plutarchus.seni-respublica-gerenda-sit-783b-797f 1
ὅτι μέν , ὦ Εὔφανες , ἐπαινέτης ὢν Πινδάρου πολλάκις ἔχεις διὰ στόματος ὡς εἰρημένον εὖ καὶ πιθανῶς ὑπʼ αὐτοῦ τιθεμένων ἀγώνων πρόφασις ἀρετὰν ἐς αἰπὺν ἔβαλε σκότον οὐκ ἀγνοοῦμεν . ἐπειδὴ δὲ πλείστας αἱ πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας ἀποκνήσεις καὶ μαλακίαι προφάσεις ἔχουσαι τελευταίαν ὥσπερ τὴν ἀφʼ ἱερᾶς ἐπάγουσιν ἡμῖν τὸ γῆρας , καὶ μάλιστα δὴ τούτῳ τὸ φιλότιμον ἀμβλύνειν καὶ δυσωπεῖν δοκοῦσαι πείθουσιν εἶναί τινα πρέπουσαν οὐκ ἀθλητικῆς μόνον ἀλλὰ καὶ πολιτικῆς περιόδου κατάλυσιν οἴομαι δεῖν ἃ πρὸς ἐμαυτὸν ἑκάστοτε λογίζομαι καὶ πρὸς σὲ διελθεῖν περὶ τῆς πρεσβυτικῆς πολιτείας · ὅπως ; μηδέτερος ἀπολείψει τὴν μακρὰν συνοδίαν μέχρι δεῦρο κοινῇ προερχομένην μηδὲ τὸν πολιτικὸν βίον ὥσπερ ἡλικιώτην καὶ συνήθη φίλον ἀπορρίψας μεταβαλεῖται πρὸς ἄλλον ἀσυνήθη καὶ χρόνον οὐκ ἔχοντα συνήθη γενέσθαι καὶ οἰκεῖον , ἀλλʼ ἐμμενοῦμεν οἷς ἀπʼ ἀρχῆς προειλόμεθα , ταὐτὸ τοῦ ζῆν καὶ τοῦ ἀν σενι ρεσπιιβλιξα ʽʼἐερενδα σιτ . καλῶς ζῆν ποιησάμενοι πέρας εἴ γε δὴ μὴ μέλλοιμεν ἐν βραχεῖ τῷ λειπομένῳ τὸν πολὺν ἐλέγγειν χρόνον , · ὡς ἐπʼ οὐδενὶ καλῷ μάτην ἀνηλωμένον . οὐ γὰρ ἡ τυραννίς , ὥς τις εἶπε Διονυσίῳ , καλὸν ἐντάφιον · ἀλλʼ ἐκείνῳ γε τὴν μοναρχίαν μετὰ τῆς ἀδικίας τὸ γε μὴ παύσασθαι συμφορὰν τελεωτέραν ἐποίησε . καὶ καλῶς Διογένης ὕστερον ἐν Κορίνθῳ τὸν υἱὸν αὐτοῦ θεασάμενος , ἰδιώτην ἐκ τυράννου γεγενημένον ὡς ἀναξίως ἔφη Διονύσιε , σεαυτοῦ πράττεις · οὐ γὰρ ἐνταῦθά σε μεθʼ ἡμῶν ἔδει ζῆν ἐλευθέρως καὶ ἀδεῶς , ἀλλʼ ἐκεῖ τοῖς τυραννείοις ἐγκατῳκοδομημένον ὥσπερ ὁ πατὴρ ἄχρι γήρως ἐγκαταβιῶσαι πολιτεία δὲ δημοκρατικὴ καὶ νόμιμος ἀνδρὸς εἰθισμένου παρέχειν αὑτὸν οὐχ ἧττον ἀρχόμενον ὠφελίμως ἢ ἄρχοντα καλὸν ἐντάφιον ὡς ἀληθῶς τὴν ἀπὸ τοῦ βίου δόξαν τῷ θανάτῳ προστίθησι τοῦτο γάρ ἔσχατον δύεται κατὰ γᾶς ὥς φησι Σιμωνίδης , πλὴν ὧν προαποθνήσκει τὸ φιλάνθρωπον καὶ φιλόκαλον καὶ προαπαυδᾷ τῆς τῶν ἀναγκαίων ἐπιθυμίας ὁ τῶν καλῶν ζῆλος , ὡς τὰ πρακτικὰ μέρη καὶ θεῖα τῆς ψυχῆς ἐξιτηλότερα τῶν παθητικῶν καὶ σωματικῶν ἐχούσης · ὅπερ οὐδὲ λέγειν καλὸν οὐδʼ ἀποδέχεσθαι τῶν λεγόντων , ὡς κερδαίνοντες μόνον οὐ κοπιῶμεν ἀλλὰ καὶ τὸ τοῦ Θουκυδίδου παράγειν ἐπὶ τὸ βέλτιον , μὴ τὸ φιλότιμον ἀγήρων μόνον ἡγουμένους , ἀλλὰ μᾶλλον τὸ κοινωνικὸν καὶ πολιτικόν , ὃ καὶ μύρμηξιν ἄχρι τέλους παραμένει καὶ μελίτταις · οὐδεὶς γὰρ πώποτʼ εἶδεν ὑπὸ γήρως κηφῆνα γενομένην μέλιτταν , ὥσπερ ἔνιοι τοὺς πολιτικοὺς ἀξιοῦσιν , ὅταν παρακμάσωσιν , οἴκοι σιτουμένους καθῆσθαι καὶ ἀποκεῖσθαι , καθάπερ ἰῷ σίδηρον ὑπʼ ἀργίας τὴν πρακτικὴν ἀρετὴν σβεννυμένην περιορῶντας . ὁ γὰρ Κάτων ἔλεγεν , ὅτι πολλὰς ἰδίας ἔχοντι τῷ γήρᾳ κῆρας οὐ δεῖ τὴν ἀπὸ τῆς κακίας ἑκόντας ἐπάγειν αἰσχύνην · πολλῶν δὲ κακιῶν οὐδεμιᾶς ἧττον ἀπραξία καὶ δειλία καὶ μαλακία καταισχύνουσιν ἄνδρα πρεσβύτην , ἐκ πολιτικῶν ἀρχείων καταδυόμενον εἰς οἰκουρίαν γυναικῶν ἢ κατʼ ἀγρὸν ἐφορῶντα καλαμητρίδας καὶ θεριστάς · ὁ δʼ Οἰδίπους ποῦ καὶ τὰ κλείνʼ αἰνίγματα τὸ μὲν γὰρ ἐν γήρᾳ πολιτείας ἄρχεσθαι καὶ μὴ πρότερον , ὥσπερ Ἐπιμενίδην λέγουσι κατακοιμηθέντα νεανίαν ἐξεγρέσθαι γέροντα μετὰ πεντήκοντα ἔτη · εἶτα τὴν οὕτω μακρὰν καὶ συμβεβιωκυῖαν ἡσυχίαν ἀποθέμενον ἐμβαλεῖν ἑαυτὸν εἰς ἀγῶνας καὶ ἀσχολίας , ἀήθη καὶ ἀγύμναστον ὄντα καὶ μήτε πράγμασιν ἐνωμιληκότα πολιτικοῖς μήτʼ ἀνθρώποις , ἴσως ἂν αἰτιωμένῳ τινὶ παράσχοι τὸ τῆς Πυθίας εἰπεῖν ὄψʼ ἦλθες ἀρχὴν καὶ δημαγωγίαν διζήμενος , καὶ παρʼ ὥραν στρατηγίου κόπτεις θύραν , ὥσπερ τις ἀτεχνότερος ὢν νύκτωρ ἐπίκωμος ἀφιγμένος , ἢ ξένος οὐ τόπον οὐδὲ χώραν ἀλλὰ βίον , οὗ μὴ πεπείρασαι , μεταλλάττων . τὸ γάρ πόλις ἄνδρα διδάσκει κατὰ Σιμωνίδην ἀληθές ἐστιν ἐπὶ τῶν ἔτι χρόνον ἐχόντων μεταδιδαχθῆναι καὶ μεταμαθεῖν μάθημα , διὰ πολλῶν ἀγώνων καὶ πραγμάτων μόλις ἐκπονούμενον , ἄνπερ ἐν καιρῷ φύσεως ἐπιλάβηται καὶ πόνον ἐνεγκεῖν καὶ δυσημερίαν εὐκόλως δυναμένης . ταῦτα δόξει τις μὴ κακῶς λέγεσθαι πρὸς τὸν ἀρχόμενον ἐν γήρᾳ πολιτείας .
Lemmas: ὅτι μέν , ὦ Εὔφάνης , ἐπαινέτης εἰμί Πίνδαρος πολλάκις ἔχω διά στόμα ὡς λέγω εὖ καί πιθανός ὑπό αὐτός τίθημι ἀγών πρόφασις ἀρετή εἰς αἰπύς βάλλω σκότος οὐ ἀγνοέω . ἐπειδή δέ πολύς ὁ πρός ὁ πολιτικός ἀγών ἀπόκνησις καί μαλακία πρόφασις ἔχω τελευταῖος ὥσπερ ὁ ἀπό ἱερός ἐπάγω ἐγώ ὁ γῆρας , καί μάλα δή οὗτος ὁ φιλότιμος ἀμβλύνω καί δυσωπέω δοκέω πείθω εἰμί τις πρέπω οὐ ἀθλητικός μόνος ἀλλά καί πολιτικός περίοδος κατάλυσις οἴομαι δέω ὅς πρός ἐμαυτοῦ ἑκάστοτε λογίζομαι καί πρός σύ διέρχομαι περί ὁ πρεσβυτικός πολιτεία · ὅπως ; μηδέτερος ἀπολείπω ὁ μακρός συνοδία μέχρι δεῦρο κοινῇ προέρχομαι μηδέ ὁ πολιτικός βίος ὥσπερ ἡλικιώτης καί συνήθης φίλος ἀπορρίπτω μεταβάλλω πρός ἄλλος ἀσυνήθης καί χρόνος οὐ ἔχω συνήθης γίγνομαι καί οἰκεῖος , ἀλλά ἐμμένω ὅς ἀπό ἀρχή προαιρέω , αὐτός ὁ ζάω καί ὁ ἐν Σένι ρεσπιιβλιξα ʽʼἐερενδα σι . καλός ζάω ποιέω πέρας εἰ γε δή μή μέλλω ἐν βραχύς ὁ λείπω ὁ πολύς ἐλέγχω χρόνος , · ὡς ἐπί οὐδείς καλός μάτην ἀναλίσκω . οὐ γάρ ὁ τυραννίς , ὡς τις λέγω Διονύσιος , καλός ἐντάφιος · ἀλλά ἐκεῖνος γε ὁ μοναρχία μετά ὁ ἀδικία ὁ γε μή παύω συμφορά τέλειος ποιέω . καί καλός Διογένης ὕστερον ἐν Κόρινθος ὁ υἱός αὐτός θεάομαι , ἰδιώτης ἐκ τύραννος γίγνομαι ὡς ἀνάξιος φημί Διονύσιος , σεαυτοῦ πράσσω · οὐ γάρ ἐνταῦθα σύ μετά ἐγώ δέω ζάω ἐλεύθερος καί ἀδεής , ἀλλά ἐκεῖ ὁ τυραννεῖον ἐγκατοικοδομέω ὥσπερ ὁ πατήρ ἄχρι γῆρας ἐγκαταβιόω πολιτεία δέ δημοκρατικός καί νόμιμος ἀνήρ ἐθίζω παρέχω ἑαυτοῦ οὐ ἥσσων ἄρχω ὠφέλιμος ἤ ἄρχω καλός ἐντάφιος ὡς ἀληθής ὁ ἀπό ὁ βίος δόξα ὁ θάνατος προστίθημι οὗτος γάρ ἔσχατος δύω κατά γῆ ὡς φημί Σιμωνίδης , πλήν ὅς προαποθνῄσκω ὁ φιλάνθρωπος καί φιλόκαλος καί προαπαυδάω ὁ ὁ ἀναγκαῖος ἐπιθυμία ὁ ὁ καλός ζῆλος , ὡς ὁ πρακτικός μέρος καί θεῖος ὁ ψυχή ἐξίτηλος ὁ παθητικός καί σωματικός ἔχω · ὅς οὐδέ λέγω καλός οὐδέ ἀποδέχομαι ὁ λέγω , ὡς κερδαίνω μόνος οὐ κοπιάω ἀλλά καί ὁ ὁ Θουκυδίδης παράγω ἐπί ὁ ἀγαθός , μή ὁ φιλότιμος ἀγήραος μόνος ἡγέομαι , ἀλλά μάλα ὁ κοινωνικός καί πολιτικός , ὅς καί μύρμηξ ἄχρι τέλος παραμένω καί μέλισσα · οὐδείς γάρ πώποτε ὁράω ὑπό γῆρας κηφήν γίγνομαι μέλισσα , ὥσπερ ἔνιοι ὁ πολιτικός ἀξιόω , ὅταν παρακμάζω , οἴκοι σιτέομαι κάθημαι καί ἀπόκειμαι , καθά ἰός σίδηρος ὑπό ἀργία ὁ πρακτικός ἀρετή σβέννυμι περιοράω . ὁ γάρ Κάτων λέγω , ὅτι πολύς ἴδιος ἔχω ὁ γῆρας κήρ οὐ δέω ὁ ἀπό ὁ κακία ἑκών ἐπάγω αἰσχύνη · πολύς δέ κακία οὐδείς ἥσσων ἀπραξία καί δειλία καί μαλακία καταισχύνω ἀνήρ πρεσβύτης , ἐκ πολιτικός ἀρχεῖον καταδύω εἰς οἰκουρία γυνή ἤ κατά ἀγρός ἐφοράω καλαμητρίς καί θεριστής · ὁ δέ Οἰδίπους ποῦ καί ὁ κλεινός αἴνιγμα ὁ μέν γάρ ἐν γῆρας πολιτεία ἄρχω καί μή πρότερος , ὥσπερ Ἐπιμενίδης λέγω κατακοιμάω νεανίας ἐξεγείρω γέρων μετά πεντήκοντα ἔτος · εἶτα ὁ οὕτως μακρός καί συμβιόω ἡσυχία ἀποτίθημι ἐμβάλλω ἑαυτοῦ εἰς ἀγών καί ἀσχολία , ἀήθης καί ἀγύμναστος εἰμί καί μήτε πρᾶγμα ἐνομιλέω πολιτικός μήτε ἄνθρωπος , ἴσως ἄν αἰτιάομαι τις παρέχω ὁ ὁ Πυθία λέγω ὀψέ ἔρχομαι ἀρχή καί δημαγωγία δίζημαι , καί παρά ὥρα στρατήγιον κόπτω θύρα , ὥσπερ τις ἄτεχνος εἰμί νύκτωρ ἐπίκωμος ἀφικνέομαι , ἤ ξένος οὐ τόπος οὐδέ χώρα ἀλλά βίος , ὅς μή πειράω , μεταλλάσσω . ὁ γάρ πόλις ἀνήρ διδάσκω κατά Σιμωνίδης ἀληθής εἰμί ἐπί ὁ ἔτι χρόνος ἔχω μεταδιδάσκω καί μεταμανθάνω μάθημα , διά πολύς ἀγών καί πρᾶγμα μόλις ἐκπονέω , ἐάν ἐν καιρός φύσις ἐπιλαμβάνω καί πόνος φέρω καί δυσημερία εὔκολος δύναμαι . οὗτος δοκέω τις μή κακός λέγω πρός ὁ ἄρχω ἐν γῆρας πολιτεία .