plutarchus.quomodo-adolescens-poetas-audire-debeat-14d-37b 12
ἡ μὲν οὖν μέλιττα φυσικῶς ἐν τοῖς δριμυτάτοις ἄνθεσι καὶ ταῖς τραχυτάταις ἀκάνθαις ἐξανευρίσκει τὸ λειότατον μέλι καὶ χρηστικώτατον , οἱ δὲ παῖδες , ἂν ὀρθῶς ἐντρέφωνται τοῖς ποιήμασιν , καὶ ἀπὸ τῶν φαύλους καὶ ἀτόπους ὑποψίας ἐχόντων ἕλκειν τι χρήσιμον ἁμωσγέπως μαθήσονται καὶ ὠφέλιμον . αὐτίκα γοῦν ὕποπτός ἐστιν ὁ Ἀγαμέμνων ὡς διὰ δωροδοκίαν ἀφεὶς τῆς στρατείας τὸν πλούσιον ἐκεῖνον τὸν τὴν Αἴθην χαρισάμενον αὐτῷ δῶρʼ , ἵνα μὴ οἱ ἕποιθʼ ὑπὸ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν ἀλλʼ αὐτοῦ τέρποιτο μένων · μέγα γάρ οἱ ἔδωκεν Ζεὺς ἄφενος . ὀρθῶς δὲ γʼ ἐποίησεν , ὡς Ἀριστοτέλης φησίν , ἵππον ἀγαθὴν ἀνθρώπου τοιούτου προτιμήσας · οὐδὲ γὰρ κυνὸς ἀντάξιος οὐδʼ ὄνου μὰ Δία δειλὸς ἀνὴρ καὶ ἄναλκις , ὑπὸ πλούτου καὶ μαλακίας διερρυηκώς πάλιν αἴσχιστα δοκεῖ τὸν υἱὸν ἡ Θέτις ἐφʼ ἡδονὰς παρακαλεῖν καὶ ἀναμιμνῄσκειν ἀφροδισίων . ἀλλὰ κἀνταῦθα δεῖ παραθεωρεῖν τὴν τοῦ Ἀχιλλέως ἐγκράτειαν , ὅτι τῆς Βρισηίδος ἐρῶν ἡκούσης πρὸς αὐτόν , εἰδὼς τὴν τοῦ βίου τελευτὴν ἐγγὺς οὖσαν οὐ σπεύδει τῶν ἡδονῶν πρὸς ἀπόλαυσιν οὐδʼ ὥσπερ οἱ πολλοὶ πενθεῖ τὸν φίλον ἀπραξίᾳ καὶ παραλείψει τῶν καθηκόντων ; ἀλλὰ τῶν μὲν ἡδονῶν διὰ τὴν λύπην ἀπέχεται , ταῖς δὲ πράξεσι καὶ ταῖς στρατηγίαις ἐνεργός ἐστι . πάλιν ὁ Ἀρχίλοχος οὐκ ἐπαινεῖται λυπούμενος μὲν ἐπὶ τῷ ἀνδρὶ τῆς ἀδελφῆς διεφθαρμένῳ κατὰ θάλασσαν , οἴνῳ δὲ καὶ παιδιᾷ πρὸς τὴν λύπην μάχεσθαι διανοούμενος . αἰτίαν μέντοι λόγον ἔχουσαν εἴρηκεν οὔτε τι γὰρ κλαίων ἰήσομαι οὔτε κάκιον θήσω τερπωλὰς καὶ θαλίας ἐφέπων εἰ γὰρ ἐκεῖνος οὐδὲν ἐνόμιζεν ποιήσειν κάκιον τερπωλὰς καὶ θαλίας ἐφέπων , πῶς ἡμῖν τὰ παρόντα χεῖρον ἕξει φιλοσοφοῦσι καὶ πολιτευομένοις καὶ προιοῦσιν εἰς ἀγορὰν καὶ καταβαίνουσιν εἰς Ἀκαδήμειαν καὶ γεωργίαν ἐφέπουσιν ; ὅθεν οὐδʼ αἱ παραδιορθώσεις φαύλως ἔχουσιν αἷς καὶ Κλεάνθης ἐχρήσατο καὶ Ἀντισθένης , ὁ μὲν εὖ μάλα τοὺς Ἀθηναίους ἰδὼν θορυβήσαντας ἐν τῷ θεάτρῳ τί δʼ αἰσχρὸν εἰ μὴ τοῖσι χρωμένοις δοκεῖ ; παραβάλλων εὐθὺς αἰσχρὸν τὸ γʼ αἰσχρόν , κἂν δοκῇ κἂν μὴ δοκῇ , ὁ δὲ Κλεάνθης περὶ τοῦ πλούτου φίλοις τε δοῦναι σῶμὰ τʼ εἰς νόσους πεσὸν δαπάναισι σῶσαι μεταγράφων οὕτω πόρναις τε δοῦναι σῶμὰ τʼ εἰς νόσους πεσόν δαπάναις ἐπιτρῖψαι . καὶ ὁ Ζήνων ἐπανορθούμενος τὸ τοῦ Σοφοκλέους ὅστις δὲ πρὸς τύραννον ἐμπορεύεται , κείνου ʼστὶ δοῦλος , κἂν ἐλεύθερος μόλῃ μετέγραφεν οὐκ ἔστι δοῦλος , ἢν ἐλεύθερος μόλῃ , τῷ ἐλευθέρῳ νῦν συνεκφαίνων τὸν ἀδεᾶ καὶ μεγαλόφρονα καὶ ἀταπείνωτον . τί δὴ κωλύει καὶ ἡμᾶς ταῖς τοιαύταις ὑποφωνήσεσι τοὺς νέους παρακαλεῖν πρὸς τὸ βέλτιον , οὕτω πως χρωμένους τοῖς λεγομένοις ; τόδʼ ἐστὶ τὸ ζηλωτὸν ἀνθρώποις , ὅτῳ τόξον μερίμνης εἰς ὃ βούλεται πέσῃ . οὔκ . ἀλλʼ ὅτῳ τόξον μερίμνης εἰς ὃ συμφέρει πέσῃ . τὸ γὰρ · ἃ μὴ δεῖ βουλόμενον λαμβάνειν καὶ τυγχάνειν οἰκτρόν ἐστι καὶ ἄζηλον . καὶ οὐκ ἐπὶ πᾶσίν σʼ ἐφύτευσʼ ἀγαθοῖς , Ἀγάμεμνον , Ἀτρεύς δεῖ δέ σε χαίρειν καὶ λυπεῖσθαι μὰ Δία , φήσομεν , ἀλλὰ δεῖ σε χαίρειν , μὴ λυπεῖσθαι τυγχάνοντα μετρίων οὐ γὰρ ἐπὶ πᾶσίν σʼ ἐφύτευσʼ ἀγαθοῖς , Ἀγάμεμνον , Ἀτρεύς . αἰαῖ τόδʼ ἤδη θεῖον ἀνθρώποις κακόν , ὅταν τις εἰδῇ τἀγαθόν , χρῆται δὲ μή . θηριῶδες μὲν οὖν καὶ ἄλογον καὶ οἰκτρὸν εἰδότα τὸ βέλτιον ὑπὸ τοῦ χείρονος ἐξ ἀκρασίας καὶ μαλακίας ἄγεσθαι . τρόπος ἔσθʼ ὁ πείθων τοῦ λέγοντος , οὐ λόγος.ʼ καὶ τρόπος μὲν οὖν καὶ λόγος ἢ τρόπος διὰ λόγου , καθάπερ ἱππεὺς διὰ χαλινοῦ καὶ διὰ πηδαλίου κυβερνήτης , οὐδὲν οὕτω φιλάνθρωπον οὐδὲ συγγενὲς ἐχούσης τῆς ἀρετῆς ὄργανον ὡς τὸν λόγον . πρὸς θῆλυ νεύει μᾶλλον ἢ ʼπὶ τἄρρενα ; ὅπου προσῇ τὸ κάλλος , ἀμφιδέξιος . ἦν δὲ βέλτιον εἰπεῖν ὅπου προσῇ τὸ σῶφρον , ἀμφιδέξιος ὡς ἀληθῶς καὶ ἰσόρροπος · ὁ δʼ ὑφʼ ἡδονῆς καὶ ὥρας ὧδε κἀκεῖ μετοιακιζόμενος ἐπαρίστερος καὶ ἀβέβαιος . φόβος τὰ θεῖα τοῖσι σώφροσιν βροτῶν . καὶ μὴν οὐδαμῶς , ἀλλὰ θάρσος τὰ θεῖα τοῖσι σώφροσιν βροτῶν . φόβος δὲ τοῖς ἄφροσι καὶ ἀνοήτοις καὶ ἀχαρίστοις ὅτι καὶ τὴν παντὸς αἰτίαν ἀγαθοῦ δύναμιν καὶ ἀρχὴν ὡς βλάπτουσαν ὑφορῶνται καὶ δεδίασι τὸ μὲν οὖν τῆς ἐπανορθώσεως γένος τοιοῦτόν ἐστι .
Lemmas: ὁ μέν οὖν μέλισσα φυσικός ἐν ὁ δριμύς ἄνθος καί ὁ τραχύς ἄκανθα ἐξανευρίσκω ὁ λεῖος μέλι καί χρηστικός , ὁ δέ παῖς , ἐάν ὀρθός ἐντρέφω ὁ ποίημα , καί ἀπό ὁ φαῦλος καί ἄτοπος ὑποψία ἔχω ἕλκω τις χρήσιμος ἀμῶς μανθάνω καί ὠφέλιμος . αὐτίκα γοῦν ὕποπτος εἰμί ὁ Ἀγαμέμνων ὡς διά δωροδοκία ἀφίημι ὁ στρατεία ὁ πλούσιος ἐκεῖνος ὁ ὁ Αἴθη χαρίζω αὐτός δῶρον , ἵνα μή ἕ ἕπομαι ὑπό Ἴλιος ἠνεμόεις ἀλλά αὐτοῦ τέρπω μένω · μέγας γάρ ἕ δίδωμι Ζεύς ἄφενος . ὀρθός δέ γε ποιέω , ὡς Ἀριστοτέλης φημί , ἵππος ἀγαθός ἄνθρωπος τοιοῦτος προτιμάω · οὐδέ γάρ κύων ἀντάξιος οὐδέ ὄνος μά Ζεύς δειλός ἀνήρ καί ἄναλκις , ὑπό πλοῦτος καί μαλακία διαρρέω πάλιν αἰσχρός δοκέω ὁ υἱός ὁ Θέτις ἐπί ἡδονή παρακαλέω καί ἀναμιμνῄσκω ἀφροδίσιος . ἀλλά ἐνταῦθα δέω παραθεωρέω ὁ ὁ Ἀχιλλεύς ἐγκράτεια , ὅτι ὁ Βρισηΐ ̈ς ἐράω ἥκω πρός αὐτός , οἶδα ὁ ὁ βίος τελευτή ἐγγύς εἰμί οὐ σπεύδω ὁ ἡδονή πρός ἀπόλαυσις οὐδέ ὥσπερ ὁ πολύς πενθέω ὁ φίλος ἀπραξία καί παράλειψις ὁ καθήκω ; ἀλλά ὁ μέν ἡδονή διά ὁ λύπη ἀπέχω , ὁ δέ πρᾶξις καί ὁ στρατηγία ἐνεργός εἰμί . πάλιν ὁ Ἀρχίλοχος οὐ ἐπαινέω λυπέω μέν ἐπί ὁ ἀνήρ ὁ ἀδελφή διαφθείρω κατά θάλασσα , οἶνος δέ καί παιδιά πρός ὁ λύπη μάχομαι διανοέω . αἰτία μέντοι λόγος ἔχω λέγω οὔτε τις γάρ κλαίω ἰάομαι οὔτε κακός τίθημι τερπωλή καί θαλία ἐφέπω εἰ γάρ ἐκεῖνος οὐδείς νομίζω ποιέω κακός τερπωλή καί θαλία ἐφέπω , πῶς ἐγώ ὁ πάρειμι κακός ἔχω φιλοσοφέω καί πολιτεύω καί προέρχομαι εἰς ἀγορά καί καταβαίνω εἰς Ἀκαδήμεια καί γεωργία ἐφέπω ; ὅθεν οὐδέ ὁ παραδιόρθωσις φαῦλος ἔχω ὅς καί Κλεάνθης χράω καί Ἀντισθένης , ὁ μέν εὖ μάλα ὁ Ἀθηναῖος ὁράω θορυβέω ἐν ὁ θέατρον τίς δέ αἰσχρός εἰ μή ὁ χράω δοκέω ; παραβάλλω εὐθύς αἰσχρός ὁ γε αἰσχρός , ἐάν δοκέω ἐάν μή δοκέω , ὁ δέ Κλεάνθης περί ὁ πλοῦτος φίλος τε δίδωμι σῶμα τε εἰς νόσος πίπτω δαπάνη σῴζω μεταγράφω οὕτως πόρνη τε δίδωμι σῶμα τε εἰς νόσος πίπτω δαπάνη ἐπιτρίβω . καί ὁ Ζήνων ἐπανορθόω ὁ ὁ Σοφοκλῆς ὅστις δέ πρός τύραννος ἐμπορεύομαι , ἐκεῖνος εἰμί δοῦλος , ἐάν ἐλεύθερος βλώσκω μεταγράφω οὐ εἰμί δοῦλος , ἐάν ἐλεύθερος βλώσκω , ὁ ἐλεύθερος νῦν συνεκφαίνω ὁ ἀδεής καί μεγαλόφρων καί ἀταπείνωτος . τίς δή κωλύω καί ἐγώ ὁ τοιοῦτος ὑποφώνησις ὁ νέος παρακαλέω πρός ὁ ἀγαθός , οὕτως πως χράω ὁ λέγω ; ὅδε εἰμί ὁ ζηλωτός ἄνθρωπος , ὅστις τόξον μέριμνα εἰς ὅς βούλομαι πίπτω . οὐ . ἀλλά ὅστις τόξον μέριμνα εἰς ὅς συμφέρω πίπτω . ὁ γάρ · ὅς μή δέω βούλομαι λαμβάνω καί τυγχάνω οἰκτρός εἰμί καί ἄζηλος . καί οὐ ἐπί πᾶς σύ φυτεύω ἀγαθός , Ἀγαμέμνων , Ἀτρεύς δέω δέ σύ χαίρω καί λυπέω μά Ζεύς , φημί , ἀλλά δέω σύ χαίρω , μή λυπέω τυγχάνω μέτριος οὐ γάρ ἐπί πᾶς σύ φυτεύω ἀγαθός , Ἀγαμέμνων , Ἀτρεύς . αἰαῖ ὅδε ἤδη θεῖος ἄνθρωπος κακός , ὅταν τις οἶδα ἀγαθός , χράω δέ μή . θηριώδης μέν οὖν καί ἄλογος καί οἰκτρός οἶδα ὁ ἀγαθός ὑπό ὁ κακός ἐκ ἀκρασία καί μαλακία ἄγω . τρόπος εἰμί ὁ πείθω ὁ λέγω , οὐ λόγος καί τρόπος μέν οὖν καί λόγος ἤ τρόπος διά λόγος , καθά ἱππεύς διά χαλινός καί διά πηδάλιον κυβερνήτης , οὐδείς οὕτως φιλάνθρωπος οὐδέ συγγενής ἔχω ὁ ἀρετή ὄργανον ὡς ὁ λόγος . πρός θῆλυς νεύω μάλα ἤ ἐπί ἄρσην ; ὅπου προσέρχομαι ὁ κάλλος , ἀμφιδέξιος . εἰμί δέ ἀγαθός λέγω ὅπου προσέρχομαι ὁ σώφρων , ἀμφιδέξιος ὡς ἀληθής καί ἰσόρροπος · ὁ δέ ὑπό ἡδονή καί ὥρα ὧδε ἐκεῖ μετοιακίζομαι ἐπαρίστερος καί ἀβέβαιος . φόβος ὁ θεῖος ὁ σώφρων βροτός . καί μήν οὐδαμῶς , ἀλλά θάρσος ὁ θεῖος ὁ σώφρων βροτός . φόβος δέ ὁ ἄφρων καί ἀνόητος καί ἀχάριστος ὅτι καί ὁ πᾶς αἰτία ἀγαθός δύναμις καί ἀρχή ὡς βλάπτω ὑφοράω καί δείδω ὁ μέν οὖν ὁ ἐπανόρθωσις γένος τοιοῦτος εἰμί .