plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 5.3.1
ἡ πίτυς ἐζητεῖτο καθʼ ὃν λόγον ἐν Ἰσθμίοις στέμμα γέγονε · καὶ γὰρ ἦν τὸ δεῖπνον ἐν Κορίνθῳ , Ἰσθμίων ἀγομένων ἑστιῶντος ἡμᾶς Λουκανίου τοῦ ἀρχιερέως . Πραξιτέλης μὲν οὖν ὁ περιηγητὴς τὸ μυθῶδες ἐπῆρεν , ὡς · λεγόμενον εὑρεθῆναι τὸ σῶμα τοῦ Μελικέρτου πίτυι προσβεβρασμένον ὑπὸ τῆς θαλάττης καὶ γὰρ οὐ πρόσω Μεγάρων εἶναι τόπον , ὃς καλῆς δρόμος ἐπονομάζεται , διʼ οὗ φάναι Μεγαρεῖς τὴν Ἰνὼ τὸ παιδίον ἔχουσαν δραμεῖν ἐπὶ τὴν θάλασσαν . κοινῶς δʼ ὑπὸ πολλῶν λεγόμενον ὡς ἴδιόν ἐστι στέμμα Ποσειδῶνος ἡ πίτυς , Λουκανίου δὲ προστιθέντος ὅτι καὶ τῷ Διονύσῳ καθωσιωμένον τὸ φυτὸν οὐκ ἀπὸ τρόπου ταῖς περὶ τὸν Μελικέρτην συνῳκείωται τιμαῖς , αὐτὸ τοῦτο ζήτησιν παρεῖχεν , ᾧτινι λόγῳ Ποσειδῶνι καὶ Διονύσῳ τὴν πίτυν οἱ παλαιοὶ καθωσίωσαν . ἐδόκει δʼ ἡμῖν μηδὲν εἶναι παράλογον · ἀμφότεροι γὰρ οἱ θεοὶ τῆς ὑγρᾶς καὶ γονίμου κύριοι δοκοῦσιν ἀρχῆς εἶναι · καὶ Ποσειδῶνί γε Φυταλμίῳ Διονύσῳ δὲ Δενδρίτῃ πάντες ὡς ἔπος εἰπεῖν Ἕλληνες θύουσιν . οὐ μὴν ἀλλὰ κατʼ ἰδίαν τῷ Ποσειδῶνι φαίη τις ἂν τὴν πίτυν προσήκειν , οὐχ ὡς Ἀπολλόδωρος οἴεται παράλιον φυτὸν οὖσαν οὐδʼ ὅτι φιλήνεμός ἐστιν ὥσπερ ἡ θάλασσα καὶ γὰρ τοῦτό τινες λέγουσιν , ἀλλὰ διὰ τὰς ναυπηγίας μάλιστα , καὶ γὰρ αὐτὴ καὶ τὰ ἀδελφὰ δένδρα , πεῦκαι καὶ στρόβιλοι , τῶν τε ξύλων παρέχει τὰ πλοϊμώτατα , πίττης τε καὶ ῥητίνης ἀλοιφήν , ἧς ἄνευ τῶν συμπαγέντων ὄφελος οὐδὲν ἐν τῇ θαλάττῃ . τῷ δὲ Διονύσῳ τὴν πίτυν ἀνιέρωσαν , ὡς ἐφηδύνουσαν τὸν οἶνον · τὰ γὰρ πιτυώδη χωρία λέγουσιν ἡδύοινον τὴν · ἄμπελον φέρειν . καὶ τὴν θερμότητα τῆς γῆς Θεόφραστος αἰτιᾶται · καθόλου γὰρ ἐν ἀργιλώδεσι τόποις φύεσθαι τὴν πίτυν · εἶναι δὲ τὴν ἄργιλον θερμήν , διὸ καὶ συνεκπέττειν τὸν οἶνον , ὥσπερ καὶ τὸ ὕδωρ ἐλαφρότατον καὶ ἥδιστον ἡ ἄργιλος ἀναδίδωσιν . ἔτι δὲ καὶ καταμιγνυμένη πρὸς σῖτον ἐπίμετρον ποιεῖ δαψιλές , ἁδρύνουσα καὶ διογκοῦσα τῇ θερμότητι τὸν πυρόν . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῆς πίτυος αὐτῆς εἰκὸς ἀπολαύειν τὴν ἄμπελον , ἐχούσης ἐπιτηδειότητα πολλὴν πρὸς σωτηρίαν οἴνου καὶ διαμονήν · τῇ τε γὰρ πίττῃ πάντες ἐξαλείφουσι τὰ ἀγγεῖα , καὶ τῆς ῥητίνης ὑπομιγνύουσι πολλοὶ τῷ οἴνῳ καθάπερ Εὐβοεῖς τῶν Ἑλλαδικῶν καὶ τῶν Ἰταλικῶν οἱ περὶ τὸν Πάδον οἰκοῦντες · ἐκ δὲ τῆς περὶ Βίενναν Γαλατίας ὁ πισσίτης οἶνος κατακομίζεται , διαφερόντως ; τιμώμενος ὑπὸ Ῥωμαίων , οὐ γὰρ μόνον εὐωδίαν τινὰ τὰ τοιαῦτα προσδίδωσιν , ἀλλὰ καὶ τὸν οἶνον εὔποτον παρίστησι ταχέως ἐξαιροῦντα τῇ θερμότητι τοῦ οἴνου τὸ νεαρὸν καὶ ὑδατῶδες .
Lemmas: ὁ πίτυς ζητέω κατά ὅς λόγος ἐν Ἴσθμια στέμμα γίγνομαι · καί γάρ εἰμί ὁ δεῖπνον ἐν Κόρινθος , Ἴσθμιος ἄγω ἑστιάω ἐγώ Λουκάνιος ὁ ἀρχιερεύς . Πραξιτέλης μέν οὖν ὁ περιηγητής ὁ μυθώδης ἐπαίρω , ὡς · λέγω εὑρίσκω ὁ σῶμα ὁ Μελικέρτης πίτυς προσβράσσω ὑπό ὁ θάλασσα καί γάρ οὐ πρόσω Μέγαρα εἰμί τόπος , ὅς καλός δρόμος ἐπονομάζω , διά ὅς φημί Μεγαρεύς ὁ Ἰνώ ὁ παιδίον ἔχω τρέχω ἐπί ὁ θάλασσα . κοινός δέ ὑπό πολύς λέγω ὡς ἴδιος εἰμί στέμμα Ποσειδῶν ὁ πίτυς , Λουκάνιος δέ προστίθημι ὅτι καί ὁ Διόνυσος καθοσιόομαι ὁ φυτόν οὐ ἀπό τρόπος ὁ περί ὁ Μελικέρτης συνοικειόω τιμή , αὐτός οὗτος ζήτησις παρέχω , ὅστις λόγος Ποσειδῶν καί Διόνυσος ὁ πίτυς ὁ παλαιός καθοσιόομαι . δοκέω δέ ἐγώ μηδείς εἰμί παράλογος · ἀμφότερος γάρ ὁ θεός ὁ ὑγρός καί γόνιμος κύριος δοκέω ἀρχή εἰμί · καί Ποσειδῶν γε Φυτάλμιος Διόνυσος δέ Δενδρῖτης πᾶς ὡς ἔπος λέγω Ἕλλην θύω . οὐ μήν ἀλλά κατά ἴδιος ὁ Ποσειδῶν φημί τις ἄν ὁ πίτυς προσήκω , οὐ ὡς Ἀπολλόδωρος οἴομαι παράλιος φυτόν εἰμί οὐδέ ὅτι φιλήνεμος εἰμί ὥσπερ ὁ θάλασσα καί γάρ οὗτος τις λέγω , ἀλλά διά ὁ ναυπηγία μάλα , καί γάρ αὐτός καί ὁ ἀδελφός δένδρον , πεύκη καί στρόβιλος , ὁ τε ξύλον παρέχω ὁ πλώϊμος , πίσσα τε καί ῥητίνη ἀλοιφή , ὅς ἄνευ ὁ συμπάσσω ὄφελος οὐδείς ἐν ὁ θάλασσα . ὁ δέ Διόνυσος ὁ πίτυς ἀνιερόω , ὡς ἐφηδύνω ὁ οἶνος · ὁ γάρ πιτυώδης χωρίον λέγω ἡδύοινος ὁ · ἄμπελος φέρω . καί ὁ θερμότης ὁ γῆ Θεόφραστος αἰτιάομαι · καθόλου γάρ ἐν ἀργιλλώδης τόπος φύω ὁ πίτυς · εἰμί δέ ὁ ἄργιλος θερμός , διό καί συνεκπέσσω ὁ οἶνος , ὥσπερ καί ὁ ὕδωρ ἐλαφρός καί ἡδύς ὁ ἄργιλος ἀναδίδωμι . ἔτι δέ καί καταμείγνυμι πρός σῖτος ἐπίμετρον ποιέω δαψιλής , ἁδρύνω καί διογκόω ὁ θερμότης ὁ πυρός . οὐ μήν ἀλλά καί ὁ πίτυς αὐτός ἔοικα ἀπολαύω ὁ ἄμπελος , ἔχω ἐπιτηδειότης πολύς πρός σωτηρία οἶνος καί διαμονή · ὁ τε γάρ πίσσα πᾶς ἐξαλείφω ὁ ἀγγεῖον , καί ὁ ῥητίνη ὑπομείγνυμι πολύς ὁ οἶνος καθά Εὐβοεύς ὁ Ἑλλαδικός καί ὁ Ἰταλικός ὁ περί ὁ Πάδος οἰκέω · ἐκ δέ ὁ περί Βίεννα Γαλατία ὁ πισσίτης οἶνος κατακομίζω , διαφερόντως ; τιμάω ὑπό Ῥωμαῖος , οὐ γάρ μόνος εὐωδία τις ὁ τοιοῦτος προσδίδωμι , ἀλλά καί ὁ οἶνος εὔποτος παρίστημι ταχύς ἐξαιρέω ὁ θερμότης ὁ οἶνος ὁ νεαρός καί ὑδατώδης .