plutarchus.quomodo-quis-suos-in-virtute-sentiat-profectus-75a-86a 10
οὐ μόνον δὲ δεῖ τοὺς λόγους ἀλλὰ καὶ τὰς πράξεις ἕκαστον ἐπισκοπεῖν εἰ τὸ χρειῶδες τοῦ πανηγυρικοῦ καὶ τοῦ πρὸς ἐπίδειξιν αὐταῖς πλέον ἔνεστι τὸ πρὸς ἀλήθειαν . εἰ γὰρ ἀληθινὸς ἔρως παιδὸς ἢ γυναικὸς οὐ ζητεῖ μάρτυρας , ἀλλὰ καρποῦται τὸ ἡδὺ κἂν κρύφα κατεργάσηται τὸν πόθον , ἔτι μᾶλλον εἰκός ἐστι τὸν φιλόκαλον καὶ φιλόσοφον συνόντα διὰ τῶν πράξεων τῇ ἀρετῇ καὶ χρώμενον αὐτὸν ἐν ἑαυτῷ σιωπῇ μέγα φρονεῖν , ἐπαινετῶν καὶ ἀκροατῶν μηδὲν δεόμενον ὥσπερ οὖν ὁ καλῶν ἐκεῖνος οἴκοι τὴν θεραπαινίδα καὶ βοῶν θέασαι , Διονυσία , πέπαυμαι τετυφωμένος , οὕτως ὁ ποιήσας τι χαρίεν καὶ ἀστεῖον εἶτα τοῦτο διηγούμενος καὶ περιφέρων ἁπανταχόσε δῆλός ἐστιν ἔξω βλέπων ἔτι καὶ πρὸς δόξαν ἑλκόμενος , οὔπω δὲ τῆς ἀρετῆς γεγονὼς θεατής , οὐδʼ ὕπαρ ἀλλʼ ὄναρ αὐτῆς ἐν σκιαῖς καὶ εἰδώλοις ῥεμβόμενος , εἶθʼ ὥσπερ ζωγράφημα προτιθεὶς ἐπὶ θέαν τὸ πεπραγμένον . ἔστιν οὖν τοῦ προκόπτοντος 1 οὐ μόνον δόντα τῷ φίλῳ καὶ γνώριμον εὐεργετήσαντα μὴ φράσαι πρὸς ἑτέρους , ἀλλὰ καὶ ψῆφον ἐν πολλαῖς θέμενον ἀδίκοις δικαίαν καὶ πρὸς ἔντευξιν αἰσχρὰν πλουσίου τινὸς ἢ ἄρχοντος ἀπισχυρισάμενον καὶ δωρεὰς ὑπεριδόντα καὶ νὴ Δία διψήσαντα νύκτωρ καὶ μὴ πιόντα ἢ πρὸς φίλημα καλῆς ἢ καλοῦ διαμαχεσάμενον , ὡς ὁ Ἀγησίλαος , ἐν ἑαυτῷ κατασχεῖν καὶ σιγῆσαι . οὕτω γὰρ αὐτὸς εὐδοκιμῶν παρʼ ἑαυτῷ μὴ καταφρονῶν ἀλλὰ χαίρων κἀγαπῶν ὡς ἱκανὸς ὢν μάρτυς ἅμα καὶ θεατὴς τῶν καλῶν δείκνυσι τὸν λόγον ἐντὸς ἤδη τρεφόμενον καὶ ῥιζούμενον ἐν ἑαυτῷ καὶ κατὰ Δημόκριτον αὐτὸν ἐξ ἑαυτοῦ λαμβάνειν τὰς τέρψιας ἐθιζόμενον οἱ μὲν οὖν γεωργοὶ τῶν σταχύων ἥδιον ὁρῶσι τοὺς κεκλιμένους καὶ νεύοντας ἐπὶ γῆν , τοὺς δʼ ὑπὸ κουφότητος αἰρομένους ἄνω κενοὺς ἡγοῦνται καὶ ἀλαζόνας · οὕτω δὲ καὶ τῶν φιλοσοφεῖν βουλομένων νέων οἱ μάλιστα κενοὶ καὶ βάρος οὐκ ἔχοντες θράσος ἔχουσι καὶ σχῆμα καὶ βάδισμα καὶ πρόσωπον ὑπεροψίας καὶ ὀλιγωρίας μεστὸν ἀφειδούσης ἁπάντων , ἀρχόμενοι δὲ πληροῦσθαι καὶ συλλέγειν καρπὸν ἀπὸ τῶν λόγων τὸ σοβαρὸν καὶ φλοιῶδες ἀποτίθενται . καὶ καθάπερ ἀγγείων κενῶν ὑγρὸν δεχομένων ὁ ἐντὸς ἀὴρ ὑπέξεισιν ἐκθλιβόμενος , οὕτως ἀνθρώποις πληρουμένοις τῶν ἀληθινῶν ἀγαθῶν ἐνδίδωσιν ὁ τῦφος καὶ γίγνεται τὸ οἴημα μαλακώτερον , καὶ παυόμενοι τοῦ διὰ πώγωνα καὶ τρίβωνα φρονεῖν μέγα τὴν ἄσκησιν ἐπὶ τὴν ψυχὴν μεταφέρουσι , καὶ τῷ δηκτικῷ καὶ πικρῷ χρῶνται πρὸς ἑαυτοὺς μάλιστα , τοῖς δʼ ἄλλοις πραότερον ἐντυγχάνουσι . τὸ δὲ φιλοσοφίας ὄνομα καὶ τὴν τοῦ φιλοσοφεῖν δόξαν οὐχ ἁρπάζουσιν ἑαυτοῖς ὡς πρότερον οὐδὲ προσγράφουσιν , ἀλλὰ καὶ προσαγορευθεὶς ὑφʼ ἑτέρου τῇ προσηγορίᾳ ταύτῃ φθάσας ἂν εὐφυὴς νέος εἴποι μετʼ ἐρυθήματος . οὔ τίς τοι θεός εἰμι · τί μʼ ἀθανάτοισιν ἐίσκεις ; νέας μὲν γὰρ γυναικός , ὡς Αἰσχύλος φησίν , οὔ τι λανθάνει φλέγων ὀφθαλμός , ἥτις ἀνδρὸς ᾖ γεγευμένη νέῳ δʼ ἀνδρὶ γευσαμένῳ προκοπῆς ἀληθοῦς ἐν φιλοσοφίᾳ τὰ Σαπφικὰ ταυτὶ παρέπεται κὰμ μὲν γλῶσσα ἔαγε , λέπτον δʼ αὔτικα χρῷ πῦρ ὑποδέδρομεν , ἀθόρυβον δʼ ὄψει καὶ πρᾶον ὄμμα , φθεγγομένου δʼ ἂν ἀκοῦσαι ποθήσειας . ὥσπερ γὰρ οἱ τελούμενοι κατʼ ἀρχὰς μὲν ἐν θορύβῳ καὶ βοῇ συνίασι πρὸς ἀλλήλους ὠθούμενοι , δρωμένων δὲ καὶ δεικνυμένων τῶν ἱερῶν προσέχουσιν ἤδη μετὰ φόβου καὶ σιωπῆς , οὕτω καὶ φιλοσοφίας ἐν ἀρχῇ καὶ περὶ θύρας πολὺν θόρυβον ὄψει καὶ λαλιὰν καὶ θρασύτητα , ὠθουμένων πρὸς τὴν δόξαν ἐνίων ἀγροίκως τε καὶ βιαίως ὁ δʼ ἐντὸς γενόμενος καὶ μέγα φῶς ἰδών , οἷον ἀνακτόρων ἀνοιγομένων , ἕτερον λαβὼν σχῆμα . καὶ σιωπὴν καὶ θάμβος ὥσπερ θεῷ τῷ λόγῳ ταπεινὸς ξυνέπεται καὶ κεκοσμημένος . εἰς δὲ τούτους ἔοικε καὶ τὸ Μενεδήμῳ πεπαιγμένον καλῶς λέγεσθαι · καταπλεῖν γὰρ ἔφη τοὺς πολλοὺς ἐπὶ σχολὴν Ἀθήναζε , σοφοὺς τὸ πρῶτον , εἶτα γίγνεσθαι φιλοσόφους , εἶτα ῥήτορας , τοῦ χρόνου δὲ προϊόντος ἰδιώτας , ὅσῳ μᾶλλον ἅπτονται τοῦ λόγου , μᾶλλον τὸ οἴημα καὶ τὸν τῦφον κατατιθεμένους .
Lemmas: οὐ μόνος δέ δέω ὁ λόγος ἀλλά καί ὁ πρᾶξις ἕκαστος ἐπισκοπέω εἰ ὁ χρειώδης ὁ πανηγυρικός καί ὁ πρός ἐπίδειξις αὐτός πολύς ἔνειμι ὁ πρός ἀλήθεια . εἰ γάρ ἀληθινός ἔρως παῖς ἤ γυνή οὐ ζητέω μάρτυς , ἀλλά καρπόω ὁ ἡδύς ἐάν κρύφα κατεργάζομαι ὁ πόθος , ἔτι μάλα ἔοικα εἰμί ὁ φιλόκαλος καί φιλόσοφος σύνειμι διά ὁ πρᾶξις ὁ ἀρετή καί χράω αὐτός ἐν ἑαυτοῦ σιωπή μέγας φρονέω , ἐπαινετός καί ἀκροατής μηδείς δέω ὥσπερ οὖν ὁ καλέω ἐκεῖνος οἴκοι ὁ θεραπαινίς καί βοάω θεάομαι , Διονύσιος , παύω τυφόω , οὕτως ὁ ποιέω τις χαρίεις καί ἀστεῖος εἶτα οὗτος διηγέομαι καί περιφέρω ἁπανταχόσε δῆλος εἰμί ἔξω βλέπω ἔτι καί πρός δόξα ἕλκω , οὔπω δέ ὁ ἀρετή γίγνομαι θεατής , οὐδέ ὕπαρ ἀλλά ὄναρ αὐτός ἐν σκιά καί εἴδωλον ῥέμβομαι , εἶτα ὥσπερ ζωγράφημα προτίθημι ἐπί θέα ὁ πράσσω . εἰμί οὖν ὁ προκόπτω 1 οὐ μόνος δίδωμι ὁ φίλος καί γνώριμος εὐεργετέω μή φράζω πρός ἕτερος , ἀλλά καί ψῆφος ἐν πολύς τίθημι ἄδικος δίκαιος καί πρός ἔντευξις αἰσχρός πλούσιος τις ἤ ἄρχων ἀπισχυρίζομαι καί δωρεά ὑπεροράω καί νή Ζεύς διψάω νύκτωρ καί μή πίνω ἤ πρός φίλημα καλός ἤ καλός διαμάχομαι , ὡς ὁ Ἀγησίλαος , ἐν ἑαυτοῦ κατέχω καί σιγάω . οὕτως γάρ αὐτός εὐδοκιμέω παρά ἑαυτοῦ μή καταφρονέω ἀλλά χαίρω ἀγαπάω ὡς ἱκανός εἰμί μάρτυς ἅμα καί θεατής ὁ καλός δείκνυμι ὁ λόγος ἐντός ἤδη τρέφω καί ῥιζόω ἐν ἑαυτοῦ καί κατά Δημόκριτος αὐτός ἐκ ἑαυτοῦ λαμβάνω ὁ τέρψις ἐθίζω ὁ μέν οὖν γεωργός ὁ στάχυς ἡδύς ὁράω ὁ κλίνω καί νεύω ἐπί γῆ , ὁ δέ ὑπό κουφότης ἀείρω ἄνω κενός ἡγέομαι καί ἀλαζών · οὕτως δέ καί ὁ φιλοσοφέω βούλομαι νέος ὁ μάλα κενός καί βάρος οὐ ἔχω θράσος ἔχω καί σχῆμα καί βάδισμα καί πρόσωπον ὑπεροψία καί ὀλιγωρία μεστός ἀφειδέω ἅπας , ἄρχω δέ πληρόω καί συλλέγω καρπός ἀπό ὁ λόγος ὁ σοβαρός καί φλοιώδης ἀποτίθημι . καί καθά ἀγγεῖον κενός ὑγρός δέχομαι ὁ ἐντός ἀήρ ὑπεξέρχομαι ἐκθλίβω , οὕτως ἄνθρωπος πληρόω ὁ ἀληθινός ἀγαθός ἐνδίδωμι ὁ τῦφος καί γίγνομαι ὁ οἴημα μαλακός , καί παύω ὁ διά πώγων καί τρίβων φρονέω μέγας ὁ ἄσκησις ἐπί ὁ ψυχή μεταφέρω , καί ὁ δηκτικός καί πικρός χράω πρός ἑαυτοῦ μάλα , ὁ δέ ἄλλος πρᾶος ἐντυγχάνω . ὁ δέ φιλοσοφία ὄνομα καί ὁ ὁ φιλοσοφέω δόξα οὐ ἁρπάζω ἑαυτοῦ ὡς πρότερος οὐδέ προσγράφω , ἀλλά καί προσαγορεύω ὑπό ἕτερος ὁ προσηγορία οὗτος φθάνω ἄν εὐφυής νέος λέγω μετά ἐρύθημα . οὐ τις τοι θεός εἰμί · τίς ἐγώ ἀθάνατος ἐίσκω ; νέος μέν γάρ γυνή , ὡς Αἰσχύλος φημί , οὐ τις λανθάνω φλέγω ὀφθαλμός , ὅστις ἀνήρ εἰμί γεύω νέος δέ ἀνήρ γεύω προκοπή ἀληθής ἐν φιλοσοφία ὁ Σαπφικός οὗτος παρέπομαι κατά μέν γλῶσσα ἄγνυμι , λέπτος δέ αὐτίκα χρώς πῦρ ὑποδύω , ἀθόρυβος δέ ὁράω καί πρᾶος ὄμμα , φθέγγομαι δέ ἄν ἀκούω ποθέω . ὥσπερ γάρ ὁ τελέω κατά ἀρχή μέν ἐν θόρυβος καί βοή συνέρχομαι πρός ἀλλήλων ὠθέω , δράω δέ καί δείκνυμι ὁ ἱερός προσέχω ἤδη μετά φόβος καί σιωπή , οὕτως καί φιλοσοφία ἐν ἀρχή καί περί θύρα πολύς θόρυβος ὁράω καί λαλιά καί θρασύτης , ὠθέω πρός ὁ δόξα ἔνιοι ἄγροικος τε καί βίαιος ὁ δέ ἐντός γίγνομαι καί μέγας φάος ὁράω , οἷος ἄναξ ἀνοίγνυμι , ἕτερος λαμβάνω σχῆμα . καί σιωπή καί θάμβος ὥσπερ θεός ὁ λόγος ταπεινός συνέπομαι καί κοσμέω . εἰς δέ οὗτος ἔοικα καί ὁ Μενέδημος παίζω καλός λέγω · καταπλέω γάρ φημί ὁ πολύς ἐπί σχολή Ἀθήναζε , σοφός ὁ πρῶτος , εἶτα γίγνομαι φιλόσοφος , εἶτα ῥήτωρ , ὁ χρόνος δέ προέρχομαι ἰδιώτης , ὅσος μάλα ἅπτω ὁ λόγος , μάλα ὁ οἴημα καί ὁ τῦφος κατατίθημι .