plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 8.8.3
ταῦτʼ ἐπαινέσας ὁ Σύλλας προσεῖπε περὶ τῶν Πυθαγορικῶν , ὡς μάλιστα μὲν ἐγεύοντο τῶν ἱεροθύτων ἀπαρξάμενοι τοῖς θεοῖς · ἰχθύων δὲ θύσιμος οὐδεὶς οὐδʼ ἱερεύσιμός ἐστιν . ἐγὼ δέ , παυσαμένων ἐκείνων , Αἰγυπτίοις μὲν ἔφην ὑπὲρ τῆς θαλάττης πολλοὺς μαχεῖσθαι καὶ φιλοσόφους καὶ ἰδιώτας , ἐκλογιζομένους ὅσοις ἀγαθοῖς εὐπορώτερον καὶ ἡδίω τὸν βίον ἡμῶν πεποίηκεν . ἡ δὲ τῶν Πυθαγορικῶν πρὸς τὸν ἰχθῦν ἐκεχειρία διὰ τὸ μὴ σύμφυλον ἄτοπος καὶ γελοία μᾶλλον δʼ ἀνήμερος ὅλως καὶ Κυκλώπειόν τι τοῖς ἄλλοις γέρας νέμουσα τῆς συγγενείας καὶ τῆς οἰκειότητος , ὀψοποιουμένοις καὶ ἀναλισκομένοις ὑπʼ αὐτῶν . καίτοι βόλον ἰχθύων πρίασθαὶ ποτέ φασι τὸν Πυθαγόραν , εἶτʼ ἀφεῖναι κελεῦσαι τὴν σαγήνην , οὐχ ὡς ἀλλοφύλων καὶ πολεμίων ἀμελήσαντα τῶν ἰχθύων ἀλλʼ ὡς ὑπὲρ φίλων καὶ οἰκείων γεγονότων αἰχμαλώτων λύτρα καταβαλόντα . διὸ τοὐναντίον ἔφην ὑπονοεῖν τῶν ἀνδρῶν ἡ ἐπιείκεια καὶ πραότης δίδωσι , μήποτʼ ἄρα μελέτης ἕνεκεν τοῦ δικαίου καὶ συνηθείας ἐφείδοντο μάλιστα τῶν ἐναλίων , ὡς τἄλλα · μὲν αἰτίαν ἁμωσγέπως παρέχοντα τοῦ κακῶς πάσχειν τἀνθρώπῳ , τοὺς δʼ ἰχθῦς οὐδὲν ἀδικοῦντας ἡμᾶς , οὐδʼ εἰ πάνυ πεφύκασι δυναμένους . πάρεστι δὲ τῶν τε λόγων καὶ τῶν ἱερῶν εἰκάζειν τοῖς παλαιοῖς , ὡς οὐ μόνον ἐδωδὴν ἀλλὰ καὶ φόνον ζῴου μὴ βλάπτοντος ἔργον ἐναγὲς καὶ ἄθεσμον ἐποιοῦντο · πλήθει δʼ ἐπιχεομένῳ καθειργόμενοι , καὶ χρησμοῦ τινος , ὥς φασιν , ἐκ Δελφῶν ἐπικελευσαμένου τοῖς καρποῖς ἀρήγειν φθειρομένοις , ἤρξαντο μὲν καθιερεύειν · ἔτι δʼ ὅμως ταραττόμενοι καὶ δειμαίνοντες ἔρδειν μὲν ἐκάλουν καὶ ῥέζειν , ὥς τι μέγα δρῶντες τὸ θύειν ἔμψυχον · ἄχρι δὲ νῦν παραφυλάττουσιν ἰσχυρῶς τὸ μὴ σφάττειν , πρὶν ἐπινεῦσαι κατασπενδόμενον . οὕτως εὐλαβεῖς πρὸς ἅπασαν ἀδικίαν ἦσαν . καίτοι , ἵνα τἄλλα · ἐάσωμεν , εἰ μόνον ἀλεκτορίδων ἀπείχοντο πάντες ἢ δασυπόδων , οὐκ ἂν ἦν χρόνου βραχέος ὑπὸ πλήθους οὔτε πόλιν οἰκεῖν οὔτε καρπῶν ὄνασθαι · διὸ τῆς ἀνάγκης ἐπαιγούσης τὸ πρῶτον , ἤδη καὶ διʼ ἡδονὴν ἔργον ἐστὶ παῦσαι τὴν σαρκοφαγίαν . τὸ δὲ τῶν θαλαττίων γένος οὔτʼ ἀέρα τὸν αὐτὸν οὔθʼ ὕδωρ ἀναλίσκον ἡμῖν οὐδὲ καρποῖς προσιόν , ἀλλʼ ὥσπερ ἑτέρῳ κόσμῳ περιεχόμενον καὶ χρώμενον ὅροις ἰδίοις , οὓς ὑπερβαίνουσιν αὐτοῖς ἐπίκειται δίκη ὁ θάνατος , οὔτε μικρὰν οὔτε μεγάλην τῇ γαστρὶ πρόφασιν κατʼ αὐτῶν δίδωσιν · ἀλλὰ παντὸς ἰχθύος ἄγρα καὶ σαγηνεία λαιμαργίας καὶ φιλοψίας περιφανῶς ἔργον ἐστίν , ἐπʼ οὐδενὶ δικαίῳ ταραττούσης τὰ πελάγη καὶ καταδυομένης εἰς τὸν βυθόν . οὔτε γὰρ τρίγλαν ἔστι δήπου ληιβότειραν οὔτε σκάρον τρυγηφάγον οὔτε κεστρεῖς τινας ἢ λάβρακας σπερμολόγους προσειπεῖν , ὡς τὰ χερσαῖα κατηγοροῦντες ὀνομάζομεν ἀλλʼ οὐδʼ ὅσα γαλῇ καὶ μυίᾳ κατοικιδίῳ μικρολόγως ἐγκαλοῦμεν ἔχοι τις ἂν αἰτιάσασθαι τὸν μέγιστον ἰχθῦν . ὅθεν ἀνείργοντες ἑαυτοὺς οὐ νόμῳ μόνῳ τῆς πρὸς ἄνθρωπον ἀδικίας ἀλλὰ καὶ φύσει τῆς πρὸς ἅπαν τὸ μὴ βλάπτον , ἣκιστα τῶν ὄψων ἐχρῶντο τοῖς ἰχθύσιν ἢ τὸ παράπαν οὐκ ἐχρῶντο · καὶ γὰρ ἄνευ τῆς ἀδικίας ἀκρασίαν τινὰ καὶ λιχνείαν ἐμφαίνειν ἔοικεν ἡ περὶ ταῦτα πραγματεία πολυτελὴς οὖσα καὶ περίεργος . ὅθεν Ὅμηρος οὐ μόνον τοὺς Ἕλληνας ἰχθύων ἀπεχομένους πεποίηκε παρὰ τὸν Ἑλλήσποντον στρατοπεδεύοντας , ἀλλʼ οὐδʼ ἁβροβίοις Φαίαξιν οὐδὲ τοῖς ἀσώτοις μνηστῆρσιν , ἀμφοτέροις οὖσι νησιώταις , θαλάττιον παρατέθεικεν ὄψον · οἱ δʼ Ὀδυσσέως ἑταῖροι , τοσαύτην πλέοντες θάλατταν , οὐδαμοῦ καθῆκαν ἄγκιστρον οὐδὲ πόρκον οὐδὲ δίκτυον , ἀλφίτων παρόντων · ἀλλʼ ὅτε δὴ νηὸς ἐξέφθιτο ἤια πάντα , μικρὸν ἔμπροσθεν ἢ ταῖς τοῦ Ἡλίου βουσὶν ἐπιχειρεῖν , ἰχθῦς ἀγρεύοντες , οὐκ ὄψον ἀλλὰ τροφὴν ἀναγκαίαν ἐποιοῦντο γναμπτοῖς ἀγκίστροισιν ἔτειρε δὲ γαστέρα λιμὸς ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἀνάγκης ἰχθύσι τε χρωμένων καὶ τὰς τοῦ Ἡλίου βοῦς κατεσθιόντων . ὅθεν οὐ παρʼ Αἰγυπτίοις μόνον οὐδὲ Σύροις , ἀλλὰ καὶ παρʼ Ἕλλησι γέγονεν ἁγνείας μέρος ἀποχὴ ἰχθύων , μετὰ τοῦ δικαίου καὶ τὸ περίεργον οἶμαι τῆς βρώσεως ἀποδιοπομπουμένοις .
Lemmas: οὗτος ἐπαινέω ὁ Σύλλας προσλέγω περί ὁ Πυθαγορικός , ὡς μάλα μέν γεύω ὁ ἱερόθυτος ἀπάρχομαι ὁ θεός · ἰχθῦς δέ θύσιμος οὐδείς οὐδέ ἱερεύσιμος εἰμί . ἐγώ δέ , παύω ἐκεῖνος , Αἰγύπτιος μέν φημί ὑπέρ ὁ θάλασσα πολύς μάχομαι καί φιλόσοφος καί ἰδιώτης , ἐκλογίζομαι ὅσος ἀγαθός εὔπορος καί ἡδύς ὁ βίος ἐγώ ποιέω . ὁ δέ ὁ Πυθαγορικός πρός ὁ ἰχθῦς ἐκεχειρία διά ὁ μή σύμφυλος ἄτοπος καί γέλοιος μάλα δέ ἀνήμερος ὅλος καί Κυκλώπειος τις ὁ ἄλλος γέρας νέμω ὁ συγγένεια καί ὁ οἰκειότης , ὀψοποιέω καί ἀναλίσκω ὑπό αὐτός . καίτοι βόλος ἰχθῦς πρίαμαι ποτέ φημί ὁ Πυθαγόρας , εἶτα ἀφίημι κελεύω ὁ σαγήνη , οὐ ὡς ἀλλόφυλος καί πολέμιος ἀμελέω ὁ ἰχθῦς ἀλλά ὡς ὑπέρ φίλος καί οἰκεῖος γίγνομαι αἰχμάλωτος λύτρον καταβάλλω . διό ἐναντίος φημί ὑπονοέω ὁ ἀνήρ ὁ ἐπιείκεια καί πραότης δίδωμι , μήποτε ἄρα μελέτη ἕνεκα ὁ δίκαιος καί συνήθεια φείδομαι μάλα ὁ ἐνάλιος , ὡς ἄλλος · μέν αἰτία ἀμῶς παρέχω ὁ κακός πάσχω ἄνθρωπος , ὁ δέ ἰχθῦς οὐδείς ἀδικέω ἐγώ , οὐδέ εἰ πάνυ φύω δύναμαι . πάρειμι δέ ὁ τε λόγος καί ὁ ἱερός εἰκάζω ὁ παλαιός , ὡς οὐ μόνος ἐδωδή ἀλλά καί φόνος ζῷον μή βλάπτω ἔργον ἐναγής καί ἄθεσμος ποιέω · πλῆθος δέ ἐπιχέω κατείργω , καί χρησμός τις , ὡς φημί , ἐκ Δελφοί ἐπικελεύω ὁ καρπός ἀρήγω φθείρω , ἄρχω μέν καθιερεύω · ἔτι δέ ὅμως ταράσσω καί δειμαίνω ἔρδω μέν καλέω καί ῥέζω , ὡς τις μέγας δράω ὁ θύω ἔμψυχος · ἄχρι δέ νῦν παραφυλάσσω ἰσχυρός ὁ μή σφάζω , πρίν ἐπινεύω κατασπένδω . οὕτως εὐλαβής πρός ἅπας ἀδικία εἰμί . καίτοι , ἵνα ἄλλος · ἐάω , εἰ μόνος ἀλεκτορίς ἀπέχω πᾶς ἤ δασύπους , οὐ ἄν εἰμί χρόνος βραχύς ὑπό πλῆθος οὔτε πόλις οἰκέω οὔτε καρπός ὀνίνημι · διό ὁ ἀνάγκη επαιγουω ὁ πρῶτος , ἤδη καί διά ἡδονή ἔργον εἰμί παύω ὁ σαρκοφαγία . ὁ δέ ὁ θαλάσσιος γένος οὔτε ἀήρ ὁ αὐτός οὔτε ὕδωρ ἀναλίσκω ἐγώ οὐδέ καρπός προσέρχομαι , ἀλλά ὥσπερ ἕτερος κόσμος περιέχω καί χράω ὅρος ἴδιος , ὅς ὑπερβαίνω αὐτός ἐπίκειμαι δίκη ὁ θάνατος , οὔτε μικρός οὔτε μέγας ὁ γαστήρ πρόφασις κατά αὐτός δίδωμι · ἀλλά πᾶς ἰχθῦς ἄγρα καί σαγηνεία λαιμαργία καί φιλοψία περιφανής ἔργον εἰμί , ἐπί οὐδείς δίκαιος ταράσσω ὁ πέλαγος καί καταδύω εἰς ὁ βυθός . οὔτε γάρ τρίγλη εἰμί δήπου ληϊβοτήρ οὔτε σκάρος τρυγηφάγος οὔτε κεστρεύς τις ἤ λάβραξ σπερμολόγος προσλέγω , ὡς ὁ χερσαῖος κατηγορέω ὀνομάζω ἀλλά οὐδέ ὅσος γαλέη καί μυῖα κατοικίδιος μικρολόγος ἐγκαλέω ἔχω τις ἄν αἰτιάομαι ὁ μέγας ἰχθῦς . ὅθεν ἀνείργω ἑαυτοῦ οὐ νόμος μόνος ὁ πρός ἄνθρωπος ἀδικία ἀλλά καί φύσις ὁ πρός ἅπας ὁ μή βλάπτω , ἦκα ὁ ὄψον χράω ὁ ἰχθῦς ἤ ὁ παράπαν οὐ χράω · καί γάρ ἄνευ ὁ ἀδικία ἀκρασία τις καί λιχνεία ἐμφαίνω ἔοικα ὁ περί οὗτος πραγματεία πολυτελής εἰμί καί περίεργος . ὅθεν Ὅμηρος οὐ μόνος ὁ Ἕλλην ἰχθῦς ἀπέχω ποιέω παρά ὁ Ἑλλήσποντος στρατοπεδεύω , ἀλλά οὐδέ ἁβρόβιος Φαίαξ οὐδέ ὁ ἄσωτος μνηστήρ , ἀμφότερος εἰμί νησιώτης , θαλάσσιος παρατίθημι ὄψον · ὁ δέ Ὀδυσσεύς ἑταῖρος , τοσοῦτος πλέω θάλασσα , οὐδαμοῦ καθίημι ἄγκιστρον οὐδέ πόρκος οὐδέ δίκτυον , ἄλφιτον πάρειμι · ἀλλά ὅτε δή ναῦς ἐκφθίνω ἤια πᾶς , μικρός ἔμπροσθεν ἤ ὁ ὁ Ἥλιος βοῦς ἐπιχειρέω , ἰχθῦς ἀγρεύω , οὐ ὄψον ἀλλά τροφή ἀναγκαῖος ποιέω γναμπτός ἄγκιστρον τείρω δέ γαστήρ λιμός ὑπό ὁ αὐτός ἀνάγκη ἰχθῦς τε χράω καί ὁ ὁ Ἥλιος βοῦς κατεσθίω . ὅθεν οὐ παρά Αἰγύπτιος μόνος οὐδέ Σύρος , ἀλλά καί παρά Ἕλλην γίγνομαι ἁγνεία μέρος ἀποχή ἰχθῦς , μετά ὁ δίκαιος καί ὁ περίεργος οἴομαι ὁ βρῶσις ἀποδιοπομπέομαι .