plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 1.4.2
μικρὰ μὲν οὖν ἠκκίσαντο παραιτούμενοι · κελευόντων δὲ πάντων πείθεσθαι τῷ ἄρχοντι καὶ ποιεῖν τὸ προσταττόμενον , ἔφη πρότερος ὁ Κράτων , ὅτι δεῖ τὸν μὲν φυλάκων ἄρχοντα φυλακικώτατον , ὥς φησιν ὁ Πλάτων , εἶναι · τὸν δὲ συμποτῶν συμποτικώτατον . ἔστι δὲ τοιοῦτος , ἂν μήτε τῷ μεθύειν εὐάλωτος μήτε πρὸς τὸ πίνειν ἀπρόθυμος · ἀλλʼ ὡς ὁ Κῦρος ἔλεγε πρὸς Λακεδαιμονίους γράφων , ὅτι τὰ τʼ ἄλλα τοῦ ἀδελφοῦ βασιλικώτερος εἴη καὶ φέροι καλῶς πολὺν ἄκρατον . ὅ τε γὰρ παροινῶν ὑβριστὴς καὶ ἀσχήμων , ὃ τʼ αὖ παντάπασι νήφων ἀηδὴς καὶ παιδαγωγεῖν μᾶλλον ἢ συμποσιαρχεῖν ἐπιτήδειος . ὁ μὲν οὖν Περικλῆς , ὁσάκις ᾑρημένος στρατηγὸς ἀναλαμβάνοι τὴν χλαμύδα , πρῶτος εἰώθει διαλέγεσθαι πρὸς αὑτὸν ὥσπερ ὑπομιμνήσκων ὅρα , Περίκλεις ἐλευθέρων ἄρχεις , Ἑλλήνων ἄρχεις , Ἀθηναίων ἄρχεις . ὁ δὲ συμποσίαρχος ἡμῶν ἐκεῖνα λεγέτω πρὸς αὑτὸν φίλων ἄρχεις , ἵνα μήτʼ ἀσχημονεῖν ἐπιτρέπῃ μήτε τὰς ἡδονὰς ἀφαιρῇ . δεῖ δὲ καὶ σπουδῆς τὸν ἄρχοντα πινόντων οἰκεῖον εἶναι καὶ παιδιᾶς μὴ ἀλλότριον , ἀλλʼ εὖ πως συγκεκραμένον πρὸς ἀμφότερα , σμικρῷ δὲ μᾶλλον , ὥσπερ οἶνον ἀστεῖον , ἀπονεύοντα τῇ φύσει πρὸς τὸ αὐστηρόν · ὁ γὰρ οἶνος ἄξει τὸ ἦθος εἰς τὸ μέτριον μαλακώτερον ποιῶν καὶ ἀνυγραίνων . ὥσπερ γὰρ ὁ Ξενοφῶν ἔλεγε τοῦ Κλεάρχου τὸ σκυθρωπὸν καὶ ἄγροικον ἄλλως ἐν ταῖς μάχαις ἡδὺ καὶ φαιδρὸν ἐπιφαίνεσθαι διὰ τὸ θαρραλέον οὕτως ὁ μὴ φύσει πικρὸς ἀλλὰ σεμνὸς καὶ αὐστηρός , ἐν τῷ πίνειν ἀνιέμενος ἡδίων γίγνεται καὶ προσφιλέστερος , ἔτι τοίνυν αὐτῷ δεῖ προσεῖναι τὸ μάλιστα μὲν ἑκάστου τῶν συμποτῶν ἐμπείρως ἔχειν , τίνα λαμβάνει μεταβολὴν ἐν οἴνῳ καὶ πρὸς τί πάθος ἀκροσφαλής ἐστι καὶ πῶς φέρει τὸν ἄκρατον . οὐ γὰρ οἴνου μὲν ἔστι πρὸς ὕδωρ ἑτέρου ἑτέρα μῖξις , ἣν οἱ βασιλικοὶ γιγνώσκοντες οἰνοχόοι νῦν μὲν πλέον νῦν δʼ ἔλαττον ὑποχέουσιν · ἀνθρώπου δὲ πρὸς οἶνον οὐκ ἔστʼ ἰδία κρᾶσις ἣν τῷ συμποσιάρχῳ γιγνώσκειν προσήκει καὶ γιγνώσκοντι φυλάττειν , ἵνʼ ὥσπερ ἁρμονικὸς τὸν μὲν ἐπιτείνων τῇ πόσει τὸν δʼ ἀνιεὶς καὶ ὑποφειδόμενος , εἰς ὁμαλότητα καὶ συμφωνίαν ἐκ διαφορᾶς καταστήσῃ τὰς φύσεις · ὅπως μὴ κοτύλῃ μηδὲ κυάθοις τὸ ἴσον , ἀλλὰ καιροῦ τινι μέτρῳ καὶ σώματος δυνάμει τὸ οἰκεῖον ἑκάστῳ καὶ πρόσφορον ἀπονέμηται . εἰ δὲ τοῦτό δύσκολον , ἐκεῖνα γε πάντως ἐξειδέναι τῷ συμποσιάρχῳ προσήκει , τὰ κοινὰ περὶ τὰς φύσεις καὶ τὰς ἡλικίας · οἷον πρεσβῦται τάχιον μεθύσκονται νέων , σαλευόμενοι δʼ ἠρεμούντων , ἔλλυποι δὲ γιγνώσκων ἄν τις μᾶλλον τοῦ ἀγνοοῦντος εὐσχημοσύνην καὶ ὁμόνοιαν συμποσίου πρυτανεύσειε . καὶ μὴν ὅτι γε δεῖ τὸν συμποσίαρχον οἰκείως ἔχειν καὶ φιλικῶς πρὸς ἅπαντας ὕπουλον δὲ μηδενὶ μηδʼ ἀπεχθῆ τῶν ἑστιωμένων εἶναι , παντί που δῆλον οὔτε γὰρ ἐπιτάττων ἀνεκτὸς οὔτʼ ἀπονέμων ἴσος οὔτε προσπαίζων ὅμως ἀνέγκλητος ἔσται . τοιοῦτον ἔφησοι , Θέων , ἐγὼ τὸν ἄρχοντα συμποσίου πλάσας ὥσπερ ἐκ κηροῦ τοῦ λόγου παραδίδωμι .
Lemmas: μικρός μέν οὖν ἀκκίζομαι παραιτέομαι · κελεύω δέ πᾶς πείθω ὁ ἄρχων καί ποιέω ὁ προστάσσω , φημί πρότερος ὁ Κράτων , ὅτι δέω ὁ μέν φύλαξ ἄρχων φυλακικός , ὡς φημί ὁ Πλάτων , εἰμί · ὁ δέ συμπότης συμποτικός . εἰμί δέ τοιοῦτος , ἐάν μήτε ὁ μεθύω εὐάλωτος μήτε πρός ὁ πίνω ἀπρόθυμος · ἀλλά ὡς ὁ Κῦρος λέγω πρός Λακεδαιμόνιος γράφω , ὅτι ὁ τε ἄλλος ὁ ἀδελφός βασιλικός εἰμί καί φέρω καλός πολύς ἄκρατος . ὁ τε γάρ παροινέω ὑβριστής καί ἀσχήμων , ὁ τε αὖ παντάπασι νήφω ἀηδής καί παιδαγωγέω μάλα ἤ συμποσιαρχέω ἐπιτήδειος . ὁ μέν οὖν Περικλῆς , ὁσάκις αἱρέω στρατηγός ἀναλαμβάνω ὁ χλαμύς , πρῶτος εἴωθα διαλέγω πρός ἑαυτοῦ ὥσπερ ὑπομιμνῄσκω ὁράω , Περικλῆς ἐλεύθερος ἄρχω , Ἕλλην ἄρχω , Ἀθηναῖος ἄρχω . ὁ δέ συμποσίαρχος ἐγώ ἐκεῖνος λέγω πρός ἑαυτοῦ φίλος ἄρχω , ἵνα μήτε ἀσχημονέω ἐπιτρέπω μήτε ὁ ἡδονή ἀφαιρέω . δέω δέ καί σπουδή ὁ ἄρχω πίνω οἰκεῖος εἰμί καί παιδιά μή ἀλλότριος , ἀλλά εὖ πως συγκεράννυμι πρός ἀμφότερος , μικρός δέ μάλα , ὥσπερ οἶνος ἀστεῖος , ἀπονεύω ὁ φύσις πρός ὁ αὐστηρός · ὁ γάρ οἶνος ἄγω ὁ ἦθος εἰς ὁ μέτριος μαλακός ποιέω καί ἀνυγραίνω . ὥσπερ γάρ ὁ Ξενοφῶν λέγω ὁ Κλέαρχος ὁ σκυθρωπός καί ἄγροικος ἄλλος ἐν ὁ μάχη ἡδύς καί φαιδρός ἐπιφαίνω διά ὁ θαρσαλέος οὕτως ὁ μή φύσις πικρός ἀλλά σεμνός καί αὐστηρός , ἐν ὁ πίνω ἀνίημι ἡδύς γίγνομαι καί προσφιλής , ἔτι τοίνυν αὐτός δέω πρόσειμι ὁ μάλα μέν ἕκαστος ὁ συμπότης ἔμπειρος ἔχω , τίς λαμβάνω μεταβολή ἐν οἶνος καί πρός τίς πάθος ἀκροσφαλής εἰμί καί πῶς φέρω ὁ ἄκρατος . οὐ γάρ οἶνος μέν εἰμί πρός ὕδωρ ἕτερος ἕτερος μῖξις , ὅς ὁ βασιλικός γιγνώσκω οἰνοχόος νῦν μέν πολύς νῦν δέ ἐλαχύς ὑποχέω · ἄνθρωπος δέ πρός οἶνος οὐ εἰμί ἴδιος κρᾶσις ὅς ὁ συμποσίαρχος γιγνώσκω προσήκω καί γιγνώσκω φυλάσσω , ἵνα ὥσπερ ἁρμονικός ὁ μέν ἐπιτείνω ὁ πόσις ὁ δέ ἀνίημι καί ὑποφείδομαι , εἰς ὁμαλότης καί συμφωνία ἐκ διαφορά καθίστημι ὁ φύσις · ὅπως μή κοτύλη μηδέ κύαθος ὁ ἴσος , ἀλλά καιρός τις μέτρον καί σῶμα δύναμις ὁ οἰκεῖος ἕκαστος καί πρόσφορος ἀπονέμω . εἰ δέ οὗτος δύσκολος , ἐκεῖνος γε πάντως ἔξοιδα ὁ συμποσίαρχος προσήκω , ὁ κοινός περί ὁ φύσις καί ὁ ἡλικία · οἷος πρεσβύτης τάχα μεθύσκω νέος , σαλεύω δέ ἠρεμέω , ἔλλυπος δέ γιγνώσκω ἄν τις μάλα ὁ ἀγνοέω εὐσχημοσύνη καί ὁμόνοια συμπόσιον πρυτανεύω . καί μήν ὅτι γε δέω ὁ συμποσίαρχος οἰκεῖος ἔχω καί φιλικός πρός ἅπας ὕπουλος δέ μηδείς μηδέ ἀπεχθής ὁ ἑστιάω εἰμί , πᾶς που δῆλος οὔτε γάρ ἐπιτάσσω ἀνεκτός οὔτε ἀπονέμω ἴσος οὔτε προσπαίζω ὅμως ἀνέγκλητος εἰμί . τοιοῦτος ἐφίημι , Θέων , ἐγώ ὁ ἄρχων συμπόσιον πλάσσω ὥσπερ ἐκ κηρός ὁ λόγος παραδίδωμι .