plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 3.6.4
Ἀθλητικὰ ταῦτʼ εἶπεν ὁ Σώκλαρος ὦ Ὀλύμπιχε , παντάπασιν ἔτι τῆς κοτταβίσεως ὄζοντα καὶ τῶν κρεοφαγιῶν ἐκείνων , οὐκ ἐν δέοντι . νέοι τε γὰρ πάρεισι γεγαμηκότες , ὑφʼ ὧν δεῖ φιλοτήσια ἔργα τελεῖσθαι · καὶ ἡμᾶς οὔπω παντάπασιν ἡ Ἀφροδίτη πέφευγεν , ἀλλὰ καὶ προσευχόμεθα δήπουθεν αὐτῇ λέγοντες ἐν τοῖς τῶν θεῶν ὕμνοις ἀνάβαλλʼ ἄνω τὸ γῆρας , ὦ καλὰ Ἀφροδίτα . σκοπῶμεν οὖν , εἰ δοκεῖ , πότερον ἐμμελῶς καὶ προσηκόντως ὁ Ἐπίκουρος ἢ παρὰ πᾶν δίκαιον ἀφαιρεῖ τὴν Ἀφροδίτην τῆς νυκτός · καίτοι κράτιστον αὐτῇ θεῶν μετεῖναί φησιν ἐρωτικὸς ἀνὴρ Μένανδρος . συνετέθη γὰρ οἶμαι καλῶς παρακάλυμμα τῆς ἡδονῆς τὸ σκότος προθεμένους ταῦτα πράσσειν , καὶ μὴ διὰ φωτὸς ἐντυγχάνοντας ἐξελαύνειν τῶν ὀμμάτων τὸ αἰδούμενον καὶ τῷ ἀκολάστῳ θάρσος ἐμποιεῖν καὶ μνήμας ἐναργεῖς , αἷς τὸ ἐνδιατρίβειν αὖθις ἐκριπίζει τὰς ἐπιθυμίας . ὄψις γὰρ ἡμῖν ὀξυτάτη τῶν διὰ τοῦ σώματος ἔρχεται κατὰ τὸν Πλάτωναπαθημάτων , καὶ σφόδρα ταῖς ἐγγὺς φαντασίαις τὴν ψυχὴν ἐγείρουσα πρὸς τὰ εἴδωλα τῆς ἡδονῆς , καινὴν ἀεὶ ποιεῖ καὶ πρόσφατον ἐπιθυμίαν . ἡ δὲ νὺξ τὰ πλεῖστα καὶ μανιωδέστατα τῶν ἔργων ἀφαιροῦσα παράγει καὶ κατευνάζει τὴν φύσιν , οὐκ ἐξοκέλλουσʼ ὑπὸ τῆς ὄψεως εἰς ὕβριν . ἄνευ δὲ τούτων , τίνʼ ἔχει λόγον ἀπὸ δείπνου μὲν ἥκοντα γεγανωμένον , ἂν οὕτω τύχῃ , στέφανον κομίζοντα καὶ μύρῳ κεχριμένον , ἀποστραφέντα καὶ συγκαλυψάμενον καθεύδειν · ἡμέρας δὲ καὶ διὰ μέσου τῶν πράξεων ἐκ τῆς γυναικωνίτιδος τὴν γυναῖκα μεταπέμπεσθαι πρός τι τοιοῦτον ἢ πρωὶ δίκην ἀλεκτρυόνος συμπλέκεσθαι ; τὴν γὰρ ἑσπέραν , ὦ ἑταῖρε , τῶν πόνων ἀνάπαυσιν τὸν δʼ ὄρθρον ἀρχήν · καὶ τὴν μὲν ὁ Λύσιος ἐπισκοπεῖ Διόνυσος μετὰ τῆς Τερψιχόρης καὶ Θαλείας , ὁ δὲ πρὸς τὴν ἐργάνην Ἀθηνᾶν καὶ τὸν ἀγοραῖον Ἑρμῆν ἐπανίστησι . διὸ τὴν μὲν ᾠδαὶ κατέχουσι καὶ χορεῖαι καὶ ὑμέναιος κῶμοί τʼ εἰλαπίναι τε καὶ ἠχήεις θρόος αὐλῶν · τὸν δὲ κτύποι ῥαιστήρων καὶ τρισμοὶ πριόνων καὶ τελωνικῶν ἐπορθρισμοὶ κεκραγμῶν καὶ κηρύγματα καλουμένων ἐπὶ δίκας ἢ θεραπείας τινῶν βασιλέων ἢ ἀρχόντων · ἐν ᾧ καιρῷ φροῦδα τὰ τῆς ἡδονῆς , λήγει δὲ Κύπρις θαλίαι τε νέων , οὐδέ τι , θύρσος φύλλα Βακχείου · συντείνουσι γὰρ αἱ φροντίδες . ἔπειτα δὲ καὶ ὁ ποιητὴς τῶν ἡρώων οὔτε γαμετῇ τινα μεθʼ ἡμέραν οὔτε παλλακίδι συγκατέκλινε , πλὴν ἢ τὸν Πάριν δραπετεύσαντα ποιήσας καταδυόμενον εἰς τοὺς κόλπους τῆς γυναικός , ὡς οὐκ ἀνδρὸς ἀλλὰ μοιχοῦ λυσσῶντος οὖσαν τὴν μεθημερινὴν ἀκρασίαν . καὶ μὴν οὐδὲ τὸ σῶμα βλάπτοιτʼ ἂν ὑπὸ τῆς συνουσίας μᾶλλον , ὡς Ἐπίκουρος οἴεται , μετὰ τὸ δεῖπνον , ἄν γε μὴ μεθύων τις ἢ ῥηγνύμενος ὑπὸ πλησμονῆς ἅπτηται καὶ βεβαρημένος · ἀμέλει γὰρ οὕτως ἐπισφαλὲς τὸ πρᾶγμα καὶ βλαβερόν . ἂν δʼ ἱκανῶς ἔχων τις αὑτοῦ καὶ μετρίως διακεχυμένος , τοῦ τε σώματος αὐτοῦ μαλακοῦ γεγονότος καὶ τῆς ψυχῆς παρεστώσης , διὰ χρόνου ποιῆται τὴν ἔντευξιν , οὔτε ταραχὴν ἀπεργάζεται μεγάλην διὰ τὸν ὄγκον οὔτʼ ἄλλο τι ὧν ἐπήγαγεν ἢ ψῦξις ἢ μετάθεσις ἐξ ἕδρας ἀτόμων , φησιν Ἐπίκουρος · ἀλλὰ τῇ φύσει τὸ οἰκεῖον ἀποδούς , ἑαυτὸν δέ πως ἀπογαληνίσας ἀναπληρώσει , νέας ἐπιρροῆς τοῖς κενώμασι γιγνομένης . ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον ἄξιον εὐλαβείας , τὸ σύνεγγυς ὄντα τῶν πράξεων ἀφροδισίοις χρῆσθαι , μήποτʼ ἄρα μετέωρον τὸ σῶμα καὶ κεκλονημένον αἵ τε τῆς ψυχῆς φροντίδες αἵ τε περὶ τὰς χρείας πραγματεῖαι καὶ κόποι παραλαβόντες εὐθὺς ἐκτραχύνωσιν , οὐχ ἱκανὸν ἐν μέσῳ διάλειμμα τῆς φύσεως εἰς ἀνάπαυσιν λαβούσης . οὐ γὰρ πάντες , ὦ ἑταῖρε , τὴν Ἐπικούρου σχολὴν καὶ ῥᾳστώνην ὑπὸ λόγου καὶ φιλοσοφίας ἄφθονον εἰς ἀεὶ παρεσκευασμένην ἔχουσι · πολλοὶ δʼ ἕκαστον ἀγῶνες ἐκδέχονται διʼ ἡμέρας , γυμνάσια δʼ ὡς ἔπος εἰπεῖν ἅπαντας · οἷς οὔτε καλὸν οὔτε συμφέρον οὕτω διακείμενον τὸ σῶμα παρέχειν λυσσώσῃ συνουσίᾳ διακεχυμένον . τὸ δὲ μακάριον καὶ ἄφθαρτον ἔστω μὲν ὂν οἷον αὐτῷ , μὴ φροντίζον τῶν καθʼ ἡμᾶς · ἡμῖν δέ που νόμῳ πόλεως συνεπομένοις ἐξευλαβητέον ἐστὶν εἰς θέρος ἐμβαλεῖν καὶ κατάρχεσθαι θυσιῶν , ὀλίγον ἔμπροσθεν διαπεπραγμένοις τι τοιοῦτον . ὅθεν εὖ ἔχει τὸ τὴν νύκτα καὶ τὸν ὕπνον ἐν μέσῳ θεμένους καὶ ποιήσαντας ἱκανὸν διάλειμμα καὶ διάστημα καθαροὺς αὖθις ὥσπερ ἐξ ὑπαρχῆς καὶ νέα ἐφʼ ἡμέρῃ φρονέοντας κατὰ Δημόκριτον ἀνίστασθαι .
Lemmas: ἀθλητικός οὗτος λέγω ὁ Σώκλαρός ὦ Ὀλύμπιχος , παντάπασι ἔτι ὁ κοττάβισις ὄζω καί ὁ κρεοφαγία ἐκεῖνος , οὐ ἐν δέω . νέος τε γάρ πάρειμι γαμέω , ὑπό ὅς δέω φιλοτήσιος ἔργον τελέω · καί ἐγώ οὔπω παντάπασι ὁ Ἀφροδίτη φεύγω , ἀλλά καί προσεύχομαι δήπουθεν αὐτός λέγω ἐν ὁ ὁ θεός ὕμνος ἀναβάλλω ἄνω ὁ γῆρας , ὦ καλός Ἀφροδίτη . σκοπέω οὖν , εἰ δοκέω , πότερος ἐμμελής καί προσηκόντως ὁ Ἐπίκουρος ἤ παρά πᾶς δίκαιος ἀφαιρέω ὁ Ἀφροδίτη ὁ νύξ · καίτοι κρατύς αὐτός θεός μέτειμι φημί ἐρωτικός ἀνήρ Μένανδρος . συντίθημι γάρ οἴομαι καλός παρακάλυμμα ὁ ἡδονή ὁ σκότος προτίθημι οὗτος πράσσω , καί μή διά φώς ἐντυγχάνω ἐξελαύνω ὁ ὄμμα ὁ αἰδέομαι καί ὁ ἀκόλαστος θάρσος ἐμποιέω καί μνήμη ἐναργής , ὅς ὁ ἐνδιατρίβω αὖθις ἐκριπίζω ὁ ἐπιθυμία . ὄψις γάρ ἐγώ ὀξύς ὁ διά ὁ σῶμα ἔρχομαι κατά ὁ Πλάτωναπαθημάτων , καί σφόδρα ὁ ἐγγύς φαντασία ὁ ψυχή ἐγείρω πρός ὁ εἴδωλον ὁ ἡδονή , καινός ἀεί ποιέω καί πρόσφατος ἐπιθυμία . ὁ δέ νύξ ὁ πλεῖστος καί μανιώδης ὁ ἔργον ἀφαιρέω παράγω καί κατευνάζω ὁ φύσις , οὐ ἐξοκέλλω ὑπό ὁ ὄψις εἰς ὕβρις . ἄνευ δέ οὗτος , τίς ἔχω λόγος ἀπό δεῖπνον μέν ἥκω γανόω , ἐάν οὕτως τυγχάνω , στέφανος κομίζω καί μύρον χρίω , ἀποστρέφω καί συγκαλύπτω καθεύδω · ἡμέρα δέ καί διά μέσος ὁ πρᾶξις ἐκ ὁ γυναικωνῖτις ὁ γυνή μεταπέμπω πρός τις τοιοῦτος ἤ πρωΐ δίκη ἀλεκτρυών συμπλέκω ; ὁ γάρ ἑσπέρα , ὦ ἑταῖρος , ὁ πόνος ἀνάπαυσις ὁ δέ ὄρθρος ἀρχή · καί ὁ μέν ὁ Λύσιος ἐπισκοπέω Διόνυσος μετά ὁ Τερψιχόρη καί Θάλεια , ὁ δέ πρός ὁ ἐργάνη Ἀθήνη καί ὁ ἀγοραῖος Ἑρμῆς ἐπανίστημι . διό ὁ μέν ἀοιδή κατέχω καί χορεία καί ὑμέναιος κῶμος τε εἰλαπίνη τε καί ἠχήεις θρόος αὐλός · ὁ δέ κτύπος ῥαιστήρ καί τρισμός πρίων καί τελωνικός ἐπορθρισμός κεκραγμός καί κήρυγμα καλέω ἐπί δίκη ἤ θεραπεία τις βασιλεύς ἤ ἄρχων · ἐν ὅς καιρός φροῦδος ὁ ὁ ἡδονή , λήγω δέ Κύπρις θαλία τε νέος , οὐδέ τίς , θύρσος φύλλο Βάκχειος · συντείνω γάρ ὁ φροντίς . ἔπειτα δέ καί ὁ ποιητής ὁ ἥρως οὔτε γαμετή τις μετά ἡμέρα οὔτε παλλακίς συγκατακλίνω , πλήν ἤ ὁ Πάρις δραπετεύω ποιέω καταδύω εἰς ὁ κόλπος ὁ γυνή , ὡς οὐ ἀνήρ ἀλλά μοιχός λυσσάω εἰμί ὁ μεθημερινός ἀκρασία . καί μήν οὐδέ ὁ σῶμα βλάπτω ἄν ὑπό ὁ συνουσία μάλα , ὡς Ἐπίκουρος οἴομαι , μετά ὁ δεῖπνον , ἐάν γε μή μεθύω τις ἤ ῥήγνυμι ὑπό πλησμονή ἅπτω καί βαρέω · ἀμέλει γάρ οὕτως ἐπισφαλής ὁ πρᾶγμα καί βλαβερός . ἐάν δέ ἱκανός ἔχω τις ἑαυτοῦ καί μέτριος διαχέω , ὁ τε σῶμα αὐτός μαλακός γίγνομαι καί ὁ ψυχή παρίστημι , διά χρόνος ποιέω ὁ ἔντευξις , οὔτε ταραχή ἀπεργάζομαι μέγας διά ὁ ὄγκος οὔτε ἄλλος τίς ὅς ἐπάγω ἤ ψῦξις ἤ μετάθεσις ἐκ ἕδρα ἄτομος , φημί Ἐπίκουρος · ἀλλά ὁ φύσις ὁ οἰκεῖος ἀποδίδωμι , ἑαυτοῦ δέ πως ἀπογαληνίζω ἀναπληρόω , νέος ἐπιρροή ὁ κένωμα γίγνομαι . ἐκεῖνος δέ μάλα ἄξιος εὐλάβεια , ὁ σύνεγγυς εἰμί ὁ πρᾶξις ἀφροδίσιος χράω , μήποτε ἄρα μετέωρος ὁ σῶμα καί κλονέω ὁ τε ὁ ψυχή φροντίς ὁ τε περί ὁ χρεία πραγματεία καί κόπος παραλαμβάνω εὐθύς ἐκτραχύνω , οὐ ἱκανός ἐν μέσος διάλειμμα ὁ φύσις εἰς ἀνάπαυσις λαμβάνω . οὐ γάρ πᾶς , ὦ ἑταῖρος , ὁ Ἐπίκουρος σχολή καί ῥᾳστώνη ὑπό λόγος καί φιλοσοφία ἄφθονος εἰς ἀεί παρασκευάζω ἔχω · πολύς δέ ἕκαστος ἀγών ἐκδέχομαι διά ἡμέρα , γυμνάσιον δέ ὡς ἔπος λέγω ἅπας · ὅς οὔτε καλός οὔτε συμφέρω οὕτως διάκειμαι ὁ σῶμα παρέχω λυσσάω συνουσία διαχέω . ὁ δέ μακάριος καί ἄφθαρτος εἰμί μέν εἰμί οἷος αὐτός , μή φροντίζω ὁ κατά ἐγώ · ἐγώ δέ που νόμος πόλις συνέπομαι ἐξευλαβέομαι εἰμί εἰς θέρος ἐμβάλλω καί κατάρχω θυσία , ὀλίγος ἔμπροσθεν διαπράσσω τις τοιοῦτος . ὅθεν εὖ ἔχω ὁ ὁ νύξ καί ὁ ὕπνος ἐν μέσος τίθημι καί ποιέω ἱκανός διάλειμμα καί διάστημα καθαρός αὖθις ὥσπερ ἐκ ὑπαρχή καί νέος ἐπί ἡμέρα φρονέω κατά Δημόκριτος ἀνίστημι .