plutarchus.praecepta-gerendae-reipublicae-798a-825f 19
ποιοῦντα μέντοι καὶ παρέχοντα τοῖς κρατοῦσιν εὐπειθῆ τὴν πατρίδα δεῖ μὴ προσεκταπεινοῦν , μηδὲ τοῦ σκέλους δεδεμένου προσυποβάλλειν καὶ τὸν τράχηλον , ὥσπερ ἔνιοι , καὶ μικρὰ καὶ μείζω φέροντες ἐπὶ τοὺς ἡγεμόνας ἐξονειδίζουσι τὴν δουλείαν , μᾶλλον δʼ ὅλως τὴν πολιτείαν ἀναιροῦσι , καταπλῆγα καὶ περιδεᾶ καὶ πάντων ἄκυρον ποιοῦντες . ὥσπερ γὰρ οἱ χωρὶς ἰατροῦ μήτε δειπνεῖν μήτε λούεσθαι συνεθισθέντες οὐδʼ ὅσον ἡ φύσις δίδωσι χρῶνται τῷ ὑγιαίνειν , οὕτως οἱ παντὶ δόγματι καὶ συνεδρίῳ καὶ χάριτι καὶ διοικήσει προσάγοντες ἡγεμονικὴν κρίσιν ἀναγκάζουσιν ἑαυτῶν μᾶλλον ἢ βούλονται δεσπότας εἶναι τοὺς ἡγουμένους . αἰτία δὲ τούτου μάλιστα πλεονεξία καὶ φιλονεικία τῶν πρώτων · ἢ γὰρ ἐν οἷς βλάπτουσι τοὺς ἐλάττονας ἐκβιάζονται φεύγειν τὴν πόλιν ἢ περὶ ὧν διαφέρονται πρὸς ἀλλήλους οὐκ ἀξιοῦντες ἐν τοῖς πολίταις ἔχειν ἔλαττον ἐπάγονται τοὺς κρείττονας · ἐκ τούτου δὲ καὶ βουλὴ καὶ δῆμος καὶ δικαστήρια καὶ ἀρχὴ πᾶσα τὴν ἐξουσίαν ἀπόλλυσι . δεῖ δὲ τοὺς μὲν ἰδιώτας ἰσότητι , τοὺς δὲ δυνατοὺς ἀνθυπείξει πραΰνοντα κατέχειν ἐν τῇ πολιτείᾳ καὶ διαλύειν τὰ πράγματα , πολιτικήν τινα ποιούμενον αὐτῶν ὥσπερ νοσημάτων ἀπόρρητον ἰατρείαν , αὐτόν τε μᾶλλον ἡττᾶσθαι βουλόμενον ἐν τοῖς πολίταις ἢ νικᾶν ὕβρει , καὶ καταλύσει τῶν οἴκοι δικαίων , τῶν τʼ ἄλλων ἑκάστου δεόμενον καὶ διδάσκοντα τὴν φιλονεικίαν ὅσον ἐστὶ κακόν · νῦν δʼ ὅπως μὴ πολίταις καὶ φυλέταις οἴκοι καὶ γείτοσι καὶ συνάρχουσιν ἀνθυπείξωσι μετὰ τιμῆς καὶ χάριτος , ἐπὶ ῥητόρων θύρας καὶ πραγματικῶν χεῖρας ἐκφέρουσι σὺν πολλῇ βλάβῃ καὶ αἰσχύνῃ τὰς διαφοράς . οἱ μὲν γὰρ ἰατροὶ τῶν νοσημάτων ὅσα μὴ δύνανται παντάπασιν ἀνελεῖν ἔξω , τρέπουσιν · εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ σώματος · ὁ δὲ πολιτικός , ἂν μὴ δύνηται τὴν πόλιν ἀπράγμονα παντελῶς διαφυλάττειν ; ἐν αὐτῇ γε πειράσεται τὸ ταρασσόμενον αὐτῆς καὶ στασιάζον ἀποκρύπτων ἰᾶσθαι καὶ διοικεῖν , ὡς ἂν ἥκιστα τῶν ἐκτὸς ἰατρῶν καὶ φαρμάκων δέοιτο . ἡ μὲν γὰρ προαίρεσις ἔστω τοῦ πολιτικοῦ τῆς ἀσφαλείας ἐχομένη καὶ φεύγουσα τὸ ταρακτικὸν τῆς κενῆς δόξης καὶ μανικόν , ὡς εἴρηται · τῇ μέντοι διαθέσει φρόνημα καὶ μένος πολυθαρσὲς ἐνέστω ἄτρομον , οἷὸν τʼ ἄνδρας ἐσέρχεται , οἳ περὶ πάτρης ἀνδράσι δυσμενέεσσι καὶ πράγμασι δυσκόλοις καὶ καιροῖς ἀντερείδουσι καὶ διαμάχονται . δεῖ γὰρ οὐ ποιεῖν χειμῶνας αὐτὸν ἀλλὰ μὴ προλείπειν ἐπιπεσόντων , οὐδὲ κινεῖν τὴν πόλιν ἐπισφαλῶς , σφαλλομένῃ δὲ καὶ κινδυνευούσῃ βοηθεῖν , ὥσπερ ἄγκυραν ἱερὰν ἀράμενον ἐξ αὐτοῦ τὴν παρρησίαν ἐπὶ τοῖς μεγίστοις · οἷα Περγαμηνοὺς ἐπὶ Νέρωνος κατέλαβε πράγματα , καὶ Ῥοδίους ἔναγχος ἐπὶ Δομετιανοῦ , καὶ Θεσσαλοὺς πρότερον ἐπὶ τοῦ Σεβαστοῦ Πετραῖον ζῶντα κατακαύσαντας . ἔνθʼ οὐκ ἂν βρίζοντα ἴδοις οὐδὲ καταπτώσσοντα τὸν ἀληθῶς πολιτικὸν οὐδʼ αἰτιώμενον ἑτέρους αὑτὸν δὲ τῶν δεινῶν ἔξω τιθέμενον , ἀλλὰ καὶ πρεσβεύοντα καὶ πλέοντα καὶ λέγοντα πρῶτον οὐ μόνον ἥκομεν οἱ κτείναντες , ἀπότρεπε λοιγόν , Ἄπολλον · ἀλλά , κἂν τῆς ἁμαρτίας μὴ μετάσχῃ τοῖς πολλοῖς , τοὺς κινδύνους ὑπὲρ αὐτῶν ἀναδεχόμενον . καὶ γὰρ καλὸν τοῦτο καὶ πρὸς τῷ καλῷ πολλάκις ἑνὸς ἀνδρὸς ἀρετὴ καὶ φρόνημα θαυμασθὲν ἠμαύρωσε τὴν πρὸς πάντας ὀργὴν καὶ διεσκέδασε τὸ φοβερὸν καὶ πικρὸν τῆς ἀπειλῆς οἷα καὶ πρὸς Βοῦλιν ἔοικε καὶ Σπέρχιν τοὺς Σπαρτιάτας παθεῖν ὁ Πέρσης , καὶ πρὸς Σθέννωνα Πομπήιος ἔπαθεν , ὅτε , Μαμερτίνους μέλλοντος αὐτοῦ κολάζειν διὰ τὴν ἀπόστασιν , οὐκ ἔφη δίκαια πράξειν αὐτὸν ὁ Σθέννων , εἰ πολλοὺς ἀναιτίους ἀπολεῖ . διʼ ἕνα τὸν αἴτιον · ὁ γὰρ ἀποστήσας τὴν πόλιν αὐτὸς εἶναι τοὺς μὲν φίλους πείσας τοὺς δʼ ἐχθροὺς βιασάμενος . οὕτω ταῦτα διέθηκε τὸν Πομπήιον , ὥστε καὶ τὴν πόλιν ἀφεῖναι καὶ τῷ Σθέννωνι χρήσασθαι φιλανθρώπως . ὁ δὲ Σύλλα ξένος ὁμοίᾳ μὲν ἀρετῇ πρὸς οὐχ ὁμοίαν δὲ χρησάμενος εὐγενῶς ἐτελεύτησεν ἐπεὶ γὰρ ἑλὼν Πραινεστὸν ὁ Σύλλας ἔμελλε τοὺς ἄλλους ἅπαντας ἀποσφάττειν ἕνα δʼ ἐκεῖνον ἠφίει διὰ τὴν ξενίαν , εἰπὼν ὡς οὐ βούλεται σωτηρίας χάριν εἰδέναι τῷ φονεῖ τῆς πατρίδος , ἀνέμιξεν ἑαυτὸν καὶ συγκατεκόπη τοῖς πολίταις . τοιούτους μὲν οὖν καιροὺς ἀπεύχεσθαι δεῖ καὶ τὰ βελτίονα προσδοκᾶν .
Lemmas: ποιέω μέντοι καί παρέχω ὁ κρατέω εὐπειθής ὁ πατρίς δέω μή προσεκταπεινόω , μηδέ ὁ σκέλος δέω προσυποβάλλω καί ὁ τράχηλος , ὥσπερ ἔνιοι , καί μικρός καί μέγας φέρω ἐπί ὁ ἡγεμών ἐξονειδίζω ὁ δουλεία , μάλα δέ ὅλος ὁ πολιτεία ἀναιρέω , καταπλήξ καί περιδεής καί πᾶς ἄκυρος ποιέω . ὥσπερ γάρ ὁ χωρίς ἰατρός μήτε δειπνέω μήτε λούω συνεθίζω οὐδέ ὅσος ὁ φύσις δίδωμι χράω ὁ ὑγιαίνω , οὕτως ὁ πᾶς δόγμα καί συνέδριον καί χάρις καί διοίκησις προσάγω ἡγεμονικός κρίσις ἀναγκάζω ἑαυτοῦ μάλα ἤ βούλομαι δεσπότης εἰμί ὁ ἡγέομαι . αἰτία δέ οὗτος μάλα πλεονεξία καί φιλονικία ὁ πρῶτος · ἤ γάρ ἐν ὅς βλάπτω ὁ ἐλαχύς ἐκβιάζω φεύγω ὁ πόλις ἤ περί ὅς διαφέρω πρός ἀλλήλων οὐ ἀξιόω ἐν ὁ πολίτης ἔχω ἐλαχύς ἐπάγω ὁ κρατύς · ἐκ οὗτος δέ καί βουλή καί δῆμος καί δικαστήριον καί ἀρχή πᾶς ὁ ἐξουσία ἀπόλλυμι . δέω δέ ὁ μέν ἰδιώτης ἰσότης , ὁ δέ δυνατός ἀνθύπειξις πραύνω κατέχω ἐν ὁ πολιτεία καί διαλύω ὁ πρᾶγμα , πολιτικός τις ποιέω αὐτός ὥσπερ νόσημα ἀπόρρητος ἰατρεία , αὐτός τε μάλα ἡσσάομαι βούλομαι ἐν ὁ πολίτης ἤ νικάω ὕβρις , καί κατάλυσις ὁ οἴκοι δίκαιος , ὁ τε ἄλλος ἕκαστος δέω καί διδάσκω ὁ φιλονικία ὅσος εἰμί κακός · νῦν δέ ὅπως μή πολίτης καί φυλέτης οἴκοι καί γείτων καί συνάρχω ἀνθυπείκω μετά τιμή καί χάρις , ἐπί ῥήτωρ θύρα καί πραγματικός χείρ ἐκφέρω σύν πολύς βλάβη καί αἰσχύνη ὁ διαφορά . ὁ μέν γάρ ἰατρός ὁ νόσημα ὅσος μή δύναμαι παντάπασι ἀναιρέω ἔξω , τρέπω · εἰς ὁ ἐπιφάνεια ὁ σῶμα · ὁ δέ πολιτικός , ἐάν μή δύναμαι ὁ πόλις ἀπράγμων παντελής διαφυλάσσω ; ἐν αὐτός γε πειράω ὁ ταράσσω αὐτός καί στασιάζω ἀποκρύπτω ἰάομαι καί διοικέω , ὡς ἄν ἦκα ὁ ἐκτός ἰατρός καί φάρμακον δέω . ὁ μέν γάρ προαίρεσις εἰμί ὁ πολιτικός ὁ ἀσφάλεια ἔχω καί φεύγω ὁ ταρακτικός ὁ κενός δόξα καί μανικός , ὡς λέγω · ὁ μέντοι διάθεσις φρόνημα καί μένος πολυθαρσής ἔνειμι ἄτρομος , οἷος τε ἀνήρ εἰσέρχομαι , ὅς περί πάτρα ἀνήρ δυσμενής καί πρᾶγμα δύσκολος καί καιρός ἀντερείδω καί διαμάχομαι . δέω γάρ οὐ ποιέω χειμών αὐτός ἀλλά μή προλείπω ἐπιπίπτω , οὐδέ κινέω ὁ πόλις ἐπισφαλής , σφάλλω δέ καί κινδυνεύω βοηθέω , ὥσπερ ἄγκυρα ἱερός ἀράομαι ἐκ αὐτός ὁ παρρησία ἐπί ὁ μέγας · οἷος Περγαμηνός ἐπί Νέρων καταλαμβάνω πρᾶγμα , καί Ῥόδιος ἔναγχος ἐπί Δομετιανός , καί Θεσσαλός πρότερος ἐπί ὁ Σεβαστός Πετραῖος ζάω κατακαίω . ἔνθα οὐ ἄν βρίζω ὁράω οὐδέ καταπτώσσω ὁ ἀληθής πολιτικός οὐδέ αἰτιάομαι ἕτερος ἑαυτοῦ δέ ὁ δεινός ἔξω τίθημι , ἀλλά καί πρεσβεύω καί πλέω καί λέγω πρῶτος οὐ μόνος ἥκω ὁ κτείνω , ἀποτρέπω λοιγός , Ἀπόλλων · ἀλλά , ἐάν ὁ ἁμαρτία μή μετέχω ὁ πολύς , ὁ κίνδυνος ὑπέρ αὐτός ἀναδέχομαι . καί γάρ καλός οὗτος καί πρός ὁ καλός πολλάκις εἷς ἀνήρ ἀρετή καί φρόνημα θαυμάζω ἀμαυρόω ὁ πρός πᾶς ὀργή καί διασκεδάννυμι ὁ φοβερός καί πικρός ὁ ἀπειλή οἷος καί πρός Βούλις ἔοικα καί Σπέρχις ὁ Σπαρτιάτης πάσχω ὁ Πέρσης , καί πρός Σθέννων Πομπήϊος πάσχω , ὅτε , Μαμερτῖνος μέλλω αὐτός κολάζω διά ὁ ἀπόστασις , οὐ φημί δίκαιος πράσσω αὐτός ὁ Σθέννων , εἰ πολύς ἀναίτιος ἀπόλλυμι . διά εἷς ὁ αἴτιος · ὁ γάρ ἀφίστημι ὁ πόλις αὐτός εἰμί ὁ μέν φίλος πείθω ὁ δέ ἐχθρός βιάζω . οὕτως οὗτος διατίθημι ὁ Πομπήϊος , ὥστε καί ὁ πόλις ἀφίημι καί ὁ Σθέννων χράω φιλάνθρωπος . ὁ δέ Σύλλας ξένος ὅμοιος μέν ἀρετή πρός οὐ ὅμοιος δέ χράω εὐγενής τελευτάω ἐπεί γάρ αἱρέω Πραινεστός ὁ Σύλλας μέλλω ὁ ἄλλος ἅπας ἀποσφάζω εἷς δέ ἐκεῖνος ἀφίημι διά ὁ ξενία , λέγω ὡς οὐ βούλομαι σωτηρία χάρις οἶδα ὁ φονεύς ὁ πατρίς , ἀναμίσγω ἑαυτοῦ καί συγκατακόπτω ὁ πολίτης . τοιοῦτος μέν οὖν καιρός ἀπεύχομαι δέω καί ὁ ἀγαθός προσδοκάω .