plutarchus.virtus-doceri-possit-439a-440c 2
ὦ · ἄνθρωποι , τί τὴν ἀρετὴν λέγοντες ἀδίδακτον εἶναι ποιοῦμεν ἀνύπαρκτον ; εἰ γὰρ ἡ μάθησις γένεσίς ἐστιν , ἡ τοῦ μαθεῖν κώλυσις ἀναίρεσις . καίτοι γʼ ὥς φησιν ὁ Πλάτων διὰ τὴν τοῦ ποδὸς πρὸς τὴν λύραν καὶ ἀμετρίαν καὶ ἀναρμοστίαν οὔτʼ ἀδελφὸς ἀδελφῷ πολεμεῖ οὔτε φίλος φίλῳ διαφέρεται , οὔτε πόλεις πόλεσι διʼ ἀπεχθείας γιγνόμεναι τὰ ἔσχατα δρῶσί τε καὶ πάσχουσιν ὑπʼ ἀλλήλων · οὐδὲ περὶ προσῳδίας ἔχει τις εἰπεῖν στάσιν ἐν πόλει γενομένην , πότερον Τελχινας ἢ Τέλχινας ἀναγνωστέον οὐδʼ ἐν οἰκίᾳ διαφορὰν ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς ὑπὲρ κρόκης ἢ στήμονος . ἀλλʼ ὅμως οὔτʼ ἂν ἱστὸν οὔτε βιβλίον ἢ λύραν ὁ μὴ μαθὼν μεταχειρίσαιτο , καίπερ εἰς οὐδὲν μέγα βλαβησόμενος , ἀλλʼ αἰδεῖται γενέσθαι καταγέλαστος · ἀμαθίην γὰρ Ἡράκλειτός φησι κρύπτειν ἄμεινον · οἶκον δὲ καὶ γάμον καὶ πολιτείαν καὶ ἀρχὴν οἷόν τε καλῶς μεταχειρίσασθαι μὴ γυναικὶ μὴ θεράποντι μὴ πολίτῃ μὴ ἀρχομένῳ καὶ ἄρχοντι ; παιδὸς ὀψοφαγοῦντος , ὁ Διογένης τῷ παιδαγωγῷ κόνδυλον ἔδωκεν , ὀρθῶς οὐ τοῦ μὴ μαθόντος ἀλλὰ τοῦ μὴ διδάξαντος τὸ ἁμάρτημα ποιήσας . εἶτα παροψίδος μὲν ἢ κύλικος οὐκ ἔστι κοινωνεῖν ἐπιδεξίως , ἂν μὴ μάθῃ τις εὐθὺς ἐκ παίδων ἀρξάμενος , ὡς Ἀριστοφάνης μὴ κιχλίζειν μηδʼ ὀψοφαγεῖν μηδʼ ἴσχειν τὼ πόδʼ ἐπαλλάξ · οἴκου δὲ καὶ πόλεως καὶ γάμου καὶ βίου καὶ ἀρχῆς κοινωνίαν ἀνέγκλητον ἐνδέχεται γενέσθαι , μὴ μαθόντων ὅντινα χρὴ τρόπον ἀλλήλοις συμφέρεσθαι ; ὁ Ἀρίστιππος ἐρωτηθεὶς ὑπό τινος πανταχοῦ σὺ ἄρʼ εἶ;ʼ γελάσας οὐκοῦν ἔφη παραπόλλυμι τὸ ναῦλον , εἴ γε πανταχοῦ εἰμι . τί οὖν οὐκ ἂν εἴποις καὶ αὐτός εἰ μὴ γίγνονται μαθήσει βελτίονες ἄνθρωποι , παραπόλλυται ὁ μισθὸς τῶν παιδαγωγῶν πρῶτον γὰρ οὗτοι λαμβάνοντες ἐκ γάλακτος , ὥσπερ αἱ τίτθαι ταῖς χερσὶ τὸ σῶμα πλάττουσιν , οὕτω τὸ ἦθος ῥυθμίζουσι τοῖς ἔθεσιν , εἰς ἴχνος τι πρῶτον ἀρετῆς καθιστάντες . καὶ ὁ Λάκων ἐρωτηθείς τί παρέχει παιδαγωγῶν , · τὰ καλά ἔφη τοῖς παισὶν ἡδέα ποιῶ . καίτοι διδάσκουσιν οἱ παιδαγωγοὶ κεκυφότας ἐν ταῖς ὁδοῖς περιπατεῖν , ἑνὶ δακτύλῳ τὸ τάριχος ἅρασθαι , δυσὶ τὸν ἰχθῦν σῖτον κρέας · οὕτω καθῆσθαι , τὸ ἱμάτιον οὕτως ἀναλαβεῖν .
Lemmas: ὦ · ἄνθρωπος , τίς ὁ ἀρετή λέγω ἀδίδακτος εἰμί ποιέω ἀνύπαρκτος ; εἰ γάρ ὁ μάθησις γένεσις εἰμί , ὁ ὁ μανθάνω κώλυσις ἀναίρεσις . καίτοι γε ὡς φημί ὁ Πλάτων διά ὁ ὁ πούς πρός ὁ λύρα καί ἀμετρία καί ἀναρμοστία οὔτε ἀδελφός ἀδελφός πολεμέω οὔτε φίλος φίλος διαφέρω , οὔτε πόλις πόλις διά ἀπέχθεια γίγνομαι ὁ ἔσχατος δράω τε καί πάσχω ὑπό ἀλλήλων · οὐδέ περί προσῳδία ἔχω τις λέγω στάσις ἐν πόλις γίγνομαι , πότερος τελχιναω ἤ Τελχινας ἀναγνωστέον οὐδέ ἐν οἰκία διαφορά ἀνήρ καί γυνή ὑπέρ κρόκη ἤ στήμων . ἀλλά ὅμως οὔτε ἄν ἱστός οὔτε βιβλίον ἤ λύρα ὁ μή μανθάνω μεταχειρίζω , καίπερ εἰς οὐδείς μέγας βλάπτω , ἀλλά αἰδέομαι γίγνομαι καταγέλαστος · ἀμαθία γάρ Ἡράκλειτος φημί κρύπτω ἀγαθός · οἶκος δέ καί γάμος καί πολιτεία καί ἀρχή οἷος τε καλός μεταχειρίζω μή γυνή μή θεράπων μή πολίτης μή ἄρχω καί ἄρχω ; παῖς ὀψοφαγέω , ὁ Διογένης ὁ παιδαγωγός κόνδυλος δίδωμι , ὀρθός οὐ ὁ μή μανθάνω ἀλλά ὁ μή διδάσκω ὁ ἁμάρτημα ποιέω . εἶτα παροψίς μέν ἤ κύλιξ οὐ εἰμί κοινωνέω ἐπιδέξιος , ἐάν μή μανθάνω τις εὐθύς ἐκ παῖς ἄρχω , ὡς Ἀριστοφάνης μή κιχλίζω μηδέ ὀψοφαγέω μηδέ ἴσχω ὁ πούς ἐπαλλάξ · οἶκος δέ καί πόλις καί γάμος καί βίος καί ἀρχή κοινωνία ἀνέγκλητος ἐνδέχομαι γίγνομαι , μή μανθάνω ὅστις χρή τρόπος ἀλλήλων συμφέρω ; ὁ Ἀρίστιππος ἐρωτάω ὑπό τις πανταχοῦ σύ ἄρα ἐάω γελάω οὐκοῦν φημί παραπόλλυμι ὁ ναῦλον , εἰ γε πανταχοῦ εἰμί . τίς οὖν οὐ ἄν λέγω καί αὐτός εἰ μή γίγνομαι μάθησις ἀγαθός ἄνθρωπος , παραπόλλυμι ὁ μισθός ὁ παιδαγωγός πρῶτος γάρ οὗτος λαμβάνω ἐκ γάλα , ὥσπερ ὁ τίτθη ὁ χείρ ὁ σῶμα πλήσσω , οὕτως ὁ ἦθος ῥυθμίζω ὁ ἔθος , εἰς ἴχνος τις πρῶτος ἀρετή καθίστημι . καί ὁ Λάκων ἐρωτάω τίς παρέχω παιδαγωγέω , · ὁ καλός φημί ὁ παῖς ἡδύς ποιέω . καίτοι διδάσκω ὁ παιδαγωγός κύπτω ἐν ὁ ὁδός περιπατέω , εἷς δάκτυλος ὁ τάριχος ἀείρω , δύο ὁ ἰχθῦς σῖτος κρέας · οὕτως κάθημαι , ὁ ἱμάτιον οὕτως ἀναλαμβάνω .