plutarchus.quomodo-adolescens-poetas-audire-debeat-14d-37b 14
καὶ μὴν ὥσπερ ἐπάνω πρὸς τὰ φαῦλα καὶ βλαβερὰ ποιήματα λόγους καὶ γνώμας ἀντιτάσσοντες ἐνδόξων καὶ πολιτικῶν ἀνδρῶν ἐδοκοῦμεν ἀφιστάναι καὶ ἀνακρούειν τὴν πίστιν , οὕτως ὅ τι ἂν ἀστεῖον εὕρωμεν παρʼ αὐτοῖς καὶ χρηστόν , ἐκτρέφειν χρὴ καὶ αὔξειν ἀποδείξεσι καὶ μαρτυρίαις φιλοσόφοις , ἀποδιδόντας τὴν εὕρεσιν ἐκείνοις , καὶ γὰρ δίκαιον καὶ ὠφέλιμον , ἰσχὺν τῆς πίστεως καὶ ἀξίωμα προσλαμβανούσης , ὅταν τοῖς ἀπὸ σκηνῆς λεγομένοις καὶ πρὸς λύραν ᾀδομένοις καὶ μελετωμένοις ἐν διδασκαλείῳ τὰ Πυθαγόρου δόγματα καὶ τὰ Πλάτωνος ὁμολογῇ , καὶ τὰ Χίλωνος παραγγέλματα καὶ τὰ Βίαντος ἐπὶ τὰς αὐτὰς ἄγῃ γνώμας ἐκείνοις τοῖς παιδικοῖς ἀναγνώσμασιν . ὅθεν οὐ παρέργως ὑποδεικτέον ὅτι τὸ μὲν οὔ τοι , τέκνον ἐμόν , δέδοται πολεμήια ἔργα , ἀλλὰ σὺ γʼ ἱμερόεντα μετέρχεο ἔργα γάμοιο καὶ τὸ Ζεὺς γάρ τοι νεμεσᾷ , ὅτʼ ἀμείνονι φωτὶ μάχοιο οὐδὲν διαφέρει τοῦ γνῶθι σαυτόν , ἀλλὰ τὴν αὐτὴν ἔχει διάνοιαν ἐκείνῳ · τὸ δὲ νήπιοι , οὐδʼ ἴσασιν ὅσῳ πλέον ἥμισυ παντὸς καὶ τὸ ἡ δὲ κακὴ βουλὴ τῷ βουλεύσαντι κακίστη ταὐτόν ἐστι τοῖς Πλάτωνος ἐν Γοργίᾳ καὶ Πολιτείᾳ δόγμασι περὶ τοῦ τὸ ἀδικεῖν κάκιον εἶναι τοῦ ἀδικεῖσθαι καὶ τοῦ κακῶς πάσχειν τὸ ποιεῖν κακῶς βλαβερώτερον . ἐπιρρητέον δὲ καὶ τῷ τοῦ Αἰσχύλου θάρσει · πόνου γὰρ ἄκρον οὐκ ἔχει χρόνον ὅτι τοῦτʼ ἐστὶ τὸ παρʼ Ἐπικούρου θρυλούμενον ἀεὶ καὶ θαυμαζόμενον , ὡς οἱ μεγάλοι πόνοι συντόμως ἐξάγουσιν , οἱ δὲ χρόνιοι μέγεθος οὐκ ἔχουσιν ὧν τὸ μὲν εἴρηκεν ὁ Αἰσχύλος ἐναργῶς , τὸ δὲ τῷ εἰρημένῳ παρακείμενόν ἐστιν · εἰ γὰρ ὁ μέγας καὶ σύντονος οὐ παραμένει πόνος , οὐκ ἔστι μέγας ὁ παραμένων οὐδὲ δυσκαρτέρητος . τὰ δὲ τοῦ Θέσπιδος ταυτὶ ὁρᾷς ὅτι Ζεὺς τῷδε πρωτεύει θεῶν , οὐ ψεῦδος οὐδὲ κόμπον οὐ μῶρον γέλων ἀσκῶν τὸ δʼ ἡδὺ μοῦνος οὐκ ἐπίσταται τί διαφέρει τοῦ πόρρω γὰρ ἡδονῆς καὶ λύπης ἵδρυται τὸ θεῖον , ὡς Πλάτων ἔλεγε . τὸ δὲ φάσωμεν πιστὸν κῦδος ἔχειν ἀρετάν · πλοῦτος δὲ καὶ δειλοῖσιν ἀνθρώπων ὁμιλεῖ λεγόμενον ὑπὸ τοῦ Βακχυλίδου καὶ πάλιν ὑπὸ τοῦ Εὐριπίδου παραπλησίως καὶ τό ἐγὼ δʼ οὐδὲν πρεσβύτερον νομίζω τᾶς σωφροσύνας , ἐπεὶ τοῖς ἀγαθοῖς ἀεὶ ξύνεστι τιμᾶν τὰν τέτασθε , πλούτῳ δʼ ἀρετὰν κατεργάσασθαι δοκεῖτʼ , ἐν ἐσθλοῖς δὲ καθήσεσθʼ ἄνολβοι ἆρʼ οὐκ ἀπόδειξίς ἐστιν ὧν οἱ φιλόσοφοι λέγουσι περὶ πλούτου καὶ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν , ὡς χωρὶς ἀρετῆς ἀνωφελῶν ὄντων καὶ ἀνονήτων τοῖς ἔχουσι ; τὸ γὰρ οὕτω συνάπτειν καὶ συνοικειοῦν τοῖς δόγμασιν ἐξάγει τὰ ποιήματα τοῦ μύθου καὶ τοῦ προσωπείου , καὶ σπουδὴν περιτίθησιν αὐτοῖς χρησίμως λεγομένοις · ἔτι δὲ προανοίγει καὶ προκινεῖ τὴν τοῦ νέου ψυχὴν τοῖς ἐν φιλοσοφίᾳ λόγοις . ἔρχεται γὰρ οὐκ ἄγευστος αὐτῶν παντάπασιν οὐδʼ ἀνήκοος , οὐδʼ ἀκρίτως ἀνάπλεως ὧν ἤκουε τῆς μητρὸς ἀεὶ καὶ τίτθης καὶ νὴ Δία τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ παιδαγωγοῦ , τοὺς πλουσίους εὐδαιμονιζόντων καὶ σεβομένων , φριττόντων δὲ τὸν θάνατον καὶ τὸν πόνον , ἄζηλον δὲ τὴν ἀρετὴν καὶ τὸ μηδὲν ἄνευ χρημάτων καὶ δόξης ἀγόντων . οἷς ἀντίφωνα τὰ τῶν φιλοσόφων ἀκούοντας αὐτοὺς τὸ πρῶτον ἔκπληξις ἴσχει καὶ ταραχὴ καὶ θάμβος , οὐ προσιεμένους οὐδʼ ὑπομένοντας , ἂν μὴ καθάπερ ἐκ σκότους πολλοῦ μέλλοντες ἥλιον ὁρᾶν ἐθισθῶσιν οἷον ἐν νόθῳ φωτὶ κεκραμένης μύθοις ἀληθείας αὐγὴν ἔχοντι μαλακὴν ἀλύπως διαβλέπειν τὰ τοιαῦτα καὶ μὴ φεύγειν . προακηκοότες γὰρ ἐν τοῖς ποιήμασι καὶ προανεγνωκότες τὸν φύντα θρηνεῖν εἰς ὅσʼ ἔρχεται κακά , τὸν δʼ αὖ θανόντα καὶ πόνων πεπαυμένον χαίροντας εὐφημοῦντας ἐκπέμπειν δόμων καὶ ἐπεὶ τί δεῖ βροτοῖσι πλὴν δυεῖν μόνον Δήμητρος ἀκτῆς πώματὸς θʼ ὑδρηχόου ; καὶ ἰὼ τυραννὶ βαρβάρων ἀνδρῶν φίλη καὶ ἡ βροτῶν τʼ εὐπραξία τῶν τἀλάχιστα γίγνεται λυπουμένων ἧττον ταράττονται καὶ δυσκολαίνουσι παρὰ τοῖς φιλοσόφοις ἀκούοντες ὡς ὁ θάνατος οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς καὶ ὁ τῆς φύσεως πλοῦτος ὥρισται καὶ τὸ εὔδαιμον καὶ μακάριον οὐ χρημάτων πλῆθος οὐδὲ πραγμάτων ὄγκος οὐδʼ ἀρχαί τινες ἔχουσιν οὐδὲ δυνάμεις , ἀλλʼ ἀλυπία καὶ πραότης παθῶν καὶ διάθεσις ψυχῆς τὸ κατὰ φύσιν ὁρίζουσα . Διὸ καὶ τούτων ἕνεκα καὶ τῶν προειρημένων ἁπάντων ἀγαθῆς δεῖ τῷ νέῳ κυβερνήσεως περὶ τὴν ἀνάγνωσιν , ἵνα μὴ προδιαβληθεὶς ἀλλὰ μᾶλλον προπαιδευθεὶς εὐμενὴς καὶ φίλος καὶ οἰκεῖος ὑπὸ ποιητικῆς ἐπὶ φιλοσοφίαν προπέμπηται .
Lemmas: καί μήν ὥσπερ ἐπάνω πρός ὁ φαῦλος καί βλαβερός ποίημα λόγος καί γνώμη ἀντιτάσσω ἔνδοξος καί πολιτικός ἀνήρ δοκέω ἀφίστημι καί ἀνακρούω ὁ πίστις , οὕτως ὅς τις ἄν ἀστεῖος εὑρίσκω παρά αὐτός καί χρηστός , ἐκτρέφω χρή καί αὐξάνω ἀπόδειξις καί μαρτυρία φιλόσοφος , ἀποδίδωμι ὁ εὕρεσις ἐκεῖνος , καί γάρ δίκαιος καί ὠφέλιμος , ἰσχύς ὁ πίστις καί ἀξίωμα προσλαμβάνω , ὅταν ὁ ἀπό σκηνή λέγω καί πρός λύρα ἀείδω καί μελετάω ἐν διδασκαλεῖον ὁ Πυθαγόρας δόγμα καί ὁ Πλάτων ὁμολογέω , καί ὁ Χίλων παράγγελμα καί ὁ Βίας ἐπί ὁ αὐτός ἄγω γνώμη ἐκεῖνος ὁ παιδικός ἀνάγνωσμα . ὅθεν οὐ πάρεργος ὑποδείκνυμι ὅτι ὁ μέν οὐ τοι , τέκνον ἐμός , δίδωμι πολεμήϊος ἔργον , ἀλλά σύ γε ἱμερόεις μετέρχομαι ἔργον γάμος καί ὁ Ζεύς γάρ σύ νεμεσάω , ὅτε ἀγαθός φώς μάχομαι οὐδείς διαφέρω ὁ γιγνώσκω σεαυτοῦ , ἀλλά ὁ αὐτός ἔχω διάνοια ἐκεῖνος · ὁ δέ νήπιος , οὐδέ οἶδα ὅσος πολύς ἥμισυς πᾶς καί ὁ ὁ δέ κακός βουλή ὁ βουλεύω κακός αὐτός εἰμί ὁ Πλάτων ἐν Γοργίας καί Πολιτεία δόγμα περί ὁ ὁ ἀδικέω κακός εἰμί ὁ ἀδικέω καί ὁ κακός πάσχω ὁ ποιέω κακός βλαβερός . ἐπιρρητέον δέ καί ὁ ὁ Αἰσχύλος θαρσέω · πόνος γάρ ἄκρος οὐ ἔχω χρόνος ὅτι οὗτος εἰμί ὁ παρά Ἐπίκουρος θρυλέω ἀεί καί θαυμάζω , ὡς ὁ μέγας πόνος σύντομος ἐξάγω , ὁ δέ χρόνιος μέγεθος οὐ ἔχω ὅς ὁ μέν λέγω ὁ Αἰσχύλος ἐναργής , ὁ δέ ὁ λέγω παράκειμαι εἰμί · εἰ γάρ ὁ μέγας καί σύντονος οὐ παραμένω πόνος , οὐ εἰμί μέγας ὁ παραμένω οὐδέ δυσκαρτέρητος . ὁ δέ ὁ Θέσπις οὗτος ὁράω ὅτι Ζεύς ὅδε πρωτεύω θεός , οὐ ψεῦδος οὐδέ κόμπος οὐ μωρός γέλων ἀσκέω ὁ δέ ἡδύς μόνος οὐ ἐπίσταμαι τίς διαφέρω ὁ πρόσω γάρ ἡδονή καί λύπη ἱδρύω ὁ θεῖος , ὡς Πλάτων λέγω . ὁ δέ φάσω πιστός κῦδος ἔχω ἀρετή · πλοῦτος δέ καί δειλός ἄνθρωπος ὁμιλέω λέγω ὑπό ὁ Βακχυλίδης καί πάλιν ὑπό ὁ Εὐριπίδης παραπλήσιος καί ὁ ἐγώ δέ οὐδείς πρέσβυς νομίζω ὁ σωφροσύνη , ἐπεί ὁ ἀγαθός ἀεί σύνειμι τιμάω ὁ τείνω , πλοῦτος δέ ἀρετή κατεργάζομαι δοκέω , ἐν ἐσθλός δέ καθίημι ἄνολβος ἆρα οὐ ἀπόδειξις εἰμί ὅς ὁ φιλόσοφος λέγω περί πλοῦτος καί ὁ ἐκτός ἀγαθός , ὡς χωρίς ἀρετή ἀνωφελής εἰμί καί ἀνόνητος ὁ ἔχω ; ὁ γάρ οὕτως συνάπτω καί συνοικειόω ὁ δόγμα ἐξάγω ὁ ποίημα ὁ μῦθος καί ὁ προσωπεῖον , καί σπουδή περιτίθημι αὐτός χρήσιμος λέγω · ἔτι δέ προανοίγνυμι καί προκινέω ὁ ὁ νέος ψυχή ὁ ἐν φιλοσοφία λόγος . ἔρχομαι γάρ οὐ ἄγευστος αὐτός παντάπασι οὐδέ ἀνήκοος , οὐδέ ἄκριτος ἀνάπλεος ὅς ἀκούω ὁ μήτηρ ἀεί καί τίτθη καί νή Ζεύς ὁ πατήρ καί ὁ παιδαγωγός , ὁ πλούσιος εὐδαιμονίζω καί σέβω , φρίσσω δέ ὁ θάνατος καί ὁ πόνος , ἄζηλος δέ ὁ ἀρετή καί ὁ μηδείς ἄνευ χρῆμα καί δόξα ἄγω . ὅς ἀντίφωνος ὁ ὁ φιλόσοφος ἀκούω αὐτός ὁ πρῶτος ἔκπληξις ἴσχω καί ταραχή καί θάμβος , οὐ προσίημι οὐδέ ὑπομένω , ἐάν μή καθά ἐκ σκότος πολύς μέλλω ἥλιος ὁράω ἐθίζω οἷος ἐν νόθος φώς κεράννυμι μῦθος ἀλήθεια αὐγή ἔχω μαλακός ἄλυπος διαβλέπω ὁ τοιοῦτος καί μή φεύγω . προακούω γάρ ἐν ὁ ποίημα καί προαναγιγνώσκω ὁ φύω θρηνέω εἰς ὅσος ἔρχομαι κακός , ὁ δέ αὖ θνῄσκω καί πόνος παύω χαίρω εὐφημέω ἐκπέμπω δόμος καί ἐπεί τίς δέω βροτός πλήν δύο μόνος Δημήτηρ ἀκτή πῶμα τε ὑδρήχοος ; καί ἰώ τυραννίς βάρβαρος ἀνήρ φίλος καί ὁ βροτός τε εὐπραξία ὁ ἐλαχύς γίγνομαι λυπέω ἥσσων ταράσσω καί δυσκολαίνω παρά ὁ φιλόσοφος ἀκούω ὡς ὁ θάνατος οὐδείς πρός ἐγώ καί ὁ ὁ φύσις πλοῦτος ὁρίζω καί ὁ εὐδαίμων καί μακάριος οὐ χρῆμα πλῆθος οὐδέ πρᾶγμα ὄγκος οὐδέ ἀρχή τις ἔχω οὐδέ δύναμις , ἀλλά ἀλυπία καί πραότης πάθος καί διάθεσις ψυχή ὁ κατά φύσις ὁρίζω . διό καί οὗτος ἕνεκα καί ὁ προλέγω ἅπας ἀγαθός δέω ὁ νέος κυβέρνησις περί ὁ ἀνάγνωσις , ἵνα μή προδιαβάλλω ἀλλά μάλα προπαιδεύω εὐμενής καί φίλος καί οἰκεῖος ὑπό ποιητικός ἐπί φιλοσοφία προπέμπω .