plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 4.5.2
ἐγὼ μὲν τοίνυν εἶπεν ὁ Καλλίστρατος οἶμαί τινα τιμὴν τὸ ζῷον ἔχειν παρὰ τοῖς ἀνδράσιν · εἰ δὲ δύσμορφον ἡ ὗς καὶ θολερόν , ἀλλʼ οὐ κανθάρου καὶ γυπὸς καὶ κροκοδείλου καὶ αἰλούρου τὴν ὄψιν ἀτοπώτερον ἢ τὴν φύσιν ἀμουσότερον οἷς ὡς ἁγιωτάτοις ἱερεῖς Αἰγυπτίων ἄλλοις ἄλλοι προσφέρονται . τὴν δʼ ὗν ἀπὸ χρηστῆς αἰτίας τιμᾶσθαι λέγουσι · πρώτη γὰρ σχίσασα τῷ προύχοντι τῆς ὀρυχῆς , ὥς φασι , τὴν γῆν ἴχνος ἀρόσεως ἔθηκε καὶ τὸ τῆς ὕνεως ὑφηγήσατο ἔργον · ὅθεν καὶ τοὔνομα γενέσθαι τῷ ἐργαλείῳ λέγουσιν ἀπὸ τῆς ὑός . οἱ δὲ τὰ μαλθακὰ καὶ κοῖλα τῆς χώρας Αἰγύπτιοι γεωργοῦντες οὐδʼ ἀρότρου δέονται τὸ παράπαν ἀλλʼ ὅταν ὁ Νεῖλος ἀπορρέῃ καταβρέξας τὰς ἀρούρας , ἐπακολουθοῦντες τὰς ὗς κατέβαλον αἱ δὲ χρησάμεναι πάτῳ καὶ ὀρυχῇ ταχὺ τὴν γῆν ἔστρεψαν ἐκ βάθους καὶ τὸν σπόρον ἀπέκρυψαν . οὐ δεῖ δὲ θαυμάζειν , εἰ διὰ τοῦτό τινες ὗς οὐκ ἐσθίουσιν , ἑτέρων ζῴων μείζονας ἐπʼ αἰτίαις γλίσχραις , ἐνίων δὲ καὶ πάνυ γελοίαις , τιμὰς ἐχόντων παρὰ τοῖς βαρβάροις . τὴν μὲν γὰρ μυγαλῆν ἐκτεθειάσθαι λέγουσιν ὑπʼ Αἰγυπτίων τυφλὴν οὖσαν , ὅτι τὸ σκότος τοῦ φωτὸς ἡγοῦντο πρεσβύτερον τίκτεσθαι δʼ αὐτὴν ἐκ μυῶν πέμπτῃ γενεᾷ νουμηνίας οὔσης · ἔτι δὲ μειοῦσθαι τὸ ἧπαρ ἐν τοῖς ἀφανισμοῖς τῆς σελήνης . τὸν δὲ λέοντα τῷ ἡλίῳ συνοικειοῦσιν , ὅτι τῶν γαμψωνύχων τετραπόδων βλέποντα τίκτει μόνος · κοιμᾶται δʼ ἀκαρὲς χρόνου καὶ ὑπολάμπει τὰ ὄμματα καθεύδοντος · κρῆναι δὲ κατὰ χασμάτων λεοντείων ἐξιᾶσι κρουνούς , ὅτι Νεῖλος ἐπάγει νέον ὕδωρ ταῖς Αἰγυπτίων ἀρούραις , ἡλίου τὸν λέοντα παροδεύοντος . τὴν δʼ ἶβίν φασιν ἐκκολαφθεῖσαν εὐθὺς ἕλκειν δύο δραχμάς , ὅσον ἄρτι παιδίου γεγονότος καρδίαν · ποιεῖ δὲ τῇ τῶν ποδῶν ἀποτάσει πρὸς ἀλλήλους καὶ πρὸς τὸ ῥύγχος ἰσόπλευρον τρίγωνον . καὶ τί ἄν τις Αἰγυπτίους αἰτιῷτο τῆς τοσαύτης ἀλογίας , ὅπου καὶ τοὺς Πυθαγορικοὺς ἱστοροῦσι καὶ ἀλεκτρυόνα λευκὸν σέβεσθαι καὶ τῶν θαλαττίων μάλιστα τρίγλης καὶ ἀκαλήφης ἀπέχεσθαι , τοὺς δʼ ἀπὸ Ζωροάστρου μάγους τιμᾶν μὲν ἐν τοῖς μάλιστα τὸν χερσαῖον ἐχῖνον , ἐχθαίρειν δὲ τοὺς ἐνύδρους μῦς καὶ τὸν ἀποκτείνοντα πλείστους θεοφιλῆ καὶ μακάριον νομίζειν ; οἶμαι δὲ καὶ τοὺς Ἰουδαίους , εἴπερ ἐβδελύττοντο τὴν ὗν , ἀποκτείνειν ἄν , ὥσπερ οἱ μάγοι τοὺς μῦς ἀποκτείνουσι · νῦν δʼ ὁμοίως τῷ φαγεῖν τὸ ἀνελεῖν ἀπόρρητόν ἐστιν αὐτοῖς . καὶ ἴσως ἔχει λόγον , ὡς τὸν ὄνον ἀναφήναντα πηγὴν αὐτοῖς ὕδατος τιμῶσιν , οὕτω καὶ τὴν ὗν σέβεσθαι σπόρου καὶ ἀρότου διδάσκαλον γενομένην εἰ μή , νὴ Δία , καὶ τοῦ λαγωοῦ φήσει τις ἀπέχεσθαι τοὺς ἄνδρας , ὡς μυσαρὸν καὶ ἀκάθαρτον δυσχεραίνοντας τὸ ζῷον .
Lemmas: ἐγώ μέν τοίνυν λέγω ὁ Καλλίστρατος οἴομαι τις τιμή ὁ ζῷον ἔχω παρά ὁ ἀνήρ · εἰ δέ δύσμορφος ὁ ὗς καί θολερός , ἀλλά οὐ κάνθαρος καί γύψ καί κροκόδειλος καί αἴλουρος ὁ ὄψις ἄτοπος ἤ ὁ φύσις ἄμουσος ὅς ὡς ἅγιος ἱερεύς Αἰγύπτιος ἄλλος ἄλλος προσφέρω . ὁ δέ ὗς ἀπό χρηστός αἰτία τιμάω λέγω · πρῶτος γάρ σχίζω ὁ προέχω ὁ ὀρυχή , ὡς φημί , ὁ γῆ ἴχνος ἄροσις τίθημι καί ὁ ὁ ὕνις ὑφηγέομαι ἔργον · ὅθεν καί ὄνομα γίγνομαι ὁ ἐργαλεῖον λέγω ἀπό ὁ ὗς . ὁ δέ ὁ μαλθακός καί κοῖλος ὁ χώρα Αἰγύπτιος γεωργέω οὐδέ ἄροτρον δέω ὁ παράπαν ἀλλά ὅταν ὁ Νεῖλος ἀπορρέω καταβρέχω ὁ ἄρουρα , ἐπακολουθέω ὁ ὗς καταβάλλω ὁ δέ χράω πάτος καί ὀρυχή ταχύς ὁ γῆ στρέφω ἐκ βάθος καί ὁ σπόρος ἀποκρύπτω . οὐ δέω δέ θαυμάζω , εἰ διά οὗτος τις ὗς οὐ ἐσθίω , ἕτερος ζῷον μέγας ἐπί αἰτία γλίσχρος , ἔνιοι δέ καί πάνυ γέλοιος , τιμή ἔχω παρά ὁ βάρβαρος . ὁ μέν γάρ μυγαλῆ ἐκθειάζω λέγω ὑπό Αἰγύπτιος τυφλός εἰμί , ὅτι ὁ σκότος ὁ φώς ἡγέομαι πρέσβυς τίκτω δέ αὐτός ἐκ μῦς πέμπτος γενεά νεομηνία εἰμί · ἔτι δέ μειόω ὁ ἧπαρ ἐν ὁ ἀφανισμός ὁ σελήνη . ὁ δέ λέων ὁ ἥλιος συνοικειόω , ὅτι ὁ γαμψῶνυξ τετράπους βλέπω τίκτω μόνος · κοιμάω δέ ἀκαρής χρόνος καί ὑπολάμπω ὁ ὄμμα καθεύδω · κρήνη δέ κατά χάσμα λεόντειος ἐξίημι κρουνοί , ὅτι Νεῖλος ἐπάγω νέος ὕδωρ ὁ Αἰγύπτιος ἄρουρα , ἥλιος ὁ λέων παροδεύω . ὁ δέ ἶβις φημί ἐκκολάπτω εὐθύς ἕλκω δύο δραχμή , ὅσος ἄρτι παιδίον γίγνομαι καρδία · ποιέω δέ ὁ ὁ πούς ἀπότασις πρός ἀλλήλων καί πρός ὁ ῥύγχος ἰσόπλευρος τρίγωνος . καί τίς ἄν τις Αἰγύπτιος αἰτιάομαι ὁ τοσοῦτος ἀλογία , ὅπου καί ὁ Πυθαγορικός ἱστορέω καί ἀλεκτρυών λευκός σέβω καί ὁ θαλάσσιος μάλα τρίγλη καί ἀκαλήφη ἀπέχω , ὁ δέ ἀπό Ζωροάστρης μάγος τιμάω μέν ἐν ὁ μάλα ὁ χερσαῖος ἐχῖνος , ἐχθαίρω δέ ὁ ἔνυδρος μῦς καί ὁ ἀποκτείνω πολύς θεοφιλής καί μακάριος νομίζω ; οἴομαι δέ καί ὁ Ἰουδαῖος , εἴπερ βδελύσσομαι ὁ ὗς , ἀποκτείνω ἄν , ὥσπερ ὁ μάγος ὁ μῦς ἀποκτείνω · νῦν δέ ὅμοιος ὁ ἐσθίω ὁ ἀναιρέω ἀπόρρητος εἰμί αὐτός . καί ἴσως ἔχω λόγος , ὡς ὁ ὄνος ἀναφαίνω πηγή αὐτός ὕδωρ τιμάω , οὕτως καί ὁ ὗς σέβω σπόρος καί ἄροτος διδάσκαλος γίγνομαι εἰ μή , νή Ζεύς , καί ὁ λαγώς φημί τις ἀπέχω ὁ ἀνήρ , ὡς μυσαρός καί ἀκάθαρτος δυσχεραίνω ὁ ζῷον .