polyaenus.strategemata 1.pref
Τὴν μὲν κατὰ Περσῶν καὶ Παρθυαίων νίκην , ἱρώτατοι βασιλεῖς Ἀντωνῖνε καὶ Οὐῆρε , παρὰ τῶν θεῶν ἕξετε καὶ παρὰ τῆς ὑμετέρας ἀρετῆς καὶ παρὰ τῆς Ρωμαίων ἀνδρείας , μεθʼ ὧν ἀεὶ , καὶ πάλαι καὶ νῦν εἰῶώθατε νικᾶν τοὺς ὑπάρχοντας πολέμους καὶ μάχας · ἐγὼ δὲ Μακεδῶν ἀνὴρ , πάτριον ἔχων τὸ κρα - τεῖν Περσῶν πολεμούντων δύνασθαι , οὐκ ἀσύμβολος ὑμῖν ἐν τῷ παρόντι καιρῷ γενέσθαι βούλομαι . ἀλλʼ , εἰ μὲν ἤκμαζέ μοι τὸ σῶμα καὶ στρατιώτης πρόθυμος ἂν ἐγενόμην Μακεδονικῇ ῥώμῃ χρώμενος · ἐπεὶ δέ μοι προήκουσαν τὴν ἡλικίαν ὁρᾶτε , οὐ μὴν οὐδὲ νῦν ἀστράτευτος παντάπασιν ἀπολειφθήσομαι , ἀλλὰ τῆς στρατηγικῆς ἐπιστήμης ἐφόδια ταυτὶ προσφέρω , ὅσα τῶν πάλαι γέγονε στρατηγήματα , ὑμῖν τε αὐτοῖς πολ - λὴν ἐμπειρίαν παλαιῶν ἔργων , τοῖς τε ὑπὸ ὑμῶν πεμπομένοις πολεμάρχοις ἢ στρατηγοῖς ἢ μυριάρχοις ἢ χιλιάρχοις ἢ ἑξακοσιάρχοις ἢ ὅσαι ἄλλαι ὅπλων ἀρχαὶ , διδασκομένοις ἀρχαίων κατορθωμάτων ἀρετὰς καὶ τέχνας . ἀνδρεία μὲν γὰρ , ὅστις ἀλκῇ χρησά - μενος πολεμίων μαχομένων ἐκράτησεν , εὐβουλία δὲ , ἀμαχεὶ τέχνῃ καὶ δόλῳ περιγίγνεσθαι · ὡς ἔστι πρῶώτη δεινῶν στρατηγῶν σοφία κτᾶσθαι τὴν νίκην ἀκίνδυνον . ἄριστον δὲ καὶ τὸ ἐν αὐτῇ τῇ παρατάξει μηχανᾶσθαι , ὅπως ἄν ἡ γνώμη τὸ κρατεῖν ἐσπισπῷτο προλαβοῦσα τὸ τέλος τῆς μάχης . δοκεῖ δʼ ἔμοιγε ταῦτα συμβου - λεύειν καὶ Ὅμηρος · ὅταν γὰρ πολλάκις ᾄδῃ .... ἢ δόλῳ ἠὲ βίῃφι , ἄλλως οὐ παραγγέλλει ἢ τέχναις καὶ στρατηγήμασι χρήσασθαι κατὰ τῶν πολεμίων · εἰ δὲ μεῖον ἐν τούτοις ἔχοις , τηνικάδε τῇ βίᾳ τῶν σωμάτων ἀποκινδυνευτέον . 5πρῶτος μὲν τοίνυν ἐν τοῖς Ἕλλησιν ἀπάτῃ καὶ δόλῳ χρήσασθαι λέγεται Σίσυφος ὁ Αἰόλου · μαρτυρεῖ καὶ Ὅμηρος · ἔνθα δὲ Σίσυφος ἔσκεν , ὅ κέρδιστος γένετʼ ἀνδρῶν . δεύτερος δὲ τὸ ἀπατηλὸν ἐζήλωσεν Αὐτόλυκος ὁ Ερ - μοῦ κλέπτων · καὶ τοῦτο πάλιν αὖ μαρτυρεῖ Ὅμηρὸς · Παρνησόνδ’ ἐλθόντα μετʼ Αὐτόλυκόν τε καὶ υἷας , μητρὸς ἑῆς πατέρʼ ἐσθλὸν , ὅς ἀνθρῶώπους ἐκέκαστο κλεπτοσύνῃ θʼ ὅρκῳ τε · θεὸς δέ οἱ αὐτὸς ἔδωκεν Ἑρμείας .. ἐγὼ δὲ καὶ τὸν Πρωτέα τὸν μεταβαλλόμενον εἰς παντο - δαπὰ ζῷα καὶ δένδρα ἡγοῦμαι ζῷα μὲν καὶ δένδρα οὐκ ἄν ποτε γενέσθαι , τὰς μεταβολὰς δὲ αὐτοῦ τῶν τεχνασμάτων ἐμυθοποίησεν Ὅμηρος ὡς δεινοῦ κρατεῖν ἀπάτῃ ὧν ἄν βούλοιτο . τόν γε μὴν Ὅδύσεα ἴσμεν καὶ ἀλαζονευόμενον τῇ σοφίᾳ τοῦ δόλου · εἴμʼ Ὀδυσεὺς Λαερτιάδης , ὅς πᾶσι δόλοισιν ἀνθρώποισι μέλω , καί μευ κλέος οὐρανὸν ἵκει . οἱ δʼ ἥρωες καὶ τὴν νίκην αὐτῷ ἀνῆψαν · σῇ δʼ ἥλω βουλῇ Πριάμου πόλις εὐρυάγυια . καὶ ἀλλαχοῦ ἄλλοι πάλιν αὖ μαρτυροῦσιν ἁλῶναι τὸ Ἴλιον Ὀδύσεως βουλῇ καὶ μύθοισι καὶ ἠπεροπηίδι τέχνῃ . τά γε μὴν στρατηγήματα , οἷς κατὰ τῶν πολεμίων ἐχρήσατο , πολλάκις ᾄδει Ὅμηρὸς · αὐτόν μιν πληγῇσιν ἀεικελίῃσι δαμάσσας αὐτομολῆσαι δὴ ὡς τοὺς πολεμίους ὑπεκρίνατο . καὶ τὸν ἵππον δὲ τὸν δουράτεον , . . . τὸν Ἐπειὸς ἐποίησεν συν Ἀθήνῃ , καὶ τοῦτο στρατήγημα Ὀδυσέως ἦν . ὀρθῶς δʼ ἄν τις καλοῖ καὶ τὸν Οὖτιν καὶ τὸν οἶνον καὶ τὶν δαλὸν καὶ τὸν κριον στρατηγήματα κατὰ τοῦ Κύκλωπος . καὶ ὁ κηρὸς δὲ τοῖς ὠσὶ τῶν ἑταίρων ἐναλειφόμενος καὶ αὐτὸς ὀρθὸς ἐν ἱστοπέδῃ δεσμευόμενος καὶ ταῦτα ἐκεῖνος ἐστρατήγει κατὰ τῆς ὀλεθρίου μουσικῆς . τί δʼ ἂν φαίης τὴν πήραν τοῦ πτωχοῦ ; καὶ ὅσα πρὸς Εὔμαιον ἢ πρὸς τὴν Πηνελόπην ἐπλάττετο ; ἴσκε ψεύδεα πολλὰ λέγων ἐτύμοισιν ὁμοῖα . καὶ μέντοι καὶ Ἴρῳ παλαῖσαι καὶ ἐκ τοῦ καπνοῦ μετα - έθεῖναι τὰ ὅπλα τῶν μειρακίων μεθυόντων , ἀπό τε τῶν θυρῶν τὸ τόξον ἐντεῖναι , ἆρʼ οὐχὶ πάντα ταῦτα ἦν κατὰ πολεμίων στρατηγήματα ; ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἢ ὅσα τοιαῦτα διδάσκων Ὅμηρος ἀρκείτω . οἷον δὲ κἀκεῖνο στρατήγημα Ὀδυσσέως οἱ τραγῳδοὶ ᾄδουσι . Παλαμήδην ἐνίκησεν Ὀδυσσεὺς ἐν δικαστηρίῳ τῶν Ἀχαιῶν ὑποβαλὼν αὐτοῦ τῇ σκηνῇ βαρβαρικὸν χρυ - σίον , καὶ ὁ σοφώτατος τῶν Ἑλλήνων ἐκεῖνος ἥλω προ - δοκίας δόλῳ καὶ στρατηγήματι . ἀλλὰ τὰ μὲν τῶν τραγῳδῶν ἱκανὴ διδάσκειν ἡ σκηνή · ὅσα δὲ τὰ ἀπὸ τῆς ἱστορίας ἔργα στρατηγίας ἔχοντα κατὰ πολεμίων ἢ κατὰ ἐχθρῶν συνεξελεξάμην , καὶ δὴ τούτων με - μνήσομαι σύντομον τὴν παρʼ ἑκάστῳ μνήμην ποιού - μενος . ( ἔστι δὲ ἡ πᾶσα σύνταξις βιβλία ὀκτὼ , στρα - τηγημάτων ἐννακοσίων , ἔχοντα τὴν ἀρχὴν ἀπὸ Διο - νύσου . )
Lemmas: ὁ μέν κατά Πέρσης καί Παρθυαῖος νίκη , ἱερός βασιλεύς Ἀντωνῖνος καί Οὐῆρος , παρά ὁ θεός ἔχω καί παρά ὁ ὑμέτερος ἀρετή καί παρά ὁ Ῥωμαῖος ἀνδρεία , μετά ὅς ἀεί , καί πάλαι καί νῦν εἴωθα νικάω ὁ ὑπάρχω πόλεμος καί μάχη · ἐγώ δέ Μακεύς ἀνήρ , πάτριος ἔχω ὁ Κρής - ἐγώ Πέρσης πολεμέω δύναμαι , οὐ ἀσύμβολος σύ ἐν ὁ πάρειμι καιρός γίγνομαι βούλομαι . ἀλλά , εἰ μέν ἀκμάζω ἐγώ ὁ σῶμα καί στρατιώτης πρόθυμος ἄν γίγνομαι Μακεδ ́νιος ῥώμη Χράομαι · ἐπεί δέ ἐγώ προήκω ὁ ἡλικία ὁράω , οὐ μήν οὐδέ νῦν ἀστράτευτος παντάπασι ἀπολείπω , ἀλλά ὁ στρατηγικός ἐπιστήμη ἐφόδιον οὗτος προσφέρω , ὅσος ὁ πάλαι γίγνομαι στρατήγημα , σύ τε αὐτός πολ - λήν ἐμπειρία παλαιός ἔργον , ὁ τε ὑπό σύ πέμπω πολέμαρχος ἤ στρατηγός ἤ μυρίαρχος ἤ χιλίαρχος ἤ ἑξακοσίαρχος ἤ ὅσος ἄλλος ὅπλον ἀρχή , διδάσκω ἀρχαῖος κατόρθωμα ἀρετή καί τέχνη . ἀνδρεία μέν γάρ , ὅστις ἀλκή χράω - μένος πολέμιος μάχομαι κρατέω , εὐβουλία δέ , ἀμαχεί τέχνη καί δόλος περιγίγνομαι · ὡς εἰμί πρῶτος δεινός στρατηγός σοφία κτάομαι ὁ νίκη ἀκίνδυνος . ἀγαθός δέ καί ὁ ἐν αὐτός ὁ παράταξις μηχανάομαι , ὅπως ἄν ὁ γνώμη ὁ κρατέω σπίζω προλαμβάνω ὁ τέλος ὁ μάχη . δοκέω δέ ἐγώ οὗτος συμβαίνω - λεύω καί Ὅμηρος · ὅταν γάρ πολλάκις ἀείδω .... ἤ δόλος ἤ βία , ἄλλως οὐ παραγγέλλω ἤ τέχνη καί στρατήγημα χράω κατά ὁ πολέμιος · εἰ δέ μείων ἐν οὗτος ἔχω , τηνικάδε ὁ βία ὁ σῶμα ἀποκινδυνευτέον . πρῶτος μέν τοίνυν ἐν ὁ Ἕλλην ἀπάτη καί δόλος χράω λέγω Σίσυφος ὁ Αἴολος · μαρτυρέω καί Ὅμηρος · ἔνθα δέ Σίσυφος εἰμί , ὁ κερδίων γίγνομαι ἀνήρ . δεύτερος δέ ὁ ἀπατηλός ζηλόω Αὐτόλυκος ὁ ἄρα - Μου κλέπτω · καί οὗτος πάλιν αὖ μαρτυρέω Ὅμηρος · Παρνασός ἔρχομαι μετά Αὐτόλυκος τε καί υἱός , μήτηρ ἑός πατήρ ἐσθλός , ὅς ἀνθρῶώπους καίνυμαι κλεπτοσύνη τε ὅρκος τε · θεός δέ ἕ αὐτός δίδωμι Ἑρμῆς .. ἐγώ δέ καί ὁ Πρωτέας ὁ μεταβάλλω εἰς Πάντο - δαπα ζῷον καί δέντρο ἡγέομαι ζῷον μέν καί δέντρο οὐ ἄν ποτέ γίγνομαι , ὁ μεταβολή δέ αὐτός ὁ τέχνασμα μυθοποιέω Ὅμηρος ὡς δεινός κρατέω ἀπάτη ὅς ἄν βούλομαι . ὁ γε μήν Οδυσέα οἶδα καί ἀλαζονεύομαι ὁ σοφία ὁ δόλος · εἰμί Ὀδυσσεύς Λαερτιάδης , ὅς πᾶς δόλος ἄνθρωπος μέλω , εἰ μου κλέος οὐρανός ἵκω . ὁ δέ ἥρως καί ὁ νίκη αὐτός ἀνάπτω · σός δέ ἁλίσκομαι βουλή Πρίαμος πόλις εὐρυάγυια . καί ἀλλαχοῦ ἄλλος πάλιν αὖ μαρτυρέω ἁλίσκομαι ὁ Ἴλιος Οδυσέως βουλή καί μῦθος καί ἠπεροπηΐς τέχνη . ὁ γε μήν στρατήγημα , ὅς κατά ὁ πολέμιος χράω , πολλάκις ἀείδω Ὅμηρος · αὐτός μιν πληγή ἀεικέλιος δαμάζω αὐτομολέω δή ὡς ὁ πολέμιος ὑποκρίνω . καί ὁ ἵππος δέ ὁ δουράτεος , . . . ὁ Ἐπειός ποιέω σῦς Ἀθήνη , καί οὗτος στρατήγημα Οδυσέως εἰμί . ὀρθός δέ ἄν τις καλέω καί ὁ Οὖτις καί ὁ οἶνος καί σύ δαλός καί ὁ κριός στρατήγημα κατά ὁ Κύκλωψ . καί ὁ Κήρ δέ ὁ οὖς ὁ ἑταῖρος ἐναλείφω καί αὐτός ὀρθός ἐν ἱστοπέδη δεσμεύω καί οὗτος ἐκεῖνος στρατηγέω κατά ὁ ὀλέθριος μουσικός . τίς δέ ἄν φημί ὁ πήρα ὁ πτωχός ; καί ὅσος πρός Εὔμαιος ἤ πρός ὁ Πηνελόπη πλήσσω ; ἴσκε ψεῦδος πολύς λέγω ἔτυμος ὅμοιος . καί μέντοι καί Ἶρος παλαίω καί ἐκ ὁ καπνός μετά - τίθημι ὁ ὅπλον ὁ μειράκιον μεθύω , ἀπό τε ὁ θύρα ὁ τόξον ἐντείνω , ἆρα οὐ πᾶς οὗτος εἰμί κατά πολέμιος στρατήγημα ; ἀλλά οὗτος μέν ἤ ὅσος τοιοῦτος διδάσκω Ὅμηρος ἀρκέω . οἷος δέ ἐͅκεῖνο στρατήγημα Ὀδυσσεύς ὁ τραγῳδός ἀείδω . Παλαμήδης νικάω Ὀδυσσεύς ἐν δικαστήριον ὁ Ἀχαιός ὑποβάλλω αὐτός ὁ σκηνή βαρβαρικός ΧΡΥ - σίον , καί ὁ σοφός ὁ Έλληνας ἐκεῖνος ἁλίσκομαι προ - δοκίας δόλος καί στρατήγημα . ἀλλά ὁ μέν ὁ τραγῳδός ἱκανός διδάσκω ὁ σκηνή · ὅσος δέ ὁ ἀπό ὁ ἱστορία έργο στρατηγία ἔχω κατά πολέμιος ἤ κατά ἐχθρός συνεκλέγω , καί δή οὗτος ἐγώ - μιμνήσκω σύντομος ὁ παρά ἕκαστος μνήμη ποιέω - μένος . ( εἰμί δέ ὁ πᾶς σύνταξις βιβλίον ὀκτώ , στρα - τηγημάτων ἐννακόσιος , ἔχω ὁ ἀρχή ἀπό Διο - νύσος . )