plutarchus.quomodo-adulator-ab-amico-internoscatur-48e-74e 22
ἔστι μὲν οὖν καὶ ταῦτα δηλώματα τοῖς νοῦν ἔχουσιν οὐκ ἀληθινῆς φιλίας οὐδὲ σώφρονος ἀλλʼ ἑταιρούσης καὶ περιπλεκομένης ἑτοιμότερον τῶν δεομένων . οὐ μὴν ἀλλὰ δεῖ πρῶτον ἐν ταῖς ἐπαγγελίαις σκοπεῖν τὴν διαφοράν . εὖ γὰρ εἴρηται καὶ τοῖς πρὸ ἡμῶν φίλου μὲν ἐκείνην εἶναι τὴν ἐπαγγελίαν εἰ δύναμαι τελέσαι γε καὶ εἰ τετελεσμένον ἐστί , κόλακος δὲ ταύτην αὔδα ὅ τι φρονέεις καὶ γὰρ οἱ κωμικοὶ τοιούτους εἰσάγουσιν ἐμέ , Νικόμαχε , πρὸς τὸν στρατιώτην τάξατε , ἂν μὴ ποιήσω πέπονα μαστιγῶν ὅλον , ἂν μὴ ποιήσω σπογγιᾶς μαλακώτερον τὸ πρόσωπον ἔπειτα τῶν μὲν φίλων οὐδεὶς γίγνεται συνεργός , εἰ μὴ γεγένηται σύμβουλος πρότερον , ἀλλʼ ὅταν δοκιμάσῃ καὶ . συγκαταστήσῃ τὴν πρᾶξιν εἰς τὸ πρέπον ἢ τὸ συμφέρον ὁ δὲ κόλαξ , κἂν ἀποδῷ τις αὐτῷ τὸ συνδοκιμάσαι καὶ συναποφήνασθαι περὶ τοῦ πράγματος , οὐ μόνον ὑπείκειν καὶ χαρίζεσθαι βουλόμενος , ἀλλὰ καὶ δεδιὼς ὑποψίαν ὀκνοῦντος παρέχειν καὶ φεύγοντος τὸ ἔργον , ἐνδίδωσι καὶ συνεξορμᾷ τὴν ἐπιθυμίαν . οὐδεὶς γάρ ἐστι ῥᾳδίως πλούσιος οὐδὲ βασιλεὺς οἷος εἰπεῖν ἐμοὶ γὰρ εἴη πτωχός , εἰ δὲ βούλεται , πτωχοῦ κακίων , ὅστις ὢν εὔνους ἐμοὶ φόβον παρελθὼν τἀπὸ καρδίας ἐρεῖ , ἀλλʼ ὥσπερ οἱ τραγῳδοὶ χοροῦ δέονται φίλων συνᾳδόντων ἢ θεάτρου συνεπικροτοῦντος . ὅθεν ἡ μὲν τραγικὴ Μερόπη παραινεῖ φίλους δὲ τοὺς μὲν μὴ χαλῶντας ἐν λόγοις κέκτησο , τοὺς δὲ πρὸς χάριν σὺν ἡδονῇ τῇ σῇ πονηροὺς κλῇθρον εἰργέτω στέγης , οἱ δὲ τοὐναντίον δρῶσι , τοὺς μὲν μὴ χαλῶντας ἐν λόγοις ἀλλʼ ἀντιβαίνοντας ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος ἀφοσιοῦνται , τοὺς δὲ πρὸς χάριν πονηροὺς καὶ ἀνελευθέρους καὶ γόητας οὐ μόνον κλῄθρων καὶ στέγης ἐντὸς ἀλλὰ καὶ παθῶν καὶ πραγμάτων ἀπορρήτων λαμβάνουσιν . ὧν ὁ μὲν ἁπλούστερος οὐκ οἴεται δεῖν οὐδʼ ἀξιοῖ σύμβουλος εἶναι πραγμάτων τηλικούτων ἀλλʼ ὑπουργὸς καὶ διάκονος , ὁ δὲ πανουργότερος ἔστη μὲν ἐν τῷ συνδιαπορεῖν καὶ τὰς ὀφρῦς συνάγειν καὶ συνδιανεύειν τῷ προσώπῳ , λέγει δʼ οὐδέν · ἂν δʼ ἐκεῖνος εἴπῃ τὸ φαινόμενον , ὦ Ἡράκλεις , ἔφθης με φησὶ μικρὸν εἰπών , ἐγὼ γὰρ αὐτὸ τοῦτο λέγειν ἔμελλον ὡς γὰρ οἱ μαθηματικοὶ τὰς ἐπιφανείας καὶ τὰς γραμμὰς λέγουσι μήτε κάμπτεσθαι μήτε διατείνεσθαι μήτε κινεῖσθαι καθʼ ἑαυτάς , νοητὰς καὶ ἀσωμάτους οὔσας , συγκάμπτεσθαι δὲ καὶ συνδιατείνεσθαι καὶ συμμεθίστασθαι τοῖς σώμασιν ὧν πέρατά εἰσιν , οὕτω τὸν κόλακα φωράσεις ἀεὶ συνεπιφάσκοντα καὶ συναποφαινόμενον καὶ συνηδόμενον νὴ Δία καὶ συνοργιζόμενον , ὥστε παντελῶς ἔν γε τούτοις εὐφώρατον εἶναι τὴν διαφοράν . ἔτι δὲ μᾶλλον ἐν τῷ τρόπῳ τῆς ὑπουργίας . ἡ μὲν γὰρ παρὰ τοῦ φίλου χάρις ὥσπερ ζῷον ἐν βάθει τὰς κυριωτάτας ἔχει δυνάμεις , ἐπιδεικτικὸν δὲ καὶ πανηγυρικὸν οὐδὲν ἔπεστιν ἀλλὰ πολλάκις , ὥσπερ ἰατρὸς λαθὼν ἐθεράπευσε , καὶ φίλος ὠφέλησεν ἐντυχὼν ἢ διαλυσάμενος , ἀγνοοῦντος ἐπιμεληθείς τοιοῦτος Ἀρκεσίλαος περί τε τἄλλα καὶ νοσοῦντος Ἀπελλοῦ τοῦ Χίου τὴν πενίαν καταμαθὼν ἐπανῆλθεν αὖθις ἔχων εἴκοσι δραχμάς , καὶ καθίσας πλησίον ἐνταῦθα μέν εἶπεν οὐδὲν ἢ τὰ Ἐμπεδοκλέους στοιχεῖα ταυτὶ πῦρ καὶ ὕδωρ καὶ γαῖα καὶ αἰθέρος ἤπιον ὕψος ἀλλʼ οὐδὲ κατάκεισαι σὺ δεξιῶς , ἅμα δὲ διακινῶν τὸ προσκεφάλαιον αὐτοῦ , λαθὼν ὑπέβαλε τὸ κερμάτιον . ὡς οὖν ἡ διακονοῦσα πρεσβῦτις εὗρε καὶ θαυμάσασα τῷ Ἀπελλῇ προσήγγειλε , γελάσας ἐκεῖνος Ἀρκεσιλάου εἶπε τοῦτο τὸ κλέμμα καὶ μὴν ἐοικότα γε τέκνα φύεται γονεῦσιν ἐν φιλοσοφίᾳ . Λακύδης γοῦν ὁ Ἀρκεσιλάου γνώριμος ἀπʼ εἰσαγγελίας φεύγοντι δίκην Κηφισοκράτει μετὰ τῶν ἄλλων φίλων παρειστήκει . τοῦ δὲ · κατηγόρου τὸν δακτύλιον αἰτήσαντος , ὁ μὲν ἡσυχῇ παρακαθῆκεν , αἰσθόμενος δʼ ὁ Λακύδης ἐπέβη τῷ ποδὶ καὶ ἐπέκρυψεν ἦν γὰρ ὁ ἔλεγχος ἐν ἐκείνῳ . μετὰ δὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Κηφισοκράτους δεξιουμένου τοὺς δικαστὰς εἷς τις ὡς ἔοικεν ἑωρακὼς τὸ γενόμενον ἐκέλευσε Λακύδῃ χάριν ἔχειν καὶ τὸ πρᾶγμα διηγήσατο , τοῦ Λακύδου πρὸς μηδένα φράσαντος οὕτως οἶμαι καὶ τοὺς θεοὺς εὐεργετεῖν τὰ πολλὰ λανθάνοντας , αὐτῷ τῷ χαρίζεσθαι καὶ εὖ ποιεῖν φύσιν ἔχοντας ἥδεσθαι . τὸ δὲ τοῦ κόλακος ἔργον οὐδὲν ἔχει δίκαιον οὐδʼ ἀληθινὸν οὐδʼ ἁπλοῦν οὐδʼ ἐλευθέριον , ἀλλʼ ἱδρῶτα καὶ κραυγὴν διαδρομὴν καὶ σύντασιν προσώπου ποιοῦσαν ἔμφασιν καὶ δόκησιν ἐπιπόνου χρείας καὶ κατεσπευσμένης , ὥσπερ ζωγράφημα περίεργον ἀναιδέσι φαρμάκοις καὶ κεκλασμέναις στολίσι καὶ ῥυτίσι καὶ γωνίαις ἐναργείας φαντασίαν ἐπαγόμενον . ἔστι δὲ καὶ διηγούμενος ἐπαχθὴς ὡς ἔπραξε πλάνας τινὰς ἐπʼ αὐτῷ καὶ φροντίδας , εἶτʼ ἀπεχθείας πρὸς ἑτέρους εἶτα πράγματα μυρία καὶ μεγάλα πάθη διεξιών , ὥστʼ εἰπεῖν οὐκ ἄξια ταῦτʼ ἐκείνων · πᾶσα μὲν γὰρ ὀνειδιζομένη χάρις ἐπαχθὴς καὶ ἄχαρις καὶ οὐκ ἀνεκτή , ταῖς δὲ τῶν κολάκων οὐχ ὕστερον ἀλλὰ πραττομέναις ἔνεστιν εὐθὺς τὸ ἐπονείδιστον καὶ δυσωποῦν . ὁ δὲ φίλος , ἂν εἰπεῖν δεήσῃ τὸ πρᾶγμα ; μετρίως ἀπήγγειλε , περὶ αὑτοῦ δʼ εἶπεν οὐδέν . δὴ καὶ Λακεδαιμόνιοι Σμυρναίοις δεομένοις σῖτον πέμψαντες , ὡς ἐθαύμαζον ἐκεῖνοι τὴν χάριν , οὐδὲν ἔφασαν μέγα μίαν γὰρ ἡμέραν ψηφισάμενοι τὸ ἄριστον ἀφελεῖν ἑαυτῶν καὶ τῶν ὑποζυγίων ταῦτʼ ἠθροίσαμεν . οὐ γὰρ μόνον ἐλευθέριος ἡ τοιαύτη χάρις , ἀλλὰ καὶ τοῖς λαμβάνουσιν ἡδίων , ὅτι τοὺς ὠφελοῦντας οὐ μεγάλα βλάπτεσθαι νομίζουσιν .
Lemmas: εἰμί μέν οὖν καί οὗτος δήλωμα ὁ νόος ἔχω οὐ ἀληθινός φιλία οὐδέ σώφρων ἀλλά ἑταιρέω καί περιπλέκω ἑτοῖμος ὁ δέω . οὐ μήν ἀλλά δέω πρῶτος ἐν ὁ ἐπαγγελία σκοπέω ὁ διαφορά . εὖ γάρ λέγω καί ὁ πρό ἐγώ φίλος μέν ἐκεῖνος εἰμί ὁ ἐπαγγελία εἰ δύναμαι τελέω γε καί εἰ τελέω εἰμί , κόλαξ δέ οὗτος αὐδάω ὅς τις φρονέω καί γάρ ὁ κωμικός τοιοῦτος εἰσάγω ἐγώ , Νικόμαχος , πρός ὁ στρατιώτης τάσσω , ἐάν μή ποιέω πέπων μαστιγόω ὅλος , ἐάν μή ποιέω σπογγιά μαλακός ὁ πρόσωπον ἔπειτα ὁ μέν φίλος οὐδείς γίγνομαι συνεργός , εἰ μή γίγνομαι σύμβουλος πρότερος , ἀλλά ὅταν δοκιμάζω καί . συγκαθίστημι ὁ πρᾶξις εἰς ὁ πρέπω ἤ ὁ συμφέρω ὁ δέ κόλαξ , ἐάν ἀποδίδωμι τις αὐτός ὁ συνδοκιμάζω καί συναποφαίνομαι περί ὁ πρᾶγμα , οὐ μόνος ὑπείκω καί χαρίζω βούλομαι , ἀλλά καί δείδω ὑποψία ὀκνέω παρέχω καί φεύγω ὁ ἔργον , ἐνδίδωμι καί συνεξορμάω ὁ ἐπιθυμία . οὐδείς γάρ εἰμί ῥᾴδιος πλούσιος οὐδέ βασιλεύς οἷος λέγω ἐγώ γάρ εἰμί πτωχός , εἰ δέ βούλομαι , πτωχός κακός , ὅστις εἰμί εὔνους ἐγώ φόβος παρέρχομαι ἀπό καρδία λέγω , ἀλλά ὥσπερ ὁ τραγῳδός χορός δέω φίλος συνᾴδω ἤ θέατρον συνεπικροτέω . ὅθεν ὁ μέν τραγικός Μερόπη παραινέω φίλος δέ ὁ μέν μή χαλάω ἐν λόγος κτάομαι , ὁ δέ πρός χάρις σύν ἡδονή ὁ σός πονηρός κλεῖθρον ἔργω στέγη , ὁ δέ ἐναντίος δράω , ὁ μέν μή χαλάω ἐν λόγος ἀλλά ἀντιβαίνω ὑπέρ ὁ συμφέρω ἀφοσιόω , ὁ δέ πρός χάρις πονηρός καί ἀνελεύθερος καί γόης οὐ μόνος κλεῖθρον καί στέγη ἐντός ἀλλά καί πάθος καί πρᾶγμα ἀπόρρητος λαμβάνω . ὅς ὁ μέν ἁπλόος οὐ οἴομαι δέω οὐδέ ἀξιόω σύμβουλος εἰμί πρᾶγμα τηλικοῦτος ἀλλά ὑπουργός καί διάκονος , ὁ δέ πάνουργος ἵστημι μέν ἐν ὁ συνδιαπορέω καί ὁ ὀφρύς συνάγω καί συνδιανεύω ὁ πρόσωπον , λέγω δέ οὐδείς · ἐάν δέ ἐκεῖνος λέγω ὁ φαίνω , ὦ Ἡρακλῆς , φθάνω ἐγώ φημί μικρός λέγω , ἐγώ γάρ αὐτός οὗτος λέγω μέλλω ὡς γάρ ὁ μαθηματικός ὁ ἐπιφάνεια καί ὁ γραμμή λέγω μήτε κάμπτω μήτε διατείνω μήτε κινέω κατά ἑαυτοῦ , νοητός καί ἀσώματος εἰμί , συγκάμπτω δέ καί συνδιατείνω καί συμμεθίστημι ὁ σῶμα ὅς πέρας εἰμί , οὕτως ὁ κόλαξ φωράω ἀεί συνεπιφάσκω καί συναποφαίνομαι καί συνήδομαι νή Ζεύς καί συνοργίζομαι , ὥστε παντελής ἐν γε οὗτος εὐφώρατος εἰμί ὁ διαφορά . ἔτι δέ μάλα ἐν ὁ τρόπος ὁ ὑπουργία . ὁ μέν γάρ παρά ὁ φίλος χάρις ὥσπερ ζῷον ἐν βάθος ὁ κύριος ἔχω δύναμις , ἐπιδεικτικός δέ καί πανηγυρικός οὐδείς ἔπειμι ἀλλά πολλάκις , ὥσπερ ἰατρός λανθάνω θεραπεύω , καί φίλος ὠφελέω ἐντυγχάνω ἤ διαλύω , ἀγνοέω ἐπιμελέομαι τοιοῦτος Ἀρκεσίλαος περί τε ἄλλος καί νοσέω Ἀπελλής ὁ Χίος ὁ πενία καταμανθάνω ἐπανέρχομαι αὖθις ἔχω εἴκοσι δραχμή , καί καθίζω πλησίον ἐνταῦθα μέν λέγω οὐδείς ἤ ὁ Ἐμπεδοκλῆς στοιχεῖον οὗτος πῦρ καί ὕδωρ καί γῆ καί αἰθήρ ἤπιος ὕψος ἀλλά οὐδέ κατάκειμαι σύ δεξιός , ἅμα δέ διακινέω ὁ προσκεφάλαιον αὐτός , λανθάνω ὑποβάλλω ὁ κερμάτιον . ὡς οὖν ὁ διακονέω πρεσβῦτις εὑρίσκω καί θαυμάζω ὁ Ἀπελλᾶς προσαγγέλλω , γελάω ἐκεῖνος Ἀρκεσίλαος λέγω οὗτος ὁ κλέμμα καί μήν ἔοικα γε τέκνον φύω γονεύς ἐν φιλοσοφία . Λακύδης γοῦν ὁ Ἀρκεσίλαος γνώριμος ἀπό εἰσαγγελία φεύγω δίκη Κηφισοκράτης μετά ὁ ἄλλος φίλος παρίστημι . ὁ δέ · κατήγορος ὁ δακτύλιος αἰτέω , ὁ μέν ἡσυχῇ παρακαθίημι , αἰσθάνομαι δέ ὁ Λακύδης ἐπιβαίνω ὁ πούς καί ἐπικρύπτω εἰμί γάρ ὁ ἔλεγχος ἐν ἐκεῖνος . μετά δέ ὁ ἀπόφασις ὁ Κηφισοκράτης δεξιόομαι ὁ δικαστής εἷς τις ὡς ἔοικα ὁράω ὁ γίγνομαι κελεύω Λακύδης χάρις ἔχω καί ὁ πρᾶγμα διηγέομαι , ὁ Λακύδης πρός μηδείς φράζω οὕτως οἴομαι καί ὁ θεός εὐεργετέω ὁ πολύς λανθάνω , αὐτός ὁ χαρίζω καί εὖ ποιέω φύσις ἔχω ἥδομαι . ὁ δέ ὁ κόλαξ ἔργον οὐδείς ἔχω δίκαιος οὐδέ ἀληθινός οὐδέ ἁπλόος οὐδέ ἐλευθέριος , ἀλλά ἱδρώς καί κραυγή διαδρομή καί σύντασις πρόσωπον ποιέω ἔμφασις καί δόκησις ἐπίπονος χρεία καί κατασπεύδω , ὥσπερ ζωγράφημα περίεργος ἀναιδής φάρμακον καί κλάω στολίς καί ῥυτίς καί γωνία ἐνάργεια φαντασία ἐπάγω . εἰμί δέ καί διηγέομαι ἐπαχθής ὡς πράσσω πλάνη τις ἐπί αὐτός καί φροντίς , εἶτα ἀπέχθεια πρός ἕτερος εἶτα πρᾶγμα μυρίος καί μέγας πάθος διεξέρχομαι , ὥστε λέγω οὐ ἄξιος οὗτος ἐκεῖνος · πᾶς μέν γάρ ὀνειδίζω χάρις ἐπαχθής καί ἄχαρις καί οὐ ἀνεκτός , ὁ δέ ὁ κόλαξ οὐ ὕστερον ἀλλά πράσσω ἔνειμι εὐθύς ὁ ἐπονείδιστος καί δυσωπέω . ὁ δέ φίλος , ἐάν λέγω δέω ὁ πρᾶγμα ; μέτριος ἀπαγγέλλω , περί ἑαυτοῦ δέ λέγω οὐδείς . δή καί Λακεδαιμόνιος Σμυρναῖος δέω σῖτος πέμπω , ὡς θαυμάζω ἐκεῖνος ὁ χάρις , οὐδείς φημί μέγας εἷς γάρ ἡμέρα ψηφίζω ὁ ἄριστον ἀφαιρέω ἑαυτοῦ καί ὁ ὑποζύγιον οὗτος ἀθροίζω . οὐ γάρ μόνος ἐλευθέριος ὁ τοιοῦτος χάρις , ἀλλά καί ὁ λαμβάνω ἡδύς , ὅτι ὁ ὠφελέω οὐ μέγας βλάπτω νομίζω .