plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 6.6.2
κομιδῇ γʼ ἔφην εἴπερ ἀληθές ἐστιν · οὐκ ἔχει δʼ οὕτως , ἀλλʼ αὑτοὺς παραλογιζόμεθα , θερμὸν εὐθὺς εἶναι τὸ θερμαῖνον ὑπολαμβάνοντες · καὶ ταῦθʼ ὁρῶντες ὅτι ταὐτὸν ἱμάτιον ἐν χειμῶνι θερμαίνειν ἐν δʼ ἡλίῳ ψύχειν γέγονεν · ὥσπερ ἡ τραγικὴ τροφὸς ἐκείνη τὰ τῆς Νιόβης τέκνα τιθηνεῖται λεπτοσπαθήτων χλανιδίων ἐρειπίοις θάλπουσα καὶ ψύχουσα . Γερμανοὶ μὲν οὖν κρύους πρόβλημα ποιοῦνται τὴν ἐσθῆτα μόνον , Αἰθίοπες δὲ θάλπους μόνον , ἡμεῖς δʼ ἀμφοῖν . ὥστε τί μᾶλλον , εἰ θάλπει , θερμὴν ἤπερ ψυχρὰν ἀπὸ τοῦ περιψύχειν λεκτέον ; εἰ δὲ δεῖ τῇ αἰσθήσει τεκμαίρεσθαι , μᾶλλον ἂν ψυχρὰ γένοιτο · καὶ γὰρ ὁ χιτὼν ψυχρὸς ἡμῖν προσπίπτει τὸ πρῶτον ἐνδυσαμένοις καὶ τὰ στρώματα κατακλινεῖσιν εἶτα μέντοι συναλεαίνει τῆς ἀφʼ ἡμῶν πιμπλάμενα θερμασίας , καὶ ἅμα μὲν περιστέλλοντα καὶ κατέχοντα τὸ θερμόν , ἅμα δʼ ἀπείργοντα τὸ κρύος καὶ τὸν ἔξωθεν ἀέρα τοῦ σώματος . οἱ μὲν οὖν πυρέττοντες καυματιζόμενοι συνεχῶς ἀλλάττουσι τὰ ἱμάτια τῷ ψυχρὸν εἶναι τὸ ἐπιβαλλόμενον ἂν δʼ ἐπιβληθῇ , παραχρῆμα γίγνεται θερμὸν ὑπὸ τοῦ σώματος . ὥσπερ οὖν ἡμᾶς θερμαινόμενον θερμαίνει θοἰμάτιον , οὕτω τὴν χιόνα ψυχόμενον ἀντιπεριψύχει · ψύχεται δʼ ὑπʼ αὐτῆς ἀφιείσης πνεῦμα λεπτόν · τοῦτο γὰρ συνέχει τὴν πῆξιν αὐτῆς ἐγκατακεκλεισμένον · ἀπελθόντος δὲ τοῦ πνεύματος , ὕδωρ οὖσα ῥεῖ καὶ διατήκεται , καὶ ἀπανθεῖ τὸ λευκὸν ὅπερ ἡ τοῦ πνεύματος πρὸς τὸ ὑγρὸν ἀνάμιξις ἀφρώδης ; γενομένη παρεῖχεν ἅμα τʼ οὖν τὸ ψυχρὸν ἐγκατέχεται περιστεγόμενον τῷ ἱματίῳ , καὶ ὁ ἔξωθεν ἀὴρ ἀπειργόμενος οὐ τέμνει τὸν πάγον οὐδʼ ἀνίησιν . ἀγνάπτοις δὲ τούτοις πρὸς τοῦτο διὰ τὴν τραχύτητα καὶ ξηρότητα τῆς κροκύδος οὐκ ἐώσης ἐπιπεσεῖν βαρὺ θοἰμάτιον οὐδὲ συνθλῖψαι τὴν χαυνότητα τῆς χιόνος · ὥσπερ καὶ τὸ ἄχυρον διὰ κουφότητα μαλακῶς περιπῖπτον οὐ θρύπτει τὸν πάγον , ἄλλως δὲ πυκνόν ἐστι καὶ στεγανόν , ὥστε καὶ τὴν θερμότητα τοῦ ἀέρος ἀπείργειν καὶ τὴν ψυχρότητα κωλύειν ἀπιέναι τῆς χιόνος . ὅτι δʼ ἡ τοῦ πνεύματος διάκρισις ἐμποιεῖ τὴν τῆξιν , ἐμφανές ἐστι τῇ αἰσθήσει τηκομένη γὰρ ἡ χιὼν πνεῦμα ποιεῖ .
Lemmas: κομιδῇ γε φημί εἴπερ ἀληθής εἰμί · οὐ ἔχω δέ οὕτως , ἀλλά ἑαυτοῦ παραλογίζομαι , θερμός εὐθύς εἰμί ὁ θερμαίνω ὑπολαμβάνω · καί οὗτος ὁράω ὅτι αὐτός ἱμάτιον ἐν χειμών θερμαίνω ἐν δέ ἥλιος ψύχω γίγνομαι · ὥσπερ ὁ τραγικός τροφός ἐκεῖνος ὁ ὁ Νιόβη τέκνον τιθηνέω λεπτοσπάθητος χλανίδιον ἐρείπιον θάλπω καί ψύχω . Γερμανός μέν οὖν κρύος πρόβλημα ποιέω ὁ ἐσθής μόνος , Αἰθίοψ δέ θάλπος μόνος , ἐγώ δέ ἄμφω . ὥστε τίς μάλα , εἰ θάλπω , θερμός ἤ ψυχρός ἀπό ὁ περιψύχω λεκτέος ; εἰ δέ δέω ὁ αἴσθησις τεκμαίρομαι , μάλα ἄν ψυχρός γίγνομαι · καί γάρ ὁ χιτών ψυχρός ἐγώ προσπίπτω ὁ πρῶτος ἐνδύω καί ὁ στρῶμα κατακλίνω εἶτα μέντοι συναλεαίνω ὁ ἀπό ἐγώ πίμπλημι θερμασία , καί ἅμα μέν περιστέλλω καί κατέχω ὁ θερμός , ἅμα δέ ἀπείργω ὁ κρύος καί ὁ ἔξωθεν ἀήρ ὁ σῶμα . ὁ μέν οὖν πυρέσσω καυματίζω συνεχής ἀλλάσσω ὁ ἱμάτιον ὁ ψυχρός εἰμί ὁ ἐπιβάλλω ἐάν δέ ἐπιβάλλω , παραχρῆμα γίγνομαι θερμός ὑπό ὁ σῶμα . ὥσπερ οὖν ἐγώ θερμαίνω θερμαίνω ἱμάτιον , οὕτως ὁ χιών ψύχω ἀντιπεριψύχω · ψύχω δέ ὑπό αὐτός ἀφίημι πνεῦμα λεπτός · οὗτος γάρ συνέχω ὁ πῆξις αὐτός ἐγκατακλείω · ἀπέρχομαι δέ ὁ πνεῦμα , ὕδωρ εἰμί ῥέω καί διατήκω , καί ἀπανθέω ὁ λευκός ὅς ὁ ὁ πνεῦμα πρός ὁ ὑγρός ἀνάμιξις ἀφρώδης ; γίγνομαι παρέχω ἅμα τε οὖν ὁ ψυχρός ἐγκατέχω περιστέγω ὁ ἱμάτιον , καί ὁ ἔξωθεν ἀήρ ἀπείργω οὐ τέμνω ὁ πάγος οὐδέ ἀνίημι . ἄγναπτος δέ οὗτος πρός οὗτος διά ὁ τραχύτης καί ξηρότης ὁ κροκύς οὐ ἐάω ἐπιπίπτω βαρύς ἱμάτιον οὐδέ συνθλίβω ὁ χαυνότης ὁ χιών · ὥσπερ καί ὁ ἄχυρον διά κουφότης μαλακός περιπίπτω οὐ θρύπτω ὁ πάγος , ἄλλος δέ πυκνός εἰμί καί στεγανός , ὥστε καί ὁ θερμότης ὁ ἀήρ ἀπείργω καί ὁ ψυχρότης κωλύω ἀπέρχομαι ὁ χιών . ὅτι δέ ὁ ὁ πνεῦμα διάκρισις ἐμποιέω ὁ τῆξις , ἐμφανής εἰμί ὁ αἴσθησις τήκω γάρ ὁ χιών πνεῦμα ποιέω .