plutarchus.quomodo-adulator-ab-amico-internoscatur-48e-74e 11
ἐπεὶ δʼ ὥσπερ εἴρηται καὶ τὸ τῆς ἡδονῆς κοινόν ἐστι ( χαίρει γὰρ οὐχ ἧττον τοῖς φίλοις ὁ χρηστὸς ἢ τοῖς κόλαξιν ὁ φαῦλος ) φέρε καὶ τοῦτο διορίσωμεν . ἔστι δὲ διορισμὸς ἡ πρὸς τὸ τέλος ἀναφορὰ τῆς ἡδονῆς . σκόπει δʼ οὕτως . ἔνεστι μέν που τῷ μύρῳ τὸ εὐῶδες , ἔνεστι δʼ ἐν ἀντιδότῳ . διαφέρει δʼ ὅτι τοῦτο μὲν πρὸς ἡδονὴν καὶ πρὸς οὐδὲν ἕτερον γέγονεν , ἐκεῖ δὲ τὸ καθαῖρον ἢ τὸ θερμαῖνον ἢ τὸ σαρκοῦν τῆς δυνάμεως ἄλλως εὐῶδές ἐστι . πάλιν οἱ γραφεῖς ἀνθηρὰ . χρώματα καὶ βάμματα μιγνύουσιν , ἔστι δὲ καὶ τῶν ἰατρικῶν φαρμάκων ἔνια τὴν ὄψιν ἀνθηρὰ καὶ τὴν χρόαν οὐκ ἀπάνθρωπον ἔχοντα . τί τοίνυν διαφέρει ; ἦ δῆλον ὅτι τῷ τέλει τῆς χρείας διακρινοῦμεν . οὐκοῦν ὁμοίως αἱ μὲν τῶν φίλων χάριτες ἐπὶ καλῷ τινι καὶ ὠφελίμῳ τὸ εὐφραῖνον ὥσπερ ἐπανθοῦν ἔχουσιν , ἔστι δʼ ὅτε καὶ παιδιᾷ καὶ τραπέζῃ καὶ οἴνῳ καὶ νὴ Δία γέλωτι καὶ φλυάρῳ πρὸς ἀλλήλους οἷον ἡδύσμασιν ἐχρήσαντο τῶν καλῶν καὶ σπουδαίων . πρὸς ὃ δὴ καὶ λέλεκται τὸ μύθοισιν τέρποντο πρὸς ἀλλήλους ἐνέποντες καὶ τὸ οὐδέ κεν ἄλλο ἄμμε διέκρινεν φιλέοντέ τε τερπομένω τε τοῦ δὲ κόλακος τοῦτʼ ἔργον ἐστὶ καὶ τέλος , ἀεί τινα παιδιὰν ἢ πρᾶξιν ἢ λόγον ἐφʼ ἡδονῇ καὶ πρὸς ἡδονὴν ὀψοποιεῖν καὶ καρυκεύειν . συνελόντι δʼ εἰπεῖν ὁ μὲν ἵνʼ ἡδὺς πάντα δεῖν οἴεται ποιεῖν , ὁ δʼ ἀεὶ ποιῶν ἃ δεῖ πολλάκις μὲν ἡδὺς πολλάκις δʼ ἀηδής ἐστιν , οὐ τοῦτο βουλόμενος , εἰ δὲ βέλτιον εἴη , μηδὲ τοῦτο φεύγων . ὥσπερ γὰρ ἰατρός , ἂν συμφέρῃ , κρόκον ἢ νάρδον ἐπέβαλε καὶ νὴ Δία πολλάκις ἔλουσε προσηνῶς καὶ ἔθρεψε φιλανθρώπως , ἔστι δʼ ὅπου ταῦτʼ ἐάσας καστόριον ἐνέσεισεν ἢ πόλιον βαρύοσμον ὃ δὴ ῥίγιστον ὄδωδεν ἤ τινα ἐλλέβορον ἐκπιεῖν τρίψας ἠνάγκασεν , οὔτʼ ἐνταῦθα τὸ ἀηδὲς οὔτʼ ἐκεῖ τὸ ἡδὺ ποιούμενος τέλος ἀλλʼ ἐφʼ ἓν διʼ ἀμφοτέρων ἐπὶ τὸ συμφέρον ἄγων τὸν θεραπευόμενον , οὕτως ὁ φίλος ἔστι μὲν ὅτε σὺν ἐπαίνῳ καὶ χάριτι μεγαλύνων καὶ εὐφραίνων ἄγει πρὸς τὸ καλόν , ὥσπερ οὗτος Τεῦκρε , φίλη κεφαλή , Τελαμώνιε , κοίρανε λαῶν , βάλλʼ οὕτωʼ πῶς ἂν ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἐγὼ θείοιο λαθοίμην ; ὅπου δʼ αὖ πάλιν ἐπιστροφῆς δεῖται , λόγῳ δήκτῃ καὶ παρρησίᾳ κηδεμονικῇ καθαπτόμενος ἀφραίνεις , Μενέλαε διοτρεφές , οὐδὲ τί σε χρὴ ταύτης ἀφροσύνης ἔστι δʼ ὅπου καὶ τὸ ἔργον ἅμα τῷ λόγῳ συνῆψεν , ὡς Μενέδημος Ἀσκληπιάδου τοῦ φίλου τὸν υἱὸν ἄσωτον ὄντα καὶ ἄτακτον ἀποκλείων καὶ μὴ προσαγορεύων ἐσωφρόνισε , καὶ Βάτωνι τὴν σχολὴν ἀπεῖπεν Ἀρκεσίλαος , ὅτε πρὸς Κλεάνθην στίχον ἐποίησεν ἐν κωμῳδίᾳ , πείσαντος δὲ τὸν Κλεάνθην καὶ μεταμελομένου διηλλάγη . δεῖ γὰρ ὠφελοῦντα λυπεῖν τὸν φίλον , οὐ δεῖ δὲ λυποῦντα τὴν φιλίαν ἀναιρεῖν , ἀλλʼ ὡς φαρμάκῳ τῷ δάκνοντι χρῆσθαι , σῴζοντι καὶ φυλάττοντι τὸ θεραπευόμενον . ὅθεν ὥσπερ ἁρμονικὸς ὁ φίλος τῇ πρὸς τὸ καλὸν καὶ συμφέρον μεταβολῇ τὰ μὲν ἐνδιδοὺς ἃ δʼ ἐπιτείνων πολλάκις μὲν ἡδὺς ἀεὶ δʼ ὠφέλιμός ἐστι . ὁ δὲ κόλαξ ἀφʼ ἑνὸς διαγράμματος ἀεὶ τὸ ἡδὺ καὶ τὸ πρὸς χάριν εἰωθὼς ὑποκρέκειν οὔτʼ ἔργον οἶδεν ἀντιτεῖνον οὔτε ῥῆμα λυποῦν , ἀλλὰ μόνῳ παρέπεται τῷ βουλομένῳ , συνᾴδων ἀεὶ καὶ συμφθεγγόμενος ὥσπερ οὖν τὸν Ἀγησίλαον ὁ Ξενοφῶν ἡδέως ἐπαινεῖσθαί φησιν ὑπὸ τῶν καὶ ψέγειν ἐθελόντων , οὕτω δεῖ τὸ εὐφραῖνον καὶ χαριζόμενον ἡγεῖσθαι φιλικόν , ἂν καὶ λυπεῖν ποτε δύνηται καὶ ἀντιτείνειν , τὴν δὲ συνεχῆ ταῖς ἡδοναῖς καὶ τὸ πρὸς χάριν ἔχουσαν ἄκρατον ἀεὶ καὶ ἄδηκτον ὁμιλίαν ὑπονοεῖν , καὶ νὴ Δία τὸ τοῦ Λάκωνος ἔχειν πρόχειρον , ὃς ἐπαινουμένου Χαρίλλου τοῦ βασιλέως πῶς οὗτος ἔφη χρηστός , ὃς οὐδὲ τοῖς πονηροῖς πικρός ἐστι ;
Lemmas: ἐπεί δέ ὥσπερ λέγω καί ὁ ὁ ἡδονή κοινός εἰμί ( χαίρω γάρ οὐ ἥσσων ὁ φίλος ὁ χρηστός ἤ ὁ κόλαξ ὁ φαῦλος ) φέρω καί οὗτος διορίζω . εἰμί δέ διορισμός ὁ πρός ὁ τέλος ἀναφορά ὁ ἡδονή . σκοπέω δέ οὕτως . ἔνειμι μέν που ὁ μύρον ὁ εὐώδης , ἔνειμι δέ ἐν ἀντίδοτος . διαφέρω δέ ὅτι οὗτος μέν πρός ἡδονή καί πρός οὐδείς ἕτερος γίγνομαι , ἐκεῖ δέ ὁ καθαίρω ἤ ὁ θερμαίνω ἤ ὁ σαρκάω ὁ δύναμις ἄλλος εὐώδης εἰμί . πάλιν ὁ γραφεύς ἀνθηρός . χρῶμα καί βάμμα μείγνυμι , εἰμί δέ καί ὁ ἰατρικός φάρμακον ἔνιοι ὁ ὄψις ἀνθηρός καί ὁ χροιά οὐ ἀπάνθρωπος ἔχω . τίς τοίνυν διαφέρω ; ἤ δῆλος ὅτι ὁ τέλος ὁ χρεία διακρίνω . οὐκοῦν ὅμοιος ὁ μέν ὁ φίλος χάρις ἐπί καλός τις καί ὠφέλιμος ὁ εὐφραίνω ὥσπερ ἐπανθέω ἔχω , εἰμί δέ ὅτε καί παιδιά καί τράπεζα καί οἶνος καί νή Ζεύς γέλως καί φλύαρος πρός ἀλλήλων οἷος ἥδυσμα χράω ὁ καλός καί σπουδαῖος . πρός ὅς δή καί λέγω ὁ μῦθος τέρπω πρός ἀλλήλων ἐνέπω καί ὁ οὐδέ ἄν ἄλλος ἐγώ διακρίνω φιλέω τε τέρπω τε ὁ δέ κόλαξ οὗτος ἔργον εἰμί καί τέλος , ἀεί τις παιδιά ἤ πρᾶξις ἤ λόγος ἐπί ἡδονή καί πρός ἡδονή ὀψοποιέω καί καρυκεύω . συναιρέω δέ λέγω ὁ μέν ἵνα ἡδύς πᾶς δέω οἴομαι ποιέω , ὁ δέ ἀεί ποιέω ὅς δέω πολλάκις μέν ἡδύς πολλάκις δέ ἀηδής εἰμί , οὐ οὗτος βούλομαι , εἰ δέ ἀγαθός εἰμί , μηδέ οὗτος φεύγω . ὥσπερ γάρ ἰατρός , ἐάν συμφέρω , κρόκος ἤ νάρδον ἐπιβάλλω καί νή Ζεύς πολλάκις λούω προσηνής καί τρέφω φιλάνθρωπος , εἰμί δέ ὅπου οὗτος ἐάω καστορίδες ἐνσείω ἤ πόλιον βαρύοσμος ὅς δή ῥίγιστος ὄζω ἤ τις ἑλλέβορος ἐκπίνω τρίβω ἀναγκάζω , οὔτε ἐνταῦθα ὁ ἀηδής οὔτε ἐκεῖ ὁ ἡδύς ποιέω τέλος ἀλλά ἐπί εἷς διά ἀμφότερος ἐπί ὁ συμφέρω ἄγω ὁ θεραπεύω , οὕτως ὁ φίλος εἰμί μέν ὅτε σύν ἔπαινος καί χάρις μεγαλύνω καί εὐφραίνω ἄγω πρός ὁ καλός , ὥσπερ οὗτος Τεῦκρος , φίλος κεφαλή , Τελαμώνιος , κοίρανος λαός , βάλλις οὐτάω πῶς ἄν ἔπειτα Ὀδυσσεύς ἐγώ θεάομαι λανθάνω ; ὅπου δέ αὖ πάλιν ἐπιστροφή δέω , λόγος δήκτης καί παρρησία κηδεμονικός καθάπτω ἀφραίνω , Μενέλαος διοτρεφής , οὐδέ τις σύ χρή οὗτος ἀφροσύνη εἰμί δέ ὅπου καί ὁ ἔργον ἅμα ὁ λόγος συνάπτω , ὡς Μενέδημος Ἀσκληπιάδης ὁ φίλος ὁ υἱός ἄσωτος εἰμί καί ἄτακτος ἀποκλείω καί μή προσαγορεύω σωφρονίζω , καί Βάτων ὁ σχολή ἀπολέγω Ἀρκεσίλαος , ὅτε πρός Κλεάνθης στίχος ποιέω ἐν κωμῳδία , πείθω δέ ὁ Κλεάνθης καί μεταμέλομαι διαλλάσσω . δέω γάρ ὠφελέω λυπέω ὁ φίλος , οὐ δέω δέ λυπέω ὁ φιλία ἀναιρέω , ἀλλά ὡς φάρμακον ὁ δάκνω χράω , σῴζω καί φυλάσσω ὁ θεραπεύω . ὅθεν ὥσπερ ἁρμονικός ὁ φίλος ὁ πρός ὁ καλός καί συμφέρω μεταβολή ὁ μέν ἐνδίδωμι ὅς δέ ἐπιτείνω πολλάκις μέν ἡδύς ἀεί δέ ὠφέλιμος εἰμί . ὁ δέ κόλαξ ἀπό εἷς διάγραμμα ἀεί ὁ ἡδύς καί ὁ πρός χάρις εἴωθα ὑποκρέκω οὔτε ἔργον οἶδα ἀντιτείνω οὔτε ῥῆμα λυπέω , ἀλλά μόνος παρέπομαι ὁ βούλομαι , συνᾴδω ἀεί καί συμφθέγγομαι ὥσπερ οὖν ὁ Ἀγησίλαος ὁ Ξενοφῶν ἡδύς ἐπαινέω φημί ὑπό ὁ καί ψέγω ἐθέλω , οὕτως δέω ὁ εὐφραίνω καί χαρίζω ἡγέομαι φιλικός , ἐάν καί λυπέω ποτέ δύναμαι καί ἀντιτείνω , ὁ δέ συνεχής ὁ ἡδονή καί ὁ πρός χάρις ἔχω ἄκρατος ἀεί καί ἄδηκτος ὁμιλία ὑπονοέω , καί νή Ζεύς ὁ ὁ Λάκων ἔχω πρόχειρος , ὅς ἐπαινέω Χάριλλος ὁ βασιλεύς πῶς οὗτος φημί χρηστός , ὅς οὐδέ ὁ πονηρός πικρός εἰμί ;