plutarchus.quomodo-adulator-ab-amico-internoscatur-48e-74e 28
ἐπεὶ δὲ πολλοὶ τοὺς φίλους εὖ φερομένους ἐν τοῖς πράγμασιν οὔτʼ ἀξιοῦσιν οὔτε τολμῶσι ῥυθμίζειν , ἀλλʼ ὅλως ἀπρόσιτον καὶ ἀνέφικτον ἡγοῦνται νουθεσίᾳ τὸ εὐτυχοῦν εἶναι , σφαλλομένοις δὲ καὶ πταίουσιν ἐπιτίθενται καὶ πατοῦσιν ὑπὸ χεῖρα καὶ ταπεινοὺς γεγενημένους , ὥσπερ ῥεῦμα κεκρατημένον παρὰ φύσιν τὴν παρρησίαν ἀθρόως ἐφιέντες αὐτοῖς καὶ ἀπολαύοντες ἄσμενοι τῆς μεταβολῆς διὰ τὴν πρόσθεν ὑπεροψίαν ἐκείνων αὑτῶν δʼ ἀσθένειαν , οὐ χεῖρόν ἐστι καὶ περὶ τούτων διελθεῖν καὶ ἀποκρίνασθαι τῷ Εὐριπίδῃ λέγοντι ὅταν δʼ ὁ δαίμων εὖ διδῷ , τί δεῖ φίλων ; ὅτι δεῖ μάλιστα παρρησιαζομένων φίλων τοῖς εὐτυχοῦσι καὶ τὸ ἄγαν ὑφιέντων τοῦ φρονήματος . ὀλίγοι γάρ εἰσιν οἷς μετὰ τοῦ εὐτυχεῖν παραγίγνεται τὸ φρονεῖν · οἱ δὲ πολλοὶ φρενῶν ἐπεισάκτων δέονται καὶ λογισμῶν πιεζόντων ἔξωθεν αὐτοὺς ὑπὸ τῆς τύχης φυσωμένους καὶ σαλευομένους . ὅταν δʼ ὁ δαίμων καταβάλῃ καὶ περιέλῃ τὸν ὄγκον , αὐτοῖς τοῖς πράγμασιν ἔνεστι τὸ νουθετοῦν καὶ μετάνοιαν ἐμποιοῦν . ὅθεν οὐδὲν ἔργον τότε παρρησίας φιλικῆς οὐδὲ λόγων βάρος ἐχόντων καὶ δηγμόν , ἀλλʼ ὡς ἀληθῶς ἐν ταῖς τοιαύταις μεταβολαῖς εἰς ὄμματʼ εὔνου φωτὸς ἐμβλέψαι γλυκὺ παρηγοροῦντος καὶ παραθαρρύνοντος , ὥσπερ τοῦ Κλεάρχου τὸ πρόσωπον ὁ Ξενοφῶν ἐν ταῖς μάχαις καὶ παρὰ τὰ δεινά φησιν ὁρώμενον εὐμενὲς καὶ φιλάνθρωπον εὐθαρσεστέρους ποιεῖν τοὺς κινδυνεύοντας . ὁ δὲ παρρησίαν καὶ δηγμὸν ἀνθρώπῳ δυστυχοῦντι προσάγων ὥσπερ ὀξυδορκικὸν ὄμματι ταρασσομένῳ καὶ φλεγμαίνοντι , θεραπεύει μὲν οὐδὲν οὐδʼ ἀφαιρεῖ τοῦ λυποῦντος , ὀργὴν δὲ τῇ λύπῃ προστίθησι καὶ παροξύνει τὸν ἀνιώμενον . αὐτίκα γοῦν ὑγιαίνων μέν τις οὐ χαλεπός ἐστιν οὐδʼ ἄγριος παντάπασιν ἀνδρὶ φίλῳ ψέγοντι μὲν συνουσίας καὶ πότους αὐτοῦ ψέγοντι δʼ ἀργίαν καὶ ἀγυμνασίαν καὶ λουτρὰ συνεχῆ καὶ πλησμονὰς ἀκαίρους · νοσοῦντι δʼ οὐκ ἀνεκτὸν ἀλλὰ μείζων νόσος ἀκούειν ὅτι ταῦτά σοι γέγονεν ἐξ ἀκρασίας καὶ μαλακίας καὶ διʼ ὄψα καὶ γυναῖκας . ὢ τῆς ἀκαιρίας , ἄνθρωπε · διαθήκην γράφω καὶ παρασκευάζεταί μοι καστόριον ἢ σκαμώνιον ὑπὸ τῶν ἰατρῶν , σὺ δὲ νουθετεῖς καὶ φιλοσοφεῖς . οὕτω τοίνυν καὶ τὰ πράγματα τῶν δυστυχούντων οὐ παρρησίαν ἐνδέχεται καὶ γνωμολογίαν , ἀλλʼ ἐπιεικείας δεῖται καὶ βοηθείας . καὶ γὰρ αἱ τίτθαι τοῖς παιδίοις πεσοῦσιν οὐ λοιδορησόμεναι προστρέχουσιν , ἀλλʼ ἤγειραν καὶ περιέπλυναν καὶ κατέστειλαν , εἶθʼ οὕτως ἐπιπλήττουσι καὶ κολάζουσι . λέγεται δὲ καὶ Δημήτριος ὁ Φαληρεὺς ὅτε τῆς πατρίδος ἐξέπεσε καὶ περὶ Θήβας ἀδοξῶν καὶ ταπεινὰ πράττων διῆγεν , οὐχ ἡδέως ἰδεῖν προσιόντα Κράτητα , παρρησίαν κυνικὴν καὶ λόγους τραχεῖς προσδεχόμενος · ἐντυχόντος δὲ πράως αὐτῷ τοῦ Κράτητος καὶ διαλεχθέντος περὶ φυγῆς ὡς οὐδὲν ἔχοι κακὸν οὐδʼ ἄξιον φέρειν βαρέως πραγμάτων σφαλερῶν καὶ ἀβεβαίων ἀπηλλαγμένον , ἅμα δὲ θαρρεῖν ἑαυτῷ καὶ τῇ διαθέσει παρακαλοῦντος , ἡδίων γενόμενος καὶ ἀναθαρρήσας πρὸς τοὺς φίλους εἶπε φεῦ τῶν πράξεων ἐκείνων καὶ ἀσχολιῶν διʼ ἃς ἄνδρα τοιοῦτον οὐκ ἔγνωμεν λυπουμένῳ γὰρ μῦθος εὐμενὴς φίλων , ἄγαν δὲ μωραίνοντι νουθετήματα . Οὗτος ὁ τρόπος τῶν γενναίων φίλων · οἱ δʼ ἀγεννεῖς καὶ ταπεινοὶ τῶν εὐτυχούντων κόλακες , ὥσπερ τὰ ῥήγματα καὶ τὰ σπάσματά φησι Δημοσθένης ὅταν τι κακὸν τὸ σῶμα λάβῃ τότε κινεῖσθαι , καὶ οὗτοι ταῖς μεταβολαῖς ἐπιφύονται , καθάπερ ἡδόμενοι καὶ ἀπολαύοντες . καὶ γὰρ ἂν δέηταί τινος ὑπομνήσεως ἐν οἷς διʼ αὑτὸν ἔπταισε βουλευσάμενος κακῶς , ἱκανόν ἐστι τὸ οὔ τι καθʼ ἡμέτερόν γε νόον · μάλα γάρ τοι ἔγωγε πόλλʼ ἀπεμυθεόμην
Lemmas: ἐπεί δέ πολύς ὁ φίλος εὖ φέρω ἐν ὁ πρᾶγμα οὔτε ἀξιόω οὔτε τολμάω ῥυθμίζω , ἀλλά ὅλος ἀπρόσιτος καί ἀνέφικτος ἡγέομαι νουθεσία ὁ εὐτυχέω εἰμί , σφάλλω δέ καί πταίω ἐπιτίθημι καί πατέω ὑπό χείρ καί ταπεινός γίγνομαι , ὥσπερ ῥεῦμα κρατέω παρά φύσις ὁ παρρησία ἀθρόος ἐφίημι αὐτός καί ἀπολαύω ἄσμενος ὁ μεταβολή διά ὁ πρόσθεν ὑπεροψία ἐκεῖνος ἑαυτοῦ δέ ἀσθένεια , οὐ κακός εἰμί καί περί οὗτος διέρχομαι καί ἀποκρίνω ὁ Εὐριπίδης λέγω ὅταν δέ ὁ δαίμων εὖ δίδωμι , τίς δέω φίλος ; ὅτι δέω μάλα παρρησιάζομαι φίλος ὁ εὐτυχέω καί ὁ ἄγαν ὑφίημι ὁ φρόνημα . ὀλίγος γάρ εἰμί ὅς μετά ὁ εὐτυχέω παραγίγνομαι ὁ φρονέω · ὁ δέ πολύς φρήν ἐπείσακτος δέω καί λογισμός πιέζω ἔξωθεν αὐτός ὑπό ὁ τύχη φυσάω καί σαλεύω . ὅταν δέ ὁ δαίμων καταβάλλω καί περιαιρέω ὁ ὄγκος , αὐτός ὁ πρᾶγμα ἔνειμι ὁ νουθετέω καί μετάνοια ἐμποιέω . ὅθεν οὐδείς ἔργον τότε παρρησία φιλικός οὐδέ λόγος βάρος ἔχω καί δηγμός , ἀλλά ὡς ἀληθής ἐν ὁ τοιοῦτος μεταβολή εἰς ὄμμα εὔνους φώς ἐμβλέπω γλυκύς παρηγορέω καί παραθαρσύνω , ὥσπερ ὁ Κλέαρχος ὁ πρόσωπον ὁ Ξενοφῶν ἐν ὁ μάχη καί παρά ὁ δεινός φημί ὁράω εὐμενής καί φιλάνθρωπος εὐθαρσής ποιέω ὁ κινδυνεύω . ὁ δέ παρρησία καί δηγμός ἄνθρωπος δυστυχέω προσάγω ὥσπερ ὀξυδορκικός ὄμμα ταράσσω καί φλεγμαίνω , θεραπεύω μέν οὐδείς οὐδέ ἀφαιρέω ὁ λυπέω , ὀργή δέ ὁ λύπη προστίθημι καί παροξύνω ὁ ἀνιάω . αὐτίκα γοῦν ὑγιαίνω μέν τις οὐ χαλεπός εἰμί οὐδέ ἄγριος παντάπασι ἀνήρ φίλος ψέγω μέν συνουσία καί πότος αὐτός ψέγω δέ ἀργία καί ἀγυμνασία καί λουτρόν συνεχής καί πλησμονή ἄκαιρος · νοσέω δέ οὐ ἀνεκτός ἀλλά μέγας νόσος ἀκούω ὅτι οὗτος σύ γίγνομαι ἐκ ἀκρασία καί μαλακία καί διά ὄψον καί γυνή . ὦ ὁ ἀκαιρία , ἄνθρωπος · διαθήκη γράφω καί παρασκευάζω ἐγώ καστορίδες ἤ σκαμώνιον ὑπό ὁ ἰατρός , σύ δέ νουθετέω καί φιλοσοφέω . οὕτως τοίνυν καί ὁ πρᾶγμα ὁ δυστυχέω οὐ παρρησία ἐνδέχομαι καί γνωμολογία , ἀλλά ἐπιείκεια δέω καί βοήθεια . καί γάρ ὁ τίτθη ὁ παιδίον πίπτω οὐ λοιδορέω προστρέχω , ἀλλά ἐγείρω καί περιπλύνω καί καταστέλλω , εἶτα οὕτως ἐπιπλήσσω καί κολάζω . λέγω δέ καί Δημήτριος ὁ Φαληρεύς ὅτε ὁ πατρίς ἐκπίπτω καί περί Θῆβαι ἀδοξέω καί ταπεινός πράσσω διάγω , οὐ ἡδύς ὁράω προσέρχομαι Κράτης , παρρησία κυνικός καί λόγος τραχύς προσδέχομαι · ἐντυγχάνω δέ πρᾶος αὐτός ὁ Κράτης καί διαλέγω περί φυγή ὡς οὐδείς ἔχω κακός οὐδέ ἄξιος φέρω βαρύς πρᾶγμα σφαλερός καί ἀβέβαιος ἀπαλλάσσω , ἅμα δέ θαρσέω ἑαυτοῦ καί ὁ διάθεσις παρακαλέω , ἡδύς γίγνομαι καί ἀναθαρσέω πρός ὁ φίλος λέγω φεῦ ὁ πρᾶξις ἐκεῖνος καί ἀσχολία διά ὅς ἀνήρ τοιοῦτος οὐ γιγνώσκω λυπέω γάρ μῦθος εὐμενής φίλος , ἄγαν δέ μωραίνω νουθέτημα . οὗτος ὁ τρόπος ὁ γενναῖος φίλος · ὁ δέ ἀγεννής καί ταπεινός ὁ εὐτυχέω κόλαξ , ὥσπερ ὁ ῥῆγμα καί ὁ σπάσμα φημί Δημοσθένης ὅταν τις κακός ὁ σῶμα λαμβάνω τότε κινέω , καί οὗτος ὁ μεταβολή ἐπιφύω , καθά ἥδομαι καί ἀπολαύω . καί γάρ ἐάν δέω τις ὑπόμνησις ἐν ὅς διά ἑαυτοῦ πταίω βουλεύω κακός , ἱκανός εἰμί ὁ οὐ τις κατά ἡμέτερος γε νόος · μάλα γάρ σύ ἐγώ πολύς ἀπομυθέομαι