plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 3.8.2
ἐμοὶ μέν ἔφην ἐπισκοποῦντι κατʼ ἐμαυτὸν ἀποχρῶν οὗτος ἦν πρὸς τὴν αἰτίαν ὁ λόγος · εἰ δὲ κελεύεις ἴδιόν τι κινεῖν , ὅρα πρῶτον εἰ τὴν εἰρημένην διαφορὰν ἐπὶ τὸ σῶμα μετοιστέον ἐστί . τῶν γὰρ ἀκροθωράκων ἡ διάνοια μόνον τετάρακται , τὸ δὲ σῶμα ταῖς ὁρμαῖς ἐξυπηρετεῖν δύναται , μήπω βεβαπτισμένον · ὅταν δὲ κατασεισθῇ καὶ πιεσθῇ , προδίδωσι τὰς ὁρμὰς καὶ παρεῖται · μέχρι γὰρ ἔργων οὐ πρόεισιν · ἐκεῖνοι δὲ τὸ συνεξαμαρτάνον ἔχοντες οὐ τῷ μᾶλλον ἀλογιστεῖν ἀλλὰ τῷ μᾶλλον ἰσχύειν ἐλέγχονται . ἀπʼ ἄλλης δʼ εἶπον ἀρχῆς σκοποῦντι τοῦ οἴνου τὴν δύναμιν , οὐδὲν κωλύει ποικίλην εἶναι καὶ τῇ ποσότητι συμμεταβάλλουσαν . ὥσπερ τὸ πῦρ τὸν κέραμον , ἂν μὲν μέτριον , συγκρατύνει καὶ πήγνυσιν · ἂν δʼ ὑπερβολῇ πλήξῃ , συνέτηξε καὶ ῥεῖν ἐποίησεν ἀνάπαλιν δʼ ἡ ὥρα τοὺς πυρετοὺς ἀρχομένη μὲν ἀνακινεῖ καὶ ἐκκάει , προϊούσης δέ , μᾶλλον καθίστανται καὶ ἀπολήγουσι · τί οὖν κωλύει καὶ τὴν διάνοιαν ὑπὸ τοῦ οἴνου φυσικῶς κινουμένην , ὅταν ταραχθῇ καὶ παροξυνθῇ , πάλιν ἀνίεσθαι καὶ καθίστασθαι πλεονάζοντος ; ὁ γοῦν ἐλλέβορος ἀρχὴν τοῦ καθαίρειν ἔχει τὸ ταράττειν τὸν ὄγκον · ἀλλʼ ἢν ἐλάττων τοῦ μετρίου δοθῇ , ταράττει μὲν οὐδὲν δὲ καθαίρει . καὶ τῶν ὑπνωτικῶν ἔνιοι λαβόντες ἐνδοτέρω τοῦ μετρίου θορυβωδέστερον διατίθενται , πλέον δὲ λαβόντες ἔνιοι καθεύδουσιν . εἰκὸς δέ που καὶ ταύτην τὴν περὶ τὸν ἀκροθώρακα ταραχήν , ὅταν ἀκμὴν λάβῃ , μαραίνεσθαι , καὶ πρὸς τοῦτο συνεργεῖν τὸν οἶνον πολὺς γὰρ εἰσελθὼν τὸ σῶμα συνεξέκαυσε καὶ κατανάλωσε τὸ μανιῶδες τῆς ψυχῆς . ὥσπερ γὰρ ἡ θρηνῳδία καὶ ὁ ἐπικήδειος αὐλὸς ἐν ἀρχῇ πάθος κινεῖ καὶ δάκρυον ἐκβάλλει , προάγων δὲ τὴν ψυχὴν εἰς οἶκτον οὕτω κατὰ μικρὸν ἐξαιρεῖ καὶ ἀναλίσκει τὸ λυπητικόν ὁμοίως ; ἴδοις ἂν καὶ τὸν οἶνον , ὅταν σφόδρα ταράξῃ καὶ παροξύνῃ τὸ ἀκμαῖον καὶ θυμοειδές , αὖθις καταδύοντα καὶ καθιστάντα τὴν διάνοιαν , ὡς πορρωτέρω μέθης προϊοῦσαν ἡσυχάζειν .
Lemmas: ἐγώ μέν φημί ἐπισκοπέω κατά ἐμαυτοῦ ἀποχράω οὗτος εἰμί πρός ὁ αἰτία ὁ λόγος · εἰ δέ κελεύω ἴδιος τις κινέω , ὁράω πρῶτος εἰ ὁ λέγω διαφορά ἐπί ὁ σῶμα μετοιστέον εἰμί . ὁ γάρ ἀκροθώραξ ὁ διάνοια μόνος ταράσσω , ὁ δέ σῶμα ὁ ὁρμή ἐξυπηρετέω δύναμαι , μήπω βαπτίζω · ὅταν δέ κατασείω καί πιέζω , προδίδωμι ὁ ὁρμή καί παρίημι · μέχρι γάρ ἔργον οὐ πρόειμι · ἐκεῖνος δέ ὁ συνεξαμαρτάνω ἔχω οὐ ὁ μάλα ἀλογιστέω ἀλλά ὁ μάλα ἰσχύω ἐλέγχω . ἀπό ἄλλος δέ λέγω ἀρχή σκοπέω ὁ οἶνος ὁ δύναμις , οὐδείς κωλύω ποικίλος εἰμί καί ὁ ποσότης συμμεταβάλλω . ὥσπερ ὁ πῦρ ὁ κέραμος , ἐάν μέν μέτριος , συγκρατύνω καί πήγνυμι · ἐάν δέ ὑπερβολή πλήσσω , συντήκω καί ῥέω ποιέω ἀνάπαλιν δέ ὁ ὥρα ὁ πυρετός ἄρχω μέν ἀνακινέω καί ἐκκαίω , προέρχομαι δέ , μάλα καθίστημι καί ἀπολήγω · τίς οὖν κωλύω καί ὁ διάνοια ὑπό ὁ οἶνος φυσικός κινέω , ὅταν ταράσσω καί παροξύνω , πάλιν ἀνίημι καί καθίστημι πλεονάζω ; ὁ γοῦν ἑλλέβορος ἀρχή ὁ καθαίρω ἔχω ὁ ταράσσω ὁ ὄγκος · ἀλλά ἐάν ἐλαχύς ὁ μέτριος δίδωμι , ταράσσω μέν οὐδείς δέ καθαίρω . καί ὁ ὑπνωτικός ἔνιοι λαμβάνω ἔνδον ὁ μέτριος θορυβώδης διατίθημι , πολύς δέ λαμβάνω ἔνιοι καθεύδω . ἔοικα δέ που καί οὗτος ὁ περί ὁ ἀκροθώραξ ταραχή , ὅταν ἀκμή λαμβάνω , μαραίνω , καί πρός οὗτος συνεργέω ὁ οἶνος πολύς γάρ εἰσέρχομαι ὁ σῶμα συνεκκαίω καί καταναλίσκω ὁ μανιώδης ὁ ψυχή . ὥσπερ γάρ ὁ θρηνῳδία καί ὁ ἐπικήδειος αὐλός ἐν ἀρχή πάθος κινέω καί δάκρυον ἐκβάλλω , προάγω δέ ὁ ψυχή εἰς οἶκτος οὕτως κατά μικρός ἐξαιρέω καί ἀναλίσκω ὁ λυπητικός ὅμοιος ; ὁράω ἄν καί ὁ οἶνος , ὅταν σφόδρα ταράσσω καί παροξύνω ὁ ἀκμαῖος καί θυμοειδής , αὖθις καταδύω καί καθίστημι ὁ διάνοια , ὡς πρόσω μέθη προιόω ἡσυχάζω .