polyaenus.strategemata 2.2
Κλέαρχος πολλὴν στρατιὰν ἄγων ἦλθεν ἐπὶ πο ταμὸν τῇ μὲν εὐδιάβατον ἄχρι κνήμης , τῇ δὲ βαθὺν ἄχρι μαστοῦ · πρῶτον μὲν ἐπειρᾶτο κατὰ τὸ εὐδιάβατον ἄγειν . τῶν πολεμίων ἀπωτέρω τοῦ ποταμοῦ σφενδο - νῶώντων καὶ τοξευόντων καὶ τοὺς διαβαίνοντας ἀνειρ - γόντων ὁ Κλέαρχος τοὺς ὁπλίτας ἥγαγε διὰ τοῦ βαθυ - τέρου , ἴνα τὸ μὲν πολὺ τοῦ σῶώματος ὑπὸ τοῦ ποταμοῦ κρύπτοιτο , τὰ δὲ ὑπερέχοντα τοῦ ὕδατος τῇ ἀσπίδι φυλάσσοιτο . οἱ μὲν ὁπλῖται ἀσφαλῶς διαβαίνοντες ἀνέκρουσαν τοὺς πολεμίους · ἡ δὲ λοιπὴ στρατιὰ καταά τὸ εὔπορον τοῦ ποταμοῦ διλθεν ἀκωλύτως . Κλέαρχος Κύρου πεσόντος ἀναχωρῶν μετὰ τῶν Ελλήνων ἐστρατοπέδευεν ἐν κώμῃ τροφὴν ἄφθονον ἐχούσῃ . Τισαφέρνης πρέσβεις πέμψας ήξίου μένειν αὐτόθι τοὺς λληνας παραδόντας αὐτῷ τὰ ὅπλα . Κλέ - αρχος ὑπεκρίνατο προσίεσθαι τοὺς λόγους , ὅπως Τι - σαφέρνης ἐλπίδι σπονδῶν ἐς τὰς κώμας διαπέμψειε τοὺς πολλοῖς τῶν Περσῶν . ὁ μὲν δὴ νομίσας εἶξαι τὸν Κλέαρχον διέλυσε τὴν δύναμιν . ὁ δὲ νύκτωρ τοὺς λληνας ἐξαγαγὼν τῇ πορείᾳ προέλαβεν ἡμέραν ὅλην καὶ νύκτα τοῦ Τισαφέρνου βραδέως τοὺς δια - λυθέντας συνάγοντος . Κλέαρχος Κύρῳ μὲν συνεβούλευεν αὐτῷ μὴ κιν - δυνεύειν , ἀλλʼ ἐφορᾶν τὴν μάχην · μαχόμενον γὰρ μηδὲν μέγα συμπράξειν τῷ σώματι , παθόντα δέ [ τι ] πάντας ἀπολεῖν τοὺς μετʼ αὐτοῦ . τὴν δὲ φάλαγγα τῶν Ελλήνων κατʼ ἀρχὰς μὲν βάδην ἡγε τῇ εὐταξίᾳ τοὺς βαρβάρους ἐκπλήττων · ὡς δὲ βέλους ἐντὸς ἥμελ - λεν εἶναι , δρόμῳ χρῆσθαι παρήγγειλεν , ὅπως μηδὲν ὑπὸ τῶν βελῶν βλάπτοιντο . καὶ δὴ τὸ λληνικὸν κατὰ τοῦτο τὸ μέρος τοὺς Πέρσας ἐνίκησεν . Κλέαρχος μετὰ τὸν Κύρου θάνατον τῶν Ἑλλήνων κατασχόντων χῶώραν πολλὴν καὶ ἀγαθὴν — ποταμὸς ἐκυκλοῦτο τὴν χώραν ἐλαχίστῳ διειργομένην ἰσθμῷ μὴ νῆσον εἶναι — κωλύων ἔνδον στρατοπεδεύειν , ὡς οὐκ ἔπειθε , πεπλασμένον αὐτόμολον καθῆκεν ἀπαγ - γέλλοντα βασιλεὺς τὸν ἰσθμὸν ἀπειλεῖ ἀποτειχίσαιʹ . τοῦτʼ ἀκούσαντες οἱ λληνες καὶ πεισθέντες Κλεάρχῳ στρατοπεδεύουσιν ἐκτὸς ἰσθμοῦ . Κλέαρχος λείαν ἄγων πολλὴν ἐπὶ λόφου κατα - ληφθεὶς , περιχαρακευόμενος ὑπὸ τῶν πολεμίων , δεομέ - νων τῶν γεμόνων διακινδυνείειν , πρὶν ἅπαντα περιχαρακωθῆναι τὸν λόφον , θαρρεῖν αὐτοὺς ἐκέλευσεν , ὡς πρὸς ὀλίγους ἐσομένης διὰ τὸ χαράκωμα τῆς μάχης . ἑσπέρας δὲ προσιούσης καταλιπῶν τὴν λείαν κατὰ τὸ διαλεῖπον τοῦ χάρακος διεξεπαίσατο τοὺς ἀπαντῶντας ἐν στενῷ κατακόπτων . Κλέαρχος λεηλατήσας Θρᾴκην μὴ φθάσας ἐπαν - ελθεῖν ἐς Βυζάντιον ἐστρατοπέδευσε πλησίον ὄρους Θρᾳκίου . τῶν δὲ Θρᾳκῶν ἀθροιζομένων εἰδὼς ὅτι οἰνωθέντες ἐκ τῶν ὀρῶν ὁρμῶώμενοι νύκτωρ ἐπιθή - σονται , προσέταξεν ἐν τοῖς ὅπλοις διατελεῖν καὶ τὰς ἐγέρσεις ποιεῖσθαι πυκνάς . αὐτὸς δὲ νυκτὸς οὔσης ἀφεγγοῦς λαβὼν μέρος τοῦ στρατεύματος ἐπεφαίνετο τύπτων τὰ ὅπλα τὸν Θρᾳκιον τρόπον . οἱ δὲ ὡς τῶν πολεμίων ἐπιφαινομένων ἦσαν ἕτοιμοι πρὸς μάχην . ἐν τούτῳ καὶ οἱ Θρᾷκες ἐπεφάνησαν ὡς καθεύδοντας αἱρήσοντες · οἱ δὲ ἐγρηγορίτες καὶ ὡπλισμένοι δεξά - μενοι τοὺς ἐπιδραμόντας πλείστους αὐτῶν ἀπέκτειναν . Κλέαρχος ἀποστάντων Βυζαντίων ζημιωθεὶς ὑπὸ τῶν ἐφόρων ἐς Ἀάμψακον κατέπλευσε ναῦς ἔχων τέσ - σαρας καὶ διέτριβεν ἐνταῦθα μεθύειν καὶ κωμάζειν προσποιούιενος . ἐπολιορκοῦντο ὑπὸ Θρᾳκῶν Βυζάν - τιοι · καὶ δὴ ἔπεμψαν τοὺς στρατηγοὺς δεησομένους τῆς Κλεάρχου βοηθείας . ὁ δὲ ὡς ἀδυνάτως ἔχων διὰ τὴν οἰνοφλυγίαν ἐντυχεῖν αὐτοῖς ἡμέρᾳ τρίτῃ προσή - κατο καὶ δεηθέντας οἰκτεῖραι φάσκων ὑπέσχετο συμ - μαχήσειν . πληρῶώσας δὲ δὴ ναῦς δύοπρὸς ταῖς τέτταρσι κατέπλευσεν ἐς Sυζάντιον καὶ συναγαγὼν ἐκκλησίαν συνεβούλευσε πάντας τοὺς ἱππέας καὶ τοὺς ὁπλίτας ἐπιβῆναι τῶν νεῶν ὡς ἐπιθησομένους ὄπισθεν τοῖς Θρᾳξὶ , τοὺς δὲ κυβερνήτας ἀναχθέντας ἐπʼ ἀγκυρῶν σαλεύειν , ἔστʼ ἂν ἴδωσιν αἰρόμενον ὑπʼ αὐτοῦ τὸ σημεῖον τῆς μάχης . οὕτω δὴ πάντων ἀναχθέντων ὁ Κλέαρχος διψῆν ἔφη πρὸς τοὺς στρατηγοὺς καὶ πλησίον ἰδῶν καπηλεῖον μετʼ αὐτῶν εἰσελθὼν φυλακὴν κατα - στήσας ἔνδον ἀπέκτεινεν ἀμφοτέρους · καὶ συγκλείσας τὸ καπηλεῖον καὶ προστάξας τῷ καπήλῳ σιωπᾶν , τῶν στρατηγῶν ἀνῃρημένων , τῶν ὁπλιτῶν ἀνηγμένων αὐτὸς τοὺς αὐτοῦ στρατιῶώτας διὰ τάχους εἰσαγαγών κατέσχε τό Βυζάντιον . Κλέαρχος ἐλεηλάτει τὴν Θρᾴκην καὶ πολλοὺς ἔκτεινε Θρᾳκῶν · οἱ δὲ πρέσβεις ἔπεμψαν δεησομένους διαλύσασθαι τὸν πόλεμον . ὁ δὲ τὴν εἰρήνην ἐπιζή - μιον ἡγούμενος ἐκέλευσεν ἐκ τῶν Θρᾳκῶν νεκρῶν σώ - ματα δύο ἢ τρία διατεμόντας τοὺς ὀψοποιοὺς ἀνα - κρεμάσαι · εἰ δὲ οἱ Θθρᾷκες ἰδόντες ἔροιντο τὴν αἰτίαν , προσέταξε λέγειν Κλεάρχῳ δεῖπνον παρασκευάζεταιʼ . ταῦτα οἱ πρέσβεις τῶν Θρακῶν ἰδόντες φρίξαντες ἀνε - χώρησαν μηδὲν περὶ τῶν διαλύσεων εἰπεῖν ἔτι τολ - μήσαντες . Κλέαρχος ὁπλίτας ἔχων ἐν πεδίῳ προσκειμένων πολεμίων ἱππέων καὶ ἱπποκρατούντων συνέταξε τὸ στρατόπεδον ὀκτ τὸ βάθος καὶ κατέστησεν ἀραιοτέ - ρους ἢ κατὰ σχῆμα πλινθίου καὶ παρήγγειλε τὸ ἐγχει - ρίδιον καθέντας ὑπὸ τὴν ἀσπίδα βαθύτατον ὀρύξαι βόθρον . οἱ μὲν ὥρυξαν , ὁ δὲ τοὺς ὁπλίτας ἐπανήγαγεν [ ἐκ τῶν ] ὀρυγμάτων ἐς τὸ πρόσω τοῦ πεδίου . τῶν δὲ πολεμίων ἱππέων ἐμπεσόντων , ἀναχωρεῖν ἐπὶ πόδα παρήγγειλεν ἕως τῶν ὀρυγμάτων · οἱ δὲ πολέμιοι μηδὲν προειδότες ἐπελαύνοντες τῇ ἵππῳ σφοδρῶς , ἐμπεσόντες τοῖς ὀρύγμασιν ἔπιπτον ἐπʼ ἀλλήλοις · οἱ Κλεάρχειοι δὲ ἀνήρουν τοὺς ἱππέας χαμαὶ κειμένους . Κλέαρχος ἦν ἐν Θρκῃ · νυκτερινοὶ φόβοι τὸ ατρά - τευμα κατελάμβανον . ὁ δὲ παρήγγειλεν , εἰ γένοιτο νύκτωρ θόρυβος , μηδένα ὀρθὸν ἀνίστασθαι · ὁ δὲ ἀναστὰς ὡς πολέμιος ἀναιρείσθω . τὸ παράγγελμα τοῦτο ἐδίδαξε τοὺς στρατιώτας καταφρονῆσαι τοῦ νυ - κτερινοῦ φόβου , καὶ οὕτως ἐπαύσαντο ἀναπηδῶντες καὶ ταραττόμενοι .
Lemmas: Κλέαρχος πολύς στρατιά ἄγω ἔρχομαι ἐπί ἀπό τέμνω τῇ μέν εὐδιάβατος ἄχρι κνήμη , τῇ δέ βαθύς ἄχρι μαστός · πρῶτος μέν πειράω κατά ὁ εὐδιάβατος ἄγω . ὁ πολέμιος ἀπωτέρω ὁ ποταμός σφενδο - νάω καί τοξεύω καί ὁ διαβαίνω ἀνείρω - γίγνομαι ὁ Κλέαρχος ὁ ὁπλίτης ἄγω διά ὁ βαθύς - τέρας , ἵνα ὁ μέν πολύς ὁ σῶμα ὑπό ὁ ποταμός κρύπτω , ὁ δέ ὑπερέχω ὁ ὕδωρ ὁ ἀσπίς φυλάσσω . ὁ μέν ὁπλίτης ἀσφαλής διαβαίνω ἀνακρούω ὁ πολέμιος · ὁ δέ λοιπός στρατιά καταή ὁ εὔπορος ὁ ποταμός διέρχομαι ἀκώλυτος . Κλέαρχος Κῦρος πίπτω ἀναχωρέω μετά ὁ Ἕλλην ἐνστρατοπεδεύω ἐν κώμη τροφή ἄφθονος ἔχω . Τισαφέρνης πρέσβυς πέμπω ἀξιόω μένω αὐτόθι ὁ ληνός παραδίδωμι ἑαυτοῦ ὁ ὅπλον . Κλέα - ἀρχός ὑποκρίνω προσίημι ὁ λόγος , ὅπως Τι - σαφέρνης ἐλπίς σπονδή εἰς ὁ κώμη διαπέμπω ὁ πολύς ὁ Πέρσης . ὁ μέν δή νομίζω εἴκω ὁ Κλέαρχος διαλύω ὁ δύναμις . ὁ δέ νύκτωρ ὁ ληνός ἐξάγω ὁ πορεία προλαμβάνω ἡμέρα ὅλος καί νύξ ὁ Τισαφέρνης βραδύς ὁ δα - λύω συνάγω . Κλέαρχος Κῦρος μέν συμβουλεύω αὐτός μή κίς - δύω , ἀλλά ἐφοράω ὁ μάχη · μάχομαι γάρ μηδείς μέγας συμπράσσω ὁ σῶμα , πάσχω δέ [ τις ] πᾶς ἀπόλλυμι ὁ μετά αὐτός . ὁ δέ φάλαγξ ὁ Ἕλλην κατά ἀρχή μέν βάδην ἄγω ὁ εὐταξία ὁ βάρβαρος ἐκπλήσσω · ὡς δέ βέλος ἐντός ἥμελ - λέω εἰμί , δρόμος χράω παραγγέλλω , ὅπως μηδείς ὑπό ὁ βέλος βλάπτω . καί δή ὁ λληνικὸν κατά οὗτος ὁ μέρος ὁ Πέρσης νικάω . Κλέαρχος μετά ὁ Κῦρος θάνατος ὁ Ἕλλην κατέχω χώρα πολύς καί ἀγαθός — ποταμός κυκλόω ὁ χώρα ἐλαχύς διείργω ἰσθμός μή νῆσος εἰμί — κωλύω ἔνδον στρατοπεδεύω , ὡς οὐ πείθω , πλάσσω αὐτόμολος καθίημι ἀπάγω - γελλοειντα βασιλεύς ὁ ἰσθμός ἀπειλέω ἀποτειχίζω . οὗτος ἀκούω ὁ ληνεύς καί πείθω Κλέαρχος στρατοπεδεύω ἐκτός ἰσθμός . Κλέαρχος λεία ἄγω πολύς ἐπί λόφος κατά - λαμβάνω , περιχαρακεύομαι ὑπό ὁ πολέμιος , δεομέ - νόος ὁ γέμων διακινδυνειεν , πρίν ἅπας περιχαρακόω ὁ λόφος , θαρσέω αὐτός κελεύω , ὡς πρός ὀλίγος εἰμί διά ὁ χαράκωμα ὁ μάχη . ἑσπέρα δέ προσέρχομαι καταλείπω ὁ λεία κατά ὁ διαλείπω ὁ χάραξ διεκπαίω ὁ ἀπαντάω ἐν στενός κατακόπτω . Κλέαρχος λεηλατέω Θρᾴκη μή φθάνω ἐπήν - ἔρχομαι εἰς Βυζάντιον στρατοπεδεύω πλησίον ὄρος Θρᾴκιος . ὁ δέ Θρᾴκιος ἀθροίζω οἶδα ὅτι οἰνόω ἐκ ὁ ὄρος ὁρμάω νύκτωρ ἐπιτίθημι - σοντ , προστάσσω ἐν ὁ ὅπλον διατελέω καί ὁ ἔγερσις ποιέω πυκνός . αὐτός δέ νύξ εἰμί ἀφεγγής λαμβάνω μέρος ὁ στράτευμα ἐπιφαίνω τύπτω ὁ ὅπλον ὁ Θρᾴκιος τρόπος . ὁ δέ ὡς ὁ πολέμιος ἐπιφαίνω εἰμί ἑτοῖμος πρός μάχη . ἐν οὗτος καί ὁ Θρᾷξ ἐπιφαίνω ὡς καθεύδω αἱρέω · ὁ δέ ἐγείρω καί ὁπλίζω δεξά - μένω ὁ ἐπιτρέχω πολύς αὐτός ἀποκτείνω . Κλέαρχος ἀφίστημι Βυζάντιος ζημιόω ὑπό ὁ ἔφορος εἰς Ἀάμψακον καταπλέω ναῦς ἔχω τέ - σάρα καί διατρίβω ἐνταῦθα μεθύω καί κωμάζω προσποιέω . πολιορκέω ὑπό Θρᾴκιος Βύζας - τίω · καί δή πέμπω ὁ στρατηγός δέω ὁ Κλέαρχος βοήθεια . ὁ δέ ὡς ἀδύνατος ἔχω διά ὁ οἰνοφλυγία ἐντυγχάνω αὐτός ἡμέρα τρίτος προσέρχομαι - Κάτο καί δέω οἰκτίρω φάσκω ὑπισχνέομαι συμ - μάχομαι . πληρόω δέ δή ναῦς δύοπρὸς ὁ τέσσαρες καταπλέω εἰς Sυζάντιον καί συνάγω ἐκκλησία συμβουλεύω πᾶς ὁ ἱππεύς καί ὁ ὁπλίτης ἐπιβαίνω ὁ ναῦς ὡς ἐπιτίθημι ὄπισθεν ὁ Θραῖξ , ὁ δέ κυβερνήτης ἀνάγω ἐπί ἄγκυρα σαλεύω , ἔστε ἄν ὁράω ἀείρω ὑπό αὐτός ὁ σημεῖον ὁ μάχη . οὕτως δή πᾶς ἀνάγω ὁ Κλέαρχος διψάω φημί πρός ὁ στρατηγός καί πλησίον ὁράω καπηλεῖον μετά αὐτός εἰσέρχομαι φυλακή κατά - ἵστημι ἔνδον ἀποκτείνω ἀμφότερος · καί συγκλείω ὁ καπηλεῖον καί προστάσσω ὁ κάπηλος σιωπάω , ὁ στρατηγός ἀναιρέω , ὁ ὁπλίτης ἀνάγω αὐτός ὁ ἑαυτοῦ στρατιώτης διά τάχος εἰσάγω κατέχω ὁ Βυζάντιον . Κλέαρχος λεηλατέω ὁ Θρᾴκη καί πολύς κτείνω Θρᾷξ · ὁ δέ πρέσβυς πέμπω δέω διαλύω ὁ πόλεμος . ὁ δέ ὁ εἰρήνη ἐπιζέω - μιαίνω ἡγέομαι κελεύω ἐκ ὁ Θρᾷξ νεκρός σός - μάτη δύο ἤ τρεῖς διατέμνω ὁ ὀψοποιός ἀνα - κρεμάννυμι · εἰ δέ ὁ Θθρᾷκες ὁράω ἔρομαι ὁ αἰτία , προστάσσω λέγω Κλέαρχος δεῖπνον παρασκευάζω . οὗτος ὁ πρέσβυς ὁ Θρᾴκιος ὁράω φρίσσω ἀνε - χωρέω μηδείς περί ὁ διάλυσις λέγω ἔτι τολ - μήδομαι . Κλέαρχος ὁπλίτης ἔχω ἐν πεδίον πρόσκειμαι πολέμιος ἱππεύς καί ἱπποκρατέω συντάσσω ὁ στρατόπεδον Οκτώβριος ὁ βάθος καί καθίστημι ἀραιός - ρας ἤ κατά σχῆμα πλινθίον καί παραγγέλλω ὁ ἔγχος - ριδιος καθίημι ὑπό ὁ ἀσπίς βαθύς ὀρύσσω βόθρος . ὁ μέν ὀρύσσω , ὁ δέ ὁ ὁπλίτης ἐπανάγω [ ἐκ ὁ ] ὄρυγμα εἰς ὁ πρόσω ὁ πεδίον . ὁ δέ πολέμιος ἱππεύς ἐμπίπτω , ἀναχωρέω ἐπί πούς παραγγέλλω ἕως ὁ ὄρυγμα · ὁ δέ πολέμιος μηδείς πρόοιδα ἐπελαύνω ὁ ἵππος σφοδρός , ἐμπίπτω ὁ ὄρυγμα πίπτω ἐπί ἀλλήλων · ὁ Κλεάρχειος δέ ἀναιρέω ὁ ἱππεύς χαμαί κεῖμαι . Κλέαρχος εἰμί ἐν Θρκῃ · νυκτερινός φόβος ὁ σάτρα - τευμα καταλαμβάνω . ὁ δέ παραγγέλλω , εἰ γίγνομαι νύκτωρ θόρυβος , μηδείς ὀρθός ἀνίστημι · ὁ δέ ἀνίστημι ὡς πολέμιος ἀναιρέω . ὁ παράγγελμα οὗτος διδάσκω ὁ στρατιώτης καταφρονέω ὁ νυν - κτερινοος φόβος , καί οὕτως παύω ἀναπηδάω καί ταράσσω .