plutarchus.seni-respublica-gerenda-sit-783b-797f 8
μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ λεχθὲν ὑπʼ Ἐπαμεινώνδα τοῦ μεγάλου πρὸς τοὺς Θηβαίους , ὅτε χειμῶνος ; ὄντος οἱ Ἀρκάδες παρεκάλουν αὐτοὺς ἐν ταῖς οἰκίαις διαιτᾶσθαι παρελθόντας εἰς τὴν πόλιν · οὐ γὰρ εἴασεν , ἀλλὰ νῦν μέν ἔφη θαυμάζουσιν ὑμᾶς καὶ θεῶνται πρὸς τὰ ὅπλα γυμναζομένους καὶ παλαίοντας ἂν δὲ πρὸς τῷ πυρὶ καθημένους ὁρῶσι τὸν κύαμον κάπτοντας , οὐδὲν αὑτῶν ἡγήσονται διαφέρειν οὕτω δὴ σεμνόν ἐστι θέαμα πρεσβύτης λέγων τι καὶ πράττων καὶ τιμώμενος , ὁ δʼ ἐν κλίνῃ διημερεύων ἢ καθήμενος ἐν γωνίᾳ στοᾶς φλυαρῶν καὶ ἀπομυττόμενος εὐκαταφρόνητος . τοῦτο δʼ ἀμέλει καὶ Ὅμηρος διδάσκει τοὺς ὀρθῶς ἀκούοντας · ὁ μὲν γὰρ Νέστωρ στρατευόμενος ἐν Τροίᾳ σεμνὸς ἦν καὶ πολυτίμητος , ὁ δὲ Πηλεὺς καὶ ὁ Λαέρτης οἰκουροῦντες ἀπερρίφησαν καὶ κατεφρονήθησαν . οὐδὲ γὰρ ἡ τοῦ φρονεῖν ἕξις ὁμοίως παραμένει τοῖς μεθεῖσιν αὑτούς , ἀλλʼ ὑπʼ ἀργίας ἐξανιεμένη καὶ ἀναλυομένη κατὰ μικρὸν ἀεί τινα ποθεῖ φροντίδος μελέτην , τὸ λογιστικὸν καὶ πρακτικὸν ἐγειρούσης καὶ διακαθαιρούσης · λάμπει γὰρ ἐν χρείαισιν , ὥσπερ εὐπρεπὴς χαλκός . οὐ γὰρ τόσον σώματος ἀσθένεια κακὸν πρόσεστι ταῖς πολιτείαις τῶν παρʼ ἡλικίαν ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ τὸ στρατήγιον βαδιζόντων , ὅσον ἔχουσιν ἀγαθὸν τὴν εὐλάβειαν καὶ τὴν φρόνησιν , καὶ τὸ μὴ φαινόμενον ἀλλὰ τὰ μὲν ἐσφαλμένα τὰ δʼ ὑπὸ δόξης κενῆς προσπίπτειν πρὸς τὰ κοινὰ καὶ συνεφέλκεσθαι τὸν ὄχλον , ὥσπερ θάλατταν ὑπὸ πνευμάτων ἐκταραττόμενον , ἀλλὰ πράως τε χρῆσθαι καὶ μετρίως τοῖς ἐντυγχάνουσιν . ὅθεν αἱ πόλεις , ὅταν πταίσωσιν ἢ φοβηθῶσι , πρεσβυτέρων ποθοῦσιν ἀρχὴν ἀνθρώπων · καὶ πολλάκις ἐξ ἀγροῦ κατάγουσαι γέροντα μὴ δεόμενον μηδὲ βουλόμενον ἠνάγκασαν ὥσπερ οἰάκων ἐφαψάμενον εἰς ἀσφαλὲς καταστῆσαι τὰ πράγματα , παρωσάμεναί τε στρατηγοὺς καὶ δημαγωγοὺς βοᾶν μέγα καὶ λέγειν ἀπνευστὶ καὶ νὴ Δία τοῖς πολεμίοις διαβάντας εὖ μάχεσθαι δυναμένους οἷον οἱ ῥήτορες Ἀθήνησι Τιμοθέῳ καὶ Ἰφικράτει Χάρητα τὸν Θεοχάρους ἐπαποδύοντες ἀκμάζοντα τῷ σώματι καὶ ῥωμαλέον ἠξίουν τοιοῦτον εἶναι τὸν τῶν Ἀθηναίων στρατηγόν , ὁ δὲ Τιμόθεος οὐ μὰ τοὺς θεούς εἶπεν ἀλλὰ τοιοῦτον μὲν εἶναι τὸν μέλλοντα τῷ στρατηγῷ τὰ στρώματα κομίζειν , τὸν δὲ στρατηγὸν ἅμα πρόσω καὶ ὀπίσω τῶν πραγμάτων ὁρῶντα καὶ μηδενὶ πάθει τοὺς περὶ τῶν συμφερόντων λογισμοὺς ἐπιταραττόμενον . ὁ γὰρ Σοφοκλῆς ἄσμενος ἔφη τὰ ἀφροδίσια γεγηρακὼς ἀποπεφευγέναι καθάπερ ἄγριον καὶ λυσσῶντα δεσπότην ἐν δὲ ταῖς πολιτείαις οὐχ ἕνα δεῖ δεσπότην , ἔρωτα παίδων ἢ γυναικῶν , ἀποφεύγειν , ἀλλὰ πολλοὺς μανικωτέρους τούτου , φιλονεικίαν , φιλοδοξίαν , τὴν τοῦ πρῶτον εἶναι καὶ μέγιστον ἐπιθυμίαν , γονιμώτατον φθόνου νόσημα καὶ ζηλοτυπίας καὶ διχοστασίας ὧν τὰ μὲν ἀνίησι καὶ παραμβλύνει τὰ δʼ ὅλως ἀποσβέννυσι καὶ καταψύχει τὸ γῆρας , οὐ τοσοῦτον τῆς πρακτικῆς ὁρμῆς παραιρούμενον , ὅσον τῶν ἀκρατῶν καὶ διαπύρων ἀπερύκει παθῶν , ὥστε νήφοντα καὶ καθεστηκότα τὸν λογισμὸν ἐπάγειν ταῖς φροντίσιν .
Lemmas: μαρτυρέω δέ καί ὁ λέγω ὑπό Ἐπαμεινώνδας ὁ μέγας πρός ὁ Θηβαῖος , ὅτε χειμών ; εἰμί ὁ Ἀρκάς παρακαλέω αὐτός ἐν ὁ οἰκία διαιτάω παρέρχομαι εἰς ὁ πόλις · οὐ γάρ ἐάω , ἀλλά νῦν μέν φημί θαυμάζω σύ καί θεάομαι πρός ὁ ὅπλον γυμνάζω καί παλαίω ἐάν δέ πρός ὁ πῦρ κάθημαι ὁράω ὁ κύαμος κάπτω , οὐδείς ἑαυτοῦ ἡγέομαι διαφέρω οὕτως δή σεμνός εἰμί θέαμα πρεσβύτης λέγω τις καί πράσσω καί τιμάω , ὁ δέ ἐν κλίνη διημερεύω ἤ κάθημαι ἐν γωνία στοά φλυαρέω καί ἀπομύσσω εὐκαταφρόνητος . οὗτος δέ ἀμέλει καί Ὅμηρος διδάσκω ὁ ὀρθός ἀκούω · ὁ μέν γάρ Νέστωρ στρατεύω ἐν Τροία σεμνός εἰμί καί πολυτίμητος , ὁ δέ Πηλεύς καί ὁ Λαέρτης οἰκουρέω ἀπορρίπτω καί καταφρονέω . οὐδέ γάρ ὁ ὁ φρονέω ἕξις ὅμοιος παραμένω ὁ μεθίημι ἑαυτοῦ , ἀλλά ὑπό ἀργία ἐξανίημι καί ἀναλύω κατά μικρός ἀεί τις ποθέω φροντίς μελέτη , ὁ λογιστικός καί πρακτικός ἐγείρω καί διακαθαίρω · λάμπω γάρ ἐν χρεία , ὥσπερ εὐπρεπής χαλκός . οὐ γάρ τόσος σῶμα ἀσθένεια κακός πρόσειμι ὁ πολιτεία ὁ παρά ἡλικία ἐπί ὁ βῆμα καί ὁ στρατήγιον βαδίζω , ὅσος ἔχω ἀγαθός ὁ εὐλάβεια καί ὁ φρόνησις , καί ὁ μή φαίνω ἀλλά ὁ μέν σφάλλω ὁ δέ ὑπό δόξα κενός προσπίπτω πρός ὁ κοινός καί συνεφέλκω ὁ ὄχλος , ὥσπερ θάλασσα ὑπό πνεῦμα ἐκταράσσω , ἀλλά πρᾶος τε χράω καί μέτριος ὁ ἐντυγχάνω . ὅθεν ὁ πόλις , ὅταν πταίω ἤ φοβέω , πρέσβυς ποθέω ἀρχή ἄνθρωπος · καί πολλάκις ἐκ ἀγρός κατάγω γέρων μή δέω μηδέ βούλομαι ἀναγκάζω ὥσπερ οἴαξ ἐφάπτω εἰς ἀσφαλής καθίστημι ὁ πρᾶγμα , παρωθέω τε στρατηγός καί δημαγωγός βοάω μέγας καί λέγω ἀπνευστί καί νή Ζεύς ὁ πολέμιος διαβαίνω εὖ μάχομαι δύναμαι οἷος ὁ ῥήτωρ Ἀθήνησι Τιμόθεος καί Ἰφικράτης Χάρης ὁ Θεοχάρης ἐπαποδύομαι ἀκμάζω ὁ σῶμα καί ῥωμαλέος ἀξιόω τοιοῦτος εἰμί ὁ ὁ Ἀθηναῖος στρατηγός , ὁ δέ Τιμόθεος οὐ μά ὁ θεός λέγω ἀλλά τοιοῦτος μέν εἰμί ὁ μέλλω ὁ στρατηγός ὁ στρῶμα κομίζω , ὁ δέ στρατηγός ἅμα πρόσω καί ὀπίσω ὁ πρᾶγμα ὁράω καί μηδείς πάθος ὁ περί ὁ συμφέρω λογισμός ἐπιταράσσω . ὁ γάρ Σοφοκλῆς ἄσμενος φημί ὁ ἀφροδίσιος γηράσκω ἀποφεύγω καθά ἄγριος καί λυσσόω δεσπότης ἐν δέ ὁ πολιτεία οὐ εἷς δέω δεσπότης , ἔρως παῖς ἤ γυνή , ἀποφεύγω , ἀλλά πολύς μανικός οὗτος , φιλονικία , φιλοδοξία , ὁ ὁ πρῶτος εἰμί καί μέγας ἐπιθυμία , γόνιμος φθόνος νόσημα καί ζηλοτυπία καί διχοστασία ὅς ὁ μέν ἀνίημι καί παραμβλύνω ὁ δέ ὅλος ἀποσβέννυμι καί καταψύχω ὁ γῆρας , οὐ τοσοῦτος ὁ πρακτικός ὁρμή παραλέγω , ὅσος ὁ ἀκρατής καί διάπυρος ἀπερύκω πάθος , ὥστε νήφω καί καθίστημι ὁ λογισμός ἐπάγω ὁ φροντίς .