plutarchus.quomodo-quis-suos-in-virtute-sentiat-profectus-75a-86a 11
τῶν τοίνυν δεομένων ἰατρείας οἱ μὲν ὀδόντα πονοῦντες ἢ δάκτυλον αὐτόθεν βαδίζουσι παρὰ τοὺς θεραπεύοντας , οἱ δὲ πυρέττοντες οἴκαδε καλοῦσι καὶ δέονται βοηθεῖν , οἱ δʼ εἰς μελαγχολίαν ἢ φρενῖτιν ἢ παρακοπὴν ἥκοντες οὐδὲ φοιτῶντας ἐνιαχοῦ πρὸς αὐτοὺς ἀνέχονται , ἀλλʼ ἐξελαύνουσιν ἢ φεύγουσιν , μηδʼ ὅτι νοσοῦσιν ὑπὸ τοῦ σφόδρα νοσεῖν αἰσθανόμενοι . οὕτω δὴ καὶ τῶν ἁμαρτανόντων ἀνήκεστοι μὲν εἰσιν οἱ πρὸς τοὺς ἐλέγχοντας καὶ νουθετοῦντας ἐχθρῶς καὶ ἀγρίως διατιθέμενοι καὶ χαλεπαίνοντες οἱ δʼ ὑπομένοντες καὶ προσιέμενοι πραότερον ἔχουσι . τὸ δʼ ἑαυτὸν ἁμαρτάνοντα παρέχειν τοῖς ἐλέγχουσι καὶ τὸ πάθος λέγειν καὶ τὴν μοχθηρίαν διακαλύπτειν καὶ μὴ χαίρειν λανθάνοντα μηδʼ ἀγαπᾶν ἀγνοούμενον ἀλλʼ ὁμολογεῖν καὶ δεῖσθαι τοῦ ἁπτομένου καὶ νουθετοῦντος οὐ φαῦλον ἂν εἴη προκοπῆς σημεῖον . ὥς που Διογένης ἔλεγε τῷ σωτηρίας δεομένῳ ζητεῖν προσήκειν ἢ φίλον σπουδαῖον ἢ διάπυρον ἐχθρόν , ὅπως ἐλεγχόμενος ἢ θεραπευόμενος ἐκφεύγοι τὴν κακίαν . ἄχρι δʼ οὗ τις ἐπιδεικνύμενος ῥύπον ἢ κηλῖδα χιτῶνος ἢ διερρωγὸς ὑπόδημα καλλωπίζεται πρὸς τοὺς ἐκτὸς ἀτυφίᾳ κενῇ καὶ νὴ Δία σκώπτων αὐτὸς ἑαυτὸν ὡς μικρὸν ἢ ὡς κυρτὸν οἴεται νεανιεύεσθαι , τὰ δʼ ἐντὸς αἴσχη τῆς ψυχῆς καὶ τὰ περὶ τὸν βίον ἐλλείμματα καὶ μικρολογίας καὶ φιληδονίας καὶ κακοηθείας καὶ φθόνους ὥσπερ ἕλκη περιστέλλων καὶ ἀποκρύπτων οὐδένα θιγεῖν οὐδὲ προσιδεῖν ἐᾷ δεδιὼς τὸν ἔλεγχον , ὀλίγον αὐτῷ προκοπῆς μέτεστι , μᾶλλον δʼ οὐδέν . ἀλλʼ ὁ τούτοις ὁμόσε χωρῶν καὶ μάλιστα μὲν αὐτὸς ἑαυτὸν ἀλγύνειν ἁμαρτάνοντα καὶ κακίζειν , δεύτερον δὲ παρέχειν ἑτέρου νουθετοῦντος ἐγκαρτεροῦντα καὶ καθαιρόμενον ὑπὸ τῶν ἐλέγχων καὶ δυνάμενος καὶ βουλόμενος , οὗτος ἀποτριβομένῳ καὶ βδελυττομένῳ τὴν μοχθηρίαν ἀληθῶς ἔοικε . δεῖ μὲν γὰρ ἀμέλει καὶ τὸ δοκεῖν εἶναι πονηρὸν αἰδεῖσθαι καὶ φεύγειν · ὁ δὲ τὴν οὐσίαν μᾶλλον τῆς μοχθηρίας ἢ τὴν ἀδοξίαν δυσχεραίνων οὐ φεύγει τὸ κακῶς ἀκοῦσαι καὶ εἰπεῖν ἐπὶ τῷ βελτίων γενέσθαι . χαρίεν γὰρ τὸ τοῦ Διογένους πρός τινα νεανίσκον ὀφθέντα μὲν ἐν καπηλείῳ , καταφυγόντα δʼ εἰς τὸ καπηλεῖον , ὅσῳ γὰρ εἶπεν ἐνδοτέρω φεύγεις , μᾶλλον ἐν τῷ καπηλείῳ γίγνῃ . καὶ τῶν φαύλων ἕκαστος ὅσῳ μᾶλλον ἀρνεῖται , τοσούτῳ μᾶλλον ἐνδύεται καὶ καθείργνυσιν εἰς τὴν κακίαν ἑαυτόν . ἀμέλει τῶν πενομένων οἱ προσποιούμενοι πλουτεῖν ἔτι μᾶλλον πένονται διὰ τὴν ἀλαζονείαν · ὁ δὲ προκόπτων ἀληθῶς τὸν Ἱπποκράτη ποιεῖται παράδειγμα , τὸ περὶ τὰς ῥαφὰς τῆς κεφαλῆς ἀγνοηθὲν αὐτῷ καὶ ἐξαγορεύσαντα καὶ γράψαντα , λογιζόμενος ὅτι δεινόν ἐστιν ἐκεῖνον μέν , ὅπως ἂν ἕτεροι μὴ τὸ αὐτὸ πάθωσιν , ἑαυτοῦ τὴν ἁμαρτίαν κατειπεῖν , αὐτὸν δέ τινα μέλλοντα σῴζεσθαι μὴ τολμᾶν ἐλέγχεσθαι μηδʼ ὁμολογεῖν τὴν ἀβελτερίαν καὶ ἀμαθίαν . καὶ μὴν τά γε Βίαντος καὶ Πύρρωνος οὐ προκοπῆς ἄν τις ἀλλὰ μείζονος ἕξεως σημεῖα θεῖτο καὶ τελειοτέρας . ὁ μὲν γὰρ τοὺς συνήθεις οἴεσθαι προκόπτειν ὅταν τῶν λοιδορούντων οὕτως ἀκούωσιν ὡς λεγόντων ξεῖνʼ , ἐπεὶ οὔτε κακῷ οὔτʼ ἄφρονι φωτὶ ἔοικας , οὖλέ τε καὶ μέγα χαῖρε , θεοὶ δέ τοι ὄλβια δοῖεν Πύρρωνα δέ φασι πλέοντα καὶ κινδυνεύοντα χειμῶνος δελφάκιόν τι δεῖξαι χρώμενον ἀσμένως κριθαῖς παρεγκεχυμέναις , καὶ πρὸς τοὺς ἑταίρους εἰπεῖν ὅτι τοιαύτην ἀπάθειαν παρασκευαστέον ἐκ λόγου καὶ φιλοσοφίας τὸν ὑπὸ τῶν προστυγχανόντων ταράττεσθαι μὴ βουλόμενον .
Lemmas: ὁ τοίνυν δέω ἰατρεία ὁ μέν ὀδούς πονέω ἤ δάκτυλος αὐτόθεν βαδίζω παρά ὁ θεραπεύω , ὁ δέ πυρέσσω οἴκαδε καλέω καί δέω βοηθέω , ὁ δέ εἰς μελαγχολία ἤ φρενῖτις ἤ παρακοπή ἥκω οὐδέ φοιτάω ἐνιαχοῦ πρός αὐτός ἀνέχω , ἀλλά ἐξελαύνω ἤ φεύγω , μηδέ ὅτι νοσέω ὑπό ὁ σφόδρα νοσέω αἰσθάνομαι . οὕτως δή καί ὁ ἁμαρτάνω ἀνήκεστος μέν εἰμί ὁ πρός ὁ ἐλέγχω καί νουθετέω ἐχθρός καί ἄγριος διατίθημι καί χαλεπαίνω ὁ δέ ὑπομένω καί προσίημι πρᾶος ἔχω . ὁ δέ ἑαυτοῦ ἁμαρτάνω παρέχω ὁ ἐλέγχω καί ὁ πάθος λέγω καί ὁ μοχθηρία διακαλύπτω καί μή χαίρω λανθάνω μηδέ ἀγαπάω ἀγνοέω ἀλλά ὁμολογέω καί δέω ὁ ἅπτω καί νουθετέω οὐ φαῦλος ἄν εἰμί προκοπή σημεῖον . ὡς που Διογένης λέγω ὁ σωτηρία δέω ζητέω προσήκω ἤ φίλος σπουδαῖος ἤ διάπυρος ἐχθρός , ὅπως ἐλέγχω ἤ θεραπεύω ἐκφεύγω ὁ κακία . ἄχρι δέ ὅς τις ἐπιδείκνυμι ῥύπος ἤ κηλίς χιτών ἤ διαρρήγνυμι ὑπόδημα καλλωπίζω πρός ὁ ἐκτός ἀτυφία κενός καί νή Ζεύς σκώπτω αὐτός ἑαυτοῦ ὡς μικρός ἤ ὡς κυρτός οἴομαι νεανιεύομαι , ὁ δέ ἐντός αἶσχος ὁ ψυχή καί ὁ περί ὁ βίος ἔλλειμμα καί μικρολογία καί φιληδονία καί κακοήθεια καί φθόνος ὥσπερ ἕλκος περιστέλλω καί ἀποκρύπτω οὐδείς θιγγάνω οὐδέ προσοράω ἐάω δείδω ὁ ἔλεγχος , ὀλίγος αὐτός προκοπή μέτειμι , μάλα δέ οὐδείς . ἀλλά ὁ οὗτος ὁμόσε χωρέω καί μάλα μέν αὐτός ἑαυτοῦ ἀλγύνω ἁμαρτάνω καί κακίζω , δεύτερος δέ παρέχω ἕτερος νουθετέω ἐγκαρτερέω καί καθαίρω ὑπό ὁ ἔλεγχος καί δύναμαι καί βούλομαι , οὗτος ἀποτρίβω καί βδελύσσομαι ὁ μοχθηρία ἀληθής ἔοικα . δέω μέν γάρ ἀμέλει καί ὁ δοκέω εἰμί πονηρός αἰδέομαι καί φεύγω · ὁ δέ ὁ οὐσία μάλα ὁ μοχθηρία ἤ ὁ ἀδοξία δυσχεραίνω οὐ φεύγω ὁ κακός ἀκούω καί λέγω ἐπί ὁ ἀγαθός γίγνομαι . χαρίεις γάρ ὁ ὁ Διογένης πρός τις νεανίσκος ὁράω μέν ἐν καπηλεῖον , καταφεύγω δέ εἰς ὁ καπηλεῖον , ὅσος γάρ λέγω ἔνδον φεύγω , μάλα ἐν ὁ καπηλεῖον γίγνομαι . καί ὁ φαῦλος ἕκαστος ὅσος μάλα ἀρνέομαι , τοσοῦτος μάλα ἐνδύω καί καθείργνυμι εἰς ὁ κακία ἑαυτοῦ . ἀμέλει ὁ πένομαι ὁ προσποιέω πλουτέω ἔτι μάλα πένομαι διά ὁ ἀλαζονεία · ὁ δέ προκόπτω ἀληθής ὁ Ἱπποκράτης ποιέω παράδειγμα , ὁ περί ὁ ῥαφή ὁ κεφαλή ἀγνοέω αὐτός καί ἐξαγορεύω καί γράφω , λογίζομαι ὅτι δεινός εἰμί ἐκεῖνος μέν , ὅπως ἄν ἕτερος μή ὁ αὐτός πάσχω , ἑαυτοῦ ὁ ἁμαρτία καταλέγω , αὐτός δέ τις μέλλω σῴζω μή τολμάω ἐλέγχω μηδέ ὁμολογέω ὁ ἀβελτερία καί ἀμαθία . καί μήν ὁ γε Βίας καί Πύρρων οὐ προκοπή ἄν τις ἀλλά μέγας ἕξις σημεῖον θέω καί τέλειος . ὁ μέν γάρ ὁ συνήθης οἴομαι προκόπτω ὅταν ὁ λοιδορέω οὕτως ἀκούω ὡς λέγω ξένος , ἐπεί οὔτε κακός οὔτε ἄφρων φώς ἔοικα , οὔλω τε καί μέγας χαίρω , θεός δέ σύ ὄλβιος δίδωμι Πύρρων δέ φημί πλέω καί κινδυνεύω χειμών δελφάκιον τις δείκνυμι χράω ἄσμενος κριθή παρεγχύνω , καί πρός ὁ ἑταῖρος λέγω ὅτι τοιοῦτος ἀπάθεια παρασκευάζω ἐκ λόγος καί φιλοσοφία ὁ ὑπό ὁ προστυγχάνω ταράσσω μή βούλομαι .