plutarchus.seni-respublica-gerenda-sit-783b-797f 16
διὸ καὶ τοὺς βασιλεῖς φασι γίγνεσθαι βελτίονας ἐν τοῖς πολέμοις καὶ ταῖς στρατείαις ἢ σχολὴν ἄγοντας . Ἄτταλον γοῦν τὸν Εὐμένους ἀδελφόν , ὑπʼ ἀργίας μακρᾶς καὶ εἰρήνης ἐκλυθέντα κομιδῇ , Φιλοποίμην εἷς τῶν ἑταίρων ἐποίμαινεν ἀτεχνῶς πιαινόμενον · ὥστε καὶ τοὺς Ῥωμαίους παίζοντας ἑκάστοτε διαπυνθάνεσθαι παρὰ τῶν ἐξ Ἀσίας πλεόντων , εἰ δύναται παρὰ τῷ Φιλοποίμενι βασιλεύς Λευκόλλου δὲ Ῥωμαίων οὐ πολλοὺς ἄν τις εὕροι δεινοτέρους στρατηγούς , ὅτε τῷ πράττειν τὸ φρονεῖν συνεῖχεν · ἐπεὶ δὲ μεθῆκεν ἑαυτὸν εἰς βίον ἄπρακτον καὶ δίαιταν οἰκουρὸν καὶ ἄφροντιν , ὥσπερ οἱ σπόγγοι ταῖς γαλήναις ἐννεκρωθεὶς καὶ καταμαρανθείς , εἶτα Καλλισθένει τινὶ τῶν ἀπελευθέρων βόσκειν καὶ τιθασεύειν παρέχων τὸ γῆρας , ἐδόκει καταφαρμακεύεσθαι φίλτροις ὑπʼ αὐτοῦ καὶ γοητεύμασιν , ἄχρι οὗ Μάρκος ὁ ἀδελφὸς ἀπελάσας τὸν ἄνθρωπον αὐτὸς ᾠκονόμει καὶ ἐπαιδαγώγει τὸν λοιπὸν αὐτοῦ βίον , οὐ πολὺν γενόμενον . ἀλλὰ Δαρεῖος ὁ Ξέρξου πατὴρ ἔλεγεν αὐτὸς αὑτοῦ παρὰ τὰ δεινὰ γίγνεσθαι φρονιμώτερος , ὁ δὲ Σκύθης Ἀτέας μηδὲν οἴεσθαι τῶν ἱπποκόμων διαφέρειν ἑαυτόν , ὅτε σχολάζοι Διονύσιος δʼ ὁ πρεσβύτερος πρὸς τὸν πυθόμενον εἰ σχολάζοι μηδέποτʼ εἶπεν ἐμοὶ τοῦτο συμβαίη τόξον μὲν γάρ , ὥς φασιν , ἐπιτεινόμενον ῥήγνυται , ψυχὴ δʼ ἀνιεμένη . καὶ γὰρ ἁρμονικοὶ τὸ κατακούειν ἡρμοσμένου καὶ γεωμέτραι τὸ ἀναλύειν καὶ ἀριθμητικοὶ τὴν ἐν τῷ λογίζεσθαι συνέχειαν ἐκλιπόντες ἅμα ταῖς ἐνεργείαις ἀμαυροῦσι ταῖς ἡλικίαις τὰς ἕξεις , καίπερ οὐ πρακτικὰς ἀλλὰ θεωρητικὰς τέχνας ἔχοντες · ἡ δὲ τῶν πολιτικῶν ἕξις , εὐβουλία καὶ φρόνησις καὶ δικαιοσύνη , πρὸς δὲ τούτοις ἐμπειρία στοχαστικὴ καιρῶν καὶ λόγων , πειθοῦς δημιουργὸς δύναμις οὖσα , τῷ λέγειν ἀεί τι καὶ πράττειν καὶ λογίζεσθαι καὶ δικάζειν συνέχεται καὶ δεινόν , εἰ τούτων ἀποδρᾶσα περιόψεται τηλικαύτας ἀρετὰς καὶ τοσαύτας ἐκρυείσας τῆς ψυχῆς καὶ γὰρ τὸ φιλάνθρωπον εἰκός ἐστιν ἀπομαραίνεσθαι καὶ τὸ κοινωνικὸν καὶ τὸ εὐχάριστον , ὧν οὐδεμίαν εἶναι δεῖ τελευτὴν οὐδὲ πέρας .
Lemmas: διό καί ὁ βασιλεύς φημί γίγνομαι ἀγαθός ἐν ὁ πόλεμος καί ὁ στρατεία ἤ σχολή ἄγω . Ἄτταλος γοῦν ὁ Εὐμένης ἀδελφός , ὑπό ἀργία μακρός καί εἰρήνη ἐκλύω κομιδῇ , Φιλοποίμην εἷς ὁ ἑταῖρος ποιμαίνω ἄτεχνος πιαίνω · ὥστε καί ὁ Ῥωμαῖος παίζω ἑκάστοτε διαπυνθάνομαι παρά ὁ ἐκ Ἀσία πλέω , εἰ δύναμαι παρά ὁ Φιλόποιμεν βασιλεύς Λευκόλλος δέ Ῥωμαῖος οὐ πολύς ἄν τις εὑρίσκω δεινός στρατηγός , ὅτε ὁ πράσσω ὁ φρονέω συνέχω · ἐπεί δέ μεθήκω ἑαυτοῦ εἰς βίος ἄπρακτος καί δίαιτα οἰκουρός καί ἄφροντις , ὥσπερ ὁ σπόγγος ὁ γαλήνη ἐννεκρόω καί καταμαραίνω , εἶτα Καλλισθένης τις ὁ ἀπελεύθερος βόσκω καί τιθασεύω παρέχω ὁ γῆρας , δοκέω καταφαρμακεύω φίλτρον ὑπό αὐτός καί γοήτευμα , ἄχρι ὅς Μάρκος ὁ ἀδελφός ἀπελαύνω ὁ ἄνθρωπος αὐτός οἰκονομέω καί παιδαγωγέω ὁ λοιπός αὐτός βίος , οὐ πολύς γίγνομαι . ἀλλά Δαρεῖος ὁ Ξέρξης πατήρ λέγω αὐτός ἑαυτοῦ παρά ὁ δεινός γίγνομαι φρόνιμος , ὁ δέ Σκύθης Ἀτέας μηδείς οἴομαι ὁ ἱπποκόμος διαφέρω ἑαυτοῦ , ὅτε σχολάζω Διονύσιος δέ ὁ πρέσβυς πρός ὁ πυνθάνομαι εἰ σχολάζω μηδέποτε λέγω ἐγώ οὗτος συμβαίνω τόξον μέν γάρ , ὡς φημί , ἐπιτείνω ῥήγνυμι , ψυχή δέ ἀνίημι . καί γάρ ἁρμονικός ὁ κατακούω ἁρμόζω καί γεωμέτρης ὁ ἀναλύω καί ἀριθμητικός ὁ ἐν ὁ λογίζομαι συνέχεια ἐκλείπω ἅμα ὁ ἐνέργεια ἀμαυρόω ὁ ἡλικία ὁ ἕξις , καίπερ οὐ πρακτικός ἀλλά θεωρητικός τέχνη ἔχω · ὁ δέ ὁ πολιτικός ἕξις , εὐβουλία καί φρόνησις καί δικαιοσύνη , πρός δέ οὗτος ἐμπειρία στοχαστικός καιρός καί λόγος , πειθώ δημιουργός δύναμις εἰμί , ὁ λέγω ἀεί τις καί πράσσω καί λογίζομαι καί δικάζω συνέχω καί δεινός , εἰ οὗτος ἀποδιδράσκω περιοράω τηλικοῦτος ἀρετή καί τοσοῦτος ἐκρέω ὁ ψυχή καί γάρ ὁ φιλάνθρωπος ἔοικα εἰμί ἀπομαραίνομαι καί ὁ κοινωνικός καί ὁ εὐχάριστος , ὅς οὐδείς εἰμί δέω τελευτή οὐδέ πέρας .