plutarchus.quomodo-quis-suos-in-virtute-sentiat-profectus-75a-86a 12
ὅρα δὴ καὶ τὸ τοῦ Ζήνωνος ὁποῖόν ἐστιν . ἠξίου γὰρ ἀπὸ τῶν ὀνείρων ἕκαστον αὑτοῦ συναισθάνεσθαι προκόπτοντος , εἰ μήθʼ ἡδόμενον αἰσχρῷ τινι ἑαυτὸν μήτε τι προσιέμενον ἢ πράττοντα τῶν δεινῶν καὶ ἀτόπων ὁρᾷ κατὰ τοὺς ὕπνους , ἀλλʼ οἷον ἐν βυθῷ γαλήνης ἀκλύστου καταφανεῖ διαλάμπει τῆς ψυχῆς τὸ φανταστικὸν καὶ παθητικὸν διακεχυμένον ὑπὸ τοῦ λόγου . τοῦτο δὲ καὶ Πλάτων , ὡς ἔοικε , συνιδὼν πρότερος ἐξεμόρφωσε καὶ διετύπωσε τῆς φύσει τυραννικῆς ψυχῆς τὸ φανταστικὸν καὶ ἄλογον οἷα κατὰ τοὺς ὕπνους δρᾷ . μητρί τε γὰρ ἐπιχειρεῖ μίγνυσθαι καὶ πρὸς βρώσεις ὁρμᾷ παντοδαπάς , παρανομοῦν καὶ χρώμενον ἑαυτοῦ ταῖς ἐπιθυμίαις οἷον λελυμέναις , ἃς μεθʼ ἡμέραν ὁ νόμος αἰσχύνῃ καὶ φόβῳ καθείργνυσιν . ὥσπερ οὖν τὰ πεπαιδευμένα καλῶς τῶν ὑποζυγίων , οὐδʼ ἂν ἀφῇ τὰς ἡνίας ὁ ἄρχων , ἐπιχειρεῖ παρατρέπεσθαι καὶ ἀπολείπειν τὴν ὁδόν , ἀλλʼ ὥσπερ εἴθισται πρόεισιν ἐν τάξει , διαφυλάττοντα τὴν πορείαν ἄπταιστον , οὕτως οἷς ἂν εὐπειθὲς τὸ ἄλογον ἤδη καὶ πρᾶον γεγονὸς ὑπὸ τοῦ λόγου καὶ κεκολασμένον , οὔτε καθʼ ὕπνους οὔθʼ ὑπὸ νόσων ἔτι ῥᾳδίως ἐξυβρίζειν ἢ παρανομεῖν ἐθέλει ταῖς ἐπιθυμίαις , ἀλλὰ τηρεῖ καὶ διαμνημονεύει τὸν ἐθισμόν , ἰσχὺν ἐμποιοῦντα τῇ προσοχῇ καὶ τόνον . εἰ γὰρ καὶ τὸ σῶμα τῇ ἀσκήσει τῆς ἀπαθείας ὑπήκοον ἑαυτὸ καὶ τὰ μέρη παρέχειν πέφυκεν , ὡς ὀφθαλμούς τε πρὸς οἶκτον ἴσχεσθαι δακρύων καὶ καρδίαν πηδήματος ἐν φόβοις , αἰδοῖά τε σωφρόνως ἔχειν ἀτρέμα καὶ μηδὲν ἐνοχλεῖν παρὰ καλοῖς ἢ καλαῖς , πῶς οὐ μᾶλλον εἰκός ἐστι τῆς ψυχῆς τοῦ παθητικοῦ τὴν ἄσκησιν ἐπιλαβομένην οἷον ἐκλεαίνειν καὶ συσχηματίζειν τὰ φαντάσματα καὶ τὰ κινήματα μέχρι τῶν ὕπνων πιέζουσαν ; οἷα λέγεται καὶ περὶ τοῦ φιλοσόφου Στίλπωνος , ὃς ἰδεῖν ἔδοξε κατὰ τοὺς ὕπνους ὀργιζόμενον αὐτῷ τὸν Ποσειδῶνα μὴ θύσαντι βοῦν , ὥσπερ ἔθος ἦν Μεγαρεῦσιν · αὑτὸν δὲ μηδὲν ἐκπλαγέντα τί λέγεις φάναι ὦ Πόσειδον ; ὥσπερ παῖς ἥκεις μεμψιμοιρῶν ὅτι μὴ δανεισάμενος ἐνέπλησα κνίσης τὴν πόλιν , ἀλλʼ ἀφʼ ὧν εἶχον ἔθυσά σοι μετρίως οἴκοθεν ; καὶ μέντοι δοκεῖν αὐτῷ τὸν Ποσειδῶνα μειδιάσαντα τὴν δεξιὰν προτεῖναι καὶ εἰπεῖν ὡς ἀφύων φορὰν Μεγαρεῦσι ποιήσει διʼ ἐκεῖνον . οἷς οὖν οὕτως εὐόνειρα καὶ φανὰ καὶ ἄλυπα , φοβερὸν δὲ μηδὲν ἢ τραχὺ μηδὲ κακόηθες ἢ σκολιὸν ἐκ τῶν ὕπνων ἐπαναφέρεται , ταῦτα τῆς προκοπῆς ἀπαυγασμούς τινας εἶναι λέγουσιν , οἴστρους δὲ καὶ πτοίας καὶ φυγὰς ἀγεννεῖς καὶ παιδικὰς περιχαρείας καὶ ὀλοφύρσεις ἐνυπνίων οἰκτρῶν καὶ ἀλλοκότων ῥαχίαις τέ τισι καὶ σάλοις ἐοικέναι , ψυχῆς οὔπω τὸ κοσμοῦν ἐχούσης οἰκεῖον , ἀλλὰ πλαττομένης ἔτι · δόξαις καὶ νόμοις , ὧν ἀπωτάτω γιγνομένη κατὰ τοὺς ὕπνους αὖθις ἀναλύεται καὶ ἀνελίττεται τοῖς πάθεσι . ταῦτα μὲν οὖν συνεπισκόπει καὶ αὐτός , εἴτε προκοπῆς ἐστιν εἴτε τινὸς ἕξεως ἤδη βεβαιότητα καὶ κράτος ἐχούσης ἐπὶ τοῖς λόγοις ἀσάλευτον .
Lemmas: ὁράω δή καί ὁ ὁ Ζήνων ὁποῖος εἰμί . ἀξιόω γάρ ἀπό ὁ ὄνειρος ἕκαστος ἑαυτοῦ συναισθάνομαι προκόπτω , εἰ μήτε ἥδομαι αἰσχρός τις ἑαυτοῦ μήτε τις προσίημι ἤ πράσσω ὁ δεινός καί ἄτοπος ὁράω κατά ὁ ὕπνος , ἀλλά οἷος ἐν βυθός γαλήνη ἄκλυστος καταφανής διαλάμπω ὁ ψυχή ὁ φανταστικός καί παθητικός διαχέω ὑπό ὁ λόγος . οὗτος δέ καί Πλάτων , ὡς ἔοικα , συνοράω πρότερος ἐκμορφόω καί διατυπόω ὁ φύσις τυραννικός ψυχή ὁ φανταστικός καί ἄλογος οἷος κατά ὁ ὕπνος δράω . μήτηρ τε γάρ ἐπιχειρέω μείγνυμι καί πρός βρῶσις ὁρμάω παντοδαπός , παρανομέω καί χράω ἑαυτοῦ ὁ ἐπιθυμία οἷος λύω , ὅς μετά ἡμέρα ὁ νόμος αἰσχύνη καί φόβος καθείργνυμι . ὥσπερ οὖν ὁ παιδεύω καλός ὁ ὑποζύγιον , οὐδέ ἐάν ἀφίημι ὁ ἡνία ὁ ἄρχω , ἐπιχειρέω παρατρέπω καί ἀπολείπω ὁ ὁδός , ἀλλά ὥσπερ ἐθίζω πρόειμι ἐν τάξις , διαφυλάσσω ὁ πορεία ἄπταιστος , οὕτως ὅς ἄν εὐπειθής ὁ ἄλογος ἤδη καί πρᾶος γίγνομαι ὑπό ὁ λόγος καί κολάζω , οὔτε κατά ὕπνος οὔτε ὑπό νόσος ἔτι ῥᾴδιος ἐξυβρίζω ἤ παρανομέω ἐθέλω ὁ ἐπιθυμία , ἀλλά τηρέω καί διαμνημονεύω ὁ ἐθισμός , ἰσχύς ἐμποιέω ὁ προσοχή καί τόνος . εἰ γάρ καί ὁ σῶμα ὁ ἄσκησις ὁ ἀπάθεια ὑπήκοος ἑαυτοῦ καί ὁ μέρος παρέχω φύω , ὡς ὀφθαλμός τε πρός οἶκτος ἴσχω δάκρυον καί καρδία πήδημα ἐν φόβος , αἰδοῖον τε σώφρων ἔχω ἀτρέμας καί μηδείς ἐνοχλέω παρά καλός ἤ καλός , πῶς οὐ μάλα ἔοικα εἰμί ὁ ψυχή ὁ παθητικός ὁ ἄσκησις ἐπιλαμβάνω οἷος ἐκλεαίνω καί συσχηματίζω ὁ φάντασμα καί ὁ κίνημα μέχρι ὁ ὕπνος πιέζω ; οἷος λέγω καί περί ὁ φιλόσοφος Στίλπων , ὅς ὁράω δοκέω κατά ὁ ὕπνος ὀργίζω αὐτός ὁ Ποσειδῶν μή θύω βοῦς , ὥσπερ ἔθος εἰμί Μεγαρεύς · ἑαυτοῦ δέ μηδείς ἐκπλήσσω τίς λέγω φημί ὦ Ποσειδῶν ; ὥσπερ παῖς ἥκω μεμψιμοιρέω ὅτι μή δανείζω ἐμπίμπλημι κνῖσα ὁ πόλις , ἀλλά ἀπό ὅς ἔχω θύω σύ μέτριος οἴκοθεν ; καί μέντοι δοκέω αὐτός ὁ Ποσειδῶν μειδιάω ὁ δεξιός προτείνω καί λέγω ὡς ἀφύη φορά Μεγαρεύς ποιέω διά ἐκεῖνος . ὅς οὖν οὕτως εὐόνειρος καί φανός καί ἄλυπος , φοβερός δέ μηδείς ἤ τραχύς μηδέ κακοήθης ἤ σκολιός ἐκ ὁ ὕπνος ἐπαναφέρω , οὗτος ὁ προκοπή ἀπαυγασμός τις εἰμί λέγω , οἶστρος δέ καί πτόα καί φυγάς ἀγεννής καί παιδικός περιχάρεια καί ὀλόφυρσις ἐνύπνιον οἰκτρός καί ἀλλόκοτος ῥαχία τε τις καί σάλος ἔοικα , ψυχή οὔπω ὁ κοσμέω ἔχω οἰκεῖος , ἀλλά πλήσσω ἔτι · δόξα καί νόμος , ὅς ἀπωτάτω γίγνομαι κατά ὁ ὕπνος αὖθις ἀναλύω καί ἀνελίσσω ὁ πάθος . οὗτος μέν οὖν συνεπισκοπέω καί αὐτός , εἴτε προκοπή εἰμί εἴτε τις ἕξις ἤδη βεβαιότης καί κράτος ἔχω ἐπί ὁ λόγος ἀσάλευτος .