polyaenus.strategemata 8.16
Σκιπίων ἐν Ἰβηρίᾳ μαθὼν , ὡς τὸ τῶν πολεμίων στρατόπεδον ἄσιτον ἀφίκοιτο ἐς τὴν μάχην , ἐμήκυνεν ἐξάγων καὶ παρατάσσων τὴν αὐτοῦ φάλαγγα . ἀμφὶ δὲ ὥραν ἑβδόμην πιεζομένοις ἤδη λιμῷ καὶ δίψει συμ - βαλὼν ῥᾳδίως ἐκράτησεν . Σκιπίων τοῦ στρατοπέδου τὰς πόρνας ἐξήλασε κελεύσας ἐς πόλιν ἀπιέναι πανηγυρίζουσαν . προσέταξε δὲ ἀποπέμψασθαι κλίνας , τραπέζας , ἐκπώματα καὶ σκεύη πάντα πλὴν χύτρας καὶ ὀβελίσκου καὶ ποτηρίου , ἀργυροῦν δὲ ἔκπωμα μὴ ἔχειν πλέον δικοτύλου , καὶ λούεσθαι μηδένα , τῶν δὲ ἀλειφομένων ἕκαστον τρίβειν ἑαυτόν , τὰ γὰρ ὑποζύγια δεῖσθαι τῶν τριβόντων · ἀριστᾶν δὲ ὀρθοὺς ἄπυρον ὄψον , δειπνοῦντας δὲ προσφέρεσθαι καὶ κρέας ὀπτὸν ἢ ἑφθόν · ἱματίῳ δὲ χρῆσθαι σισύρᾳ Γαλατικῇ . καὶ πρῶτος ἐνεπορπήσατο σισύραν μέλαιναν , τοῖς δὲ στρατηγοῖς ἐπὶ στιβάδος ἀνακείμενος ἑωρᾶτο φάσκων πενθεῖν τὴν τοῦ στρατεύ - ματος ἀσωτίαν καὶ μαλακίαν . Σκιπίων στρατιώτην ἰδὼν χάρακα κομίζοντα θλί - θεσθαί μοι δοκεῖςʼ εἶπεν ὦ συστρατιῶτα᾿ . τοῦ δὲ καὶ πάνυʼ φήσαντος , εἰκότωςʼ ἔφη · ἐν γὰρ τῷ ξύλῳ τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας ἔχεις , οὐκ ἐν τῇ μαχαίρᾳ.᾿ Σκιπίων στρατιώτην ἰδὼν μέγα φρονοῦντα ἐπὶ θυρεῷ κεκοσμημένῳ αἰσχρὸνʼ ἔφη Ῥωμαῖον ἄνδρα τῇ ἀριστερᾷ χειρὶ μᾶλλον ἢ τῇ δεξιᾷ πιστεύειν᾿ . Σκιπίων ὑπὸ τοῖ δήμου θορυβούμενος ἐμὲʼ ἔφη ῾οὐδὲ στρατιωτῶν ἐνόπλων ἀλαλαγμὸς ἐξέπληξεν , οὔτι γε συγκλύδων ἀνθρώπων θόρυβος , ὧν οἶδά γε τὴν Ἰταλίαν μητρυιὰν , οὐ μητέρα᾿ . τούτῳ τῷ λόγῳ συνε - στάλησαν καὶ τοῦ θορυβεῖν ἐπαύσαντο . Σκιπίων δορυάλωτον λαβὼν ἐν Ιβηρίᾳ πόλιν Οἴνυσσαν , ὡς οἱ λαφυραγωγοὶ παρθένον ἤγαγον κάλ - λους ὑπερφυῶς ἔχουσαν , τὸν πατέρα αὐτῆς ἀναζητήσας ἐχαρίσατο αὐτῷ τὴν θυγατέρα . τοῦ δὲ δῶρα προσκο - μίσαντες , ὁ δὲ καὶ ταῦτα συνεδωρήσατο προῖκα φήσας ἐπιδιδόναι τῇ κόρῃ . ὅσαι δὲ καὶ ἄλλαι γυναῖκες τῶν εὖ γεγονότων ἢ θυγατέρες ἢ παῖδες ὥραν ἔχοντες ἑάλωσαν , τούτοις ἐπέστησε δύο Ρωμαίων σωφρονεστά - τους ἐκ τῶν πρεσβυτέρων , οἳ θεραπευτῆρες καὶ χορηγίαν ἔνεμον τοῖς αἰχμαλώτοις κατὰ τὴν ἀξίαν αὐτῶν . Σκι - πίωνος ἡ σωφροσύνη πολλὰς πόλεις Ἰβηρικὰς Ῥωμαίοις φίλας καὶ συμμάχους ἑκούσας ἐποίησεν . Σκιπίων Σόφακα τὸν Μασαισυλίων βασιλέα σύμ - μαχον ποιησάμενος διέβαλεν εἰς Σικελίαν . Ἀσδρούβας θυγατέρα παρθένον ἔχων , θαυμαστὴν τὸ κάλλος , ἐκ - δωώσειν ὑπέσχετο τῷ Σόφακι τῆς Ρωμαίων συμμαχίας ἀποστάντι . ὁ δὲ γήμας τὴν κόρην προσέθετο Καρχη - δονίοις καὶ παραχρῆμα ἐπέστειλε Σκιπίωνι ἀπαγορεύων ἐπιβῆναι Λιβύης . Σκιπίων εἰδώς Ῥωμαίους ἐπὶ τῇ Σόφακος συμμαχίᾳ μέγα φρονοῦντας , εἰ δὲ μάθοιεν προστεθειμένον τοῖς πολεμίοις οὐκ ἂν τολμήσαντας εἰς Λιβύην διαβαίνειν , ἐκκλησίαν αὐτῶν συναγαγών ἐς τοὐναντίον μετεποίησε τὰ γράμματα τοῦ Σόφακος ὡς καλοῦντος Ῥωμαίους ἐπὶ τὴν Λιβύην καὶ ὡς θαυμά - ζοντος , ὅτι καὶ νῦν βραδύνοιεν , καὶ ὡς δέον μὴ ἐκλύειν αὐτοῦ τὴν ἀκμὴν τῆς συμμαχίας . τοιαῦτα εἰπὼν ὁρμὴν καὶ θάρσος τοῖς Ῥωμαίοις ἐνεποίησεν · οἱ δὲ εὐθὺς ἡμέραν ᾔτησαν , καθʼ ἣν διαπλεῦσαι προσήκοι . Σκιπίων κατασκόπους Καρχηδονίων τρεῖς συλ - ληφθέντας , νόμου Ρωμαίων κελεύοντος πολεμίων κατασκόπους ἀναιρεῖσθαι , τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίησε , προσ - έταξε δʼ αὐτοῖς περιελθεῖν τὴν στρατιὰν ἅπασαν . οἱ δὲ ἰδόντες Ῥωμαίους τοὺς μὲν βάλλοντας , τοὺς δὲ ἀκοντίζοντας , τοὺς δὲ πηδῶντας , τοὺς δὲ ὅπλα ἐπι - σκευάζοντας . τοὺς δὲ ξίφη ἀκονῶντας πάλιν ἤχθησαν ἐπὶ τὸν Σκιπίωνα . ὁ δὲ δοὺς ἄριστον αὐτοῖς ῾ ἀπαγ - γείλατε᾿ , εἶπεν , ἃ τεθέασθε πρὸς τὸν πέμψαντα ὑμᾶς᾿ . οἱ δὲ ἐπανελθόντες τῷ τε Ἀννίβᾳ καὶ τοῖς ἄλλοις Καρχηδονίοις ταῦτα ἀπαγγείλαντες ἐξέπληξαν αὐτοὺς καὶ τῇ Ῥωμαίων παρασκευῇ καὶ τῇ Σκιπίωνος μεγα - λοψυχίᾳ .
Lemmas: Σκιπίων ἐν Ἰβηρία μανθάνω , ὡς ὁ ὁ πολέμιος στρατόπεδον ἄσιτος ἀφικνέομαι εἰς ὁ μάχη , μηκύνω ἐξάγω καί παρατάσσω ὁ ἑαυτοῦ φάλαγξ . ἀμφί δέ ὥρα ἕβδομος πιέζω ἤδη λιμός καί δίψος σναυ - βάλλω ῥᾴδιος κρατέω . Σκιπίων ὁ στρατόπεδον ὁ πόρνη ἐξελαύνω κελεύω εἰς πόλις ἀπέρχομαι πανηγυρίζω . προστάσσω δέ ἀποπέμπω κλίνη , τράπεζα , ἔκπωμα καί σκεῦος πᾶς πλήν χύτρα καί ὀβελίσκος καί ποτήριον , ἀργύρεος δέ ἔκπωμα μή ἔχω πολύς δικότυλος , καί λούω μηδείς , ὁ δέ ἀλείφω ἕκαστος τρίβω ἑαυτοῦ , ὁ γάρ ὑποζύγιον δέω ὁ τρίβω · ἀριστάω δέ ὀρθός ἄπυρος ὄψον , δειπνέω δέ προσφέρω καί κρέας ὀπτός ἤ ἑφθός · ἱμάτιον δέ χράω σισύρα Γαλατικός . καί πρῶτος ἐμπορπάω σισύρα μέλας , ὁ δέ στρατηγός ἐπί στιβάς ἀνάκειμαι ὁράω φάσκω πενθέω ὁ ὁ στρατεύω - μα ἀσωτία καί μαλακία . Σκιπίων στρατιώτης ὁράω χάραξ κομίζω θλί - τίθημι ἐγώ δοκέω λέγω ὦ συστρατιώτης . ὁ δέ καί πάνυ φημί , εἰκότως φημί · ἐν γάρ ὁ ξύλον ὁ ἐλπίς ὁ σωτηρία ἔχω , οὐ ἐν ὁ μαχαίρα Σκιπίων στρατιώτης ὁράω μέγας φρονέω ἐπί θυρεός κοσμέω αἰσχρός φημί Ῥωμαῖος ἀνήρ ὁ ἀριστερός χείρ μάλα ἤ ὁ δεξιός πιστεύω . Σκιπίων ὑπό σύ δῆμος θορυβέω ἐμέω φημί οὐδή στρατιώτης ἔνοπλος ἀλαλαγμός ἐκπλήσσω , οὔτι γε σύγκλυς ἄνθρωπος θόρυβος , ὅς οἶδα γε ὁ Ἰταλία μητρυιά , οὐ μητέρα᾿ . οὗτος ὁ λόγος συνίημι - στέλλω καί ὁ θορυβέω παύω . Σκιπίων δορυάλωτος λαμβάνω ἐν Ἰβηρία πόλις Οἴνυσσα , ὡς ὁ λαφυραγωγός παρθένος ἄγω κάλη - Λοῦς ὑπερφυής ἔχω , ὁ πατήρ αὐτός ἀναζητέω χαρίζω αὐτός ὁ θυγάτηρ . ὁ δέ δῶρον προσκοπέω - μισέω , ὁ δέ καί οὗτος συνδωρέομαι προίξ φημί ἐπιδίδωμι ὁ κόρη . ὅσος δέ καί ἄλλος γυνή ὁ εὖ γίγνομαι ἤ θυγάτηρ ἤ παῖς ὥρα ἔχω ἁλίσκομαι , οὗτος ἐφίστημι δύο Ῥωμαῖος σωφρονεστά - τους ἐκ ὁ πρέσβυς , ὅς θεραπευτήρ καί χορηγία νέμω ὁ αἰχμάλωτος κατά ὁ ἀξία αὐτός . σκι - πίων ὁ σωφροσύνη πολύς πόλις Ἰβηρικός Ῥωμαῖος φίλος καί σύμμαχος ἑκών ποιέω . Σκιπίων Σόφαξ ὁ Μασαισύλιος βασιλεύς σύμ - μάχος ποιέω διαβάλλω εἰς Σικελία . Ἀσδρούβας θυγάτηρ παρθένος ἔχω , θαυμαστός ὁ κάλλος , ἐκ - δίδωμι ὑπισχνέομαι ὁ Σόφαξ ὁ Ῥωμαῖος συμμαχία ἀφίστημι . ὁ δέ γαμέω ὁ κόρη προστίθημι Καρχη - δόνιος καί παραχρῆμα ἐπιστέλλω Σκιπίων ἀπαγορεύω ἐπιβαίνω Λιβύη . Σκιπίων οἶδα Ῥωμαῖος ἐπί ὁ Σόφαξ συμμαχία μέγας φρονέω , εἰ δέ μανθάνω προστίθημι ὁ πολέμιος οὐ ἄν τολμάω εἰς Λιβύη διαβαίνω , ἐκκλησία αὐτός συνάγω εἰς ἐναντίος μεταποιέω ὁ γράμμα ὁ Σόφαξ ὡς καλέω Ῥωμαῖος ἐπί ὁ Λιβύη καί ὡς θαμά - ζω , ὅτι καί νῦν βραδύνω , καί ὡς δέω μή ἐκλύω αὐτός ὁ ἀκμή ὁ συμμαχία . τοιοῦτος λέγω ὁρμή καί θάρσος ὁ Ῥωμαῖος ἐμποιέω · ὁ δέ εὐθύς ἡμέρα αἰτέω , κατά ὅς διαπλέω προσήκω . Σκιπίων κατάσκοπος Καρχηδόνιος τρεῖς συλ - λαμβάνω , νόμος Ῥωμαῖος κελεύω πολέμιος κατάσκοπος ἀναιρέω , οὗτος μέν οὐ ποιέω , προς - τάσσω δέ αὐτός περιέρχομαι ὁ στρατιά ἅπας . ὁ δέ ὁράω Ῥωμαῖος ὁ μέν βάλλω , ὁ δέ ἀκοντίζω , ὁ δέ πηδάω , ὁ δέ ὅπλον ἐπι - σκευάζω . ὁ δέ ξίφος ἀκονάω πάλιν ἀχθέω ἐπί ὁ Σκιπίων . ὁ δέ δίδωμι ἄριστον αὐτός ῾ ἀπάγω - γείλατε᾿ , λέγω , ὅς θεάομαι πρός ὁ πέμπω ὑμός . ὁ δέ ἐπανέρχομαι ὁ τε Ἀννίβας καί ὁ ἄλλος Καρχηδόνιος οὗτος ἀπαγγέλλω ἐκπλήσσω αὐτός καί ὁ Ῥωμαῖος παρασκευή καί ὁ Σκιπίων μέγας - λοψυχιον .