plutarchus.quomodo-quis-suos-in-virtute-sentiat-profectus-75a-86a 8
ὅρα δὴ μὴ μόνον φιλοσόφων συγγράμματα διεξιὼν καὶ λόγους ἀκούων εἰ μὴ πλέον τοῖς ὀνόμασι μόνοις προσέχεις ἢ τοῖς πράγμασι μηδὲ μᾶλλον ἐπιπηδᾷς τοῖς τὸ δύσκολον ἔχουσι καὶ περιττὸν ἢ τοῖς τὸ χρήσιμον καὶ σάρκινον καὶ ὠφέλιμον , ἀλλὰ καὶ ποιήμασιν ὁμιλῶν καὶ ἱστορίᾳ παραφύλαττε σεαυτὸν εἰ μηδέν σε διαφεύγει τῶν πρὸς ἐπανόρθωσιν ἤθους ἢ πάθους κουφισμὸν ἐμμελῶς λεγομένων . ὥσπερ γὰρ ἄνθεσιν ὁμιλεῖν ὁ Σιμωνίδης φησὶ τὴν μέλιτταν ξανθὸν μέλι μηδομέναν οἱ δʼ ἄλλοι χρόαν αὐτῶν καὶ ὀσμήν , ἕτερον δʼ οὐδὲν ἀγαπῶσιν οὐδὲ λαμβάνουσιν , οὕτως ὁ τῶν ἄλλων ἐν ποιήμασιν ἡδονῆς ἕνεκα καὶ παιδιᾶς ἀναστρεφομένων αὐτὸς εὑρίσκων τι καὶ συνάγων σπουδῆς ἄξιον ἔοικεν ἤδη γνωριστικὸς ὑπὸ συνηθείας καὶ φιλίας τοῦ καλοῦ καὶ οἰκείου γεγονέναι . τοὺς μὲν γὰρ Πλάτωνι καὶ Ξενοφῶντι χρωμένους διὰ τὴν λέξιν , ἕτερον δὲ μηδὲν ἀλλʼ ἢ τὸ καθαρόν τε καὶ Ἀττικὸν ὥσπερ δρόσον καὶ χνοῦν ἀποδρεπομένους τί ἂν ἄλλο φαίης ἢ φαρμάκων τὸ μὲν εὐῶδες καὶ ἀνθηρὸν ἀγαπᾶν , τὸ δʼ ἀνώδυνον καὶ καθαρτικὸν μὴ προσίεσθαι μηδὲ διαγιγνώσκειν ; ἀλλʼ οἵ γε μᾶλλον ἔτι προκόπτοντες οὐκ ἀπὸ λόγων μόνον ἀλλὰ καὶ θεαμάτων καὶ πραγμάτων πάντων ὠφελεῖσθαι δύνανται καὶ συνάγειν τὸ οἰκεῖον καὶ χρήσιμον , οἷα καὶ περὶ Αἰσχύλου λέγουσι καὶ περὶ ἄλλων ὁμοίων , Αἰσχύλος μὲν γὰρ Ἰσθμοῖ θεώμενος ἀγῶνα πυκτῶν , ἐπεὶ πληγέντος τοῦ ἑτέρου τὸ θέατρον ἐξέκραγε , νύξας Ἴωνα τὸν Χῖον ὁρᾷς ἔφη οἷον ἡ ἄσκησίς ἐστιν ; ὁ πεπληγὼς σιωπᾷ , οἱ δὲ θεώμενοι βοῶσιν Βρασίδας δὲ μῦν τινα συλλαβὼν ἐν ἰσχάσι καὶ δηχθεὶς ἀφῆκεν · εἶτα πρὸς ἑαυτὸν ὦ Ἡράκλεις ἔφη , ὡς οὐδέν ἐστι μικρὸν οὐδʼ ἀσθενές , ὃ μὴ ζήσεται τολμῶν ἀμύνεσθαι Διογένης δὲ τὸν πίνοντα ταῖς χερσὶ θεασάμενος τῆς πήρας ἐξέβαλε τὸ ποτήριον . οὕτω τὸ προσέχειν καὶ τετάσθαι τὴν ἄσκησιν αἰσθητικοὺς καὶ δεκτικοὺς ποιεῖ τῶν πρὸς ἀρετὴν φερόντων ἁπανταχόθεν . γίγνεται δὲ τοῦτο μᾶλλον ἂν τοὺς λόγους ταῖς πράξεσι μιγνύωσι , μὴ μόνον , ὡς Θουκυδίδης ἔλεγε , μετὰ κινδύνων ποιούμενοι τὰς μελέτας , ἀλλὰ καὶ πρὸς ἡδονὰς καὶ πρὸς ἔριδας καὶ περὶ κρίσεις καὶ συνηγορίας καὶ ἀρχάς , οἷον ἀπόδειξιν αὑτοῖς τῶν δογμάτων διδόντες , μᾶλλον δὲ τῷ χρῆσθαι ποιοῦντες τὰ δόγματα . ὡς τοὺς γε μανθάνοντας ἔτι καὶ πραγματευομένους καὶ σκοποῦντας ὃ λαβόντες ἐκ φιλοσοφίας εὐθὺς εἰς ἀγορὰν ἢ νέων διατριβὴν ἢ βασιλικὸν συμπόσιον ἐκκυκλήσουσιν , οὐ μᾶλλον οἴεσθαι χρὴ φιλοσοφεῖν ἢ τοὺς τὰ φάρμακα πωλοῦντας ἰατρεύειν μᾶλλον δʼ ὅλως οὐδὲν ὁ τοιοῦτος σοφιστὴς διαφέρει τῆς Ὁμηρικῆς ὄρνιθος , ὅ τι ἂν λάβῃ τοῖς μαθηταῖς ὥσπερ ἀπτῆσι νεοσσοῖς προσφέρων διὰ τοῦ στόματος . κακῶς δὲ τὲ οἱ πέλει αὐτῷ μηδὲν εἰς ὄνησιν οἰκείαν ἀναδιδόντι μηδὲ καταπέττοντι τῶν λαμβανομένων .
Lemmas: ὁράω δή μή μόνος φιλόσοφος σύγγραμμα διεξέρχομαι καί λόγος ἀκούω εἰ μή πολύς ὁ ὄνομα μόνος προσέχω ἤ ὁ πρᾶγμα μηδέ μάλα ἐπιπηδάω ὁ ὁ δύσκολος ἔχω καί περισσός ἤ ὁ ὁ χρήσιμος καί σάρκινος καί ὠφέλιμος , ἀλλά καί ποίημα ὁμιλέω καί ἱστορία παραφυλάττω σεαυτοῦ εἰ μηδείς σύ διαφεύγω ὁ πρός ἐπανόρθωσις ἦθος ἤ πάθος κουφισμός ἐμμελής λέγω . ὥσπερ γάρ ἄνθος ὁμιλέω ὁ Σιμωνίδης φημί ὁ μέλισσα ξανθός μέλι μήδομαι ὁ δέ ἄλλος χροιά αὐτός καί ὀσμή , ἕτερος δέ οὐδείς ἀγαπάω οὐδέ λαμβάνω , οὕτως ὁ ὁ ἄλλος ἐν ποίημα ἡδονή ἕνεκα καί παιδιά ἀναστρέφω αὐτός εὑρίσκω τις καί συνάγω σπουδή ἄξιος ἔοικα ἤδη γνωριστικός ὑπό συνήθεια καί φιλία ὁ καλός καί οἰκεῖος γίγνομαι . ὁ μέν γάρ Πλάτων καί Ξενοφῶν χράω διά ὁ λέξις , ἕτερος δέ μηδείς ἀλλά ἤ ὁ καθαρός τε καί Ἀττικός ὥσπερ δρόσος καί χνόος ἀποδρέπτομαι τίς ἄν ἄλλος φημί ἤ φάρμακον ὁ μέν εὐώδης καί ἀνθηρός ἀγαπάω , ὁ δέ ἀνώδυνος καί καθαρτικός μή προσίημι μηδέ διαγιγνώσκω ; ἀλλά ὁ γε μάλα ἔτι προκόπτω οὐ ἀπό λόγος μόνος ἀλλά καί θέαμα καί πρᾶγμα πᾶς ὠφελέω δύναμαι καί συνάγω ὁ οἰκεῖος καί χρήσιμος , οἷος καί περί Αἰσχύλος λέγω καί περί ἄλλος ὅμοιος , Αἰσχύλος μέν γάρ Ἰσθμοῖ θεάομαι ἀγών πύκτης , ἐπεί πλήσσω ὁ ἕτερος ὁ θέατρον ἐκκράζω , νύσσω Ἴων ὁ Χῖος ὁράω φημί οἷος ὁ ἄσκησις εἰμί ; ὁ πλήσσω σιωπάω , ὁ δέ θεάομαι βοάω Βρασίδας δέ μῦς τις συλλαμβάνω ἐν ἰσχάς καί δάκνω ἀφίημι · εἶτα πρός ἑαυτοῦ ὦ Ἡρακλῆς φημί , ὡς οὐδείς εἰμί μικρός οὐδέ ἀσθενής , ὅς μή ζάω τολμάω ἀμύνω Διογένης δέ ὁ πίνω ὁ χείρ θεάομαι ὁ πήρα ἐκβάλλω ὁ ποτήριον . οὕτως ὁ προσέχω καί τείνω ὁ ἄσκησις αἰσθητικός καί δεκτικός ποιέω ὁ πρός ἀρετή φέρω ἁπανταχόθεν . γίγνομαι δέ οὗτος μάλα ἐάν ὁ λόγος ὁ πρᾶξις μείγνυμι , μή μόνος , ὡς Θουκυδίδης λέγω , μετά κίνδυνος ποιέω ὁ μελέτη , ἀλλά καί πρός ἡδονή καί πρός ἔρις καί περί κρίσις καί συνηγορία καί ἀρχή , οἷος ἀπόδειξις ἑαυτοῦ ὁ δόγμα δίδωμι , μάλα δέ ὁ χράω ποιέω ὁ δόγμα . ὡς ὁ γε μανθάνω ἔτι καί πραγματεύομαι καί σκοπέω ὅς λαμβάνω ἐκ φιλοσοφία εὐθύς εἰς ἀγορά ἤ νέος διατριβή ἤ βασιλικός συμπόσιον ἐκκυκλέω , οὐ μάλα οἴομαι χρή φιλοσοφέω ἤ ὁ ὁ φάρμακον πωλέω ἰατρεύω μάλα δέ ὅλος οὐδείς ὁ τοιοῦτος σοφιστής διαφέρω ὁ Ὁμηρικός ὄρνις , ὅς τις ἄν λαμβάνω ὁ μαθητής ὥσπερ ἀπτήν νεοσσός προσφέρω διά ὁ στόμα . κακός δέ τε ἕ πέλω αὐτός μηδείς εἰς ὄνησις οἰκεῖος ἀναδίδωμι μηδέ καταπέσσω ὁ λαμβάνω .