plutarchus.seni-respublica-gerenda-sit-783b-797f 7
ὃ τοίνυν μέγιστον κακὸν ἔχουσιν αἱ πολιτεῖαι , τὸν φθόνον , ἣκιστα διερείδεται πρὸς τὸ γῆρας · κύνες γὰρ καὶ βαΰζουσιν ὃν ἂν μὴ γινώσκωσι καθʼ Ἡράκλειτον , καὶ πρὸς τὸ ἀρχόμενον ὥσπερ ἐν θύραις τοῦ βήματος μάχεται καὶ πάροδον οὐ δίδωσι τὴν δὲ σύντροφον καὶ συνήθη δόξαν οὐκ ἀγρίως οὐδὲ χαλεπῶς ἀλλὰ πράως ἀνέχεται . διὸ τὸν φθόνον ἔνιοι τῷ καπνῷ παρεικάζουσι · πολὺς γὰρ ἐν τοῖς ἀρχομένοις διὰ τὸ φλέγεσθαι προεκπίπτων , ὅταν ἐκλάμψωσιν , ἀφανίζεται . καὶ ταῖς μὲν ἄλλαις ὑπεροχαῖς προσμάχονται καὶ διαμφισβητοῦσιν ἀρετῆς καὶ γένους καὶ φιλοτιμίας , ὡς ἀφαιροῦντες αὑτῶν ὅσον ἄλλοις ὑφίενται τὸ δʼ ἀπὸ τοῦ χρόνου πρωτεῖον , ὃ καλεῖται κυρίως πρεσβεῖον , ἀζηλοτύπητόν ἐστι ; καὶ παραχωρούμενον οὐδεμιᾷ γὰρ οὕτω τιμῇ συμβέβηκε τὸν τιμῶντα μᾶλλον ἢ τὸν τιμώμενον κοσμεῖν , ὡς τῇ τῶν γερόντων . ἔτι τὴν μὲν ἀπὸ τοῦ πλούτου δύναμιν ἢ λόγου δεινότητος ἢ σοφίας οὐ πάντες αὑτοῖς γενήσεσθαι προσδοκῶσιν , ἐφʼ ἣν δὲ προάγει τὸ γῆρας αἰδῶ καὶ δόξαν οὐδεὶς ἀπελπίζει τῶν πολιτευομένων . οὐδὲν οὖν διαφέρει κυβερνήτου πρὸς ἐναντίον κῦμα καὶ πνεῦμα πλεύσαντος ἐπισφαλῶς , εὐδίας δὲ καὶ εὐαερίας γενομένης ὁρμίσασθαι ζητοῦντος , ὁ τῷ φθόνῳ διαναυμαχήσας πολὺν χρόνον , εἶτα παυσαμένου καὶ στορεσθέντος , ἀνακρουόμενος ἐκ τῆς πολιτείας καὶ προϊέμενος ἅμα ταῖς πράξεσι τὰς κοινωνίας καὶ τὰς ἑταιρείας . ὅσῳ γὰρ χρόνος γέγονε πλείων , καὶ φίλους πλείονας καὶ συναγωνιστὰς πεποίηκεν , οὓς οὔτε συνεξάγειν ἑαυτῷ πάντας ἐνδέχεται καθάπερ διδασκάλῳ χορὸν οὔτʼ ἐγκαταλείπειν δίκαιον · ἀλλʼ ὥσπερ τὰ παλαιὰ δένδρα τὴν μακρὰν πολιτείαν οὐ ῥᾴδιόν ἐστιν ἀνασπάσαι πολύρριζον οὖσαν καὶ πράγμασιν ἐμπεπλεγμένην , ἃ πλείονας παρέχει ταραχὰς καὶ σπαραγμοὺς ἀπερχομένοις ἢ μένουσιν . εἰ δέ τι καὶ περίεστι φθόνου λείψανον ἢ φιλονεικίας πρὸς τοὺς γέροντας ἐκ τῶν πολιτικῶν ἀγώνων , κατασβεστέον τοῦτο τῇ δυνάμει μᾶλλον ἢ δοτέον τὰ νῶτα , γυμνοὺς καὶ ἀόπλους ἀπιόντας · οὐ γὰρ οὕτως ἀγωνιζομένοις φθονοῦντες ὡς ἀπειπαμένοις καταφρονήσαντες ἐπιτίθενται .
Lemmas: ὅς τοίνυν μέγας κακός ἔχω ὁ πολιτεία , ὁ φθόνος , ἦκα διερείδομαι πρός ὁ γῆρας · κύων γάρ καί βαύζω ὅς ἄν μή γιγνώσκω κατά Ἡράκλειτος , καί πρός ὁ ἄρχω ὥσπερ ἐν θύρα ὁ βῆμα μάχομαι καί πάροδος οὐ δίδωμι ὁ δέ σύντροφος καί συνήθης δόξα οὐ ἄγριος οὐδέ χαλεπός ἀλλά πρᾶος ἀνέχω . διό ὁ φθόνος ἔνιοι ὁ καπνός παρεικάζω · πολύς γάρ ἐν ὁ ἄρχω διά ὁ φλέγω προεκπίτνω , ὅταν ἐκλάμπω , ἀφανίζω . καί ὁ μέν ἄλλος ὑπεροχή προσμάχομαι καί διαμφισβητέω ἀρετή καί γένος καί φιλοτιμία , ὡς ἀφαιρέω ἑαυτοῦ ὅσος ἄλλος ὑφίημι ὁ δέ ἀπό ὁ χρόνος πρωτεῖον , ὅς καλέω κύριος πρεσβεῖον , ἀζηλοτύπητος εἰμί ; καί παραχωρέω οὐδείς γάρ οὕτως τιμή συμβαίνω ὁ τιμάω μάλα ἤ ὁ τιμάω κοσμέω , ὡς ὁ ὁ γέρων . ἔτι ὁ μέν ἀπό ὁ πλοῦτος δύναμις ἤ λόγος δεινότης ἤ σοφία οὐ πᾶς ἑαυτοῦ γίγνομαι προσδοκάω , ἐπί ὅς δέ προάγω ὁ γῆρας αἰδώς καί δόξα οὐδείς ἀπελπίζω ὁ πολιτεύω . οὐδείς οὖν διαφέρω κυβερνήτης πρός ἐναντίος κῦμα καί πνεῦμα πλέω ἐπισφαλής , εὐδία δέ καί εὐαερία γίγνομαι ὁρμίζω ζητέω , ὁ ὁ φθόνος διαναυμαχέω πολύς χρόνος , εἶτα παύω καί στορέννυμι , ἀνακρούω ἐκ ὁ πολιτεία καί προίημι ἅμα ὁ πρᾶξις ὁ κοινωνία καί ὁ ἑταιρεία . ὅσος γάρ χρόνος γίγνομαι πολύς , καί φίλος πολύς καί συναγωνιστής ποιέω , ὅς οὔτε συνεξάγω ἑαυτοῦ πᾶς ἐνδέχομαι καθά διδάσκαλος χορός οὔτε ἐγκαταλείπω δίκαιος · ἀλλά ὥσπερ ὁ παλαιός δένδρον ὁ μακρός πολιτεία οὐ ῥᾴδιος εἰμί ἀνασπάω πολύρριζος εἰμί καί πρᾶγμα ἐμπλέκω , ὅς πολύς παρέχω ταραχή καί σπαραγμός ἀπέρχομαι ἤ μένω . εἰ δέ τις καί περίειμι φθόνος λείψανον ἤ φιλονικία πρός ὁ γέρων ἐκ ὁ πολιτικός ἀγών , κατασβεστέον οὗτος ὁ δύναμις μάλα ἤ δίδωμι ὁ νῶτον , γυμνός καί ἄοπλος ἀπέρχομαι · οὐ γάρ οὕτως ἀγωνίζομαι φθονέω ὡς ἀπολέγω καταφρονέω ἐπιτίθημι .