plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 2.3.2
ἐκ δὲ τούτου τὸ ἄπορον καὶ πολλὰ πράγματα τοῖς ζητητικοῖς παρέχον εἰς μέσον εἷλκε πρόβλημα περὶ τοῦ ᾠοῦ καὶ τῆς ὄρνιθος , ὁπότερον γένοιτο πρότερον αὐτῶν . καὶ Σύλλας μὲν ὁ ἑταῖρος εἰπὼν ὅτι μικρῷ προβλήματι καθάπερ ὀργάνῳ μέγα καὶ βαρὺ σαλεύομεν τὸ περὶ τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως , ἀπηγόρευσε . τοῦ δʼ Ἀλεξάνδρου τῆς ζητήσεως ὡς μηδὲν προσφυὲς φερούσης καταγελάσαντος , ὁ γαμβρὸς ἡμῶν Φίρμος ἐμοὶ τοίνυν ἔφη χρῆσον ἐν τῷ παρόντι τὰς ἀτόμους . εἰ γὰρ τὰ μικρὰ δεῖ στοιχεῖα τῶν μεγάλων ἀρχὰς ὑποτίθεσθαι , πρῶτον εἰκὸς ἐστι τὸ ᾠὸν γεγονέναι τῆς ὄρνιθος · ἔστι γὰρ καὶ ἁπλοῦν , ὡς ἐν αἰσθητοῖς · ποικίλον δὲ καὶ μεμιγμένον μᾶλλον ἡ ὄρνις . καθόλου δʼ ἡ μὲν ἀρχὴ πρῶτον ἀρχὴ δὲ τὸ σπέρμα , τὸ δʼ ᾠὸν σπέρματος ; μὲν πλέον ζῴου δὲ μικρότερον . ὡς γὰρ ἡ προκοπὴ μέσον εὐφυΐας εἶναι δοκεῖ καὶ ἀρετῆς , οὕτω τὸ ᾠὸν προκοπὴ τίς ἐστι τῆς φύσεως ἐπὶ τὸ ἔμψυχον ἀπὸ τοῦ σπέρματος πορευομένης . ἔτι δʼ , ὥσπερ ἐν τῷ ζῴῳ πρῶτα γίγνεσθαι λέγουσιν ἀρτηρίας καὶ φλέβας , οὕτω λόγον ἔχει καὶ τοῦ ζῴου τὸ ᾠὸν γεγονέναι πρῶτον , ὡς περιέχον ἐμπεριεχομένου . καὶ γὰρ αἱ τέχναι πρῶτον ἀτύπωτα καὶ ἄμορφα πλάττουσιν , εἶθʼ ὕστερον ἕκαστα τοῖς εἴδεσι διαρθροῦσιν ᾕ Πολύκλειτος ὁ πλάστης εἶπε χαλεπώτατον εἶναι τοὔργον , ὅταν ἐν ὄνυχι ὁ πηλὸς γένηται . διὸ καὶ τῇ φύσει τὸ πρῶτον εἰκός ἐστιν ἀτρέμα κινούσῃ τὴν ὕλην ἀργοτέραν ὑπακούειν , τύπους ἀμόρφους καὶ ἀορίστους ἐκφέρουσαν ὥσπερ τὰ ᾠά · μορφουμένων δὲ τούτων καὶ διαχαρασσομένων , ὕστερον ἐνδημιουργεῖσθαι τὸ ζῷον . ὡς δὲ κάμπη γίγνεται τὸ πρῶτον , εἶτʼ ἐκπαγεῖσα διὰ ξηρότητα καὶ περιρραγεῖσα ἕτερον πτερωθὲν διʼ αὑτῆς τὴν καλουμένην ψυχὴν μεθίησι , τὸν αὐτὸν τρόπον ἐνταῦθα προϋφίσταται τὸ ᾠὸν οἷον ὕλη τῆς γενέσεως . ἀνάγκη γὰρ ἐν πάσῃ μεταβολῇ πρότερον εἶναι τοῦ μεταβάλλοντος τὸ ἐξ οὗ μετέβαλε . σκόπει δʼ ὅτι σκνῖπες ἐν δένδρῳ καὶ τερηδόνες ἐμφύονται ξύλῳ κατὰ σῆψιν ὑγρότητος ἢ πέψιν · ὧν οὐδεὶς ἂν ἀξιώσειεν μὴ προϋποκεῖσθαι μηδὲ πρεσβύτερον εἶναι φύσει τὸ γεννῶν . ἡ γὰρ ὕλη λόγον ἔχει πρὸς τὰ γιγνόμενα μητρὸς ὥς φησι Πλάτων καὶ τιθήνης ὕλη δὲ πᾶν , ἐξ οὗ σύστασιν ἔχει τὸ γεννώμενον τὸ δʼ ἐπὶ τούτοις ἔφη γελάσας ἀείσω ξυνετοῖσι τὸν Ὀρφικὸν καὶ ἱερὸν λόγον , ὃς οὐκ ὄρνιθος μόνον τὸ ᾠὸν ἀποφαίνει πρεσβύτερον , ἀλλὰ καὶ συλλαβὼν ἅπασαν αὐτῷ τὴν ἁπάντων ὁμοῦ πρεσβυγένειαν ἀνατίθησι . καὶ τἄλλα μὲν εὔστομα κείσθω καθʼ Ἡρόδοτον · ἔστι γὰρ μυστικώτερα · ζῴων δὲ πολλὰς φύσεις τοῦ κόσμου περιέχοντος , οὐδὲν ὡς εἰπεῖν γένος ἄμοιρόν ἐστι τῆς ἐξ ᾠοῦ γενέσεως · ἀλλὰ καὶ πτηνὰ γεννᾷ καὶ νηκτὰ μυρία καὶ χερσαῖα , σαύρας , καὶ ἀμφίβια , κροκοδείλους , καὶ δίποδα , τὸν ὄρνιν , καὶ ἄποδα , τὸν ὄφιν , καὶ πολύποδα , τὸν ἀττέλεβον · ὅθεν οὐκ ἀπὸ τρόπου τοῖς περὶ τὸν Διόνυσον ὀργιασμοῖς ὡς μίμημα τοῦ τὰ πάντα γεννῶντος καὶ περιέχοντος ἐν ἑαυτῷ συγκαθωσίωται .
Lemmas: ἐκ δέ οὗτος ὁ ἄπορος καί πολύς πρᾶγμα ὁ ζητητικός παρέχω εἰς μέσος ἕλκω πρόβλημα περί ὁ ᾠόν καί ὁ ὄρνις , ὁπότερος γίγνομαι πρότερος αὐτός . καί Σύλλας μέν ὁ ἑταῖρος λέγω ὅτι μικρός πρόβλημα καθά ὄργανον μέγας καί βαρύς σαλεύω ὁ περί ὁ ὁ κόσμος γένεσις , ἀπαγορεύω . ὁ δέ Ἀλέξανδρος ὁ ζήτησις ὡς μηδείς προσφυής φέρω καταγελάω , ὁ γαμβρός ἐγώ Φίρμος ἐγώ τοίνυν φημί χράω ἐν ὁ πάρειμι ὁ ἄτομος . εἰ γάρ ὁ μικρός δέω στοιχεῖον ὁ μέγας ἀρχή ὑποτίθημι , πρῶτος ἔοικα εἰμί ὁ ᾠόν γίγνομαι ὁ ὄρνις · εἰμί γάρ καί ἁπλόος , ὡς ἐν αἰσθητός · ποικίλος δέ καί μείγνυμι μάλα ὁ ὄρνις . καθόλου δέ ὁ μέν ἀρχή πρῶτος ἀρχή δέ ὁ σπέρμα , ὁ δέ ᾠόν σπέρμα ; μέν πολύς ζῷον δέ μικρός . ὡς γάρ ὁ προκοπή μέσος εὐφυΐα εἰμί δοκέω καί ἀρετή , οὕτως ὁ ᾠόν προκοπή τις εἰμί ὁ φύσις ἐπί ὁ ἔμψυχος ἀπό ὁ σπέρμα πορεύω . ἔτι δέ , ὥσπερ ἐν ὁ ζῷον πρῶτος γίγνομαι λέγω ἀρτηρία καί φλέψ , οὕτως λόγος ἔχω καί ὁ ζῷον ὁ ᾠόν γίγνομαι πρῶτος , ὡς περιέχω ἐμπεριέχω . καί γάρ ὁ τέχνη πρῶτος ἀτύπωτος καί ἄμορφος πλήσσω , εἶτα ὕστερον ἕκαστος ὁ εἶδος διαρθρέω ὅς Πολύκλειτος ὁ πλάστης λέγω χαλεπός εἰμί ἔργον , ὅταν ἐν ὄνυξ ὁ πηλός γίγνομαι . διό καί ὁ φύσις ὁ πρῶτος ἔοικα εἰμί ἀτρέμας κινέω ὁ ὕλη ἀργός ὑπακούω , τύπος ἄμορφος καί ἀόριστος ἐκφέρω ὥσπερ ὁ ᾠόν · μορφόω δέ οὗτος καί διαχαράσσω , ὕστερον ἐνδημιουργέω ὁ ζῷον . ὡς δέ κάμπη γίγνομαι ὁ πρῶτος , εἶτα ἐκπήγνυμι διά ξηρότης καί περιαράσσω ἕτερος πτερόω διά ἑαυτοῦ ὁ καλέω ψυχή μεθίημι , ὁ αὐτός τρόπος ἐνταῦθα προυφίστημι ὁ ᾠόν οἷος ὕλη ὁ γένεσις . ἀνάγκη γάρ ἐν πᾶς μεταβολή πρότερος εἰμί ὁ μεταβάλλω ὁ ἐκ ὅς μεταβάλλω . σκοπέω δέ ὅτι σκνίψ ἐν δένδρον καί τερηδών ἐμφύω ξύλον κατά σῆψις ὑγρότης ἤ πέψις · ὅς οὐδείς ἄν ἀξιόω μή προυπόκειμαι μηδέ πρέσβυς εἰμί φύσις ὁ γεννάω . ὁ γάρ ὕλη λόγος ἔχω πρός ὁ γίγνομαι μήτηρ ὡς φημί Πλάτων καί τιθήνη ὕλη δέ πᾶς , ἐκ ὅς σύστασις ἔχω ὁ γεννάω ὁ δέ ἐπί οὗτος φημί γελάω ἀείδω συνετός ὁ Ὀρφεύς καί ἱερός λόγος , ὅς οὐ ὄρνις μόνος ὁ ᾠόν ἀποφαίνω πρέσβυς , ἀλλά καί συλλαμβάνω ἅπας αὐτός ὁ ἅπας ὁμοῦ πρεσβυγένεια ἀνατίθημι . καί ἄλλος μέν εὔστομος κεῖμαι κατά Ἡρόδοτος · εἰμί γάρ μυστικός · ζῷον δέ πολύς φύσις ὁ κόσμος περιέχω , οὐδείς ὡς λέγω γένος ἄμοιρος εἰμί ὁ ἐκ ᾠόν γένεσις · ἀλλά καί πτηνός γεννάω καί νηκτός μυρίος καί χερσαῖος , σαύρα , καί ἀμφίβιος , κροκόδειλος , καί δίπους , ὁ ὄρνις , καί ἄπους , ὁ ὄφις , καί πολύπους , ὁ ἀττέλαβος · ὅθεν οὐ ἀπό τρόπος ὁ περί ὁ Διόνυσος ὀργιασμός ὡς μίμημα ὁ ὁ πᾶς γεννάω καί περιέχω ἐν ἑαυτοῦ συγκαθοσιόομαι .