plutarchus.quomodo-adulator-ab-amico-internoscatur-48e-74e 17
ταῦτα μὲν οὖν ἀπόχρη περὶ τούτων · ἐφεξῆς δὲ τὸ τῆς παρρησίας ἴδωμεν . ἔδει μὲν γάρ , ὡς ὁ Πάτροκλος τοῦ Ἀχιλλέως τὰ ὅπλα περιβαλλόμενος καὶ τοὺς ἵππους ἐξελαύνων ἐπὶ τὴν μάχην μόνης οὐκ ἐτόλμησε τῆς Πηλιάδος θιγεῖν ἀλλʼ ἀφῆκεν , οὕτω τὸν κόλακα τοῖς τοῦ φίλου σκευοποιούμενον καὶ ἀναπλαττόμενον ἐπισήμοις καὶ συμβόλοις μόνην τὴν παρρησίαν ὥσπερ ἐξαίρετον βάσταγμα φιλίας βριθὺ μέγα στιβαρὸν καταλείπειν ἄθικτον καὶ ἀμίμητον . ἐπεὶ δὲ φεύγοντες τὸν ἐν γέλωτι καὶ ἀκράτῳ καὶ σκώμμασι καὶ παιδιαῖς ἔλεγχον εἰς ὀφρῦν αἴρουσιν ἤδη τὸ πρᾶγμα καὶ κολακεύουσιν ἐσκυθρωπακότες καὶ ψόγον τινὰ καὶ νουθεσίαν παραμιγνύουσι , φέρε μηδὲ τοῦτο παραλίπωμεν ἀβασάνιστον . οἶμαι δέ , ὥσπερ ἐν κωμῳδίᾳ Μενάνδρου Ψευδηρακλῆς πρόσεισι ῥόπαλον οὐ στιβαρὸν κομίζων οὐδʼ ἰσχυρὸν ἀλλὰ χαῦνόν τι πλάσμα καὶ διάκενον , οὕτω τὴν τοῦ κόλακος παρρησίαν φανεῖσθαι πειρωμένοις μαλακὴν καὶ ἀβαρῆ καὶ τόνον οὐκ ἔχουσαν , ἀλλὰ ταὐτὰ τοῖς τῶν γυναικῶν προσκεφαλαίοις δρῶσαν , ἃ δοκοῦντα ταῖς κεφαλαῖς ἀντερείδειν καὶ ἀντέχειν ἐνδίδωσι καὶ ὑπείκει μᾶλλον ὥσπερ ἡ κίβδηλος αὕτη παρρησία κενὸν ἔχουσα καὶ ψευδῆ καὶ ὕπουλον ὄγκον ἐξήρθη καὶ ᾤδησεν , ἵνα συσταλεῖσα καὶ συμπεσοῦσα δέξηται καὶ συνεπισπάσηται τὸν καταφερόμενον εἰς αὐτήν . ἡ μὲν γὰρ ἀληθὴς καὶ φιλικὴ παρρησία τοῖς ἁμαρτανομένοις ἐπιφύεται , σωτήριον ἔχουσα καὶ κηδεμονικὸν τὸ λυποῦν , ὥσπερ τὸ μέλι τὰ ἡλκωμένα δάκνουσα καὶ καθαίρουσα , τἄλλα δʼ ὠφέλιμος οὖσα καὶ γλυκεῖα , περὶ ἧς ἴδιος ἔσται λόγος . ὁ δὲ κόλαξ πρῶτον μὲν ἐνδείκνυται τὸ πικρὸς εἶναι καὶ περισπερχὴς καὶ ἀπαραίτητος ἐν τοῖς πρὸς ἑτέρους οἰκέταις γὰρ αὑτοῦ χαλεπός ἐστι καὶ συγγενῶν καὶ οἰκείων ἐπεμβῆναι δεινὸς ἁμαρτήμασι καὶ μηδένα θαυμάσαι μηδὲ σεμνῦναι τῶν ἐκτὸς ἀλλʼ ὑπερορᾶν , ἀσυγγνώμων δὲ καὶ διάβολος ἐν τῷ πρὸς ὀργὴν ἑτέρους παροξύνειν , θηρώμενος μισοπονηρίας δόξαν , ὡς οὐκ ἂν ἑκὼν ὑφέμενος παρρησίας αὐτοῖς οὐδὲ ποιήσας οὐδὲν οὐδʼ εἰπὼν πρὸς χάριν , ἔπειτα δὲ τῶν μὲν ἀληθινῶν καὶ μεγάλων ἁμαρτημάτων οὐδὲν εἰδέναι προσποιούμενος οὐδὲ γιγνώσκειν , πρὸς δὲ τὰ μικρὰ καὶ τὰ ἐκτὸς ἐλλείμματα δεινὸς ᾆξαι καὶ μετὰ τόνου καθάψασθαι καὶ σφοδρότητος , ἂν σκεῦος ἀμελῶς ἴδῃ κείμενον , ἂν οἰκοῦντα φαύλως , ἂν ὀλιγωροῦντα κουρᾶς ἢ ἀμπεχόνης ἢ κυνός τινος ἢ ἵππου μὴ κατʼ ἀξίαν ἐπιμελόμενον · γονέων δὲ ὀλιγωρία καὶ παίδων ἀμέλεια καὶ ἀτιμία γαμετῆς καὶ πρὸς οἰκείους ὑπεροψία καὶ χρημάτων ὄλεθρος οὐδέν ἐστι πρὸς αὐτόν , ἀλλʼ ἄφωνος ἐν τούτοις καὶ ἄτολμος , ὥσπερ ἀθλητὴν ἀλείπτης ἐῶν μεθύειν καὶ ἀκολασταίνειν , εἶτα περὶ ληκύθου χαλεπὸς ὢν καὶ στλεγγίδος , ἢ γραμματικὸς ἐπιπλήττων παιδὶ περὶ δέλτου καὶ γραφείου , σολοικίζοντος δὲ καὶ βαρβαρίζοντος οὐ δοκῶν ἀκούειν . τοιοῦτος γὰρ ὁ κόλαξ , οἷος ῥήτορος φαύλου καὶ καταγελάστου μηδὲν εἰπεῖν πρὸς τὸν λόγον , ἀλλὰ περὶ τῆς φωνῆς αἰτιᾶσθαι καὶ χαλεπῶς ἐγκαλεῖν ὅτι τὴν ἀρτηρίαν διαφθείρει ψυχροποτῶν , καὶ σύγγραμμα κελευσθεὶς ἄθλιον διελθεῖν αἰτιᾶσθαι τὸ χαρτίον ὡς δασὺ καὶ τὸν γραφέα μιαρὸν καὶ ὀλίγωρον ἀποκαλεῖν . οὕτω δὲ καὶ Πτολεμαίῳ φιλομαθεῖν δοκοῦντι περὶ γλώττης καὶ στιχιδίου μαχόμενοι καὶ ἱστορίας μέχρι μέσων νυκτῶν ἀπέτεινον ὠμότητι δὲ χρωμένου καὶ ὕβρει καὶ τυμπανίζοντος καὶ τελοῦντος οὐδεὶς ἐνέστη τῶν τοσούτων . ὥσπερ οὖν εἴ τις ἀνθρώπου φύματα καὶ σύριγγας ἔχοντος ἰατρικῷ σμιλίῳ τὰς τρίχας τέμνοι καὶ τοὺς ὄνυχας , οὕτως οἱ κόλακες τὴν παρρησίαν πρὸς τὰ μὴ λυπούμενα μέρη μηδʼ ἀλγοῦντα προσφέρουσιν .
Lemmas: οὗτος μέν οὖν ἀποχράω περί οὗτος · ἐφεξῆς δέ ὁ ὁ παρρησία ὁράω . δέω μέν γάρ , ὡς ὁ Πάτροκλος ὁ Ἀχιλλεύς ὁ ὅπλον περιβάλλω καί ὁ ἵππος ἐξελαύνω ἐπί ὁ μάχη μόνος οὐ τολμάω ὁ Πηλιάς θιγγάνω ἀλλά ἀφίημι , οὕτως ὁ κόλαξ ὁ ὁ φίλος σκευοποιέω καί ἀναπλάσσω ἐπίσημος καί σύμβολον μόνος ὁ παρρησία ὥσπερ ἐξαιρετός βάσταγμα φιλία βριθύς μέγας στιβαρός καταλείπω ἄθικτος καί ἀμίμητος . ἐπεί δέ φεύγω ὁ ἐν γέλως καί ἄκρατος καί σκῶμμα καί παιδιά ἔλεγχος εἰς ὀφρύς ἀείρω ἤδη ὁ πρᾶγμα καί κολακεύω σκυθρωπάζω καί ψόγος τις καί νουθεσία παραμείγνυμι , φέρω μηδέ οὗτος παραλείπω ἀβασάνιστος . οἴομαι δέ , ὥσπερ ἐν κωμῳδία Μένανδρος Ψευδηρακλῆς προσέρχομαι ῥόπαλον οὐ στιβαρός κομίζω οὐδέ ἰσχυρός ἀλλά χαῦνος τις πλάσμα καί διάκενος , οὕτως ὁ ὁ κόλαξ παρρησία φαίνω πειράω μαλακός καί ἀβαρής καί τόνος οὐ ἔχω , ἀλλά αὐτός ὁ ὁ γυνή προσκεφάλαιον δράω , ὅς δοκέω ὁ κεφαλή ἀντερείδω καί ἀντέχω ἐνδίδωμι καί ὑπείκω μάλα ὥσπερ ὁ κίβδηλος οὗτος παρρησία κενός ἔχω καί ψευδής καί ὕπουλος ὄγκος ἐξαίρω καί οἰδέω , ἵνα συστέλλω καί συμπίπτω δέχομαι καί συνεπισπάω ὁ καταφέρω εἰς αὐτός . ὁ μέν γάρ ἀληθής καί φιλικός παρρησία ὁ ἁμαρτάνω ἐπιφύω , σωτήριος ἔχω καί κηδεμονικός ὁ λυπέω , ὥσπερ ὁ μέλι ὁ ἑλκόω δάκνω καί καθαίρω , ἄλλος δέ ὠφέλιμος εἰμί καί γλυκύς , περί ὅς ἴδιος εἰμί λόγος . ὁ δέ κόλαξ πρῶτος μέν ἐνδείκνυμι ὁ πικρός εἰμί καί περισπερχής καί ἀπαραίτητος ἐν ὁ πρός ἕτερος οἰκέτης γάρ ἑαυτοῦ χαλεπός εἰμί καί συγγενής καί οἰκεῖος ἐπεμβαίνω δεινός ἁμάρτημα καί μηδείς θαυμάζω μηδέ σεμνύνω ὁ ἐκτός ἀλλά ὑπεροράω , ἀσυγγνώμων δέ καί διάβολος ἐν ὁ πρός ὀργή ἕτερος παροξύνω , θηράω μισοπονηρία δόξα , ὡς οὐ ἄν ἑκών ὑφίημι παρρησία αὐτός οὐδέ ποιέω οὐδείς οὐδέ λέγω πρός χάρις , ἔπειτα δέ ὁ μέν ἀληθινός καί μέγας ἁμάρτημα οὐδείς οἶδα προσποιέω οὐδέ γιγνώσκω , πρός δέ ὁ μικρός καί ὁ ἐκτός ἔλλειμμα δεινός ἀίσσω καί μετά τόνος καθάπτω καί σφοδρότης , ἄν σκεῦος ἀμελής ὁράω κεῖμαι , ἄν οἰκέω φαῦλος , ἄν ὀλιγωρέω κουρά ἤ ἀμπεχόνη ἤ κύων τις ἤ ἵππος μή κατά ἀξία ἐπιμελέομαι · γονεύς δέ ὀλιγωρία καί παῖς ἀμέλεια καί ἀτιμία γαμετή καί πρός οἰκεῖος ὑπεροψία καί χρῆμα ὄλεθρος οὐδείς εἰμί πρός αὐτός , ἀλλά ἄφωνος ἐν οὗτος καί ἄτολμος , ὥσπερ ἀθλητής ἀλείπτης ἐάω μεθύω καί ἀκολασταίνω , εἶτα περί λήκυθος χαλεπός εἰμί καί στλεγγίς , ἤ γραμματικός ἐπιπλήσσω παῖς περί δέλτος καί γραφεῖον , σολοικίζω δέ καί βαρβαρίζω οὐ δοκέω ἀκούω . τοιοῦτος γάρ ὁ κόλαξ , οἷος ῥήτωρ φαῦλος καί καταγέλαστος μηδείς λέγω πρός ὁ λόγος , ἀλλά περί ὁ φωνή αἰτιάομαι καί χαλεπός ἐγκαλέω ὅτι ὁ ἀρτηρία διαφθείρω ψυχροποτέω , καί σύγγραμμα κελεύω ἄθλιος διέρχομαι αἰτιάομαι ὁ χαρτίον ὡς δασύς καί ὁ γραφεύς μιαρός καί ὀλίγωρος ἀποκαλέω . οὕτως δέ καί Πτολεμαῖος φιλομαθέω δοκέω περί γλῶσσα καί στιχίδιον μάχομαι καί ἱστορία μέχρι μέσος νύξ ἀποτείνω ὠμότης δέ χράω καί ὕβρις καί τυμπανίζω καί τελέω οὐδείς ἐνίστημι ὁ τοσοῦτος . ὥσπερ οὖν εἰ τις ἄνθρωπος φῦμα καί σῦριγξ ἔχω ἰατρικός σμιλίον ὁ θρίξ τέμνω καί ὁ ὄνυξ , οὕτως ὁ κόλαξ ὁ παρρησία πρός ὁ μή λυπέω μέρος μηδέ ἀλγέω προσφέρω .