plutarchus.septem-sapientium-convivium-146b-164d 16
πάνυ μὲν οὖν ἔφη ὁ Σόλων , μὴ καὶ τῶν Αἰγυπτίων ἀκριτώτεροι φανῶμεν , οἳ τὸν νεκρὸν ἀνατεμόντες ἔδειξαν τῷ ἡλίῳ , εἶτʼ αὐτὰ μὲν εἰς τὸν ποταμὸν κατέβαλον , τοῦ δʼ ἄλλου σώματος ὡς ἤδη καθαροῦ γεγονότος ἐπιμέλονται . τῷ γὰρ ὄντι τοῦτʼ ἐστὶ τὸ μίασμα τῆς σαρκὸς ἡμῶν καὶ ὁ Τάρταρος ὁ ἐν ᾍδου , δεινῶν τινων ῥευμάτων καὶ πνεύματος ὁμοῦ καὶ πυρὸς συμπεφυρμένου καὶ νεκρῶν περίπλεως . ζῶν γὰρ οὐδεὶς ἀπʼ οὐδενὸς τρέφεται ζῶντος , ἀλλὰ θανατοῦντες τὰ ἔμψυχα καὶ τὰ φυόμενα τῷ τρέφεσθαι καὶ αὔξεσθαι μετέχοντα τοῦ ζῆν ἀπολλύντες ἀδικοῦμεν . ἀπόλλυται γὰρ ἐξ οὗ πέφυκε τὸ μεταβάλλον εἰς ἄλλο , καὶ πᾶσαν φθείρεται φθοράν , ὅπως ἂν θατέρου τροφὴ γένοιτο . τὸ δʼ ἀπέχεσθαι σαρκῶν ἐδωδῆς , ὥσπερ Ὀρφέα τὸν παλαιὸν ἱστοροῦσι , σόφισμα μᾶλλον ἢ φυγὴ τῶν περὶ τὴν τροφὴν ἀδικημάτων ἐστί . φυγὴ δὲ μία καὶ καθαρμὸς εἰς δικαιοσύνην τέλειος αὐτάρκη καὶ ἀπροσδεᾶ γενέσθαι . ᾧ δʼ ἄνευ κακώσεως ἑτέρου τὴν αὑτοῦ σωτηρίαν ἀμήχανον ὁ θεὸς πεποίηκε , τούτῳ τὴν φύσιν ἀρχὴν ἀδικίας προστέθεικεν . ἆρʼ οὖν οὐκ ἄξιον , ὦ φίλε , συνεκτεμεῖν ἀδικίᾳ κοιλίαν καὶ στόμαχον καὶ ἧπαρ , ἃ καλοῦ μὲν οὐδενὸς αἴσθησιν ἡμῖν οὐδʼ ὄρεξιν ἐνδίδωσι , σκεύεσι δὲ μαγειρικοῖς , οἷα κοπίδες καὶ λέβητες , τὰ δὲ μυλωθρικοῖς καὶ καμίνοις καὶ φρεωρύχοις καὶ μακτηρίοις ἔοικεν ; ἀτεχνῶς δὲ τῶν πολλῶν ἴδοι τις ἂν ὥσπερ ἐν μυλῶνι τῷ σώματι τὴν ψυχὴν ἐγκεκαλυμμένην ἀεὶ περὶ τὴν τῆς τροφῆς χρείαν κυκλοῦσαν , ὥσπερ ἀμέλει καὶ ἡμεῖς ἄρτι μὲν οὔθʼ ἑωρῶμεν ἀλλήλους οὔτʼ ἠκούομεν , ἀλλʼ ἕκαστος ἐγκεκυφὼς ἐδούλευε τῇ περὶ τὴν τροφὴν χρείᾳ . νυνὶ δʼ ἐπαρθεισῶν τῶν τραπεζῶν ἐλεύθεροι γεγονότες ὡς ὁρᾷς , ἐστεφανωμένοι περὶ λόγους διατρίβομεν καὶ ἀλλήλοις σύνεσμεν καὶ σχολὴν ἄγομεν , εἰς τὸ μὴ δεῖσθαι τροφῆς ἐληλυθότες . ἆρʼ οὖν , ἄνπερ ἡ νῦν οὖσα περὶ ἡμᾶς ἕξις ἄπαυστος διαμένῃ παρὰ πάντα τὸν βίον , οὐκ ἀεὶ σχολὴν ἕξομεν ἀλλήλοις συνεῖναι , μὴ δεδιότες πενίαν μηδʼ εἰδότες πλοῦτον ; ὁ γὰρ τῶν περισσῶν ζῆλος εὐθὺς ἀκολουθεῖ καὶ συνοικίζεται τῇ χρείᾳ τῶν ἀναγκαίων . ἀλλʼ οἴεται δεῖν τροφὴν εἶναι Κλεόδωρος , ὅπως τράπεζαι καὶ κρατῆρες ὦσι , καὶ Δήμητρι καὶ Κόρῃ θύωμεν . ἕτερος δέ τις ἀξιούτω μάχας εἶναι καὶ πόλεμον , ἵνα καὶ τείχη καὶ νεωσοίκους καὶ ὁπλοθήκας ἔχωμεν καὶ θύωμεν ἑκατομφόνια , καθάπερ φασὶ νόμον εἶναι Μεσσηνίοις . ἄλλον δὲ πρὸς τὴν ὑγίειαν οἶμαι χαλεπαίνειν · δεινὸν γὰρ εἰ μηδενὸς νοσοῦντος οὐ στρωμνῆς ἔτι μαλακῆς ὄφελος οὐ κλίνης , οὐκ Ἀσκληπιῷ θύσομεν οὐκ ἀποτροπαίοις , ἰατρικὴ δὲ μετʼ ὀργάνων καὶ φαρμάκων ἀποκείσεται τοσούτων ἀκλεὴς καὶ ἀπόθεστος . ἢ τί ταῦτʼ ἐκείνων διαφέρει ; καὶ γὰρ ἡ τροφὴ λιμοῦ φάρμακον προσάγεται , καὶ θεραπεύειν ἑαυτοὺς λέγονται πάντες οἱ τρεφόμενοι καὶ δίαιταν , οὐχ ὡς ἡδύ τι καὶ κεχαρισμένον ἀλλʼ ὡς ἀναγκαῖον τοῦτο τῇ φύσει πράττοντες . ἐπεὶ λύπας γε πλείονας ἔστιν ἀπὸ τῆς τροφῆς τῶν ἡδονῶν γιγνομένας καταριθμῆσαι , μᾶλλον δʼ ἡ μὲν ἡδονὴ καὶ τόπον ἔχει βραχὺν ἐν τῷ σώματι καὶ χρόνον οὐ πολύν · ἡ δὲ περὶ τὴν διοίκησιν αὐτῆς ἀσχολία καὶ δυσχέρεια τί δεῖ λέγειν ὅσων αἰσχρῶν καὶ ὀδυνηρῶν ἡμᾶς ἐμπίπλησιν ; οἶμαι γὰρ εἰς ταῦτα βλέψαντα τὸν Ὅμηρον ἀποδείξει κεχρῆσθαι περὶ θεῶν τοῦ μὴ ἀποθνῄσκειν τῷ μὴ τρέφεσθαι οὐ γὰρ σῖτον ἔδουσʼ , οὐ πίνουσʼ αἴθοπα οἶνον · τοὔνεκʼ ἀναίμονές εἰσι καὶ ἀθάνατοι καλέονται , ὡς μὴ μόνον τοῦ ζῆν ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀποθνῄσκειν τὴν τροφὴν ἐφόδιον οὖσαν . ἐκ ταύτης γὰρ αἱ νόσοι συντρεφόμεναι τοῖς σώμασιν οὐκ ἔλαττον ἐνδείας κακὸν ἔχουσι τὴν πλήρωσιν · πολλάκις δὲ καὶ μεῖζόν ἐστιν ἔργον τοῦ πορίσαι τροφὴν καὶ συναγαγεῖν τὸ καταναλῶσαι καὶ διαφορῆσαι πάλιν εἰς τὸ σῶμα παραγενομένην . ἀλλʼ ὥσπερ εἰ διαποροῖεν αἱ Δαναΐδες τίνα βίον βιώσονται καὶ τί πράξουσιν ἀπαλλαγεῖσαι τῆς περὶ τὸν πίθον λατρείας καὶ πληρώσεως , οὕτω διαποροῦμεν ἡμεῖς , εἰ γένοιτο παύσασθαι φοροῦντας εἰς τὴν σάρκα τὴν ἄτρυτον ἐκ γῆς ἅμα καὶ θαλάττης τοσαῦτα , τί πράξομεν ἀπειρίᾳ τῶν καλῶν τὸν ἐπὶ τοῖς ἀναγκαίοις στέργοντες βίον . ὥσπερ οὖν οἱ δουλεύσαντες , ὅταν ἐλευθερωθῶσιν , ἃ πάλαι τοῖς δεσπόταις ἔπραττον ὑπηρετοῦντες , ταῦτα πράττουσιν αὑτοῖς καὶ διʼ αὑτούς , οὕτως ἡ ψυχὴ νῦν μὲν τρέφει τὸ σῶμα πολλοῖς πόνοις καὶ ἀσχολίαις , εἰ δʼ ἀπαλλαγείη τῆς λατρείας , αὑτὴν δήπουθεν ἐλευθέραν γενομένην θρέψει καὶ βιώσεται , εἰς αὑτὴν ὁρῶσα καὶ τὴν ἀλήθειαν , οὐδενὸς περισπῶντος οὐδʼ ἀπάγοντος . ἑ τὰ μὲν οὖν ῥηθέντα περὶ τροφῆς , ὦ Νίκαρχε , ταῦτʼ ἦν .
Lemmas: πάνυ μέν οὖν φημί ὁ Σόλων , μή καί ὁ Αἰγύπτιος ἄκριτος φαίνω , ὅς ὁ νεκρός ἀνατέμνω δείκνυμι ὁ ἥλιος , εἶτα αὐτός μέν εἰς ὁ ποταμός καταβάλλω , ὁ δέ ἄλλος σῶμα ὡς ἤδη καθαρός γίγνομαι ἐπιμελέομαι . ὁ γάρ εἰμί οὗτος εἰμί ὁ μίασμα ὁ σάρξ ἐγώ καί ὁ τάρταρος ὁ ἐν ᾍδης , δεινός τις ῥεῦμα καί πνεῦμα ὁμοῦ καί πῦρ συμφύρω καί νεκρός περίπλεως . ζάω γάρ οὐδείς ἀπό οὐδείς τρέφω ζάω , ἀλλά θανατόω ὁ ἔμψυχος καί ὁ φύω ὁ τρέφω καί αὐξάνω μετέχω ὁ ζάω ἀπόλλυμι ἀδικέω . ἀπόλλυμι γάρ ἐκ ὅς φύω ὁ μεταβάλλω εἰς ἄλλος , καί πᾶς φθείρω φθορά , ὅπως ἄν ἕτερος τροφή γίγνομαι . ὁ δέ ἀπέχω σάρξ ἐδωδή , ὥσπερ Ὀρφεύς ὁ παλαιός ἱστορέω , σόφισμα μάλα ἤ φυγή ὁ περί ὁ τροφή ἀδίκημα εἰμί . φυγή δέ εἷς καί καθαρμός εἰς δικαιοσύνη τέλειος αὐτάρκης καί ἀπροσδεής γίγνομαι . ὅς δέ ἄνευ κάκωσις ἕτερος ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία ἀμήχανος ὁ θεός ποιέω , οὗτος ὁ φύσις ἀρχή ἀδικία προστίθημι . ἆρα οὖν οὐ ἄξιος , ὦ φίλος , συνεκτέμνω ἀδικία κοιλία καί στόμαχος καί ἧπαρ , ὅς καλός μέν οὐδείς αἴσθησις ἐγώ οὐδέ ὄρεξις ἐνδίδωμι , σκεῦος δέ μαγειρικός , οἷος κοπίς καί λέβης , ὁ δέ μυλωθρικός καί κάμινος καί φρεωρυχέω καί μακτήριον ἔοικα ; ἄτεχνος δέ ὁ πολύς ὁράω τις ἄν ὥσπερ ἐν μυλών ὁ σῶμα ὁ ψυχή ἐγκαλύπτω ἀεί περί ὁ ὁ τροφή χρεία κυκλέω , ὥσπερ ἀμέλει καί ἐγώ ἄρτι μέν οὔτε ὁράω ἀλλήλων οὔτε ἀκούω , ἀλλά ἕκαστος ἐγκύπτω δουλεύω ὁ περί ὁ τροφή χρεία . νυνί δέ ἐπαίρω ὁ τράπεζα ἐλεύθερος γίγνομαι ὡς ὁράω , στεφανόω περί λόγος διατρίβω καί ἀλλήλων σύνειμι καί σχολή ἄγω , εἰς ὁ μή δέω τροφή ἔρχομαι . ἆρα οὖν , ἐάν ὁ νῦν εἰμί περί ἐγώ ἕξις ἄπαυστος διαμένω παρά πᾶς ὁ βίος , οὐ ἀεί σχολή ἔχω ἀλλήλων σύνειμι , μή δείδω πενία μηδέ οἶδα πλοῦτος ; ὁ γάρ ὁ περισσός ζῆλος εὐθύς ἀκολουθέω καί συνοικίζω ὁ χρεία ὁ ἀναγκαῖος . ἀλλά οἴομαι δέω τροφή εἰμί Κλεόδωρος , ὅπως τράπεζα καί κρατήρ εἰμί , καί Δημήτηρ καί Κόρα θύω . ἕτερος δέ τις ἀξιόω μάχη εἰμί καί πόλεμος , ἵνα καί τεῖχος καί νεώσοικος καί ὁπλοθήκη ἔχω καί θύω ἑκατομφόνια , καθά φημί νόμος εἰμί Μεσσήνιος . ἄλλος δέ πρός ὁ ὑγίεια οἴομαι χαλεπαίνω · δεινός γάρ εἰ μηδείς νοσέω οὐ στρωμνή ἔτι μαλακός ὄφελος οὐ κλίνη , οὐ Ἀσκληπιός θύω οὐ ἀποτρόπαιος , ἰατρικός δέ μετά ὄργανον καί φάρμακον ἀπόκειμαι τοσοῦτος ἀκλεής καί ἀπόθεστος . ἤ τίς οὗτος ἐκεῖνος διαφέρω ; καί γάρ ὁ τροφή λιμός φάρμακον προσάγω , καί θεραπεύω ἑαυτοῦ λέγω πᾶς ὁ τρέφω καί δίαιτα , οὐ ὡς ἡδύς τις καί χαρίζω ἀλλά ὡς ἀναγκαῖος οὗτος ὁ φύσις πράσσω . ἐπεί λύπη γε πολύς εἰμί ἀπό ὁ τροφή ὁ ἡδονή γίγνομαι καταριθμέω , μάλα δέ ὁ μέν ἡδονή καί τόπος ἔχω βραχύς ἐν ὁ σῶμα καί χρόνος οὐ πολύς · ὁ δέ περί ὁ διοίκησις αὐτός ἀσχολία καί δυσχέρεια τίς δέω λέγω ὅσος αἰσχρός καί ὀδυνηρός ἐγώ ἐμπίμπλημι ; οἴομαι γάρ εἰς οὗτος βλέπω ὁ Ὅμηρος ἀπόδειξις χράω περί θεός ὁ μή ἀποθνῄσκω ὁ μή τρέφω οὐ γάρ σῖτος ἐσθίω , οὐ πίνω αἶθοψ οἶνος · ἕνεκα ἀναίμων εἰμί καί ἀθάνατος καλέω , ὡς μή μόνος ὁ ζάω ἀλλά καί ὁ ἀποθνῄσκω ὁ τροφή ἐφόδιος εἰμί . ἐκ οὗτος γάρ ὁ νόσος συντρέφω ὁ σῶμα οὐ ἐλαχύς ἔνδεια κακός ἔχω ὁ πλήρωσις · πολλάκις δέ καί μέγας εἰμί ἔργον ὁ πορίζω τροφή καί συνάγω ὁ καταναλίσκω καί διαφορέω πάλιν εἰς ὁ σῶμα παραγίγνομαι . ἀλλά ὥσπερ εἰ διαπορέω ὁ Δαναίδες τίς βίος βιόω καί τίς πράσσω ἀπαλλάσσω ὁ περί ὁ πίθος λατρεία καί πλήρωσις , οὕτως διαπορέω ἐγώ , εἰ γίγνομαι παύω φορέω εἰς ὁ σάρξ ὁ ἄτρυτος ἐκ γῆ ἅμα καί θάλασσα τοσοῦτος , τίς πράσσω ἀπειρία ὁ καλός ὁ ἐπί ὁ ἀναγκαῖος στέργω βίος . ὥσπερ οὖν ὁ δουλεύω , ὅταν ἐλευθερόω , ὅς πάλαι ὁ δεσπότης πράσσω ὑπηρετέω , οὗτος πράσσω ἑαυτοῦ καί διά ἑαυτοῦ , οὕτως ὁ ψυχή νῦν μέν τρέφω ὁ σῶμα πολύς πόνος καί ἀσχολία , εἰ δέ ἀπαλλάσσω ὁ λατρεία , ἑαυτοῦ δήπουθεν ἐλεύθερος γίγνομαι τρέφω καί βιόω , εἰς ἑαυτοῦ ὁράω καί ὁ ἀλήθεια , οὐδείς περισπάω οὐδέ ἀπάγω . ἕ ὁ μέν οὖν λέγω περί τροφή , ὦ Νίκαρχος , οὗτος εἰμί .