plutarchus.quomodo-adolescens-poetas-audire-debeat-14d-37b 10
ἐπεὶ δʼ ὥσπερ ἐν ἀμπέλου φύλλοις καὶ κλήμασιν εὐθαλοῦσι πολλάκις ὁ καρπὸς ἀποκρύπτεται καὶ λανθάνει κατασκιαζόμενος , , οὕτως ἐν , ποιητικῇ λέξει καὶ μυθεύμασι περικεχυμένοις πολλὰ διαφεύγει τὸν νέον ὠφέλιμα καὶ χρήσιμα δεῖ δὲ τοῦτο μὴ πάσχειν ἀποπλανᾶσθαι τῶν πραγμάτων , ἐμφύεσθαι μάλιστα τοῖς πρὸς ἀρετὴν φέρουσι καὶ δυναμένοις πλάττειν τὸ ἦθος , οὐ χεῖρόν ἐστι καὶ περὶ τούτων διελθεῖν ἐν βραχέσιν , ἁψάμενον ὡς ἐν τύπῳ τῶν πραγμάτων , μήκη δὲ καὶ κατασκευὰς καὶ παραδειγμάτων ὄχλον ἐῶντα τοῖς ἐπιδεικτικώτερον γράφουσι πρῶτον μὲν οὖν τὰ χρηστὰ καὶ τὰ φαῦλα γιγνώσκων ὁ νέος καὶ πρόσωπα τοῖς λεγομένοις προσεχέτω καὶ ταῖς πράξεσιν ἃς ὁ ποιητὴς ἑκατέροις προσηκόντως ἀποδίδωσιν οἷον ὁ Ἀχιλλεὺς πρὸς τὸν Ἀγαμέμνονα λέγει , καίπερ λέγων μετʼ οὐ γὰρ σοί ποτε ἶσον ἔχω γέρας , ὁππότʼ Ἀχαιοὶ Τρώων ἐκπέρσωσʼ εὖ ναιόμενον πτολίεθρον ὁ δὲ Θερσίτης τῷ αὐτῷ λοιδορούμενος λέγει πλεῖαί τοι χαλκοῦ κλισίαι , πολλαὶ δὲ γυναῖκες εἰσὶν ἐνὶ κλισίῃς ἐξαίρετοι , ἅς τοι Ἀχαιοὶ πρωτίστῳ δίδομεν , εὖτʼ ἂν πτολίεθρον ἕλωμεν , καὶ πάλιν ὁ Ἀχιλλεὺς αἴ κέ ποθι Ζεὺς δῷσι πόλιν Τροίην εὐτείχεον ἐξαλαπάξαι ὁ δὲ Θερσίτης ὅν κεν ἐγὼ δήσας ἀγάγω ἢ ἄλλος Ἀχαιῶν πάλιν τοῦ Ἀγαμέμνονος ἐν τῇ ἐπιπωλήσει τὸν Διομήδην λοιδορήσαντος ὁ μὲν οὐδὲν ἀντεῖπεν αἰδεσθεὶς βασιλῆος ἐνιπὴν αἰδοίοιο , ὁ δὲ Σθένελος , οὗ μηδεὶς λόγος , Ἀτρείδη , φησί , μὴ ψεύδεʼ ἐπιστάμενος σάφα εἰπεῖν . ἡμεῖς τοι πατέρων μέγʼ ἀμείνονες εὐχόμεθʼ εἶναι ἡ γὰρ τοιαύτη διαφορὰ μὴ παρορωμένη διδάξει τὸν νέον ἀστεῖον ἡγεῖσθαι τὴν ἀτυφίαν καὶ μετριότητα , τὴν δὲ μεγαλαυχίαν καὶ περιαυτολογίαν ὡς φαῦλον εὐλαβεῖσθαι . χρήσιμον δὲ καὶ τὸ τοῦ Ἀγαμέμνονος κατανοεῖν ἐνταῦθα · τὸν μὲν γὰρ Σθένελον ἀπροσαύδητον παρῆλθε , τοῦ δʼ Ὀδυσσέως οὐκ ἠμέλησεν ἀλλʼ ἠμείψατο καὶ προσηγόρευσεν , ὡς γνῶ χωομένοιο · πάλιν δʼ ὅ γε λάζετο μῦθον τὸ μὲν γὰρ πᾶσιν ἀπολογεῖσθαι θεραπευτικὸν καὶ οὐκ ἀξιωματικόν τὸ δὲ πάντων καταφρονεῖν ὑπερήφανον καὶ ἀνόητον . ἄριστα δʼ ὁ Διομήδης ἐν μὲν τῇ μάχῃ σιωπᾷ κακῶς ἀκούων ὑπὸ τοῦ βασιλέως , μετὰ δὲ τὴν μάχην παρρησίᾳ χρῆται πρὸς αὐτὸν ἀλκὴν μέν μοι πρῶτον ὀνείδισας ἐν Δαναοῖσιν εὖ δʼ ἔχει καὶ φρονίμου διαφορὰν ἀνδρὸς καὶ μάντεως πανηγυρικοῦ μὴ παραλιπεῖν . ὁ μὲν γὰρ Κάλχας οὐ συνεῖδε τὸν καιρόν , ἀλλʼ ἐν πλήθει παρʼ οὐδὲν ἐποιήσατο κατηγορῆσαι τοῦ βασιλέως ὡς τὸν λοιμὸν αὐτοῖς ἐπαγαγόντος · ὁ δὲ Νέστωρ βουλόμενος ἐμβάλλειν λόγον ὑπὲρ τῶν πρὸς τὸν Ἀχιλλέα διαλλαγῶν , ἵνα μὴ διαβάλλειν δοκῇ τὸν Ἀγαμέμνονα πρὸς τὸ πλῆθος ὡς ἁμαρτόντα καὶ χρησάμενον ὀργῇ , δαίνυ δαῖτα γέρουσιν · ἔοικέ τοι , οὔ τοι ἀεικὲς πολλῶν δʼ ἀγρομένων τῷ πείσεαι ὅς κεν ἀρίστην βουλὴν βουλεύσῃ . καὶ μετὰ τὸ δεῖπνον ἐξαποστέλλει τοὺς πρέσβεις · τοῦτο γὰρ ἦν ἐπανόρθωσις ἁμαρτίας , ἐκεῖνο δὲ κατηγορία καὶ προπηλακισμός Ἔτι δὲ καὶ τὰς ἐν τοῖς γένεσι διαφορὰς σκεπτέον , ὧν τοιοῦτός ἐστιν ὁ τρόπος . οἱ μὲν Τρῶες ἐπίασι μετὰ κραυγῆς καὶ θράσους , οἱ δʼ Ἀχαιοὶ σιγῇ δειδιότες σημάντορας τὸ γὰρ ἐν χερσὶ τῶν πολεμίων ὄντων φοβεῖσθαι τοὺς ἄρχοντας ἀνδρείας ἅμα καὶ πειθαρχίας σημεῖον . ὅθεν ὁ μὲν Πλάτων ἐθίζει τοὺς ψόγους φοβεῖσθαι καὶ τὰ αἰσχρὰ μᾶλλον τοὺς πόνους καὶ τοὺς κινδύνους , ὁ δὲ Κάτων ἔλεγε φιλεῖν τοὺς ἐρυθριῶντας μᾶλλον ἢ τοὺς ὠχριῶντας . ἔστι δὲ καὶ τῶν ἐπαγγελιῶν ἴδιος χαρακτήρ . ὁ μὲν γὰρ Δόλων ἐπαγγέλλεται τόφρα γὰρ ἐς στρατὸν εἶμι διαμπερές , ὄφρʼ ἂν ἵκωμαι νῆʼ Ἀγαμεμνονέην , ὁ δὲ Διομήδης ἐπαγγέλλεται μὲν οὐδέν , ἧττον δʼ ἄν φησι φοβηθῆναι μεθʼ ἑτέρου πεμπόμενος . Ἑλληνικὸν οὖν καὶ ἀστεῖον ἡ πρόνοια , βαρβαρικὸν δὲ καὶ φαῦλον ἡ θρασύτης · καὶ δεῖ τὸ μὲν ζηλοῦν τὸ δὲ δυσχεραίνειν . ἔχεται δέ τινος οὐκ ἀχρήστου θεωρίας καὶ τὸ περὶ τοὺς Τρῶας καὶ τὸν Ἕκτορα πάθος , τοῦ Αἴαντος αὐτῷ μονομαχεῖν μέλλοντος . ὁ μὲν γὰρ Αἰσχύλος Ἰσθμοῖ πύκτου πληγέντος εἰς τὸ πρόσωπον καὶ κραυγῆς γενομένης , οἷον εἶπεν ἡ ἄσκησίς ἐστιν . οἱ θεώμενοι βοῶσιν , ὁ δὲ πληγεὶς σιωπᾷ τοῦ δὲ ποιητοῦ λέγοντος ὅτι τὸν Αἴαντα τῶν ὅπλων ποιούντων λαμπρὸν οἱ μὲν Ἕλληνες ἔχαιρον ὁρῶντες , Τρῶας δὲ τρόμος αἰνὸς ἐπήλυθε γυῖα ἕκαστον , Ἕκτορί τʼ αὐτῷ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι πάτασσε , τίς οὐκ ἂν ἀγάσαιτο τὴν διαφοράν ; τοῦ μὲν κινδυνεύοντος ἡ καρδία πηδᾷ μόνον , ὥσπερ παλαίειν νὴ Δίʼ ἢ σταδιοδρομεῖν μέλλοντος , τῶν δὲ θεωμένων τρέμει καὶ πάλλεται τὸ σῶμα διʼ εὔνοιαν καὶ φόβον ὑπὲρ τοῦ βασιλέως . ἐνταῦθα δὲ καὶ τὴν τοῦ κρατίστου πρὸς τὸν κάκιστον διαφορὰν ἀποθεωρητέον . ὁ μὲν γὰρ Θερσίτης ἔχθιστος δʼ Ἀχιλῆι μάλιστʼ ἦν ἠδʼ Ὀδυσῆι , ὁ δʼ Αἴας ἀεί τε τῷ Ἀχιλλεῖ προσφιλὴς καὶ πρὸς τὸν Ἕκτορα λέγει περὶ αὐτοῦ νῦν μὲν δὴ σάφα εἴσεαι οἰόθεν οἶος οἷοι καὶ Δαναοῖσιν ἀριστῆες μετέασι , καὶ μετʼ Ἀχιλλῆα ῥηξήνορα θυμολέοντα καὶ τοῦτο μὲν Ἀχιλλέως τὸ ἐγκώμιόν ἐστι , τὰ δʼ ἑξῆς ὑπὲρ ἁπάντων εἴρηται χρησίμως ἡμεῖς δʼ εἰμὲν τοῖοι οἳ ἂν σέθεν ἀντιάσαιμεν καὶ πολέες , οὔτε μόνον οὔτε ἄριστον ἀποφαίνων ἑαυτὸν ἀλλὰ μετὰ πολλῶν ὁμοίως δυνάμενον ἀμύνασθαι . ταῦτα μὲν οὖν ἱκανὰ περὶ διαφορᾶς , ἂν μὴ κἀκεῖνο βουλώμεθα προσλαβεῖν , ὅτι τῶν Τρώων ἑαλώκασι καὶ πολλοὶ ζῶντες , οὐδεὶς δὲ τῶν Ἀχαιῶν , καὶ τῶν μὲν ὑποπεπτώκασιν ἔνιοι τοῖς πολεμίοις , ὥσπερ ὁ Ἄδραστος , οἱ Ἀντιμάχου παῖδες , ὁ Λυκάων , αὐτὸς ὁ Ἕκτωρ δεόμενος περὶ ταφῆς τοῦ Ἀχιλλέως , ἐκείνων δʼ οὐδείς , ὡς βαρβαρικοῦ τοῦ ἱκετεύειν καὶ ὑποπίπτειν ἐν τοῖς ἀγῶσιν ὄντος , Ἑλληνικοῦ δὲ τοῦ νικᾶν μαχόμενον ἢ ἀποθνῄσκειν .
Lemmas: ἐπεί δέ ὥσπερ ἐν ἄμπελος φύλλον καί κλῆμα εὐθαλέω πολλάκις ὁ καρπός ἀποκρύπτω καί λανθάνω κατασκιάζω , , οὕτως ἐν , ποιητικός λέξις καί μύθευμα περιχέω πολύς διαφεύγω ὁ νέος ὠφέλιμος καί χρήσιμος δέω δέ οὗτος μή πάσχω ἀποπλανάω ὁ πρᾶγμα , ἐμφύω μάλα ὁ πρός ἀρετή φέρω καί δύναμαι πλάσσω ὁ ἦθος , οὐ κακός εἰμί καί περί οὗτος διέρχομαι ἐν βραχύς , ἅπτω ὡς ἐν τύπος ὁ πρᾶγμα , μῆκος δέ καί κατασκευή καί παράδειγμα ὄχλος ἐάω ὁ ἐπιδεικτικός γράφω πρῶτος μέν οὖν ὁ χρηστός καί ὁ φαῦλος γιγνώσκω ὁ νέος καί πρόσωπον ὁ λέγω προσέχω καί ὁ πρᾶξις ὅς ὁ ποιητής ἑκάτερος προσηκόντως ἀποδίδωμι οἷος ὁ Ἀχιλλεύς πρός ὁ Ἀγαμέμνων λέγω , καίπερ λέγω μετά οὐ γάρ σύ ποτέ ἴσος ἔχω γέρας , ὁπότε Ἀχαιός Τρώς ἐκπέρθω εὖ ναίω πτολίεθρον ὁ δέ Θερσίτης ὁ αὐτός λοιδορέω λέγω πολύς σύ χαλκός κλισία , πολύς δέ γυνή εἰμί ἐν κλισία ἐξαιρετός , ὅς σύ Ἀχαιός πρῶτος δίδωμι , εὖτε ἄν πτολίεθρον αἱρέω , καί πάλιν ὁ Ἀχιλλεύς εἰ ἄν ποθι Ζεύς δίδωμι πόλις Τροία εὐτείχεος ἐξαλαπάζω ὁ δέ Θερσίτης ὅς ἄν ἐγώ δέω ἄγω ἤ ἄλλος Ἀχαιός πάλιν ὁ Ἀγαμέμνων ἐν ὁ ἐπιπώλησις ὁ Διομήδης λοιδορέω ὁ μέν οὐδείς ἀντιλέγω αἰδέομαι βασιλεύς ἐνιπή αἰδοῖος , ὁ δέ Σθένελος , ὅς μηδείς λόγος , Ἀτρείδης , φημί , μή ψεῦδος ἐπίσταμαι σάφα λέγω . ἐγώ σύ πατήρ μέγας ἀγαθός εὔχομαι εἰμί ὁ γάρ τοιοῦτος διαφορά μή παροράω διδάσκω ὁ νέος ἀστεῖος ἡγέομαι ὁ ἀτυφία καί μετριότης , ὁ δέ μεγαλαυχία καί περιαυτολογία ὡς φαῦλος εὐλαβέομαι . χρήσιμος δέ καί ὁ ὁ Ἀγαμέμνων κατανοέω ἐνταῦθα · ὁ μέν γάρ Σθένελος ἀπροσαύδητος παρέρχομαι , ὁ δέ Ὀδυσσεύς οὐ ἀμελέω ἀλλά ἀμείβω καί προσαγορεύω , ὡς γιγνώσκω χώομαι · πάλιν δέ ὁ γε λάζομαι μῦθος ὁ μέν γάρ πᾶς ἀπολογέομαι θεραπευτικός καί οὐ ἀξιωματικός ὁ δέ πᾶς καταφρονέω ὑπερήφανος καί ἀνόητος . ἀγαθός δέ ὁ Διομήδης ἐν μέν ὁ μάχη σιωπάω κακός ἀκούω ὑπό ὁ βασιλεύς , μετά δέ ὁ μάχη παρρησία χράω πρός αὐτός ἀλκή μέν ἐγώ πρῶτος ὀνειδίζω ἐν Δαναοί εὖ δέ ἔχω καί φρόνιμος διαφορά ἀνήρ καί μάντις πανηγυρικός μή παραλείπω . ὁ μέν γάρ Κάλχας οὐ συνοράω ὁ καιρός , ἀλλά ἐν πλῆθος παρά οὐδείς ποιέω κατηγορέω ὁ βασιλεύς ὡς ὁ λοιμός αὐτός ἐπάγω · ὁ δέ Νέστωρ βούλομαι ἐμβάλλω λόγος ὑπέρ ὁ πρός ὁ Ἀχιλλεύς διαλλαγή , ἵνα μή διαβάλλω δοκέω ὁ Ἀγαμέμνων πρός ὁ πλῆθος ὡς ἁμαρτάνω καί χράω ὀργή , δαίνυμι δαίς γέρων · ἔοικα σύ , οὐ σύ ἀεικής πολύς δέ ἀγείρω ὁ πείθω ὅς ἄν ἀγαθός βουλή βουλεύω . καί μετά ὁ δεῖπνον ἐξαποστέλλω ὁ πρέσβυς · οὗτος γάρ εἰμί ἐπανόρθωσις ἁμαρτία , ἐκεῖνος δέ κατηγορία καί προπηλακισμός ἔτι δέ καί ὁ ἐν ὁ γένος διαφορά σκοπέω , ὅς τοιοῦτος εἰμί ὁ τρόπος . ὁ μέν Τρώς ἐπέρχομαι μετά κραυγή καί θράσος , ὁ δέ Ἀχαιός σιγή δείδω σημάντωρ ὁ γάρ ἐν χείρ ὁ πολέμιος εἰμί φοβέω ὁ ἄρχω ἀνδρεία ἅμα καί πειθαρχία σημεῖον . ὅθεν ὁ μέν Πλάτων ἐθίζω ὁ ψόγος φοβέω καί ὁ αἰσχρός μάλα ὁ πόνος καί ὁ κίνδυνος , ὁ δέ Κάτων λέγω φιλέω ὁ ἐρυθριάω μάλα ἤ ὁ ὠχριάω . εἰμί δέ καί ὁ ἐπαγγελία ἴδιος χαρακτήρ . ὁ μέν γάρ Δόλων ἐπαγγέλλω τόφρα γάρ εἰς στρατός ἔρχομαι διαμπερές , ὄφρα ἄν ἱκνέομαι ναῦς Ἀγαμεμνόνεος , ὁ δέ Διομήδης ἐπαγγέλλω μέν οὐδείς , ἥσσων δέ ἄν φημί φοβέω μετά ἕτερος πέμπω . Ἑλληνικός οὖν καί ἀστεῖος ὁ πρόνοια , βαρβαρικός δέ καί φαῦλος ὁ θρασύτης · καί δέω ὁ μέν ζηλόω ὁ δέ δυσχεραίνω . ἔχω δέ τις οὐ ἄχρηστος θεωρία καί ὁ περί ὁ Τρώς καί ὁ Ἕκτωρ πάθος , ὁ Αἴας αὐτός μονομαχέω μέλλω . ὁ μέν γάρ Αἰσχύλος Ἰσθμοῖ πύκτης πλήσσω εἰς ὁ πρόσωπον καί κραυγή γίγνομαι , οἷος λέγω ὁ ἄσκησις εἰμί . ὁ θεάομαι βοάω , ὁ δέ πλήσσω σιωπάω ὁ δέ ποιητής λέγω ὅτι ὁ Αἴας ὁ ὅπλον ποιέω λαμπρός ὁ μέν Ἕλλην χαίρω ὁράω , Τρώς δέ τρόμος αἰνός ἐπέρχομαι γυῖον ἕκαστος , Ἕκτωρ τε αὐτός θυμός ἐν στῆθος πατάσσω , τίς οὐ ἄν ἄγαμαι ὁ διαφορά ; ὁ μέν κινδυνεύω ὁ καρδία πηδάω μόνος , ὥσπερ παλαίω νή Ζεύς ἤ σταδιοδρομέω μέλλω , ὁ δέ θεάομαι τρέμω καί πάλλω ὁ σῶμα διά εὔνοια καί φόβος ὑπέρ ὁ βασιλεύς . ἐνταῦθα δέ καί ὁ ὁ κρατύς πρός ὁ κακός διαφορά ἀποθεωρητέον . ὁ μέν γάρ Θερσίτης ἐχθρός δέ Ἀχιλλεύς μάλα εἰμί ἠδέ Ὀδυσσεύς , ὁ δέ Αἴας ἀεί τε ὁ Ἀχιλλεύς προσφιλής καί πρός ὁ Ἕκτωρ λέγω περί αὐτός νῦν μέν δή σάφα οἶδα οἴοθεν οἶος οἷος καί Δαναοί ἀριστεύς μέτειμι , καί μετά Ἀχιλλεύς ῥηξήνωρ θυμολέων καί οὗτος μέν Ἀχιλλεύς ὁ ἐγκώμιον εἰμί , ὁ δέ ἑξῆς ὑπέρ ἅπας λέγω χρήσιμος ἐγώ δέ εἰμί τοῖος ὅς ἄν σύ ἀντιάζω καί πολύς , οὔτε μόνος οὔτε ἀγαθός ἀποφαίνω ἑαυτοῦ ἀλλά μετά πολύς ὅμοιος δύναμαι ἀμύνω . οὗτος μέν οὖν ἱκανός περί διαφορά , ἐάν μή ἐκεῖνος βούλομαι προσλαμβάνω , ὅτι ὁ Τρώς ἁλίσκομαι καί πολύς ζάω , οὐδείς δέ ὁ Ἀχαιός , καί ὁ μέν ὑποπίπτω ἔνιοι ὁ πολέμιος , ὥσπερ ὁ Ἄδραστος , ὁ Ἀντίμαχος παῖς , ὁ Λυκάων , αὐτός ὁ Ἕκτωρ δέω περί ταφή ὁ Ἀχιλλεύς , ἐκεῖνος δέ οὐδείς , ὡς βαρβαρικός ὁ ἱκετεύω καί ὑποπίπτω ἐν ὁ ἀγών εἰμί , Ἑλληνικός δέ ὁ νικάω μάχομαι ἤ ἀποθνῄσκω .