plutarchus.quaestiones-convivales-612c-748d 2.3.3
ταῦτα τοῦ Φίρμου διεξιόντος , ὁ Σενεκίων ἔφη τὴν τελευταίαν τῶν εἰκόνων αὐτῷ πρώτην ἀντιπίπτειν . ἔλαθες γάρ εἶπεν ὦ Φίρμε , τὸν κόσμον ἀντὶ τῆς παροιμιακῆς θύρας ἐπὶ σεαυτὸν ἀνοίξας · ὁ γὰρ κόσμος προϋφέστηκε πάντων τελειότατος ὤν · καὶ λόγον ἔχει τοῦ ἀτελοῦς φύσει πρότερον εἶναι τὸ τέλειον , ὡς τοῦ πεπηρωμένου τὸ ὁλόκληρον καὶ τοῦ μέρους τὸ ὅλον · οὐδὲ γὰρ ἔχει λόγον εἶναι μέρος οὗ μέρος ; ἐστὶ μὴ γεγονότος . ὅθεν οὐθεὶς λέγει τοῦ σπέρματος εἶναι τὸν ἄνθρωπον οὐδὲ τοῦ ᾠοῦ τὴν ἀλεκτορίδα , τῆς δʼ ἀλεκτορίδος τὸ ᾠὸν εἶναι καὶ τὸ σπέρμα τοῦ ἀνθρώπου λέγομεν , ὡς τούτων ἐπιγιγνομένων ἐκείνοις καὶ τὴν γένεσιν ἐν ἐκείνοις λαμβανόντων εἶθʼ ὥσπερ ὄφλημα τῇ φύσει τὴν γένεσιν ἀποδιδόντων . ἐνδεᾶ γάρ ἐστι , τοῦ οἰκείου · διὸ καὶ βούλεσθαι ποιεῖν πέφυκεν ἄλλο τοιοῦτον , οἷον ἦν ἐξ οὗ ἀπεκρίθη . καὶ τὸν σπερματικὸν λόγον ὁρίζονται γόνον ἐνδεᾶ γενέσεως · ἐνδεὲς δʼ οὐδέν ἐστι τοῦ μὴ γενομένου μηδʼ ὄντος · τὰ δʼ ᾠὰ καὶ παντάπασι βλέπεται τὴν φύσιν ἔχοντα τῆς ἔν τινι ζῴῳ πήξεως καὶ συστάσεως ὀργάνων τε τοιούτων καὶ ἀγγείων δεομένην . ὅθεν οὐδʼ ἱστόρηται γηγενὲς ᾠόν · ἀλλὰ καὶ τὸ · Τυνδάρειον οἱ ποιηταὶ λέγουσιν οὐρανοπετὲς ἀναφανῆναι . ζῷα δʼ αὐτοτελῆ καὶ ὁλόκληρα μέχρι νῦν ἀναδίδωσιν ἡ γῆ , μῦς ἐν Αἰγύπτῳ πολλαχοῦ δʼ ὄφεις καὶ βατράχους καὶ τέττιγας , ἀρχῆς ἔξωθεν ἑτέρας καὶ δυνάμεως ἐγγενομένης . ἐν δὲ Σικελίᾳ περὶ τὸν δουλικὸν πόλεμον , αἵματος πολλοῦ καὶ νεκρῶν ἀτάφων ἐν τῇ γῇ κατασαπέντων , πλῆθος ἀττελέβων ἐξήνθησε καὶ τὸν σῖτον ἔφθειρον πανταχοῦ σκεδασθέντες ἐπὶ τὴν νῆσον . ταῦτα τοίνυν ἐκ γῆς φύεται καὶ τρέφεται καὶ τροφῆς περίσσωμα ποιεῖ γόνιμον , ᾧ καθʼ ἡδονὰς πρὸς ἄλληλα τρέπεται , καὶ συνδυαζόμενα τῇ μίξει τὰ μὲν ᾠοτοκεῖν τὰ δὲ ζῳοτοκεῖν πέφυκε . καὶ τούτῳ μάλιστα δῆλόν ἐστιν , ὅτι τὴν πρώτην γένεσιν ἐκ γῆς λαβόντα καθʼ ἕτερον τρόπον ἤδη καὶ · διʼ ἀλλήλων ποιεῖται τὰς τεκνώσεις . καθόλου δʼ ὅμοιόν ἐστι τῷ λέγειν , πρὸ τῆς γυναικὸς ἡ μήτρα γέγονεν · ὡς γὰρ ἡ μήτρα πρὸς τὸ ᾠόν , οὕτω πάλιν τὸ ᾠὸν πρὸς τὸν νεοσσὸν πέφυκε , κυόμενον ἐν αὐτῷ καὶ λοχευόμενον ὥστε μηδὲν διαφέρειν τὸν διαποροῦντα , πῶς ὄρνιθες ἐγένοντο μὴ γενομένων ᾠῶν , τοῦ πυνθανομένου , πῶς ἄνδρες ἐγένοντο καὶ γυναῖκες πρὶν αἰδοῖα γενέσθαι καὶ μήτρας . καίτοι τῶν μερῶν τὰ πλεῖστα συνυφίσταται τοῖς ὅλοις , αἱ δὲ δυνάμεις ἐπιγίνονται τοῖς μέρεσιν αἱ δʼ ἐνέργειαι ταῖς δυνάμεσι , τὰ δʼ ἀποτελέσματα ταῖς ἐνεργείαις · ἀποτέλεσμα δὲ τῆς γεννητικῆς τῶν μορίων δυνάμεως τὸ σπέρμα καὶ τὸ ᾠόν · ὥστε τῆς τῶν ὅλων καθυστερεῖν γενέσεως . σκόπει δὲ μή , καθάπερ οὐ δυνατόν ἐστι πέψιν τροφῆς εἶναι πρὶν ἢ γενέσθαι ζῷον , οὕτως οὐδʼ ᾠὸν οὐδὲ σπέρμα · καὶ γὰρ ταῦτα πέψεσί τισι καὶ μεταβολαῖς ἐπιγενέσθαι ἔοικεν · καὶ οὐχ οἷόν τε , πρὶν ἢ γενέσθαι ζῷον , ἔχειν ζῴου τροφῆς περίττωμα τὴν φύσιν . οὐ μὴν ἀλλὰ τὸ σπέρμα μὲν ἁμωσγέπως ἀρχῆς τινος ἀντιποιεῖται , τὸ δʼ ᾠὸν οὔτʼ ἀρχῆς ἔχει λόγον , οὐ γὰρ ὑφίσταται πρῶτον · οὔθʼ ὅλου φύσιν , ἀτελὲς γάρ ἐστιν . ὅθεν ἀρχῆς μὲν ἄνευ γεγονέναι ζῷον οὐ λέγομεν , ἀρχὴν δʼ εἶναι ζῳογονίας , ὑφʼ ἧς πρῶτον ἡ ὕλη μετέβαλε , δυνάμεως κρᾶσίν τινα καὶ μῖξιν ἐνεργασαμένης γόνιμον · τὸ δʼ ᾠὸν ἐπιγέννημα εἶναι , καθάπερ τὸ αἷμα καὶ τὸ γάλα , τοῦ ζῴου μετὰ τροφὴν καὶ πέψιν · οὐ γὰρ ὦπται συνιστάμενον ᾠὸν ἐκ τῆς ἰλύος , ἀλλʼ ἐν μόνῳ ζῴῳ τοῦτο τὴν σύστασιν ἔχει καὶ γένεσιν · ζῷα δὲ καθʼ αὑτὰ μυρία συνίσταται . καὶ τί δεῖ λέγειν τἄλλα ; πολλῶν γὰρ ἐγχέλεων ἁλισκομένων , οὐδεὶς ἑώρακεν οὔτε θορὸν οὔτʼ ᾠὸν ἔγχελυν ἔχουσαν · ἀλλὰ κἂν τὸ ὕδωρ τις ἐξαρύσῃ καὶ τὴν ἰλὺν ἀναξύσῃ πᾶσαν , εἰς τὸν τόπον ὕδατος συρρυέντος ἐγχέλεις ζῳογονοῦνται . δεῖ οὖν ὕστερον ἀνάγκῃ γεγονέναι τὸ θατέρου δεόμενον πρὸς γένεσιν · δὲ καὶ νῦν θατέρου χωρὶς ἄλλως ὑπάρχει συνίστασθαι , τοῦτο προτερεῖν τῇ ἀρχῇ τῆς γενέσεως . περὶ ἐκείνης γὰρ ἔστι τῆς πρώτης ὁ λόγος · ἐπεὶ νῦν γε καὶ νεοττιὰς συντίθησι τὰ πτηνὰ πρὸ τῆς ᾠοτοκίας , καὶ σπάργανα παρασκευάζουσιν αἱ γυναῖκες · ἀλλʼ οὐκ ἂν εἴποις καὶ νεοττιὰν ᾠοῦ γεγονέναι πρότερον καὶ σπάργανα παίδων . οὐ γὰρ γῆ φησὶν ὁ Πλάτωνγυναῖκα , γῆν δὲ γυνὴ μιμεῖται καὶ τῶν ἄλλων θηλέων ἕκαστον . διὸ πρώτην γένεσιν εἰκός ἐστιν ἐκ γῆς τελειότητι καὶ ῥώμῃ τοῦ γεννῶντος αὐτοτελῆ καὶ ἀπροσδεᾶ γενέσθαι , τοιούτων ὀργάνων καὶ στεγασμάτων καὶ ἀγγείων μὴ δεομένην , ἃ νῦν ἡ φύσις ἐν τοῖς τίκτουσιν ἐργάζεται καὶ μηχανᾶται διʼ ἀσθένειαν .
Lemmas: οὗτος ὁ Φίρμον διεξέρχομαι , ὁ Σενεκίων φημί ὁ τελευταῖος ὁ εἰκών αὐτός πρῶτος ἀντιπίπτω . λανθάνω γάρ λέγω ὦ Φίρμος , ὁ κόσμος ἀντί ὁ παροιμιακός θύρα ἐπί σεαυτοῦ ἀνοίγνυμι · ὁ γάρ κόσμος προυφίστημι πᾶς τέλειος εἰμί · καί λόγος ἔχω ὁ ἀτελής φύσις πρότερος εἰμί ὁ τέλειος , ὡς ὁ πηρόω ὁ ὁλόκληρος καί ὁ μέρος ὁ ὅλος · οὐδέ γάρ ἔχω λόγος εἰμί μέρος ὅς μέρος ; εἰμί μή γίγνομαι . ὅθεν οὐδείς λέγω ὁ σπέρμα εἰμί ὁ ἄνθρωπος οὐδέ ὁ ᾠόν ὁ ἀλεκτορίς , ὁ δέ ἀλεκτορίς ὁ ᾠόν εἰμί καί ὁ σπέρμα ὁ ἄνθρωπος λέγω , ὡς οὗτος ἐπιγίγνομαι ἐκεῖνος καί ὁ γένεσις ἐν ἐκεῖνος λαμβάνω εἶτα ὥσπερ ὄφλημα ὁ φύσις ὁ γένεσις ἀποδίδωμι . ἐνδεής γάρ εἰμί , ὁ οἰκεῖος · διό καί βούλομαι ποιέω φύω ἄλλος τοιοῦτος , οἷος εἰμί ἐκ ὅς ἀποκρίνω . καί ὁ σπερματικός λόγος ὁρίζω γόνος ἐνδεής γένεσις · ἐνδεής δέ οὐδείς εἰμί ὁ μή γίγνομαι μηδέ εἰμί · ὁ δέ ᾠόν καί παντάπασι βλέπω ὁ φύσις ἔχω ὁ ἐν τις ζῷον πῆξις καί σύστασις ὄργανον τε τοιοῦτος καί ἀγγεῖον δέω . ὅθεν οὐδέ ἱστορέω γηγενής ᾠόν · ἀλλά καί ὁ · Τυνδάρειος ὁ ποιητής λέγω οὐρανοπετής ἀναφαίνω . ζῷον δέ αὐτοτελής καί ὁλόκληρος μέχρι νῦν ἀναδίδωμι ὁ γῆ , μῦς ἐν Αἴγυπτος πολλαχοῦ δέ ὄφις καί βάτραχος καί τέττιξ , ἀρχή ἔξωθεν ἕτερος καί δύναμις ἐγγίγνομαι . ἐν δέ Σικελία περί ὁ δουλικός πόλεμος , αἷμα πολύς καί νεκρός ἄταφος ἐν ὁ γῆ κατασήπω , πλῆθος ἀττέλαβος ἐξανθέω καί ὁ σῖτος φθείρω πανταχοῦ σκεδάννυμι ἐπί ὁ νῆσος . οὗτος τοίνυν ἐκ γῆ φύω καί τρέφω καί τροφή περίσσωμα ποιέω γόνιμος , ὅς κατά ἡδονή πρός ἀλλήλων τρέπω , καί συνδυάζω ὁ μίξις ὁ μέν ᾠοτοκέω ὁ δέ ζωοτοκέω φύω . καί οὗτος μάλα δῆλος εἰμί , ὅτι ὁ πρῶτος γένεσις ἐκ γῆ λαμβάνω κατά ἕτερος τρόπος ἤδη καί · διά ἀλλήλων ποιέω ὁ τέκνωσις . καθόλου δέ ὅμοιος εἰμί ὁ λέγω , πρό ὁ γυνή ὁ μήτρα γίγνομαι · ὡς γάρ ὁ μήτρα πρός ὁ ᾠόν , οὕτως πάλιν ὁ ᾠόν πρός ὁ νεοσσός φύω , κύω ἐν αὐτός καί λοχεύω ὥστε μηδείς διαφέρω ὁ διαπορέω , πῶς ὄρνις γίγνομαι μή γίγνομαι ᾠόν , ὁ πυνθάνομαι , πῶς ἀνήρ γίγνομαι καί γυνή πρίν αἰδοῖον γίγνομαι καί μήτρα . καίτοι ὁ μέρος ὁ πολύς συνυφίστημι ὁ ὅλος , ὁ δέ δύναμις ἐπιγίγνομαι ὁ μέρος ὁ δέ ἐνέργεια ὁ δύναμις , ὁ δέ ἀποτέλεσμα ὁ ἐνέργεια · ἀποτέλεσμα δέ ὁ γεννητικός ὁ μόριον δύναμις ὁ σπέρμα καί ὁ ᾠόν · ὥστε ὁ ὁ ὅλος καθυστερέω γένεσις . σκοπέω δέ μή , καθά οὐ δυνατός εἰμί πέψις τροφή εἰμί πρίν ἤ γίγνομαι ζῷον , οὕτως οὐδέ ᾠόν οὐδέ σπέρμα · καί γάρ οὗτος πέψις τις καί μεταβολή ἐπιγίγνομαι ἔοικα · καί οὐ οἷος τε , πρίν ἤ γίγνομαι ζῷον , ἔχω ζῷον τροφή περίσσωμα ὁ φύσις . οὐ μήν ἀλλά ὁ σπέρμα μέν ἀμῶς ἀρχή τις ἀντιποιέω , ὁ δέ ᾠόν οὔτε ἀρχή ἔχω λόγος , οὐ γάρ ὑφίστημι πρῶτος · οὔτε ὅλος φύσις , ἀτελής γάρ εἰμί . ὅθεν ἀρχή μέν ἄνευ γίγνομαι ζῷον οὐ λέγω , ἀρχή δέ εἰμί ζῳογονία , ὑπό ὅς πρῶτος ὁ ὕλη μεταβάλλω , δύναμις κρᾶσις τις καί μίξις ἐνεργάζομαι γόνιμος · ὁ δέ ᾠόν ἐπιγεννάω εἰμί , καθά ὁ αἷμα καί ὁ γάλα , ὁ ζῷον μετά τροφή καί πέψις · οὐ γάρ ὁράω συνίστημι ᾠόν ἐκ ὁ ἰλύς , ἀλλά ἐν μόνος ζῷον οὗτος ὁ σύστασις ἔχω καί γένεσις · ζῷον δέ κατά ἑαυτοῦ μυρίος συνίστημι . καί τίς δέω λέγω ἄλλος ; πολύς γάρ ἔγχελυς ἁλίσκομαι , οὐδείς ὁράω οὔτε θορός οὔτε ᾠόν ἔγχελυς ἔχω · ἀλλά ἐάν ὁ ὕδωρ τις ἐξαρύω καί ὁ ἰλύς ἀναξύω πᾶς , εἰς ὁ τόπος ὕδωρ συρρέω ἔγχελυς ζῳογονέω . δέω οὖν ὕστερον ἀνάγκη γίγνομαι ὁ ἕτερος δέω πρός γένεσις · δέ καί νῦν ἕτερος χωρίς ἄλλος ὑπάρχω συνίστημι , οὗτος προτερέω ὁ ἀρχή ὁ γένεσις . περί ἐκεῖνος γάρ εἰμί ὁ πρῶτος ὁ λόγος · ἐπεί νῦν γε καί νεοσσιά συντίθημι ὁ πτηνός πρό ὁ ᾠοτοκία , καί σπάργανον παρασκευάζω ὁ γυνή · ἀλλά οὐ ἄν λέγω καί νεοσσιά ᾠόν γίγνομαι πρότερος καί σπάργανον παῖς . οὐ γάρ γῆ φημί ὁ Πλάτωνγυναῖκα , γῆ δέ γυνή μιμέομαι καί ὁ ἄλλος θηλή ἕκαστος . διό πρῶτος γένεσις ἔοικα εἰμί ἐκ γῆ τελειότης καί ῥώμη ὁ γεννάω αὐτοτελής καί ἀπροσδεής γίγνομαι , τοιοῦτος ὄργανον καί στέγασμα καί ἀγγεῖον μή δέω , ὅς νῦν ὁ φύσις ἐν ὁ τίκτω ἐργάζομαι καί μηχανάομαι διά ἀσθένεια .