plutarchus.quomodo-adulator-ab-amico-internoscatur-48e-74e 32
ἔτι τοίνυν εὐλαβητέον ἐστὶν ἐν πολλοῖς παρρησίᾳ χρῆσθαι πρὸς φίλον , ἐνθυμούμενον τὸ τοῦ Πλάτωνος . ἐπεὶ γὰρ ὁ Σωκράτης ἥψατό τινος τῶν συνήθων σφοδρότερον ἐπὶ ταῖς τραπέζαις διαλεγόμενος , οὐκ ἄμεινον ἦν ὁ Πλάτων ἔφη ἰδίᾳ ταῦτα λελέχθαι ; καὶ ὁ Σωκράτης σὺ δʼ οὐκ ἄμεινον εἶπεν ἐποίησας ἂν ἰδίᾳ πρὸς ἐμὲ τοῦτʼ εἰπών ; Πυθαγόρου δὲ τραχύτερον ἐν πολλοῖς γνωρίμῳ προσενεχθέντος ἀπάγξασθαι τὸ μειράκιον λέγουσιν , ἐκ τούτου δὲ μηδέποτε τὸν Πυθαγόραν αὖθις ἄλλου παρόντος ἄλλον νουθετῆσαι . δεῖ γὰρ ὡς νοσήματος οὐκ εὐπρεποῦς τῆς ἁμαρτίας τὴν νουθέτησιν καὶ ἀνακάλυψιν ἀπόρρητον εἶναι καὶ μὴ πανηγυρικὴν μηδʼ ἐπιδεικτικὴν μηδὲ μάρτυρας καὶ θεατὰς συνάγουσαν . οὐ γὰρ φιλικὸν ἀλλὰ σοφιστικὸν ἀλλοτρίοις ἐνευδοκιμεῖν σφάλμασι , καλλωπιζόμενον πρὸς τοὺς παρόντας , ὥσπερ οἱ χειρουργοῦντες ἐν τοῖς θεάτροις ἰατροὶ πρὸς ἐργολαβίαν . ἄνευ δὲ τῆς ὕβρεως , ἣν οὐδεμιᾷ θεραπείᾳ προσεῖναι δίκαιόν ἐστι , καὶ τὸ τῆς κακίας σκεπτέον φιλόνεικον καὶ αὔθαδες , οὐ γὰρ ἁπλῶς νουθετούμενος ἔρως μᾶλλον πιέζει κατʼ Εὐριπίδην , ἀλλʼ ἂν νουθετῇ τις ἐν πολλοῖς καὶ μὴ φειδόμενος , πᾶν νόσημα καὶ πᾶν πάθος εἰς τὸ ἀναίσχυντον καθίστησιν . ὥσπερ οὖν ὁ Πλάτων τοὺς παρασκευάζοντας ἐν τοῖς νέοις αἰσχύνην γέροντας αὐτοὺς ἀξιοῖ πρῶτον αἰσχύνεσθαι τοὺς νέους , · οὕτω τῶν φίλων ἡ δυσωπουμένη παρρησία δυσωπεῖ μάλιστα , καὶ τὸ μετʼ εὐλαβείας ἀτρέμα προσιέναι καὶ ἅπτεσθαι τοῦ ἁμαρτάνοντος ὑπερείπει καὶ διεργάζεται τὴν κακίαν ἀναπιμπλαμένην τοῦ αἰδεῖσθαι τὸ αἰδούμενον . ὅθεν ἄριστα μὲν ἔχει τὸ ἄγχι σχὼν κεφαλήν , ἵνα μὴ πευθοίαθʼ οἱ ἄλλοι , ἥκιστα δὲ πρέπει γαμετῆς ἀκουούσης ἄνδρα καὶ παίδων ἐν ὄψει πατέρα καὶ ἐραστὴν ἐρωμένου παρόντος ἢ γνωρίμων διδάσκαλον ἀποκαλύπτειν · ἐξίστανται γὰρ ὑπὸ λύπης καὶ ὀργῆς ἐλεγχόμενοι παρʼ οἷς εὐδοκιμεῖν ἀξιοῦσιν . οἶμαι δὲ καὶ Κλεῖτος οὐχ οὕτω παρώξυνε διὰ τὸν οἶνον , ὡς ὅτι πολλῶν παρόντων ἐδόκει κολούειν Ἀλέξανδρον . καὶ Ἀριστομένης ὁ Πτολεμαίου καθηγητὴς ὅτι νυστάζοντα πρεσβείας παρούσης ἐπάταξεν ἐξεγείρων , λαβήν τινα παρέσχε τοῖς κόλαξι , προσποιουμένοις ἀγανακτεῖν ὑπὲρ τοῦ βασιλέως καὶ λέγουσιν εἰ τοσαῦτα κοπιῶν καὶ ἀγρυπνῶν κατηνέχθης , ἰδίᾳ σε νουθετεῖν ὀφείλομεν , οὐκ ἐναντίον ἀνθρώπων τοσούτων προσφέρειν τὰς χεῖρας ὁ δὲ φαρμάκου κύλικα πέμψας ἐκέλευσεν ἐκπιεῖν τὸν ἄνθρωπον . Ἀριστοφάνης δὲ καὶ τὸν Κλέωνα τοῦτʼ ἐγκαλεῖν φησιν ὅτι ξένων παρόντων τὴν πόλιν κακῶς λέγει καὶ παροξύνει τοὺς Ἀθηναίους . διὸ δεῖ φυλάττεσθαι καὶ τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων τοὺς μὴ παρεπιδείκνυσθαι μηδὲ δημαγωγεῖν ἀλλʼ ὀνησιφόρως καὶ θεραπευτικῶς χρῆσθαι τῇ παρρησίᾳ βουλομένους καὶ μὴν ὅπερ ὁ Θουκυδίδης τοὺς Κορινθίους λέγοντας περὶ αὑτῶν πεποίηκεν , ὡς ἄξιοί εἰσιν ἑτέροις ἐπενεγκεῖν ψόγον , οὐ κακῶς εἰρημένον , ἔδει παρεῖναι τοῖς παρρησιαζομένοις . Λύσανδρος μὲν γὰρ ὡς ἔοικε πρὸς τὸν ἐκ Μεγάρων ἐν τοῖς συμμάχοις παρρησιαζόμενον ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἔφη τοὺς λόγους αὐτοῦ πόλεως δεῖσθαι · παρρησία δὲ παντὸς ἀνδρὸς ἤθους ἴσως δεῖται , καὶ τοῦτʼ ἀληθέστατόν ἐστιν ἐπὶ τῶν ἑτέρους νουθετούντων καὶ σωφρονιζόντων λεγόμενον . ὁ γοῦν Πλάτων ἔλεγε νουθετεῖν τῷ βίῳ τὸν Σπεύσιππον , ὥσπερ ἀμέλει καὶ Πολέμωνα Ξενοκράτης ὀφθεὶς μόνον ἐν τῇ διατριβῇ καὶ ἀποβλέψας πρὸς αὐτὸν ἐτρέψατο καὶ μετέθηκεν . ἐλαφροῦ δὲ καὶ φαύλου τὸ ἦθος ἀνθρώπου λόγῳ παρρησίας ἁπτομένῳ περίεστι προσακοῦσαι τὸ ἄλλων ἰατρὸς αὐτὸς ἕλκεσιν βρύων
Lemmas: ἔτι τοίνυν εὐλαβέομαι εἰμί ἐν πολύς παρρησία χράω πρός φίλος , ἐνθυμέομαι ὁ ὁ Πλάτων . ἐπεί γάρ ὁ Σωκράτης ἅπτω τις ὁ συνήθης σφοδρός ἐπί ὁ τράπεζα διαλέγω , οὐ ἀγαθός εἰμί ὁ Πλάτων φημί ἴδιος οὗτος λέγω ; καί ὁ Σωκράτης σύ δέ οὐ ἀγαθός λέγω ποιέω ἄν ἴδιος πρός ἐγώ οὗτος λέγω ; Πυθαγόρας δέ τραχύς ἐν πολύς γνώριμος προσφέρω ἀπάγχω ὁ μειράκιον λέγω , ἐκ οὗτος δέ μηδέποτε ὁ Πυθαγόρας αὖθις ἄλλος πάρειμι ἄλλος νουθετέω . δέω γάρ ὡς νόσημα οὐ εὐπρεπής ὁ ἁμαρτία ὁ νουθέτησις καί ἀνακάλυψις ἀπόρρητος εἰμί καί μή πανηγυρικός μηδέ ἐπιδεικτικός μηδέ μάρτυς καί θεατής συνάγω . οὐ γάρ φιλικός ἀλλά σοφιστικός ἀλλότριος ἐνευδοκιμέω σφάλμα , καλλωπίζω πρός ὁ πάρειμι , ὥσπερ ὁ χειρουργέω ἐν ὁ θέατρον ἰατρός πρός ἐργολαβία . ἄνευ δέ ὁ ὕβρις , ὅς οὐδείς θεραπεία πρόσειμι δίκαιος εἰμί , καί ὁ ὁ κακία σκοπέω φιλόνικος καί αὔθαδες , οὐ γάρ ἁπλῶς νουθετέω ἔρως μάλα πιέζω κατά Εὐριπίδης , ἀλλά ἐάν νουθετέω τις ἐν πολύς καί μή φείδομαι , πᾶς νόσημα καί πᾶς πάθος εἰς ὁ ἀναίσχυντος καθίστημι . ὥσπερ οὖν ὁ Πλάτων ὁ παρασκευάζω ἐν ὁ νέος αἰσχύνη γέρων αὐτός ἀξιόω πρῶτος αἰσχύνω ὁ νέος , · οὕτως ὁ φίλος ὁ δυσωπέω παρρησία δυσωπέω μάλα , καί ὁ μετά εὐλάβεια ἀτρέμας προσέρχομαι καί ἅπτω ὁ ἁμαρτάνω ὑπερείπω καί διεργάζομαι ὁ κακία ἀναπίμπλημι ὁ αἰδέομαι ὁ αἰδέομαι . ὅθεν ἀγαθός μέν ἔχω ὁ ἄγχι ἔχω κεφαλή , ἵνα μή πυνθάνομαι ὁ ἄλλος , ἦκα δέ πρέπω γαμετή ἀκούω ἀνήρ καί παῖς ἐν ὄψις πατήρ καί ἐραστής ἐράω πάρειμι ἤ γνώριμος διδάσκαλος ἀποκαλύπτω · ἐξίστημι γάρ ὑπό λύπη καί ὀργή ἐλέγχω παρά ὅς εὐδοκιμέω ἀξιόω . οἴομαι δέ καί Κλεῖτος οὐ οὕτως παροξύνω διά ὁ οἶνος , ὡς ὅτι πολύς πάρειμι δοκέω κολούω Ἀλέξανδρος . καί Ἀριστομένης ὁ Πτολεμαῖος καθηγητής ὅτι νυστάζω πρεσβεία πάρειμι πατάσσω ἐξεγείρω , λαβή τις παρέχω ὁ κόλαξ , προσποιέω ἀγανακτέω ὑπέρ ὁ βασιλεύς καί λέγω εἰ τοσοῦτος κοπιάω καί ἀγρυπνέω καταφέρω , ἴδιος σύ νουθετέω ὀφείλω , οὐ ἐναντίον ἄνθρωπος τοσοῦτος προσφέρω ὁ χείρ ὁ δέ φάρμακον κύλιξ πέμπω κελεύω ἐκπίνω ὁ ἄνθρωπος . Ἀριστοφάνης δέ καί ὁ Κλέων οὗτος ἐγκαλέω φημί ὅτι ξένος πάρειμι ὁ πόλις κακός λέγω καί παροξύνω ὁ Ἀθηναῖος . διό δέω φυλάσσω καί οὗτος μετά ὁ ἄλλος ὁ μή παρεπιδείκνυμαι μηδέ δημαγωγέω ἀλλά ὀνησιφόρος καί θεραπευτικός χράω ὁ παρρησία βούλομαι καί μήν ὅς ὁ Θουκυδίδης ὁ Κορίνθιος λέγω περί ἑαυτοῦ ποιέω , ὡς ἄξιος εἰμί ἕτερος ἐπιφέρω ψόγος , οὐ κακός λέγω , δέω πάρειμι ὁ παρρησιάζομαι . Λύσανδρος μέν γάρ ὡς ἔοικα πρός ὁ ἐκ Μέγαρα ἐν ὁ σύμμαχος παρρησιάζομαι ὑπέρ ὁ Ἑλλάς φημί ὁ λόγος αὐτός πόλις δέω · παρρησία δέ πᾶς ἀνήρ ἦθος ἴσως δέω , καί οὗτος ἀληθής εἰμί ἐπί ὁ ἕτερος νουθετέω καί σωφρονίζω λέγω . ὁ γοῦν Πλάτων λέγω νουθετέω ὁ βίος ὁ Σπεύσιππος , ὥσπερ ἀμέλει καί Πολέμων Ξενοκράτης ὁράω μόνος ἐν ὁ διατριβή καί ἀποβλέπω πρός αὐτός τρέπω καί μετατίθημι . ἐλαφρός δέ καί φαῦλος ὁ ἦθος ἄνθρωπος λόγος παρρησία ἅπτω περίειμι προσακούω ὁ ἄλλος ἰατρός αὐτός ἕλκος βρύω