plutarchus.quomodo-quis-suos-in-virtute-sentiat-profectus-75a-86a 3
ἡμεῖς δὲ παντὶ γένει κακοῦ , μάλιστα δὲ τῷ περὶ ψυχὴν ἀτάκτῳ καὶ ἀορίστῳ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον προσγιγνόμενον ὁρῶντες καὶ διαφέρουσιν αἱ προκοπαί , καθάπερ σκιᾶς ἀνέσει τῆς μοχθηρίας τοῦ λόγου διαφωτίζοντος ἀτρέμα τὴν ψυχὴν καὶ διακαθαίροντος οὐκ ἄλογον οἰόμεθα τὴν συναίσθησιν εἶναι τῆς μεταβολῆς ὥσπερ ἐκ βυθοῦ τινὸς ἀναφερομένοις , ἀλλʼ ἔχουσαν ἐπιλογισμούς . ὧν σκόπει τὸν πρῶτον εὐθύς . εἰ καθάπερ οἱ πρὸς ἀχανὲς θέοντες ἱστίοις πέλαγος ἅμα τῷ χρόνῳ πρὸς τὴν τοῦ πνεύματος ῥώμην ἀναμετροῦνται τὸν δρόμον , ὅσον εἰκὸς ἐν τοσούτῳ γεγονέναι ὑπὸ τοσαύτης κομιζομένοις δυνάμεως , οὕτως ἄν τις ἐν φιλοσοφίᾳ τὸ ἐνδελεχὲς καὶ τὸ συνεχὲς τῆς πορείας καὶ μὴ πολλὰς διὰ μέσου ποιούμενον ἐπιστάσεις , εἶτʼ αὖθις ὁρμὰς καὶ ἐπιπηδήσεις , ἀλλὰ λείως καὶ ὁμαλῶς τοῦ πρόσθεν ἐπιλαμβανόμενον ἀεὶ καὶ διϊὸν ἀπταίστως διὰ τοῦ λόγου τεκμήριον ἑαυτῷ ποιήσαιτο προκοπῆς . τὸ γάρ εἰ καὶ σμικρὸν ἐπὶ σμικρῷ καταθεῖο καὶ θαμὰ τοῦτʼ ἔρδοις οὐ πρὸς ἀργυρίου μόνον αὔξησιν εἴρηται καλῶς , ἀλλʼ εἰς ἅπαντα ποιεῖ , μάλιστα δʼ εἰς ἀρετῆς ἐπίδοσιν , πολὺ καὶ τελεσιουργὸν ἔθος τοῦ λόγου προσλαμβάνοντος · αἱ δʼ ἀνωμαλίαι καὶ ἀμβλύτητες τῶν φιλοσοφούντων οὐ μόνας ποιοῦσιν ἐποχὰς ὥσπερ ἐν ὁδῷ τῆς προκοπῆς , ἀλλὰ καὶ ἀναλύσεις , ἀεὶ τῷ παρείκοντι κατὰ σχολὴν τῆς κακίας ἐπιτιθεμένης καὶ πρὸς τοὐναντίον ἀνθυποφερούσης . Τοὺς μὲν γὰρ πλάνητας οἱ μαθηματικοὶ στηρίζειν λέγουσι παυσαμένης τῆς εἰς τοὔμπροσθεν αὐτῶν πορείας , ἐν δὲ τῷ φιλοσοφεῖν οὐκ ἔστι ληγούσης διάλειμμα προκοπῆς οὐδὲ στηριγμός , ἀλλʼ ἀεί τινας ἔχουσα κινήσεις ἡ φύσις ὥσπερ ἐπὶ ζυγοῦ ῥέπειν ἐθέλει καὶ κατατείνεσθαι ταῖς βελτίοσιν , ἢ ταῖς ἐναντίαις πρὸς τὸ χεῖρον οἴχεται φερομένη . ἂν οὖν κατὰ τὸν δοθέντα χρησμὸν ὑπὸ τοῦ θεοῦ Κιρραίοις πάντʼ ἤματα καὶ πάσας νύκτας πολεμεῖν οὕτω συνίδῃς σεαυτὸν ἡμέρας τε καὶ νύκτωρ ἀεὶ τῇ κακίᾳ διαμεμαχημένον , ἢ μὴ πολλάκις γε τὴν φρουρὰν ἀνεικότα μηδὲ συνεχῶς παρʼ αὐτῆς οἱονεὶ κήρυκας ἡδονάς τινας ἢ ῥᾳστώνας ἢ ἀσχολίας ἐπὶ σπονδαῖς προσδεδεγμένον , εἰκότως ἂν εὐθαρσὴς καὶ πρόθυμος βαδίζοις ἐπὶ τὸ λειπόμενον .
Lemmas: ἐγώ δέ πᾶς γένος κακός , μάλα δέ ὁ περί ψυχή ἄτακτος καί ἀόριστος ὁ μάλα καί ἥσσων προσγίγνομαι ὁράω καί διαφέρω ὁ προκοπή , καθά σκιά ἄνεσις ὁ μοχθηρία ὁ λόγος διαφωτίζω ἀτρέμας ὁ ψυχή καί διακαθαίρω οὐ ἄλογος οἴομαι ὁ συναίσθησις εἰμί ὁ μεταβολή ὥσπερ ἐκ βυθός τις ἀναφέρω , ἀλλά ἔχω ἐπιλογισμός . ὅς σκοπέω ὁ πρῶτος εὐθύς . εἰ καθά ὁ πρός ἀχανής θέω ἱστίον πέλαγος ἅμα ὁ χρόνος πρός ὁ ὁ πνεῦμα ῥώμη ἀναμετρέω ὁ δρόμος , ὅσος ἔοικα ἐν τοσοῦτος γίγνομαι ὑπό τοσοῦτος κομίζω δύναμις , οὕτως ἄν τις ἐν φιλοσοφία ὁ ἐνδελεχής καί ὁ συνεχής ὁ πορεία καί μή πολύς διά μέσος ποιέω ἐπίστασις , εἶτα αὖθις ὁρμή καί ἐπιπήδησις , ἀλλά λεῖος καί ὁμαλής ὁ πρόσθεν ἐπιλαμβάνω ἀεί καί δίειμι ἄπταιστος διά ὁ λόγος τεκμήριον ἑαυτοῦ ποιέω προκοπή . ὁ γάρ εἰ καί μικρός ἐπί μικρός κατατίθημι καί θαμά οὗτος ἔρδω οὐ πρός ἀργύριον μόνος αὔξησις λέγω καλός , ἀλλά εἰς ἅπας ποιέω , μάλα δέ εἰς ἀρετή ἐπίδοσις , πολύς καί τελεσιουργός ἔθος ὁ λόγος προσλαμβάνω · ὁ δέ ἀνωμαλία καί ἀμβλύτης ὁ φιλοσοφέω οὐ μονή ποιέω ἐποχή ὥσπερ ἐν ὁδός ὁ προκοπή , ἀλλά καί ἀνάλυσις , ἀεί ὁ παρείκω κατά σχολή ὁ κακία ἐπιτίθημι καί πρός ἐναντίος ἀνθυποφέρω . ὁ μέν γάρ πλάνης ὁ μαθηματικός στηρίζω λέγω παύω ὁ εἰς ἔμπροσθεν αὐτός πορεία , ἐν δέ ὁ φιλοσοφέω οὐ εἰμί λήγω διάλειμμα προκοπή οὐδέ στηριγμός , ἀλλά ἀεί τις ἔχω κίνησις ὁ φύσις ὥσπερ ἐπί ζυγόν ῥέπω ἐθέλω καί κατατείνω ὁ ἀγαθός , ἤ ὁ ἐναντίος πρός ὁ κακός οἴχομαι φέρω . ἐάν οὖν κατά ὁ δίδωμι χρησμός ὑπό ὁ θεός Κιρραῖος πᾶς ἦμαρ καί πᾶς νύξ πολεμέω οὕτως συνοράω σεαυτοῦ ἡμέρα τε καί νύκτωρ ἀεί ὁ κακία διαμάχομαι , ἤ μή πολλάκις γε ὁ φρουρά ἀνίημι μηδέ συνεχής παρά αὐτός οἱονεί κῆρυξ ἡδονή τις ἤ ῥᾳστώνη ἤ ἀσχολία ἐπί σπονδή προσδέχομαι , ἔοικα ἄν εὐθαρσής καί πρόθυμος βαδίζω ἐπί ὁ λείπω .