plutarchus.quomodo-adolescens-poetas-audire-debeat-14d-37b 3
ἔτι δὲ μᾶλλον ἐπιστήσομεν αὐτὸν ἅμα τῷ προσάγειν τοῖς ποιήμασιν ὑπογράφοντες τὴν ποιητικὴν ὅτι μιμητικὴ τέχνη καὶ δύναμίς ἐστιν ἀντίστροφος τῇ ζωγραφίᾳ . καὶ μὴ μόνον ἐκεῖνο τὸ θρυλούμενον ἀκηκοὼς ἔστω , ζωγραφίαν μὲν εἶναι φθεγγομένην τὴν ποίησιν , ποίησιν δὲ σιγῶσαν τὴν ζωγραφίαν , ἀλλὰ πρὸς τούτῳ διδάσκωμεν αὐτὸν ὅτι γεγραμμένην σαύραν ἢ πίθηκον ἢ Θερσίτου πρόσωπον ἰδόντες ἡδόμεθα καὶ θαυμάζομεν οὐχ ὡς καλὸν ἀλλʼ ὡς ὅμοιον . οὐσίᾳ μὲν γὰρ οὐ δύναται καλὸν γενέσθαι τὸ αἰσχρόν · ἡ δὲ μίμησις , ἄν τε περὶ φαῦλον ἄν τε περὶ χρηστὸν ἐφίκηται τῆς ὁμοιότητος , ἐπαινεῖται . καὶ τοὐναντίον ἂν αἰσχροῦ σώματος εἰκόνα καλὴν παράσχῃ , τὸ πρέπον καὶ τὸ εἰκὸς οὐκ ἀπέδωκεν . γράφουσι δὲ καὶ πράξεις ἀτόπους ἔνιοι , καθάπερ Τιμόμαχος τὴν Μηδείας τεκνοκτονίαν καὶ Θέων τὴν Ὀρέστου μητροκτονίαν καὶ Παρράσιος τὴν Ὀδυσσέως προσποίητον μανίαν καὶ Χαιρεφάνης ἀκολάστους ὁμιλίας γυναικῶν πρὸς ἄνδρας . ἐν οἷς μάλιστα δεῖ τὸν νέον ἐθίζεσθαι , διδασκόμενον ὅτι τὴν πρᾶξιν οὐκ ἐπαινοῦμεν ἧς γέγονεν ἡ μίμησις , ἀλλὰ τὴν τέχνην εἰ μεμίμηται προσηκόντως τὸ ὑποκείμενον . ἐπεὶ τοίνυν καὶ ποιητικὴ πολλάκις ἔργα φαῦλα καὶ πάθη μοχθηρὰ καὶ ἤθη μιμητικῶς ἀπαγγέλλει , δεῖ τὸ θαυμαζόμενον ἐν τούτοις καὶ κατορθούμενον μήτʼ ἀποδέχεσθαι τὸν νέον ὡς ἀληθὲς μήτε δοκιμάζειν ὡς καλόν , ἀλλʼ ἐπαινεῖν μόνον ὡς ἐναρμόττον τῷ ὑποκειμένῳ προσώπῳ καὶ οἰκεῖον . ὥσπερ γὰρ ὑὸς βοὴν καὶ ψόφον τροχιλίας καὶ πνευμάτων ῥοῖζον καὶ θαλάττης κτύπον ἀκούοντες ἐνοχλούμεθα καὶ δυσχεραίνομεν , ἂν δέ τις πιθανῶς ταῦτα μιμῆται , καθάπερ Παρμένων τὴν ὗν καὶ Θεόδωρος τὰς τροχιλίας , ἡδόμεθα · καὶ νοσώδη μὲν ἄνθρωπον καὶ ὕπουλον ὡς ἀτερπὲς θέαμα φεύγομεν , τὸν δʼ Ἀριστοφῶντος Φιλοκτήτην καὶ τὴν Σιλανίωνος Ἰοκάστην ὁμοίους φθίνουσι καὶ ἀποθνῄσκουσι πεποιημένους ὁρῶντες χαίρομεν οὕτως ὁ νέος ἀναγιγνώσκων ἃ Θερσίτης ὁ γελωτοποιὸς ἢ Σίσυφος ὁ φθορεὺς ἢ Βάτραχος ὁ πορνοβοσκὸς λέγων ἢ πράττων πεποίηται , διδασκέσθω τὴν μιμουμένην ταῦτα δύναμιν καὶ τέχνην ἐπαινεῖν , ἃς δὲ διαθέσεις καὶ πράξεις μιμεῖται καὶ προβάλλεσθαι καὶ κακίζειν . οὐ γάρ ἐστι ταὐτὸ τὸ καλόν τι καὶ καλῶς τι μιμεῖσθαι , καλῶς γάρ ἐστι τὸ πρεπόντως καὶ οἰκείως , οἰκεῖα δὲ καὶ πρέποντα τοῖς αἰσχροῖς τὰ αἰσχρά . καὶ γὰρ αἱ Δαμωνίδα τοῦ χωλοῦ κρηπῖδες , ἃς ἀπολέσας εὔχετο τοῖς τοῦ κλέψαντος ἐναρμόσαι ποσί , φαῦλαι μὲν ἦσαν ἐκείνῳ δʼ ἥρμοττον . καὶ τὸ εἴπερ γὰρ ἀδικεῖν χρή , τυραννίδος πέρι κάλλιστον ἀδικεῖν καὶ τὸ τοῦ μὲν δικαίου τὴν δόκησιν ἄρνυσο , τὰ δʼ ἔργα τοῦ πᾶν δρῶντος ἔνθα κερδανεῖς καὶ τάλαντον ἡ προίξ . μὴ λάβω ; ζῆν δʼ ἔστι μοι τάλαντον ὑπεριδόντι ; τεύξομαι δʼ ὕπνου προέμενος ; οὐ δώσω δὲ κἀν ᾍδου δίκην ὡς ἠσεβηκὼς εἰς τάλαντον ἀργυροῦν μοχθηροὶ μέν εἰσι λόγοι καὶ ψευδεῖς , Ἐτεοκλεῖ δὲ καὶ Ἰξίονι καὶ τοκογλύφῳ πρεσβύτῃ πρέποντες . ἂν οὖν ὑπομιμνῄσκωμεν τοὺς παῖδας ὅτι ταῦτʼ οὐκ ἐπαινοῦντες οὐδὲ δοκιμάζοντες ἀλλʼ ὡς ἄτοπα καὶ φαῦλα φαύλοις καὶ ἀτόποις ἤθεσι καὶ προσώποις περιτιθέντες γράφουσιν , οὐκ ἂν ὑπὸ τῆς δόξης βλάπτοιντο τῶν ποιητῶν . ἀλλὰ τοὐναντίον ἡ πρὸς τὸ πρόσωπον ὑποψία διαβάλλει καὶ τὸ πρᾶγμα καὶ τὸν λόγον , ὡς φαῦλον ὑπὸ φαύλου καὶ λεγόμενον καὶ πραττόμενον . οἷόν ἐστι καὶ τὸ τῆς συγκοιμήσεως τοῦ Πάριδος ἐκ τῆς μάχης ἀποδράντος . οὐδένα γὰρ ἄλλον ἀνθρώπων ἡμέρας συγκοιμώμενον γυναικὶ ποιήσας ἢ τὸν ἀκόλαστον καὶ μοιχικὸν ἐν αἰσχύνῃ δῆλός ἐστι καὶ ψόγῳ τιθέμενος τὴν τοιαύτην ἀκρασίαν .
Lemmas: ἔτι δέ μάλα ἐφίστημι αὐτός ἅμα ὁ προσάγω ὁ ποίημα ὑπογράφω ὁ ποιητικός ὅτι μιμητικός τέχνη καί δύναμις εἰμί ἀντίστροφος ὁ ζωγραφία . καί μή μόνος ἐκεῖνος ὁ θρυλέω ἀκούω εἰμί , ζωγραφία μέν εἰμί φθέγγομαι ὁ ποίησις , ποίησις δέ σιγάω ὁ ζωγραφία , ἀλλά πρός οὗτος διδάσκω αὐτός ὅτι γράφω σαύρα ἤ πίθηκος ἤ Θερσίτης πρόσωπον ὁράω ἥδομαι καί θαυμάζω οὐ ὡς καλός ἀλλά ὡς ὅμοιος . οὐσία μέν γάρ οὐ δύναμαι καλός γίγνομαι ὁ αἰσχρός · ὁ δέ μίμησις , ἐάν τε περί φαῦλος ἐάν τε περί χρηστός ἐφικνέομαι ὁ ὁμοιότης , ἐπαινέω . καί ἐναντίος ἐάν αἰσχρός σῶμα εἰκών καλός παρέχω , ὁ πρέπω καί ὁ ἔοικα οὐ ἀποδίδωμι . γράφω δέ καί πρᾶξις ἄτοπος ἔνιοι , καθά Τιμόμαχος ὁ Μήδεια τεκνοκτονία καί Θέων ὁ Ὀρέστης μητροκτονία καί Παρράσιος ὁ Ὀδυσσεύς προσποίητος μανία καί Χαιρεφάνης ἀκόλαστος ὁμιλία γυνή πρός ἀνήρ . ἐν ὅς μάλα δέω ὁ νέος ἐθίζω , διδάσκω ὅτι ὁ πρᾶξις οὐ ἐπαινέω ὅς γίγνομαι ὁ μίμησις , ἀλλά ὁ τέχνη εἰ μιμέομαι προσηκόντως ὁ ὑπόκειμαι . ἐπεί τοίνυν καί ποιητικός πολλάκις ἔργον φαῦλος καί πάθος μοχθηρός καί ἦθος μιμητικός ἀπαγγέλλω , δέω ὁ θαυμάζω ἐν οὗτος καί κατορθόω μήτε ἀποδέχομαι ὁ νέος ὡς ἀληθής μήτε δοκιμάζω ὡς καλός , ἀλλά ἐπαινέω μόνος ὡς ἐναρμόζω ὁ ὑπόκειμαι πρόσωπον καί οἰκεῖος . ὥσπερ γάρ ὗς βοή καί ψόφος τροχιλία καί πνεῦμα ῥοῖζος καί θάλασσα κτύπος ἀκούω ἐνοχλέω καί δυσχεραίνω , ἐάν δέ τις πιθανός οὗτος μιμέομαι , καθά Παρμένων ὁ ὗς καί Θεόδωρος ὁ τροχιλία , ἥδομαι · καί νοσώδης μέν ἄνθρωπος καί ὕπουλος ὡς ἀτερπής θέαμα φεύγω , ὁ δέ Ἀριστοφῶν Φιλοκτήτης καί ὁ Σιλανίων Ἰοκάστη ὅμοιος φθίω καί ἀποθνῄσκω ποιέω ὁράω χαίρω οὕτως ὁ νέος ἀναγιγνώσκω ὅς Θερσίτης ὁ γελωτοποιός ἤ Σίσυφος ὁ φθορεύς ἤ Βάτραχος ὁ πορνοβοσκός λέγω ἤ πράσσω ποιέω , διδάσκω ὁ μιμέομαι οὗτος δύναμις καί τέχνη ἐπαινέω , ὅς δέ διάθεσις καί πρᾶξις μιμέομαι καί προβάλλω καί κακίζω . οὐ γάρ εἰμί αὐτός ὁ καλός τίς καί καλός τις μιμέομαι , καλός γάρ εἰμί ὁ πρεπόντως καί οἰκεῖος , οἰκεῖος δέ καί πρέπω ὁ αἰσχρός ὁ αἰσχρός . καί γάρ ὁ Δαμωνίδης ὁ χωλός κρηπίς , ὅς ἀπόλλυμι εὔχομαι ὁ ὁ κλέπτω ἐναρμόζω πούς , φαῦλος μέν εἰμί ἐκεῖνος δέ ἁρμόζω . καί ὁ εἴπερ γάρ ἀδικέω χρή , τυραννίς περί καλός ἀδικέω καί ὁ ὁ μέν δίκαιος ὁ δόκησις ἄρνυμαι , ὁ δέ ἔργον ὁ πᾶς δράω ἔνθα κερδαίνω καί τάλαντον ὁ προίξ . μή λαμβάνω ; ζάω δέ εἰμί ἐγώ τάλαντον ὑπεροράω ; τυγχάνω δέ ὕπνος προίημι ; οὐ δίδωμι δέ ἐν ᾍδης δίκη ὡς ἀσεβέω εἰς τάλαντον ἀργύρεος μοχθηρός μέν εἰμί λόγος καί ψευδής , Ἐτεοκλῆς δέ καί Ἰξίων καί τοκογλύφος πρεσβύτης πρέπω . ἐάν οὖν ὑπομιμνῄσκω ὁ παῖς ὅτι οὗτος οὐ ἐπαινέω οὐδέ δοκιμάζω ἀλλά ὡς ἄτοπος καί φαῦλος φαῦλος καί ἄτοπος ἦθος καί πρόσωπον περιτίθημι γράφω , οὐ ἄν ὑπό ὁ δόξα βλάπτω ὁ ποιητής . ἀλλά ἐναντίος ὁ πρός ὁ πρόσωπον ὑποψία διαβάλλω καί ὁ πρᾶγμα καί ὁ λόγος , ὡς φαῦλος ὑπό φαῦλος καί λέγω καί πράσσω . οἷος εἰμί καί ὁ ὁ συγκοίμησις ὁ Πάρις ἐκ ὁ μάχη ἀποδιδράσκω . οὐδείς γάρ ἄλλος ἄνθρωπος ἡμέρα συγκοιμάομαι γυνή ποιέω ἤ ὁ ἀκόλαστος καί μοιχικός ἐν αἰσχύνη δῆλος εἰμί καί ψόγος τίθημι ὁ τοιοῦτος ἀκρασία .