plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 5.7.5
ἄλλως μέν ἔφηνοὐ μάλʼ ἱκανῶς · πίνων δ’ ὡς ὁρᾷς ἐκ τῆς τηλικαύτης κύλικος , οὐκ ἀτόλμως · λέγω δʼ ὅτι τὰ μὲν πάθη πάντα , ταῖς ψυχαῖς ἐμμείναντα πολὺν χρόνον , ἕξεις ἐνεργάζεται πονηράς · αὗται δʼ , ὅταν ἰσχὺν φύσεως λάβωσιν , ὑπὸ τῆς τυχούσης κινούμεναι προφάσεως , πολλάκις καὶ ἄκοντας ἐπὶ τὰ οἰκεῖα καὶ συνήθη καταφέρουσι πάθη . σκόπει δὲ τοὺς δειλοὺς ὅτι καὶ τὰ σῴζοντα φοβοῦνται , καὶ τοὺς ὀργίλους ὅτι καὶ τοῖς φιλτάτοις δυσκολαίνουσι , καὶ τοὺς ἐρωτικοὺς καὶ ἀκολάστους ὅτι τελευτῶντες οὐδὲ τῶν ἁγιωτάτων ἀπέχεσθαι δύνανται σωμάτων . ἡ γὰρ συνήθεια δεινὴ πρὸς τὸ οἰκεῖον ἐξάγειν τὴν διάθεσιν , καὶ τὸν ἀκροσφαλῶς ἔχοντα πᾶσι προσπταίειν ἀνάγκη τοῖς ὑποπίπτουσιν · ὥστʼ οὐκ ἄξιον θαυμάζειν τοὺς τὴν φθονητικὴν καὶ βασκαντικὴν ἀπειργασμένους ἐν ἑαυτοῖς ἕξιν , εἰ καὶ πρὸς τὰ οἰκεῖα κατὰ τὴν τοῦ πάθους ἰδιότητα κινοῦνται · κινούμενοι δʼ οὕτως ὃ πεφύκασιν οὐχ ὃ βούλονται ποιοῦσιν . ὡς γὰρ ἡ σφαῖρα κινεῖσθαι σφαιρικῶς καὶ κυλινδρικῶς ὁ κύλινδρος ἀναγκάζετει κατὰ τὴν τοῦ σχήματος διαφοράν , οὕτως τὸν οὕτω φθονερὸν ἡ διάθεσις φθονητικῶς πρὸς ἅπαντα κινεῖ . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ καταβλέπειν εἰκός ἐστιν αὐτοὺς τὰ οἰκεῖα καὶ ποθούμενα μᾶλλον · διὸ καὶ βλάπτουσι μᾶλλον . ὁ δὲ βέλτιστος Εὐτελίδας καὶ ὅσοι λέγονται καταβασκαίνειν ἑαυτοὺς οὐκ ἀλόγως μοι δοκοῦσι τοῦτο πάσχειν . σφαλερὸν γὰρ ἡ ἐπʼ ἄκρον εὐεξία κατὰ τὸν Ἱπποκράτην , καὶ τὰ σώματα προελθόντα μέχρι τῆς ἄκρας ἀκμῆς οὐχ ἕστηκεν , ἀλλὰ ῥέπει καὶ ταλαντεύεται πρὸς τοὐναντίον · ὅταν οὖν ἐπίδοσιν ἀθρόαν λάβωσι καὶ βέλτιον ἢ προσεδόκων ἔχοντας ἑαυτοὺς ; ἐπιβλέπωσιν , ὥστε θαυμάζειν καὶ κατασκοπεῖν τὸ σῶμα τῆς μεταβολῆς , ἐγγὺς εἰσι καταφερόμενοι ταῖς ἕξεσι πρὸς τὸ χεῖρον , ἑαυτοὺς καταβασκαίνειν . τοῦτο δὲ γίγνεται μᾶλλον ἀπὸ τῶν πρὸς ὕδασιν ἤ τισιν ἄλλοις ἐσόπτροις ὑφισταμένων ῥευμάτων ἀναπνεῖ γὰρ ἐπʼ αὐτοὺς τοὺς ὁρῶντας , ὥσθʼ οἷς ἑτέρους ἔβλαπτον , αὐτοὺς κακοῦσθαι . τοῦτο δʼ ἴσως καὶ περὶ τὰ παιδία γιγνόμενον καταψεύδεται πολλάκις τὴν αἰτίαν τῶν ἐνορώντων .
Lemmas: ἄλλος μέν ἐπαινέω μάλα ἱκανός · πίνω δέ ὡς ὁράω ἐκ ὁ τηλικοῦτος κύλιξ , οὐ ἄτολμος · λέγω δέ ὅτι ὁ μέν πάθος πᾶς , ὁ ψυχή ἐμμένω πολύς χρόνος , ἕξις ἐνεργάζομαι πονηρός · οὗτος δέ , ὅταν ἰσχύς φύσις λαμβάνω , ὑπό ὁ τυγχάνω κινέω πρόφασις , πολλάκις καί ἄκων ἐπί ὁ οἰκεῖος καί συνήθης καταφέρω πάθος . σκοπέω δέ ὁ δειλός ὅτι καί ὁ σῴζω φοβέω , καί ὁ ὀργίλος ὅτι καί ὁ φίλος δυσκολαίνω , καί ὁ ἐρωτικός καί ἀκόλαστος ὅτι τελευτάω οὐδέ ὁ ἅγιος ἀπέχω δύναμαι σῶμα . ὁ γάρ συνήθεια δεινός πρός ὁ οἰκεῖος ἐξάγω ὁ διάθεσις , καί ὁ ἀκροσφαλής ἔχω πᾶς προσπταίω ἀνάγκη ὁ ὑποπίπτω · ὥστε οὐ ἄξιος θαυμάζω ὁ ὁ φθονητικός καί βασκαντικός ἀπεργάζομαι ἐν ἑαυτοῦ ἕξις , εἰ καί πρός ὁ οἰκεῖος κατά ὁ ὁ πάθος ἰδιότης κινέω · κινέω δέ οὕτως ὅς φύω οὐ ὅς βούλομαι ποιέω . ὡς γάρ ὁ σφαῖρα κινέω σφαιρικός καί κυλινδρικός ὁ κύλινδρος ἀναγκάζω κατά ὁ ὁ σχῆμα διαφορά , οὕτως ὁ οὕτως φθονερός ὁ διάθεσις φθονητικός πρός ἅπας κινέω . οὐ μήν ἀλλά καί καταβλέπω ἔοικα εἰμί αὐτός ὁ οἰκεῖος καί ποθέω μάλα · διό καί βλάπτω μάλα . ὁ δέ ἀγαθός Εὐτελίδης καί ὅσος λέγω καταβασκαίνω ἑαυτοῦ οὐ ἄλογος ἐγώ δοκέω οὗτος πάσχω . σφαλερός γάρ ὁ ἐπί ἄκρον εὐεξία κατά ὁ Ἱπποκράτης , καί ὁ σῶμα προέρχομαι μέχρι ὁ ἄκρος ἀκμή οὐ ἵστημι , ἀλλά ῥέπω καί ταλαντεύω πρός ἐναντίος · ὅταν οὖν ἐπίδοσις ἀθρόος λαμβάνω καί ἀγαθός ἤ προσδοκάω ἔχω ἑαυτοῦ ; ἐπιβλέπω , ὥστε θαυμάζω καί κατασκοπέω ὁ σῶμα ὁ μεταβολή , ἐγγύς εἰμί καταφέρω ὁ ἕξις πρός ὁ κακός , ἑαυτοῦ καταβασκαίνω . οὗτος δέ γίγνομαι μάλα ἀπό ὁ πρός ὕδωρ ἤ τις ἄλλος εἴσοπτρον ὑφίστημι ῥεῦμα ἀναπνέω γάρ ἐπί αὐτός ὁ ὁράω , ὥστε ὅς ἕτερος βλάπτω , αὐτός κακόω . οὗτος δέ ἴσως καί περί ὁ παιδίον γίγνομαι καταψεύδομαι πολλάκις ὁ αἰτία ὁ ἐνοράω .