plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 8.5.1
αἰτίαν τις ἐζήτησε , διʼ ἣν οἱ ναύκληροι τὰς ὑδρείας ἐκ τοῦ Νείλου νυκτὸς οὐχ ἡμέρας ποιοῦνται . καί τισι μὲν ἐδόκουν τὸν ἣλιον δεδιέναι , τῷ προθερμαίνειν τὰ ὑγρὰ μᾶλλον εὔσηπτα ποιοῦντα · πᾶν γὰρ τὸ θερμανθὲν καὶ χλιανθὲν ἀεὶ πρὸς μεταβολὴν ἑτοιμότερόν ἐστι καὶ προπέπονθεν ἀνέσει τῆς ποιότητος ἡ δὲ ψυχρότης πιέζουσα συνέχειν δοκεῖ καὶ φυλάττειν ἕκαστον ἐν ᾧ πέφυκεν , οὐχ ἥκιστα δὲ τὸ ὕδωρ · ὕδατος γὰρ ἡ ψυχρότης σχετικόν ἐστι φύσει · δηλοῦσιν αἱ χιόνες , τὰ κρέα δύσσηπτα τηροῦσαι πολὺν χρόνον . ἡ δὲ θερμότης τὰ τʼ ἄλλα καὶ τὸ μέλι τῆς ἰδίας ποιότητος ἐξίστησι · φθείρεται γὰρ ἑψηθέν · ἂν δʼ ὠμὸν διαμένῃ καὶ τοῖς ἄλλοις πρὸς τὸ μὴ φθείρεσθαι βοηθεῖ . μεγίστην δὲ τῇ αἰτίᾳ πίστιν παρεῖχε τὰ λιμναῖα τῶν ὑδάτων · χειμῶνος γὰρ οὐδὲν διαφέροντα τῶν ἄλλων ποθῆναι , τοῦ θέρους γίγνεται πονηρὰ καὶ νοσώδη διὸ χειμῶνι μὲν τῆς νυκτὸς ἀναλογεῖν δοκούσης θέρει δὲ τῆς ἡμέρας , μᾶλλον οἴονται διαμένειν ἄτρεπτον καὶ ἀπαθὲς τὸ ὕδωρ , ἂν νυκτὸς λαμβάνηται . τούτοις ἐπιεικῶς οὖσι πιθανοῖς , ἐπανέκυψε λόγος ὥσπερ ἀτέχνῳ πίστει ναυτικῇ βεβαιούμενος ἐμπειρίᾳ · νυκτὸς γὰρ ἔφασαν λαμβάνειν τὸ ὕδωρ , ἔτι τοῦ ποταμοῦ καθεστῶτος καὶ ἡσυχάζοντος , ἡμέρας δέ , πολλῶν ἀνθρώπων ὑδρευομένων καὶ πλεόντων , πολλῶν δὲ θηρίων διαφερομένων , ἀναταραττόμενον γίγνεσθαι παχὺ καὶ γεῶδες τὸ δὲ τοιοῦτον εὔσηπτον εἶναι πάντα γὰρ τὰ μεμιγμένα τῶν ἀμίκτων ἐπισφαλέστερα πρὸς σῆψίν ἐστι · ποιεῖ γὰρ ἡ μῖξις μάχην , ἡ δὲ μάχη μεταβολήν , μεταβολὴ δέ τις ἡ σῆψις . διὸ τάς τε μίξεις τῶν χρωμάτων οἱ ζωγράφοι φθορὰς , · ὀνομάζουσι καὶ τὸ βάψαι μιῆναι κέκληκεν ὁ ποιητής , ἡ δὲ κοινὴ συνήθεια τὸ ἄμικτον καὶ καθαρὸν ἄφθαρτον καὶ ἀκήρατον , μάλιστα δὲ γῆ μιχθεῖσα πρὸς ὕδωρ ἐξίστησι καὶ φθείρει τὸ πότιμον καὶ οἰκεῖον · ὅθεν εὔσηπτα μᾶλλόν ἐστι τὰ στάσιμα καὶ κοῖλα , πολλῆς · ἀναπιμπλάμενα γῆς , τὰ δὲ ῥέοντα φεύγει καὶ διακρούεται τὴν προσφερομένην · καὶ καλῶς Ἡσίοδος ἐπῄνεσε κρήνης ἀενάου καὶ ἀπορρύτου , ἥ τʼ ἀθόλωτος . ὑγιεινὸν γὰρ τὸ ἀδιάφθορον ἀδιάφθορον δὲ τὸ ἄμικτον καὶ καθαρόν . οὐχ ἥκιστα δʼ αἱ τῆς γῆς διαφοραὶ τῷ λόγῳ μαρτυροῦσι · τὰ γὰρ ὀρεινὴν διεξιόντα γῆν καὶ λιθώδη στερρότερα τῶν ἑλείων καὶ πεδινῶν ἐστι · πολλὴν γὰρ οὐκ ἀποσπᾷ γῆν . ὁ δὲ Νεῖλος ὑπὸ μαλθακῆς χώρας περιεχόμενος , μᾶλλον δʼ ὥσπερ αἷμα σαρκὶ κεκραμένος , γλυκύτητος μὲν ἀπολαύει καὶ χυμῶν ἀναπίμπλαται δύναμιν ἐμβριθῆ καὶ τρόφιμον ἐχόντων , συμμιγὴς δὲ φέρεται καὶ θολερός · ἂν δʼ ἀναταράττηται , καὶ μᾶλλον · ἡ γὰρ κίνησις ἀναμίγνυσι τῷ ὑγρῷ τὸ γεῶδες ὅταν δʼ ἠρεμήσῃ , κάτω ῥέπον διὰ βάρος ἄπεισιν . ὅθεν ὑδρεύονται τῆς νυκτός , ἅμα καὶ τὸν ἥλιον προλαμβάνοντες , ὑφʼ οὗ τὸ λεπτότατον καὶ κουφότατον ἀεὶ τῶν ὑγρῶν αἰρόμενον διαφθείρεται .
Lemmas: αἰτία τις ζητέω , διά ὅς ὁ ναύκληρος ὁ ὑδρεία ἐκ ὁ Νεῖλος νύξ οὐ ἡμέρα ποιέω . καί τις μέν δοκέω ὁ ἥλιος δείδω , ὁ προθερμαίνω ὁ ὑγρός μάλα εὔσηπτος ποιέω · πᾶς γάρ ὁ θερμαίνω καί χλιαίνω ἀεί πρός μεταβολή ἑτοῖμος εἰμί καί προπάσχω ἄνεσις ὁ ποιότης ὁ δέ ψυχρότης πιέζω συνέχω δοκέω καί φυλάσσω ἕκαστος ἐν ὅς φύω , οὐ ἦκα δέ ὁ ὕδωρ · ὕδωρ γάρ ὁ ψυχρότης σχετικός εἰμί φύσις · δηλόω ὁ χιών , ὁ κρέας δύσσηπτος τηρέω πολύς χρόνος . ὁ δέ θερμότης ὁ τε ἄλλος καί ὁ μέλι ὁ ἴδιος ποιότης ἐξίστημι · φθείρω γάρ ἕψω · ἐάν δέ ὠμός διαμένω καί ὁ ἄλλος πρός ὁ μή φθείρω βοηθέω . μέγας δέ ὁ αἰτία πίστις παρέχω ὁ λιμναῖος ὁ ὕδωρ · χειμών γάρ οὐδείς διαφέρω ὁ ἄλλος ποθέω , ὁ θέρος γίγνομαι πονηρός καί νοσώδης διό χειμών μέν ὁ νύξ ἀναλογέω δοκέω θέρος δέ ὁ ἡμέρα , μάλα οἴομαι διαμένω ἄτρεπτος καί ἀπαθής ὁ ὕδωρ , ἐάν νύξ λαμβάνω . οὗτος ἐπιεικής εἰμί πιθανός , ἐπανακύπτω λόγος ὥσπερ ἄτεχνος πίστις ναυτικός βεβαιόω ἐμπειρία · νύξ γάρ φημί λαμβάνω ὁ ὕδωρ , ἔτι ὁ ποταμός καθίστημι καί ἡσυχάζω , ἡμέρα δέ , πολύς ἄνθρωπος ὑδρεύω καί πλέω , πολύς δέ θηρίον διαφέρω , ἀναταράσσω γίγνομαι παχύς καί γεώδης ὁ δέ τοιοῦτος εὔσηπτος εἰμί πᾶς γάρ ὁ μείγνυμι ὁ ἄμικτος ἐπισφαλής πρός σῆψις εἰμί · ποιέω γάρ ὁ μῖξις μάχη , ὁ δέ μάχη μεταβολή , μεταβολή δέ τις ὁ σῆψις . διό ὁ τε μίξις ὁ χρῶμα ὁ ζωγράφος φθορά , · ὀνομάζω καί ὁ βάπτω μιαίνω καλέω ὁ ποιητής , ὁ δέ κοινός συνήθεια ὁ ἄμικτος καί καθαρός ἄφθαρτος καί ἀκήρατος , μάλα δέ γῆ μείγνυμι πρός ὕδωρ ἐξίστημι καί φθείρω ὁ πότιμος καί οἰκεῖος · ὅθεν εὔσηπτος μάλα εἰμί ὁ στάσιμος καί κοῖλος , πολύς · ἀναπίμπλημι γῆ , ὁ δέ ῥέω φεύγω καί διακρούω ὁ προσφέρω · καί καλός Ἡσίοδος ἐπαινέω κρήνη ἀέναος καί ἀπόρρυτος , ὅς τε ἀθόλωτος . ὑγιεινός γάρ ὁ ἀδιάφθορος ἀδιάφθορος δέ ὁ ἄμικτος καί καθαρός . οὐ ἦκα δέ ὁ ὁ γῆ διαφορά ὁ λόγος μαρτυρέω · ὁ γάρ ὀρεινός διεξέρχομαι γῆ καί λιθώδης στερρός ὁ ἕλειος καί πεδινός εἰμί · πολύς γάρ οὐ ἀποσπάω γῆ . ὁ δέ Νεῖλος ὑπό μαλθακός χώρα περιέχω , μάλα δέ ὥσπερ αἷμα σάρξ κεράννυμι , γλυκύτης μέν ἀπολαύω καί χυμός ἀναπίμπλημι δύναμις ἐμβριθής καί τρόφιμος ἔχω , συμμιγής δέ φέρω καί θολερός · ἐάν δέ ἀναταράσσω , καί μάλα · ὁ γάρ κίνησις ἀναμίσγω ὁ ὑγρός ὁ γεώδης ὅταν δέ ἠρεμέω , κάτω ῥέπω διά βάρος ἄπειμι . ὅθεν ὑδρεύω ὁ νύξ , ἅμα καί ὁ ἥλιος προλαμβάνω , ὑπό ὅς ὁ λεπτός καί κοῦφος ἀεί ὁ ὑγρός ἀείρω διαφθείρω .