plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 4.1.3
τοῦ δὲ Φιλίνου ταῦτʼ εἰπόντος , ὁ Μαρκίων ἔφη δοκεῖν αὐτῷ τῇ Σωκράτους ἐνέχεσθαι κατάρᾳ μὴ μόνον τοὺς τὸ λυσιτελὲς ἀπὸ τοῦ καλοῦ χωρίζοντας , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἡδονὴν διιστάντας ἀπὸ τῆς ὑγιείας , ὡς ἀντιταττομένην αὐτῇ καὶ πολεμοῦσαν οὐχὶ μᾶλλον συνεργοῦσαν σμικρὰ γάρ ἔφη καὶ ἄκοντες ὡς βιαιοτάτῳ τῶν ὀργάνων ἀλγηδόνι προσχρώμεθα · τῶν δʼ ἄλλων οὐδεὶς ἂν οὐδὲ βουλόμενος ἀπώσαιτο τὴν ἡδονήν · ἀλλὰ καὶ τροφαῖς καὶ ὕπνοις καὶ περὶ λουτρὰ καὶ ἀλείμματα καὶ κατακλίσεις ἀεὶ πάρεστι καὶ συνεκδέχεται καὶ συνεκτιθηνεῖται τὸν κάμνοντα , πολλῷ τῷ οἰκείῳ καὶ κατὰ φύσιν ἐξαμαυροῦσα τἀλλότριον . ποία γὰρ ἀλγηδών , τίς ἔνδεια , ποῖον δηλητήριον οὕτω ῥᾳδίως καὶ ἀφελῶς νόσον ἔλυσεν , ὡς λουτρὸν ἐν καιρῷ γενόμενον καὶ οἶνος δοθεὶς δεομένοις ; καὶ τροφὴ παρελθοῦσα μεθʼ ἡδονῆς εὐθὺς ἔλυσε τὰ δυσχερῆ πάντα καὶ κατέστησεν εἰς τὸ οἰκεῖον τὴν φύσιν , ὥσπερ εὐδίας καὶ γαλήνης γενομένης . αἱ δὲ διὰ τῶν ἐπιπόνων βοήθειαι μόγις καὶ κατὰ μικρὸν ἀνύουσι , χαλεπῶς ἐκμοχλεύουσαι καὶ προσβιαζόμεναι τὴν φύσιν . οὐκ ἂν οὖν ἡμᾶς διαβάλλοι Φιλῖνος , εἰ μὴ τὰ ἱστία ἑκάτερα δἐπαράμενοι τὴν ἡδονὴν φεύγοιμεν , ἀλλὰ πειρῴμεθα τὸ ἡδέως καὶ ὑγιεινῶς ἐμμελέστερον , ἢ ὡς ἔνιοι φιλόσοφοι τὸ ἡδέως καὶ καλῶς , συνοικειοῦν . εὐθὺς οὖν περὶ τὸ πρῶτον , ὦ Φιλῖνε , τῶν ἐπιχειρημάτων δοκεῖς μοι διεψεῦσθαι , τὰ θηρία τῶν ἀνθρώπων ἁπλουστέραις τροφαῖς χρῆσθαι καὶ μᾶλλον ὑγιαίνειν ὑποτιθέμενος . οὐδέτερον γὰρ ἀληθές ἐστιν · ἀλλὰ τῷ μὲν αἱ παρʼ Εὐπόλιδος αἶγες ἀντιμαρτυροῦσιν , ὑμνοῦσαι τὴν τροφὴν ὡς παμμιγῆ καὶ ποικίλην οὖσαν , οὕτω πως λέγουσαι βοσκόμεθʼ ὕλης ἀπὸ παντοδαπῆς , ἐλάτης , πρίνου , κομάρου τε πτόρθους ἁπαλοὺς ἀποτρώγουσαι , καὶ πρὸς τούτοισιν ἔτʼ ἄλλακύτισὸν τʼ ἠδὲ σφάκον εὐώδη καὶ σμίλακα τὴν λύφυλλον , κότινον , σχῖνον , μελίαν , λεύκην , ἀρίαν , δρῦν , κιττόν , ἐρίκην , πρόμαλον , ῥάμνον , φλόμον , ἀνθέρικον , κισθόν , φηγόν , θύμα , θύμβραν . τὰ γὰρ κατηριθμημένα μυρίας δήπου διαφορὰς ἔχει χυμῶν καὶ ὀδμῶν καὶ δυνάμεων · πλείονα δὲ τῶν εἰρημένων παραλέλειπται . τὸ δὲ δεύτερον Ὅμηρος ἀθετεῖ μᾶλλον ἐμπείρως , τὰ λοιμικὰ πάθη πρῶτον ἅπτεσθαι τῶν ἀλόγων ἀποφαινόμενος . κατηγορεῖ δʼ αὐτῶν καὶ ἡ βραχύτης τοῦ βίου τὸ ἐπίκηρον καὶ νοσῶδες οὐδὲν γὰρ ὡς εἰπεῖν πολυχρόνιόν ἐστι , πλὴν εἰ φαίη τις κόρακα καὶ κορώνην , ἃ δὴ παμφάγα τʼ ὄντα καὶ πάσης ἁπτόμενα τροφῆς ὁρῶμεν . καὶ μὴν καὶ τῇ τῶν νοσούντων διαίτῃ καλῶς ; ἐποίεις τὰ εὔπεπτα καὶ δύσπεπτα τεκμαιρόμενος · καὶ γὰρ πόνος καὶ γυμνάσια καὶ τὸ διαιρεῖν τὴν τροφὴν εὔπεπτα μέν ἐστιν , οὐχ ἁρμόζει δὲ τοῖς πυρέττουσι . τὴν δὲ μάχην καὶ τὴν διαφορὰν τῆς ποικίλης τροφῆς ἀλόγως ἐδεδίεις · εἴτε γὰρ ἐξ ὁμοίων ἀναλαμβάνει τὸ οἰκεῖον ἡ φύσις εἰς τὸν ὄγκον αὐτόθεν , ἡ ποικίλη τροφὴ πολλὰς μεθιεῖσα ποιότητας ἐξ ἑαυτῆς ἑκάστῳ μέρει τὸ πρόσφορον ἀναδίδωσιν · ὥστε γίγνεσθαι τὸ τοῦ Ἐμπεδοκλέους ὡς γλυκὺ μὲν γλυκὺ μάρπτε , πικρὸν δʼ ἐπὶ πικρὸν ὄρουσεν , ὀξὺ δʼ ἐπʼ ὀξύ , δαλερὸν δαλεροῦ λαβέτω δὲ καὶ ἄλλου ἐπὶ πρόσφορον μένοντος τῇ θερμότητι ἐν τῷ πνεύματι τοῦ μίγματος σκεδασθέντος , τὰ οἰκεῖα τοῖς συγγενέσιν ἕπεται · τὸ γὰρ οὕτω παμμιγὲς σῶμα καὶ πανηγυρικόν , ὡς τὸ ἡμέτερον , ἐκ ποικίλης ὕλης λόγον ἔχει μᾶλλον ἢ ἁπλῆς συνερανίζεσθαι καὶ ἀναπληροῦν τὴν κρᾶσιν . εἴτε μὴ τοῦτʼ ἐστίν , ἀλλʼ ἡ καλουμένη πέψις ἀλλοιοῦν πέφυκε καὶ μεταβάλλειν τὴν τροφήν , ἐν τῷ ποικίλῳ τοῦτο συμβήσεται θᾶττον καὶ κάλλιον · ἀπαθὲς γὰρ ὑπὸ τοῦ ὁμοίου τὸ ὅμοιον , ἡ δʼ ἀντίταξις καὶ διαφορὰ μᾶλλον ἐξίστησι τῇ πρὸς τοὐναντίον μίξει τὰς ποιότητας ἀπομαραινομένας . εἰ δʼ ὅλως τὸ μικτὸν ἀθετεῖς καὶ ποικίλον , ὦ Φιλῖνε , μὴ δειπνίζοντα μηδʼ ὀψοποιοῦντα μόνον λοιδόρει Φίλωνα τοῦτον , ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον , ὅταν μιγνύῃ τὰς βασιλικὰς καὶ ἀλεξιφαρμάκους ἐκείνας δυνάμεις , ἃς θεῶν χεῖρας ὠνόμαζεν Ἐρασίστρατος , διέλεγχε τὴν ἀτοπίαν καὶ περιεργίαν , ὁμοῦ μεταλλικὰ καὶ βοτανικὰ καὶ θηριακὰ καὶ τἀπὸ γῆς καὶ θαλάττης εἰς ταὐτὸ συγκεραννύντος καλὸν γὰρ ταῦτʼ ἐάσαντας ἐν πτισάνῃ καὶ σικύᾳ καὶ ἐν ὑδρελαίῳ τὴν ἰατρικὴν ἀπολιπεῖν . ἀλλὰ νὴ Δία τὸ ποικίλον ἐξάγει καὶ γοητεύει τὴν ὄρεξιν οὐ κρατοῦσαν ἑαυτῆς καὶ γὰρ τὸ καθάριον , ὦ δαιμόνιε , καὶ τὸ εὐστόμαχον καὶ τὸ εὐῶδες καὶ ὅλως τὸ ἥδιον ἐφέλκεται καὶ ποιεῖ βρωτικωτέρους ἡμᾶς καὶ ποτικωτέρους . τί οὖν οὐχὶ κρίμνον μὲν ἡμεῖς ἀντὶ πόλτου μάττομεν ἀντὶ δʼ ἀσπαράγου γήτεια καὶ σκολύμους παρασκευάζομεν , τὸν δʼ ἀνθοσμίαν ἀπωσάμενοι τουτονὶ καὶ ἡμερίδην ἀγριώτερον πίνομεν ἐκ πίθου , κωνώπων χορῷ περιᾳδόμενον ; ὅτι φαίης ἂν οὐ φυγὴν οὐδʼ ἀπόδρασιν ἡδονῆς εἶναι τὴν ὑγιεινὴν δίαιταν , ἀλλὰ περὶ ἡδονὰς μετριότητα καὶ τάξιν ὑπηκόῳ χρωμένην ὀρέξει τοῦ συμφέροντος . ὡς δὲ λάβρον πνεῦμα κυβερνῆται πολλαῖς μηχαναῖς ὑποφεύγουσι , παυσάμενον δὲ καὶ μαρανθὲν οὐδεὶς πάλιν ἐκριπίσαι καὶ διασεῖσαι δυνατός ἐστιν · οὕτω πρὸς ὄρεξιν ἐνστῆναι μὲν καὶ κολάσαι τὸ πλεονάζον αὐτῆς οὐ μέγʼ ἔργον , ἤδη δὲ κάμνουσαν πρὸ καιροῦ καὶ μαλθακιζομένην καὶ ἀπολείπουσαν τὸ οἰκεῖον ἐντεῖναι καὶ ἀναζωπυρῆσαι παγχάλεπον , ὦ ἑταῖρε , καὶ δύσεργον . ὅθεν ἡ ποικίλη τροφὴ βελτίων τῆς ἁπλῆς καὶ τὸ μονοειδὲς ἐχούσης πλήσμιον , ὅσῳ ῥᾷον ἱστάναι φερομένην τὴν φύσιν ἢ κινεῖν ἀπειποῦσαν . καὶ μήν , ὅ γε λέγουσὶ τινες ὡς πλησμονὴ φευκτότερον ἐνδείας , οὐκ ἀληθὲς ἐστιν ἀλλὰ τοὐναντίον · εἴ γε πλησμονὴ μέν , ὅταν εἰς φθοράν τινα τελευτήσῃ καὶ νόσον , ἔβλαψεν · · ἔνδεια δέ , κἂν ἄλλο μηδὲν ἐξεργάσηται κακόν , αὐτὴ καθʼ αὑτὴν παρὰ φύσιν ἐστί . καὶ ταῦτα μὲν ὡς ἀντίχορδα κείσθω τοῖς ὑπὸ σοῦ πεφιλοσοφημένοις . ἐκεῖνο δέ πως ὑμᾶς λέληθε τοὺς περὶ ἅλα καὶ κύαμον , ὅτι τὸ μὲν ποικίλον ἥδιόν ἐστι , τὸ δʼ ἣδιον εὐορεκτότερον ἂν τὴν ὑπερβολὴν καὶ τἄγαν ἀφέλῃς · ; ης · προσφύεται γὰρ ὀργῶντι καὶ δεχομένῳ τῷ σώματι τῆς ὄψεως προοδοποιούσης τὸ δʼ ἀνόρεκτον πλανώμενον καὶ ῥεμβόμενον ἢ παντάπασιν ἐξέβαλεν ἡ φύσις ἢ μόλις ὑπʼ ἐνδείας ἔστερξεν . ἐκεῖνό μοι μόνον φύλαττε καὶ μέμνησο , τὸ ποικίλον ὡς οὐκ ἐν ἀβυρτάκαις καὶ κανδύλοις καὶ καρύκαις ἐστίν · ἀλλὰ ταῦτα μὲν περίεργα καὶ σπερμολογικά · ποικιλίαν δὲ καὶ Πλάτων παρέχει τοῖς καλοῖς καὶ γενναίοις ἐκείνοις πολίταις , παρατιθεὶς βολβούς , ἐλαίας , λάχανα , τυρόν , ἑψήματα παντοδαπά · πρὸς δὲ τούτοις οὐδὲ τραγημάτων ἀμοίρους περιορᾷ δειπνοῦντας .
Lemmas: ὁ δέ Φιλῖνος οὗτος λέγω , ὁ Μάρκιος φημί δοκέω αὐτός ὁ Σωκράτης ἐνέχω κατάρα μή μόνος ὁ ὁ λυσιτελής ἀπό ὁ καλός χωρίζω , ἀλλά καί ὁ ἡδονή διίστημι ἀπό ὁ ὑγίεια , ὡς ἀντιτάσσω αὐτός καί πολεμέω οὐ μάλα συνεργέω μικρός γάρ φημί καί ἄκων ὡς βίαιος ὁ ὄργανον ἀλγηδών προσχράω · ὁ δέ ἄλλος οὐδείς ἄν οὐδέ βούλομαι ἀπωθέω ὁ ἡδονή · ἀλλά καί τροφή καί ὕπνος καί περί λουτρόν καί ἄλειμμα καί κατάκλισις ἀεί πάρειμι καί συνεκδέχομαι καί συνεκτιθηνέομαι ὁ κάμνω , πολύς ὁ οἰκεῖος καί κατά φύσις ἐξαμαυρόω ἀλλότριος . ποῖος γάρ ἀλγηδών , τίς ἔνδεια , ποῖος δηλητήριος οὕτως ῥᾴδιος καί ἀφελής νόσος λύω , ὡς λουτρόν ἐν καιρός γίγνομαι καί οἶνος δίδωμι δέω ; καί τροφή παρέρχομαι μετά ἡδονή εὐθύς λύω ὁ δυσχερής πᾶς καί καθίστημι εἰς ὁ οἰκεῖος ὁ φύσις , ὥσπερ εὐδία καί γαλήνη γίγνομαι . ὁ δέ διά ὁ ἐπίπονος βοήθεια μόγις καί κατά μικρός ἀνύω , χαλεπός ἐκμοχλεύω καί προσβιάζομαι ὁ φύσις . οὐ ἄν οὖν ἐγώ διαβάλλω Φιλῖνος , εἰ μή ὁ ἱστίον ἑκάς δἐπαράμενοι ὁ ἡδονή φεύγω , ἀλλά πειράω ὁ ἡδύς καί ὑγιεινός ἐμμελής , ἤ ὡς ἔνιοι φιλόσοφος ὁ ἡδύς καί καλός , συνοικειόω . εὐθύς οὖν περί ὁ πρῶτος , ὦ Φιλῖνος , ὁ ἐπιχείρημα δοκέω ἐγώ διαψεύδω , ὁ θηρίον ὁ ἄνθρωπος ἁπλόος τροφή χράω καί μάλα ὑγιαίνω ὑποτίθημι . οὐδέτερος γάρ ἀληθής εἰμί · ἀλλά ὁ μέν ὁ παρά Εὔπολις αἴξ ἀντιμαρτυρέω , ὑμνέω ὁ τροφή ὡς παμμιγής καί ποικίλος εἰμί , οὕτως πως λέγω βόσκω ὕλη ἀπό παντοδαπός , ἐλάτη , πρῖνος , κόμαρον τε πτόρθος ἁπαλός ἀποτρώγω , καί πρός οὗτος ἔτι αλλακυτινω τε ἠδέ σφάκος εὐώδης καί σμῖλαξ ὁ λύφυλλον , κότινος , σχῖνος , μελία , λεύκη , ἀρία , δρῦς , κισσός , ἐρίκη , πρόμαλος , ῥάμνος , φλόμος , ἀνθέρικος , κισθός , φηγός , θύμον , θύμβρα . ὁ γάρ καταριθμέω μυρίος δήπου διαφορά ἔχω χυμός καί ὀσμή καί δύναμις · πολύς δέ ὁ λέγω παραλείπω . ὁ δέ δεύτερος Ὅμηρος ἀθετέω μάλα ἔμπειρος , ὁ λοιμικός πάθος πρῶτος ἅπτω ὁ ἄλογος ἀποφαίνω . κατηγορέω δέ αὐτός καί ὁ βραχύτης ὁ βίος ὁ ἐπικηρος καί νοσώδης οὐδείς γάρ ὡς λέγω πολυχρόνιος εἰμί , πλήν εἰ φημί τις κόραξ καί κορώνη , ὅς δή παμφάγος τε εἰμί καί πᾶς ἅπτω τροφή ὁράω . καί μήν καί ὁ ὁ νοσέω δίαιτα καλός ; ποιέω ὁ εὔπεπτος καί δύσπεπτος τεκμαίρομαι · καί γάρ πόνος καί γυμνάσιον καί ὁ διαιρέω ὁ τροφή εὔπεπτος μέν εἰμί , οὐ ἁρμόζω δέ ὁ πυρέσσω . ὁ δέ μάχη καί ὁ διαφορά ὁ ποικίλος τροφή ἄλογος δείδω · εἴτε γάρ ἐκ ὅμοιος ἀναλαμβάνω ὁ οἰκεῖος ὁ φύσις εἰς ὁ ὄγκος αὐτόθεν , ὁ ποικίλος τροφή πολύς μεθίημι ποιότης ἐκ ἑαυτοῦ ἕκαστος μέρος ὁ πρόσφορος ἀναδίδωμι · ὥστε γίγνομαι ὁ ὁ Ἐμπεδοκλῆς ὡς γλυκύς μέν γλυκύς μάρπτω , πικρός δέ ἐπί πικρός ὀρούω , ὀξύς δέ ἐπί ὀξύς , δαλερός δαλερός λαμβάνω δέ καί ἄλλος ἐπί πρόσφορος μένω ὁ θερμότης ἐν ὁ πνεῦμα ὁ μίγμα σκεδάννυμι , ὁ οἰκεῖος ὁ συγγενής ἕπομαι · ὁ γάρ οὕτως παμμιγής σῶμα καί πανηγυρικός , ὡς ὁ ἡμέτερος , ἐκ ποικίλος ὕλη λόγος ἔχω μάλα ἤ ἁπλόος συνερανίζω καί ἀναπληρόω ὁ κρᾶσις . εἴτε μή οὗτος εἰμί , ἀλλά ὁ καλέω πέψις ἀλλοιόω φύω καί μεταβάλλω ὁ τροφή , ἐν ὁ ποικίλος οὗτος συμβαίνω ταχύς καί καλός · ἀπαθής γάρ ὑπό ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος , ὁ δέ ἀντίταξις καί διαφορά μάλα ἐξίστημι ὁ πρός ἐναντίος μίξις ὁ ποιότης ἀπομαραίνομαι . εἰ δέ ὅλος ὁ μικτός ἀθετέω καί ποικίλος , ὦ Φιλῖνος , μή δειπνίζω μηδέ ὀψοποιέω μόνος λοιδορέω Φίλων οὗτος , ἀλλά πολύς μάλα , ὅταν μείγνυμι ὁ βασιλικός καί ἀλεξιφάρμακος ἐκεῖνος δύναμις , ὅς θεός χείρ ὀνομάζω Ἐρασίστρατος , διελέγχω ὁ ἀτοπία καί περιεργία , ὁμοῦ μεταλλικός καί βοτανικός καί θηριακός καί ἀπό γῆ καί θάλασσα εἰς αὐτός συγκεράννυμι καλός γάρ οὗτος ἐάω ἐν πτισάνη καί σικύα καί ἐν ὑδρέλαιον ὁ ἰατρικός ἀπολείπω . ἀλλά νή Ζεύς ὁ ποικίλος ἐξάγω καί γοητεύω ὁ ὄρεξις οὐ κρατέω ἑαυτοῦ καί γάρ ὁ καθάρειος , ὦ δαιμόνιος , καί ὁ εὐστόμαχος καί ὁ εὐώδης καί ὅλος ὁ ἡδύς ἐφέλκω καί ποιέω βρωτικός ἐγώ καί ποτικός . τίς οὖν οὐ κρίμνον μέν ἐγώ ἀντί πόλτος μάσσω ἀντί δέ ἀσφάραγος γήτειον καί σκόλυμος παρασκευάζω , ὁ δέ ἀνθοσμίας ἀπωθέω οὗτος καί ἡμερίδης ἄγριος πίνω ἐκ πίθος , κώνωψ χορός περιᾴδω ; ὅτι φημί ἄν οὐ φυγή οὐδέ ἀπόδρασις ἡδονή εἰμί ὁ ὑγιεινός δίαιτα , ἀλλά περί ἡδονή μετριότης καί τάξις ὑπήκοος χράω ὄρεξις ὁ συμφέρω . ὡς δέ λάβρος πνεῦμα κυβερνήτης πολύς μηχανή ὑποφεύγω , παύω δέ καί μαραίνω οὐδείς πάλιν ἐκριπίζω καί διασείω δυνατός εἰμί · οὕτως πρός ὄρεξις ἐνίστημι μέν καί κολάζω ὁ πλεονάζω αὐτός οὐ μέγας ἔργον , ἤδη δέ κάμνω πρό καιρός καί μαλθακίζομαι καί ἀπολείπω ὁ οἰκεῖος ἐντείνω καί ἀναζωπυρέω παγχάλεπος , ὦ ἑταῖρος , καί δύσεργος . ὅθεν ὁ ποικίλος τροφή ἀγαθός ὁ ἁπλόος καί ὁ μονοειδής ἔχω πλήσμιος , ὅσος ῥᾴδιος ἵστημι φέρω ὁ φύσις ἤ κινέω ἀπολέγω . καί μήν , ὅς γε λέγω τις ὡς πλησμονή φευκτός ἔνδεια , οὐ ἀληθής εἰμί ἀλλά ἐναντίος · εἰ γε πλησμονή μέν , ὅταν εἰς φθορά τις τελευτάω καί νόσος , βλάπτω · · ἔνδεια δέ , ἐάν ἄλλος μηδείς ἐξεργάζομαι κακός , αὐτός κατά ἑαυτοῦ παρά φύσις εἰμί . καί οὗτος μέν ὡς ἀντίχορδος κεῖμαι ὁ ὑπό σύ φιλοσοφέω . ἐκεῖνος δέ πως σύ λανθάνω ὁ περί ἅλς καί κύαμος , ὅτι ὁ μέν ποικίλος ἡδύς εἰμί , ὁ δέ ἡδύς εὐόρεκτος ἐάν ὁ ὑπερβολή καί ἄγη ἀφαιρέω · ; αὐλή · προσφύω γάρ ὀργάω καί δέχομαι ὁ σῶμα ὁ ὄψις προοδοποιέω ὁ δέ ἀνόρεκτος πλανάω καί ῥέμβομαι ἤ παντάπασι ἐκβάλλω ὁ φύσις ἤ μόλις ὑπό ἔνδεια στέργω . ἐκεῖνος ἐγώ μόνος φυλάσσω καί μιμνῄσκω , ὁ ποικίλος ὡς οὐ ἐν ἀβυρτάκη καί κάνδυλος καί καρύκη εἰμί · ἀλλά οὗτος μέν περίεργος καί σπερμολογικός · ποικιλία δέ καί Πλάτων παρέχω ὁ καλός καί γενναῖος ἐκεῖνος πολίτης , παρατίθημι βολβός , ἐλαία , λάχανον , τυρός , ἕψημα παντοδαπός · πρός δέ οὗτος οὐδέ τράγημα ἄμοιρος περιοράω δειπνέω .