plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 5.7.2
καὶ μήν ἔφην ἐγώ τρόπον τινὰ τῆς αἰτίας αὐτὸς ἴχνος τι καὶ τρίβον ἀνεύρηκας , ἐπὶ τὰς ἀπορροὰς τῶν σωμάτων ἀφικόμενος · καὶ γὰρ ἡ ὀσμὴ καὶ ἡ φωνὴ καὶ τὸ ῥεῦμα τῆς ἀναπνοῆς ἀποφοραὶ τινές εἰσι τῶν ζῴων καὶ μέρη κινοῦντα τὰς αἰσθήσεις , ὅταν ὑπʼ αὐτῶν προσπεσόντων πάθωσι . πολὺ δὲ μᾶλλον εἰκός ἐστι τῶν ζῴων ἀποφέρεσθαι τὰ τοιαῦτα διὰ τὴν θερμότητα καὶ τὴν κίνησιν , οἱονεί τινα σφυγμὸν καὶ κλόνον ἔχοντος τοῦ πνεύματος , ὑφʼ οὗ τὸ σῶμα κρουόμενον ἐνδελεχῶς ἐκπέμπει τινὰς ἀπορροάς ; . · μάλιστα δὲ τοῦτο γίγνεσθαι διὰ τῶν ὀφθαλμῶν εἰκός ἐστι · πολυκίνητος γὰρ ἡ ὄψις οὖσα μετὰ πνεύματος αὐγὴν ἀφιέντος πυρώδη θαυμαστήν τινα διασπείρει δύναμιν , ὥστε πολλὰ καὶ πάσχειν καὶ ποιεῖν διʼ αὐτῆς τὸν ἄνθρωπον . ἡδοναῖς τε γὰρ συμμέτροις καὶ ἀηδίαις ὑπὸ τῶν ὁρατῶν τρεπόμενος συνέχεται · καὶ τῶν ἐρωτικῶν , ἃ δὴ μέγιστα καὶ σφοδρότατα παθήματα τῆς ψυχῆς ἐστιν , ἀρχὴν ἡ ὄψις ἐνδίδωσιν ὥστε ῥεῖν καὶ λείβεσθαι τὸν ἐρωτικόν , ὅταν ἐμβλέπῃ τοῖς καλοῖς , οἷον ἑλκόμενον εἰς αὐτούς . διὸ καὶ θαυμάσειεν ἄν · τις οἶμαι μάλιστα τῶν πάσχειν μὲν καὶ κακοῦσθαι τὸν ἄνθρωπον διὰ τῆς ὄψεως οἰομένων , οὐκέτι δὲ δρᾶν καὶ βλάπτειν . αἱ γὰρ ἀντιβλέψεις τῶν ἐν ὥρᾳ καὶ τὸ διὰ τῶν ὀμμάτων ἐκπῖπτον , εἴτʼ ἄρα φῶς εἴτε ῥεῦμα , τοὺς ἐρῶντας ἐκτήκει καὶ ἀπόλλυσι μεθʼ ἡδονῆς ἀλγηδόνι μεμιγμένης , ἣν αὐτοὶ γλυκύπικρον ὀνομάζουσιν · οὔτε γὰρ ἁπτομένοις οὔτʼ ἀκούουσιν οὕτω τιτρώσκεσθαι συμβαίνει καὶ πάσχειν , ὡς προσβλεπομένοις καὶ προσβλέπουσι . τοιαύτη γὰρ γίγνεται διάδοσις καὶ ἀνάφλεξις ἀπὸ τῆς ὄψεως , ὥστε παντελῶς ἀπειράτους ἔρωτος ἡγεῖσθαι τοὺς τὸν Μη Μηδικὸν νάφθαν θαυμάζοντας ἐκ διαστήματος ὑπὸ τοῦ πυρὸς ἀναφλεγόμενον αἱ γὰρ τῶν καλῶν ὄψεις , κἂν πάνυ πόρρωθεν ἀντιβλέπωσι , πῦρ ἐν ταῖς τῶν ἐρωτικῶν ψυχαῖς ἀνάπτουσι . καὶ μὴν τό γε τῶν ἰκτερικῶν βοήθημα πολλάκις ἱστοροῦμεν · ἐμβλέποντες γὰρ τῷ χαραδριῷ θεραπεύονται · τοιαύτην ἔοικε τὸ ζῷον φύσιν καὶ κρᾶσιν ἔχειν , ὥσθʼ ἕλκειν καὶ δέχεσθαι τὸ πάθος ἐκπίπτον , ὥσπερ ῥεῦμα , διὰ τῆς ὄψεως · ὅθεν οὐ προσβλέπουσιν οἱ χαραδριοὶ τοὺς τὸν ἴκτερον ἔχοντας οὐδὲ καρτεροῦσιν , ἀλλʼ ἀποστρέφονται καὶ τὰ ὄμματα συγκλείσαντες ἔχουσιν · οὐ φθονοῦντες · , ὡς ἔνιοι νομίζουσι , τῆς ἀπʼ αὐτῶν ἰάσεως ἀλλʼ ὥσπερ ὑπὸ πληγῆς τιτρωσκόμενοι . τῶν δʼ ἄλλων νοσημάτων μάλιστα καὶ τάχιστα τὰς ὀφθαλμίας ἀναλαμβάνουσιν οἱ συνόντες · οὕτω δύναμιν ἔχει ὀξεῖαν ἡ ὄψις ἐνδοῦναι καὶ προσβαλεῖν ἑτέρῳ πάθους ἀρχήν .
Lemmas: καί μήν φημί ἐγώ τρόπος τις ὁ αἰτία αὐτός ἴχνος τις καί τρίβος ἀνευρίσκω , ἐπί ὁ ἀπορροή ὁ σῶμα ἀφικνέομαι · καί γάρ ὁ ὀσμή καί ὁ φωνή καί ὁ ῥεῦμα ὁ ἀναπνοή ἀποφορά τις εἰμί ὁ ζῷον καί μέρος κινέω ὁ αἴσθησις , ὅταν ὑπό αὐτός προσπίπτω πάσχω . πολύς δέ μάλα ἔοικα εἰμί ὁ ζῷον ἀποφέρω ὁ τοιοῦτος διά ὁ θερμότης καί ὁ κίνησις , οἱονεί τις σφυγμός καί κλόνος ἔχω ὁ πνεῦμα , ὑπό ὅς ὁ σῶμα κρούω ἐνδελεχής ἐκπέμπω τις ἀπορροή ; . · μάλα δέ οὗτος γίγνομαι διά ὁ ὀφθαλμός ἔοικα εἰμί · πολυκίνητος γάρ ὁ ὄψις εἰμί μετά πνεῦμα αὐγή ἀφίημι πυρώδης θαυμαστός τις διασπείρω δύναμις , ὥστε πολύς καί πάσχω καί ποιέω διά αὐτός ὁ ἄνθρωπος . ἡδονή τε γάρ σύμμετρος καί ἀηδία ὑπό ὁ ὁρατός τρέπω συνέχω · καί ὁ ἐρωτικός , ὅς δή μέγας καί σφοδρός πάθημα ὁ ψυχή εἰμί , ἀρχή ὁ ὄψις ἐνδίδωμι ὥστε ῥέω καί λείβω ὁ ἐρωτικός , ὅταν ἐμβλέπω ὁ καλός , οἷος ἕλκω εἰς αὐτός . διό καί θαυμάζω ἄν · τις οἴομαι μάλα ὁ πάσχω μέν καί κακόω ὁ ἄνθρωπος διά ὁ ὄψις οἴομαι , οὐκέτι δέ δράω καί βλάπτω . ὁ γάρ ἀντίβλεψις ὁ ἐν ὥρα καί ὁ διά ὁ ὄμμα ἐκπίπτω , εἴτε ἄρα φάος εἴτε ῥεῦμα , ὁ ἐράω ἐκτήκω καί ἀπόλλυμι μετά ἡδονή ἀλγηδών μείγνυμι , ὅς αὐτός γλυκύπικρος ὀνομάζω · οὔτε γάρ ἅπτω οὔτε ἀκούω οὕτως τιτρώσκω συμβαίνω καί πάσχω , ὡς προσβλέπω καί προσβλέπω . τοιοῦτος γάρ γίγνομαι διάδοσις καί ἀνάφλεξις ἀπό ὁ ὄψις , ὥστε παντελής ἀπείρατος ἔρως ἡγέομαι ὁ ὁ Μης Μηδικός νάφθας θαυμάζω ἐκ διάστημα ὑπό ὁ πῦρ ἀναφλέγω ὁ γάρ ὁ καλός ὄψις , ἐάν πάνυ πρόσωθεν ἀντιβλέπω , πῦρ ἐν ὁ ὁ ἐρωτικός ψυχή ἀνάπτω . καί μήν ὁ γε ὁ ἰκτερικός βοήθημα πολλάκις ἱστορέω · ἐμβλέπω γάρ ὁ χαραδριός θεραπεύω · τοιοῦτος ἔοικα ὁ ζῷον φύσις καί κρᾶσις ἔχω , ὥστε ἕλκω καί δέχομαι ὁ πάθος ἐκπίπτω , ὥσπερ ῥεῦμα , διά ὁ ὄψις · ὅθεν οὐ προσβλέπω ὁ χαραδριός ὁ ὁ ἴκτερος ἔχω οὐδέ καρτερέω , ἀλλά ἀποστρέφω καί ὁ ὄμμα συγκλείω ἔχω · οὐ φθονέω · , ὡς ἔνιοι νομίζω , ὁ ἀπό αὐτός ἴασις ἀλλά ὥσπερ ὑπό πληγή τιτρώσκω . ὁ δέ ἄλλος νόσημα μάλα καί ταχύς ὁ ὀφθαλμία ἀναλαμβάνω ὁ σύνειμι · οὕτως δύναμις ἔχω ὀξύς ὁ ὄψις ἐνδίδωμι καί προσβάλλω ἕτερος πάθος ἀρχή .