντῆσαι διὰ δεισιδαιμονίαν , ἀλλ’ ἐκτρεπομένων , ἐπὶ τὰς πύλας ἐξέδραμεν οὔτε φωνῆς τινος οὔτε κινήσεως πρεπούσης δαιμονῶντι καὶ παραφρονοῦντι φεισάμενος . Ἡ δὲ γυνὴ συνειδυῖα καὶ συντεχνάζουσα τῷ ἀνδρὶ λαβοῦσα τὰ παιδία πρῶτον μὲν ἱκέτις προεκυλινδεῖτο τοῖς μεγάροις τῶν θεῶν , ἔπειτα πλανώμενον ἐκεῖνον προσποιουμένη ζητεῖν κωλύοντος οὐδενὸς ἀσφαλῶς ἀπῆλθεν ἐκ τῆς πόλεως . Καὶ διεσώθησαν μὲν οὕτως εἰς Συρακούσας πρὸς Μάρκελλον · ἐπεὶ δὲ πολλὰ τοὺς Ἐγγυίους ὑβρίσαντας καὶ πλημμελήσαντας ἐλθὼν Μάρκελλος ἔδησε πάντας ὡς τιμωρησόμενος , ὁ δὲ Νικίας ἐδάκρυσε παρεστὼς , τέλος δὲ χειρῶν καὶ γονάτων ἁπτόμενος παρῃτεῖτο τοὺς πολίτας ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν ἀρξάμενος , ἐπικλασθεὶς ἀφῆκε πάντας καὶ τὴν πόλιν οὐδὲν ἠδίκησε , τῷ δὲ Νικίᾳ χώραν τε πολλὴν καὶ δωρεὰς πολλὰς ἔδωκε . Ταῦτα μὲν οὖν Ποσειδώνιος ὁ φιλόσοφος ἱστόρησε .
Lemmas: ὅτι2 μέντοι Μάρκελλος ἀλγέω καί ὁ αὐτόχειρ ὁ ἀνήρ ( Ἀρχιμήδης ) ἀποστρέφω καθάπερ ἐναγής , ὁ δέ οἰκεῖος ἀνευρίσκω τιμάω , ὁμολογέω . C . 20 . ὁ δέ Ῥωμαῖος ὁ ἐκτός ἄνθρωπος δεινός μέν εἰμί πόλεμος μεταχειρίζω καί φοβερός εἰς χείρ ἔρχομαι νομίζω , εὐγνωμοσύνη δέ καί φιλανθρ(??)ιπίας καί ὅλως πολιτικός ἀρετή ὑπόδειγμα μή δίδωμι , πρῶτος δοκέω τότε Μάρκελλος ὑποδείκνυμι ὁ Ἕλλην Δίκαιος Ῥωμαῖος . οὕτως γάρ χράω ὁ συμβάλλω καί τοσοῦτος πόλις καί ἰδιώτης εὐεργετέω , ὥστε εἰμί τίς περί Ἔννα ἢ Μεγαρεύς ἢ Συρακόσιος ἔργον εἰμί ἐργάζομαι οὐ ἐπιεικής αὐτός , οὗτος ὁ πάσχω αἴτιος μᾶλλον ἢ ὁ ποιέω δοκέω γίγνομαι . μιμνήσκω δέ εἷς ἀπό πολύς . Πόλις εἰμί ὁ Σικελία Ἐγγύιον οὖον μέγας , ἀρχαῖος δέ πάνυ καί διά θεός ἐπιφάνεια ἔνδοξος , ὅς καλέω ματήρ . ἵδρυμα λέγω Κρής γίγνομαι ὁ ἱερόνκαὶ λόγχη τις δείκνυμι καί κράνος χάλκεος , ὁ μέν ἔχω Μηριόνης , ὁ δέ Οὐλίξης , τουτέστιν Ὀδυσσεύς , ἐπιγραφή , ἀνατίθημι ὁ θεός . οὗτος πρόθυμος καρχηδονίζω Νικίας , ἀνὴπ πρῶτος ὁ πολίτης , πείθω μετατίθημι πρός Ῥωμαῖος , ἀναφανδά ἐν ὁ ἐκκλησία παρρησιάζομαι καί κακῶς φρονέω ἐξελέγχω ὁ ὑπεναντίος . ὁ δέ φοβέω ὁ δύναμις αὐτός καί ὁ δόξα βουλεύω συναρπάζω καί παραδίδωμι ὁ Φοῖνιξ . αἰσθάνομαι οὖν ὁ Νικίας ἤδη καί παραφυλάσσω ἀδήλως ἑαυτοῦ ἐκφέρω ἐν φανερός λόγος περί ὁ ματήρ ἀνεπιτήδειος καί πολύς πρός ὁ νομίζω ἐπιφάνεια καί δόξα ὡς ἀπιστέω καί καταφρονέω πράσσω , ἥδομαι ὁ ἐχθρός , ὅτι ὁ μέγας αἴτιος αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ ὅς πείθω παρέχω . γίγνομαι δέ ὁ πρός ὁ σύλληψις ἑτοῖμος , εἰμί μέν ἐκκλησία ὁ πολίτης , ὁ δέ Νικίας μεταξύ τίς λέγω καί συμβουλεύω πρός ὁ δῆμος ἐξαπίνης ἀφίημι εἰς ὁ γῆ ὁ σῶμα καί μικρός διαλείπω , οἷος εἰκός , ἡσυχία σύν ἔκπληξις γίγνομαι , ὁ κεφαλή ἐπαίρω καί περιφέρω ὑπότρομος φωνή καί βαρύς κατά μικρός συντείνω καί παροξύνω ὁ ἦχος , ὡς ὁράω φρίκη καί σιωπή κατέχω ὁ θέατρον , ἀπορρίπτω ὁ ἱμάτιον καί περιρρήγνυμι ὁ χιτωνίσκος ἡμίγυμνος ἀναπηδάω ἔθος πρός ὁ ἔξοδος ὁ θέατρον βοῦς ὑπό ὁ ματήρ ἐλαύνω . μηδείς δέ τολμάω ἅπτω μηδέ ἀπαντάω διά δεισιδαιμονία , ἀλλά ἐκτρέπω , ἐπί ὁ πύλη ἐκδιδράσκω οὔτε φωνή τις οὔτε κίνησις πρέπω δαιμονάω καί παραφρονέω φείδομαι . ὁ δέ γυνή σύνοιδα καί συντεχνάζω ὁ ἀνήρ λαμβάνω ὁ παιδίον πρῶτος μέν ἱκέτης προκυλινδέομαι ὁ μέγαρον ὁ θεός , ἔπειτα πλανάω ἐκεῖνος προσποιέω ζητέω κωλύω οὐδείς ἀσφαλῶς ἀπέρχομαι ἐκ ὁ πόλις . καί διασῴζω μέν οὕτως εἰς Συράκουσαι πρός Μάρκελλος · ἐπεί δέ πολύς ὁ εγγυιος ὑβρίζω καί πλημμελέω ἔρχομαι Μάρκελλος δήω πᾶς ὡς τιμωρέω , ὁ δέ Νικίας δάκρυ παρίστημι , τέλος δέ χείρ καί γόνυ ἅπτω παραιτέομαι ὁ πολίτης ἀπό ὁ ἐχθρός ἄρχω , ἐπικλάω ἀφίημι πᾶς καί ὁ πόλις οὐδείς ἀδικέω , ὁ δέ Νικίας χώρα τε πολύς καί δωρεά πολύς δίδωμι . οὗτος μέν οὖν Ποσειδώνιος ὁ φιλόσοφος ἱστορέω .