plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 9.15.2
ἔφη δὲ τρία εἶναι , τὴν φορὰν καὶ τὸ σχῆμα καὶ τὴν δεῖξιν . ἡ γὰρ ὄρχησις ἔκ τε κινήσεων καὶ σχέσεων συνέστηκεν , ὡς τὸ μέλος τῶν φθόγγων καὶ τῶν διαστημάτων ἐνταῦθα δʼ αἱ μοναὶ πέρατα τῶν κινήσεών εἰσι . φορὰς μὲν οὖν τὰς κινήσεις ὀνομάζουσι , σχήματα δὲ σχέσεις καὶ διαθέσεις , εἰς ἃς φερόμεναι τελευτῶσιν αἱ κινήσεις , ὅταν Ἀπόλλωνος ἢ Πανὸς ἤ τινος Βάκχης σχῆμα διαθέντες ἐπὶ τοῦ σώματος γραφικῶς τοῖς εἴδεσιν ἐπιμένωσι . τὸ δὲ τρίτον , ἡ δεῖξις , οὐ μιμητικόν ἐστιν , ἀλλὰ δηλωτικὸν ἀληθῶς τῶν ὑποκειμένων ὡς γὰρ οἱ ποιηταὶ τοῖς κυρίοις ὀνόμασι δεικτικῶς χρῶνται , τὸν Ἀχιλλέα καὶ τὸν Ὀδυσσέα καὶ τὴν γῆν καὶ τὸν οὐρανὸν ὀνομάζοντες , ὡς ὑπὸ τῶν πολλῶν λέγονται · πρὸς δὲ τὰς ἐμφάσεις καὶ τὰς μιμήσεις καὶ ὀνοματοποιίαις χρῶνται καὶ μεταφοραῖς , κελαρύζειν καὶ καχλάζειντὰ κλώμενα τῶν ῥευμάτων λέγοντες , καὶ τὰ βέλη φέρεσθαι λιλαιόμενα χροὸς ἆσαι , καὶ τὴν ἰσόρροπον μάχην ἴσας ὑσμίνη κεφαλὰς , ἔχειν · πολλὰς δὲ καὶ συνθέσεις τῶν ὀνομάτων κατὰ μέλη μιμητικῶς σχηματίζουσιν , ὡς Εὐριπίδης ὁ πετόμενος ἱερὸν ἀνὰ Διὸς αἰθέρα γοργοφόνος , καὶ περὶ τοῦ ἵππου Πίνδαρος ὅτε παρʼ Ἀλφεῷ σύτο δέμας ἀκέντητον ἐν δρόμοισι παρέχωνκαὶ Ὅμηρος ἐπὶ τῆς ἱπποδρομίας ἅρματα δʼ αὖ χαλκῷ πεπυκασμένα κασσιτέρῳ τε ἵπποις ὠκυπόδεσσιν ἐπέτρεχον · οὕτως ἐν ὀρχήσει τὸ μὲν σχῆμα μιμητικόν ἐστι μορφῆς καὶ ἰδέας , καὶ πάλιν ἡ φορὰ πάθους τινὸς ἐμφαντικὸν ἢ πράξεως ἢ δυνάμεως · ταῖς δὲ δείξεσι κυρίως αὐτὰ δηλοῦσι τὰ πράγματα , τὴν γῆν , τὸν οὐρανόν , αὐτοὺς τοὺς πλησίον · ὃ δὴ τάξει μέν τινι καὶ ἀριθμῷ γιγνόμενον ἔοικε τοῖς ἐν ποιητικῇ κυρίοις ὀνόμασι μετά τινος κόσμου καὶ λειότητος ἐκφερομένοις , ὡς τὰ τοιαῦτα καὶ Θέμιν αἰδοίην ἑλικοβλέφαρὸν τʼ Ἀφροδίτην Ἥρην τε χρυσοστέφανον καλήν τε Διώνην · καὶ Ἕλληνος δʼ ἐγένοντο θεμιστοπόλοι βασιλῆες , Δῶρός τε,Ξοῦθός τε καὶ Αἴολος ἱππιοχάρμης εἰ δὲ μή , τοῖς ἄγαν πεζοῖς καὶ κακομέτροις , ὡς τὰ τοιαῦτα ἐγένοντο τοῦ μὲν Ἡρακλῆς τοῦ δʼ Ἴφικλος · καίτῆς δὲ πατὴρ καὶ ἀνὴρ καὶ παῖς βασιλεῖς , καὶ ἀδελφοί,καὶ πρόγονοι · κλῄζει δʼ Ἑλλὰς Ὀλυμπιάδα . τοιαῦτα γὰρ ἁμαρτάνεται καὶ περὶ τὴν ὄρχησιν ἐν ταῖς δείξεσιν , ἂν πιθανότητα μηδὲ χάριν μετʼ εὐπρεπείας καὶ ἀφελείας ἔχωσι . καὶ ὅλως ἔφη μεταθήσειν τὸ Σιμωνίδειον ἀπὸ τῆς ζωγραφίας ἐπὶ τὴν ὄρχησιν · ποίησιν γὰρ εἶναι τὴν ὄρχησιν σιωπῶσαν , καὶ φθεγγομένην ὄρχησιν πάλιν τὴν ποίησιν · ὅθεν εἶπεν οὔτε γραφικῇ μετεῖναι ποιητικῆς οὔτε ποιητικῇ γραφικῆς , οὐδὲ χρῶνται τὸ παράπαν ἀλλήλαις . ὀρχηστικῇ δὲ καὶ ποιητικῇ κοινωνία πᾶσα καὶ μέθεξις ἀλλήλων ἐστί , καὶ μάλιστα μιμούμεναι περὶ τὸ ὑπορχημάτων γένος ἐνεργὸν ἀμφότεραι τὴν διὰ τῶν σχημάτων καὶ τῶν ὀνομάτων μίμησιν ἀποτελοῦσι . δόξειε δʼ ἂν ὥσπερ ἐν γραφικῇ τὰ μὲν ποιήματα τοῖς χρώμασιν ἑοικέναι τὰ δʼ ὀρχήματα ταῖς γραμμαῖς , ὑφʼ ὧν ὁρίζεται τὰ εἴδη . δηλοῖ δʼ ὁ μάλιστα κατωρθωκέναι δόξας ἐν ὑπορχήμασι καὶ γεγονέναι πιθανώτατος ἑαυτοῦ τὸ δεῖσθαι τὴν ἑτέραν τῆς ἑτέρας τὸ γάρ ἀπέλαστον ἵππον ἢ κύναἈμυκλαίαν ἀγωνίῳἐλελιζόμενος ποδὶ μίμεο καμπύλον μέλος διώκων · ἢ τό οἷος ἀνὰ Δώτιον ἀνθεμόεν πεδίονπέταται θάνατον κεροέσσᾳ τε εὑρέμεν ματεύων ἐλάφῳ τὰν δʼ ἐπʼ αὐχένι στρέφοισαν ἕτερον κάρα πάντʼ ἐπʼ οἶμον καὶ τὰ ἑξῆς μονονοὺ λειόθεν τὴν ἐν ὀρχήσει διάθεσιν τὰ ποιήματα καὶ παρακαλεῖν τὼ χεῖρε καὶ τὼ πόδε , μᾶλλον δʼ ὅλον ὥσπερ τισὶ μηρίνθοις ἕλκειν τὸ σῶμα τοῖς μέλεσι καὶ ἐντείνειν , τούτων δὲ λεγομένων καὶ ᾀδομένων , ἡσυχίαν ἄγειν μὴ δυναμένοις . αὐτὸς γοῦν ἑαυτὸν οὐκ αἰσχύνεται περὶ τὴν ὄρχησιν οὐχ ἧττον ἢ τὴν ποίησιν ἐγκωμιάζων , ὅταν δὲ γηρῶσαι νῦν ἐλαφρὸν ὄρχημʼ ἀοιδᾷ ποδῶν μιγνύμεν , Κρῆτα μιν καλέοισι τρόπον . ἀλλʼ οὐδὲν οὕτως τὸ νῦν ἀπολέλαυκε τῆς κακομουσίας ὡς ἡ ὄρχησις . διὸ καὶ πέπονθεν ὃ φοβηθεὶς Ἴβυκος ἐποίησε δέδοικα μή τι πὰρ θεοῖςἀμπλακὼν τιμὰν πρὸς ἀνθρώπων ἀμείψω . καὶ γὰρ αὕτη καὶ πάνδημόν τινα ποιητικὴν προσεταιρισαμένη τῆς δʼ οὐρανίας ἐκπεσοῦσʼ ἐκείνης τῶν μὲν ἐμπλήκτων καὶ ἀνοήτων κρατεῖ θεάτρων , ὥσπερ τύραννος ὑπήκοον ἑαυτῇ πεποιημένη μουσικὴν ὀλίγου δεῖν ἅπασαν , τὴν δὲ παρὰ τοῖς νοῦν ἔχουσι καὶ θείοις ἀνδράσιν ὡς ἀληθῶς τιμὴν ἀπολώλεκε . ταῦτα σχεδόν , ὦ Σόσσιε Σενεκίων , τελευταῖα τῶν ἐν τοῖς Μουσείοις τότε παρʼ Ἀμμωνίῳ τῷ ἀγαθῷ φιλολογηθέντων .
Lemmas: φημί δέ τρεῖς εἰμί , ὁ φορά καί ὁ σχῆμα καί ὁ δεῖξις . ὁ γάρ ὄρχησις ἐκ τε κίνησις καί σχέσις συνίστημι , ὡς ὁ μέλος ὁ φθόγγος καί ὁ διάστημα ἐνταῦθα δέ ὁ μονή πέρας ὁ κίνησις εἰμί . φορά μέν οὖν ὁ κίνησις ὀνομάζω , σχῆμα δέ σχέσις καί διάθεσις , εἰς ὅς φέρω τελευτάω ὁ κίνησις , ὅταν Ἀπόλλων ἤ Πάν ἤ τις Βάκχη σχῆμα διατίθημι ἐπί ὁ σῶμα γραφικός ὁ εἶδος ἐπιμένω . ὁ δέ τρίτος , ὁ δεῖξις , οὐ μιμητικός εἰμί , ἀλλά δηλωτικός ἀληθής ὁ ὑπόκειμαι ὡς γάρ ὁ ποιητής ὁ κύριος ὄνομα δεικτικός χράω , ὁ Ἀχιλλεύς καί ὁ Ὀδυσσεύς καί ὁ γῆ καί ὁ οὐρανός ὀνομάζω , ὡς ὑπό ὁ πολύς λέγω · πρός δέ ὁ ἔμφασις καί ὁ μίμησις καί ὀνοματοποιία χράω καί μεταφορά , κελαρύζω καί καχλάζω κλάω ὁ ῥεῦμα λέγω , καί ὁ βέλος φέρω λιλαίομαι χρώς ἄω , καί ὁ ἰσόρροπος μάχη ἴσος ὑσμίνη κεφαλή , ἔχω · πολύς δέ καί σύνθεσις ὁ ὄνομα κατά μέλος μιμητικός σχηματίζω , ὡς Εὐριπίδης ὁ πέτομαι ἱερός ἀνά Ζεύς αἰθήρ γοργοφόνος , καί περί ὁ ἵππος Πίνδαρος ὅτε παρά Ἀλφεός σεύω δέμας ἀκέντητος ἐν δρόμος παρέχω Ὅμηρος ἐπί ὁ ἱπποδρομία ἅρμα δέ αὖ χαλκός πυκάζω κασσίτερος τε ἵππος ὠκύπους ἐπιτρέχω · οὕτως ἐν ὄρχησις ὁ μέν σχῆμα μιμητικός εἰμί μορφή καί ἰδέα , καί πάλιν ὁ φορά πάθος τις ἐμφαντικός ἤ πρᾶξις ἤ δύναμις · ὁ δέ δεῖξις κύριος αὐτός δηλόω ὁ πρᾶγμα , ὁ γῆ , ὁ οὐρανός , αὐτός ὁ πλησίον · ὅς δή τάξις μέν τις καί ἀριθμός γίγνομαι ἔοικα ὁ ἐν ποιητικός κύριος ὄνομα μετά τις κόσμος καί λειότης ἐκφέρω , ὡς ὁ τοιοῦτος καί Θέμις αἰδοῖος ἑλικοβλέφαρος τε Ἀφροδίτη Ἥρα τε χρυσοστέφανος καλός τε Διώνη · καί Ἕλλην δέ γίγνομαι θεμιστοπόλος βασιλεύς , Δῶρος τε,ξοκορυς τε καί Αἴολος ἱππιοχάρμης εἰ δέ μή , ὁ ἄγαν πεζός καί κακόμετρος , ὡς ὁ τοιοῦτος γίγνομαι ὁ μέν Ἡρακλῆς ὁ δέ Ἴφικλος · Καίτης δέ πατήρ καί ἀνήρ καί παῖς βασιλεύς , καί ἀδελφοί,καὶ πρόγονος · κλῄζω δέ Ἑλλάς Ὀλυμπιάς . τοιοῦτος γάρ ἁμαρτάνω καί περί ὁ ὄρχησις ἐν ὁ δεῖξις , ἐάν πιθανότης μηδέ χάρις μετά εὐπρέπεια καί ἀφέλεια ἔχω . καί ὅλος φημί μετατίθημι ὁ Σιμωνίδειος ἀπό ὁ ζωγραφία ἐπί ὁ ὄρχησις · ποίησις γάρ ἔρχομαι ὁ ὄρχησις σιωπάω , καί φθέγγομαι ὄρχησις πάλιν ὁ ποίησις · ὅθεν λέγω οὔτε γραφικός μέτειμι ποιητικός οὔτε ποιητικός γραφικός , οὐδέ χράω ὁ παράπαν ἀλλήλων . ὀρχηστικός δέ καί ποιητικός κοινωνία πᾶς καί μέθεξις ἀλλήλων εἰμί , καί μάλα μιμέομαι περί ὁ ὑπόρχημα γένος ἐνεργός ἀμφότερος ὁ διά ὁ σχῆμα καί ὁ ὄνομα μίμησις ἀποτελέω . δοκέω δέ ἄν ὥσπερ ἐν γραφικός ὁ μέν ποίημα ὁ χρῶμα ἔοικα ὁ δέ ὄρχημα ὁ γραμμή , ὑπό ὅς ὁρίζω ὁ εἶδος . δηλόω δέ ὁ μάλα κατορθόω δοκέω ἐν ὑπόρχημα καί γίγνομαι πιθανός ἑαυτοῦ ὁ δέω ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος ὁ γάρ ἀπέλαστος ἵππος ἤ κύναἈμυκλαίαν ἀγωνίῳἐλελιζόμενος πούς μιμέομαι καμπύλος μέλος διώκω · ἤ ὁ οἷος ἀνά Δώτιον ἀνθεμόεις πεδίονπέταται θάνατος κερόεις τε εὑρίσκω ματεύω ἔλαφος ὁ δέ ἐπί αὐχήν στρέφω ἕτερος κάρα πᾶς ἐπί οἶμος καί ὁ ἑξῆς μονονού λειόθεν ὁ ἐν ὄρχησις διάθεσις ὁ ποίημα καί παρακαλέω ὁ χείρ καί ὁ πούς , μάλα δέ ὅλος ὥσπερ τις μήρινθος ἕλκω ὁ σῶμα ὁ μέλος καί ἐντείνω , οὗτος δέ λέγω καί ἀείδω , ἡσυχία ἄγω μή δύναμαι . αὐτός γοῦν ἑαυτοῦ οὐ αἰσχύνω περί ὁ ὄρχησις οὐ ἥσσων ἤ ὁ ποίησις ἐγκωμιάζω , ὅταν δέ γηράσκω νῦν ἐλαφρός ὄρχημα ἀοιδή πούς μίγνυμι , Κρής μιν καλέω τρόπος . ἀλλά οὐδείς οὕτως ὁ νῦν ἀπολαύω ὁ κακομουσία ὡς ὁ ὄρχησις . διό καί πάσχω ὅς φοβέω Ἴβυκος ποιέω δείδω μή τις παρά θεοῖςἀμπλακὼν τιμή πρός ἄνθρωπος ἀμείβω . καί γάρ οὗτος καί πάνδημος τις ποιητικός προσεταιρίζομαι ὁ δέ οὐράνιος ἐκπίπτω ἐκεῖνος ὁ μέν ἔμπληκτος καί ἀνόητος κρατέω θέατρον , ὥσπερ τύραννος ὑπήκοος ἑαυτοῦ ποιέω μουσική ὀλίγος δεῖ ἅπας , ὁ δέ παρά ὁ νόος ἔχω καί θεῖος ἀνήρ ὡς ἀληθής τιμή ἀπόλλυμι . οὗτος σχεδόν , ὦ Σόσσιος Σενεκίων , τελευταῖος ὁ ἐν ὁ Μουσεῖον τότε παρά Ἀμμώνιος ὁ ἀγαθός φιλολογέω .