plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 1.4.3
καὶ ὁ Θέων ἀλλὰ δέχομαι μέν εἶπεν οὕτω μᾶλλον ἀπειργασμένον τὸν ἄνδρα καὶ συμποτικόν · εἰ δὲ χρήσομαι κατὰ πᾶν αὐτῷ καὶ μὴ καταισχυνῶ τοὔργον , οὐκ οἶδα · κοσμιώτατον δέ μοι δοκεῖ τοιοῦτος ὢν τὸ συμπόσιον διαφυλάξειν ἡμῖν καὶ μὴ περιόψεσθαι νῦν μὲν ἐκκλησίαν δημοκρατικὴν νῦν δὲ σχολὴν σοφιστοῦ γενομένην αὖθις δὲ κυβευτήριον , εἶτά που σκηνὴν καὶ θυμέλην . ἢ γὰρ οὐχ ὁρᾶτε τοὺς μὲν δημαγωγοῦντας καὶ δικαζομένους παρὰ δεῖπνον , τοὺς δὲ μελετῶντας καὶ ἀναγιγνώσκοντας αὑτῶν τινα συγγράμματα , τοὺς δὲ μίμοις καὶ ὀρχησταῖς ἀγωνοθετοῦντας ; Ἀλκιβιάδης δὲ καὶ Θεόδωρος τελεστήριον ἐποίησαν τὸ Πολυτίωνος συμπόσιον , ἀπομιμούμενοι δᾳδουχίας καὶ ἱεροφαντίας . ὧν οὐδὲν οἶμαι τῷ ἄρχοντι περιοπτέον · ἀλλὰ καὶ λόγοις καὶ θεάμασι καὶ παιδιαῖς δώσει τόπον ἐκείνοις μόνοις , ὅσα πρὸς τὸ συμποτικὸν τέλος ἐξικνεῖται · τοῦτο δʼ ἦν φιλίας ἐπίτασιν ἢ γένεσιν διʼ ἡδονῆς ἐνεργάσασθαι τοῖς παροῦσι · διαγωγὴ γάρ ἐστιν ἐν οἴνῳ τὸ συμπόσιον εἰς φιλίαν ὑπὸ χάριτος τελευτῶσα . ἐπεὶ δὲ πανταχοῦ τὸ πλήσμιον καὶ πολλαχοῦ βλαβερὸν τὸ ἄκρατον , ἡ δὲ μῖξις , οἷς ἂν ἐν καιρῷ καὶ μετὰ μέτρου παραγένηται πράγμασιν , ἀφαιρεῖ τἄγαν , ᾧ καὶ βλάπτει τὰ ἡδέα καὶ λυπεῖ τὰ ὠφέλιμα · δῆλον ὅτι καὶ τοῖς πίνουσιν ὁ ἐπιστάτης μεμιγμένην τινὰ παρέξει διαγωγήν . ἀκούων οὖν πολλῶν λεγόντων , ὅτι πλοῦς μὲν ὁ παρὰ γῆν περίπατος ; δʼ ὁ παρὰ θάλατταν ἣδιστός ἐστιν , οὕτω παραβαλεῖ τῇ σπουδῇ τὴν παιδιάν , ὅπως οἵ τε παίζοντες ἁμωσγέπως σπουδῆς τινος ἔχωνται καὶ πάλιν οἱ σπουδάζοντες ἀναθαρρῶσιν , ὥσπερ οἱ ναυτιῶντες ἐγγύθεν εἰς γῆν τὴν παιδιὰν ἀποβλέποντες . ἔστι γὰρ καὶ γέλωτι χρῆσθαι πρὸς πολλὰ τῶν ὠφελίμων καὶ σπουδὴν ἡδεῖαν παρασχεῖν , ὡς ἀνʼ ἐχινόποδας καὶ ἀνὰ τρηχεῖαν ὄνωνινφύονται μαλακῶν ἄνθεα λευκοΐων . ὅσαι δʼ ἄνευ σπουδῆς ἐπεισκωμάζουσι τοῖς συμποσίοις παιδιαί , ταύτας ἐπιμελῶς διακελεύσεται τοῖς συμπόταις εὐλαβεῖσθαι , μὴ λάθωσιν ὕβριν καὶ ἀσέλγειαν καθάπερ ὑοσκύαμον λαβόντες οἴνῳ τοῖς λεγομένοις προστάγμασιν ἐξυβρίζωσι , προστάττοντες ᾄδειν ψελλοῖς ἢ κτενίζεσθαι φαλακροῖς ἢ ἀσκωλιάζειν χωλοῖς . ὥσπερ Ἀγαπήστορι τῷ Ἀκαδημαϊκῷ λεπτὸν ἔχοντι καὶ κατεφθινηκὸς τὸ σκέλος ἐπηρεάζοντες οἱ ξυμπόται πάντας ἐκέλευσαν ἐπὶ τοῦ δεξιοῦ ποδὸς ἑστῶτας ἐκπιεῖν τὸ ποτήριον ἢ ζημίαν καταβαλεῖν τοῦ δὲ προστάσσειν περιελθόντος εἰς αὐτόν , ἐκέλευσε πάντας οὕτω πιεῖν , ὡς ἂν αὐτὸν ἴδωσι · ; καὶ κεραμίου στενοῦ κομισθέντος , εἰς τοῦτο τὸν ἀσθενῆ πόδα καθεὶς ἐξέπιε τὸ ποτήριον , οἱ δʼ ἄλλοι πάντες , ὡς ἐφαίνετο πειρωμένοις ἀδύνατον , ἀπέτισαν τὴν ζημίαν . χαρίεις οὖν Ἀγαπήστωρ καὶ ποιητέον εὐκόλους οὕτω καὶ ἱλαρὰς τὰς ἀμύνας , ἀλλὰ μὴν καὶ προστάγμασιν ἐθιστέον χρῆσθαι πρὸς ἡδονὴν καὶ ὠφέλειαν , τὰ οἰκεῖα καὶ δυνατὰ καὶ κοσμοῦντα τὸν δρῶντα προστάσσοντας , ᾠδικοῖς ᾆσαι , ῥητορικοῖς εἰπεῖν , φιλοσόφοις λῦσαί τι τῶν ἀπορουμένων , ποιηταῖς προενέγκασθαι στίχους . ἡδέως γὰρ εἰς τοῦθʼ ἕκαστος ἄγεται καὶ προθύμως , ἵνʼ αὐτὸς αὑτοῦ τυγχάνει κράτιστος ὤν ὁ μὲν οὖν τῶν Ἀσσυρίων βασιλεὺς ἆθλον ὑπὸ κήρυκος κατήγγειλε τῷ καινὴν ἡδονὴν ἐξευρόντι · συμποσίου δὲ βασιλεὺς ; ἀστεῖον ἆθλον ἂν καὶ γέρας προθείη τῷ παιδιὰν ἀνύβριστον εἰσηγησαμένῳ καὶ τέρψιν ὠφέλιμον καὶ γέλωτα μὴ μώμου μηδʼ ὕβρεων ἀλλὰ χάριτος καὶ φιλοφροσύνης ἑταῖρον · ἐν οἷς τὰ πλεῖστα ναυαγεῖ συμπόσια μὴ τυχόντα παιδαγωγίας ὀρθῆς . ἔστι δὲ σώφρονος ἀνδρὸς ἔχθραν φυλάττεσθαι καὶ ὀργήν , ἐν ἀγορᾷ τὴν ἐκ πλεονεξίας ἐν γυμνασίοις καὶ παλαίστραις ἐκ φιλονεικίας ἐν δʼ ἀρχαῖς καὶ φιλοτιμίαις ἐκ φιλοδοξίας ἐν δὲ δείπνῳ καὶ παρὰ πότον ἐκ παιδιᾶς ἐπιτιθεμένην .
Lemmas: καί ὁ Θέων ἀλλά δέχομαι μέν λέγω οὕτως μᾶλλον ἀπεργάζομαι ὁ ἀνήρ καί συμποτικός · εἰ δέ χράω κατά πᾶς αὐτός καί μή καταισχύνω ἔργον , οὐ οἶδα · κόσμιος δέ ἐγώ δοκέω τοιοῦτος εἰμί ὁ συμπόσιον διαφυλάσσω ἐγώ καί μή περιοράω νῦν μέν ἐκκλησία δημοκρατικός νῦν δέ σχολή σοφιστής γίγνομαι αὖθις δέ κυβευτήριον , εἶτα που σκηνή καί θυμέλη . ἤ γάρ οὐ ὁράω ὁ μέν δημαγωγέω καί δικάζω παρά δεῖπνον , ὁ δέ μελετάω καί ἀναγιγνώσκω ἑαυτοῦ τις σύγγραμμα , ὁ δέ μῖμος καί ὀρχηστής ἀγωνοθετέω ; Ἀλκιβιάδης δέ καί Θεόδωρος τελεστήριον ποιέω ὁ Πολυτίων συμπόσιον , ἀπομιμέομαι δᾳδουχία καί ἱεροφαντία . ὅς οὐδείς οἴομαι ὁ ἄρχων περιοράω · ἀλλά καί λόγος καί θέαμα καί παιδιά δίδωμι τόπος ἐκεῖνος μόνος , ὅσος πρός ὁ συμποτικός τέλος ἐξικνέομαι · οὗτος δέ εἰμί φιλία ἐπίτασις ἤ γένεσις διά ἡδονή ἐνεργάζομαι ὁ πάρειμι · διαγωγή γάρ εἰμί ἐν οἶνος ὁ συμπόσιον εἰς φιλία ὑπό χάρις τελευτάω . ἐπεί δέ πανταχοῦ ὁ πλήσμιος καί πολλαχοῦ βλαβερός ὁ ἄκρατος , ὁ δέ μῖξις , ὅς ἄν ἐν καιρός καί μετά μέτρον παραγίγνομαι πρᾶγμα , ἀφαιρέω ἄγη , ὅς καί βλάπτω ὁ ἡδύς καί λυπέω ὁ ὠφέλιμος · δῆλος ὅτι καί ὁ πίνω ὁ ἐπιστάτης μείγνυμι τις παρέχω διαγωγή . ἀκούω οὖν πολύς λέγω , ὅτι πλόος μέν ὁ παρά γῆ περίπατος ; δέ ὁ παρά θάλασσα ἡδύς εἰμί , οὕτως παραβάλλω ὁ σπουδή ὁ παιδιά , ὅπως ὁ τε παίζω ἀμῶς σπουδή τις ἔχω καί πάλιν ὁ σπουδάζω ἀναθαρσέω , ὥσπερ ὁ ναυτιάω ἐγγύθεν εἰς γῆ ὁ παιδιά ἀποβλέπω . εἰμί γάρ καί γέλως χράω πρός πολύς ὁ ὠφέλιμος καί σπουδή ἡδύς παρέχω , ὡς ἀνά ἐχινόπους καί ἀνά τραχύς ονωνινφυμαι μαλακός ἄνθος λευκούϊος . ὅσος δέ ἄνευ σπουδή ἐπεισκωμάζω ὁ συμπόσιον παιδιά , οὗτος ἐπιμελής διακελεύομαι ὁ συμπότης εὐλαβέομαι , μή λανθάνω ὕβρις καί ἀσέλγεια καθά ὑοσκύαμος λαμβάνω οἶνος ὁ λέγω πρόσταγμα ἐξυβρίζω , προστάσσω ἀείδω ψελλός ἤ κτενίζω φαλακρός ἤ ἀσκωλιάζω χωλός . ὥσπερ Ἁγαπήστωρ ὁ Ἀκαδημαικός λεπτός ἔχω καί καταφθινέω ὁ σκέλος ἐπηρεάζω ὁ συμπότης πᾶς κελεύω ἐπί ὁ δεξιός πούς ἵστημι ἐκπίνω ὁ ποτήριον ἤ ζημία καταβάλλω ὁ δέ προστάσσω περιέρχομαι εἰς αὐτός , κελεύω πᾶς οὕτως πίνω , ὡς ἄν αὐτός ὁράω · ; καί κεράμιον στενός κομίζω , εἰς οὗτος ὁ ἀσθενής πούς καθίημι ἐκπίνω ὁ ποτήριον , ὁ δέ ἄλλος πᾶς , ὡς φαίνω πειράω ἀδύνατος , ἀποτίνω ὁ ζημία . χαρίεις οὖν Ἀγαπήστωρ καί ποιέω εὔκολος οὕτως καί ἱλαρός ὁ ἀμύνω , ἀλλά μήν καί πρόσταγμα ἐθίζω χράω πρός ἡδονή καί ὠφέλεια , ὁ οἰκεῖος καί δυνατός καί κοσμέω ὁ δράω προστάσσω , ᾠδικός ἀείδω , ῥητορικός λέγω , φιλόσοφος λύω τις ὁ ἀπορέω , ποιητής προφέρω στίχος . ἡδύς γάρ εἰς οὗτος ἕκαστος ἄγω καί πρόθυμος , ἵνα αὐτός ἑαυτοῦ τυγχάνω κρατύς εἰμί ὁ μέν οὖν ὁ Ἀσσύριος βασιλεύς ἆθλον ὑπό κῆρυξ καταγγέλλω ὁ καινός ἡδονή ἐξευρίσκω · συμπόσιον δέ βασιλεύς ; ἀστεῖος ἆθλον ἄν καί γέρας προτίθημι ὁ παιδιά ἀνύβριστος εἰσηγέομαι καί τέρψις ὠφέλιμος καί γέλως μή μῶμος μηδέ ὕβρις ἀλλά χάρις καί φιλοφροσύνη ἑταῖρος · ἐν ὅς ὁ πολύς ναυαγέω συμπόσιον μή τυγχάνω παιδαγωγία ὀρθός . εἰμί δέ σώφρων ἀνήρ ἔχθρα φυλάσσω καί ὀργή , ἐν ἀγορά ὁ ἐκ πλεονεξία ἐν γυμνάσιον καί παλαίστρα ἐκ φιλονικία ἐν δέ ἀρχή καί φιλοτιμία ἐκ φιλοδοξία ἐν δέ δεῖπνον καί παρά πότος ἐκ παιδιά ἐπιτίθημι .