plutarchus.praecepta-gerendae-reipublicae-798a-825f 10
εἰσβολαὶ δὲ καὶ ὁδοὶ δύο τῆς πολιτείας εἰσίν , ἡ μὲν ταχεῖα καὶ λαμπρὰ πρὸς δόξαν οὐ μὴν ἀκίνδυνος , ἡ δὲ πεζοτέρα καὶ βραδυτέρα τὸ δʼ ἀσφαλὲς ἔχουσα μᾶλλον . οἱ μὲν γὰρ εὐθὺς ὥσπερ ἐζ ἄκρας πελαγίου πράξεως ἐπιφανοῦς καὶ μεγάλης ἐχούσης δὲ τόλμαν ἄραντες ἀφῆκαν ἐπὶ τὴν πολιτείαν , ἡγούμενοι λέγειν ὀρθῶς τὸν Πίνδαρον ὡς ἀρχομένου δʼ ἔργου πρόσωπον χρὴ θέμεν τηλαυγές · καὶ γὰρ δέχονται προθυμότερον οἱ πολλοὶ κόρῳ τινὶ καὶ πλησμονῇ τῶν συνήθων τὸν ἀρχόμενον , ὥσπερ ἀγωνιστὴν θεαταί , καὶ τὸν φθόνον ἐκπλήττουσιν αἱ λαμπρὰν ἔχουσαι καὶ ταχεῖαν αὔξησιν ἀρχαὶ καὶ δυνάμεις . οὔτε γὰρ πῦρ φησιν ὁ Ἀρίστων καπνὸν ποιεῖν οὔτε δόξαν φθόνον , ἢν εὐθὺς ἐκλάμψῃ καὶ ταχέως , ἀλλὰ τῶν κατὰ μικρὸν αὐξανομένων καὶ σχολαίως ἄλλον ἀλλαχόθεν ἐπιλαμβάνεσθαι διὸ πολλοὶ πρὶν ἀνθῆσαι περὶ τὸ βῆμα κατεμαράνθησαν . ὅπου δʼ , ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Λάδα λέγουσιν , ὁ ψόφος ἦν ὕσπληγος ἐν οὔασιν,ʼ ἔνθα κἀστεφανοῦτο πρεσβεύων ἢ θριαμβεύων ἢ στρατηγῶν ἐπιφανῶς , οὔθʼ οἱ φθονοῦντες ; οὔθʼ οἱ καταφρονοῦντες ὁμοίως ἐπὶ τοιούτων ἰσχύουσιν . οὕτω παρῆλθεν εἰς δόξαν Ἄρατος , ἀρχὴν ποιησάμενος πολιτείας τὴν Νικοκλέους τοῦ τυράννου κατάλυσιν · οὕτως Ἀλκιβιάδης , τὰ Μαντινικὰ συστήσας ἐπὶ Λακεδαιμονίους . Πομπήιος δὲ καὶ θριαμβεύειν ἠξίου μήπω παριὼν εἰς σύγκλητον οὐκ ἐῶντος δὲ Σύλλα , πλείονες ἔφη τὸν ἥλιον ἀνατέλλοντα προσκυνοῦσιν ἢ δυόμενον · καὶ Σύλλας ὑπεῖξε τοῦτʼ ἀκούσας . καὶ Σκιπίωνα δὲ Κορνήλιον οὐκ ἀφʼ ἧς ἔτυχεν ἀρχῆς ὁ Ῥωμαίων δῆμος ἀγορανομίαν μετερχόμενον ἐξαίφνης ὕπατον ἀπέδειξε παρὰ τὸν νόμον , ἀλλὰ θαυμάσας αὐτοῦ μειρακίου μὲν ὄντος τὴν ἐν Ἰβηρίᾳ μονομαχίαν καὶ νίκην , μικρὸν δʼ ὕστερον τὰ πρὸς Καρχηδόνι χιλιαρχοῦντος ἔργα , περὶ ὧν καὶ Κάτων ὁ πρεσβύτερος ἀνεφώνησεν οἶος πέπνυται , τοὶ δὲ σκιαὶ ἀίσσουσιν . νῦν οὖν ὅτε τὰ πράγματα τῶν πόλεων οὐκ ἔχει πολέμων ἡγεμονίας οὐδὲ τυραννίδων καταλύσεις οὐδὲ συμμαχικὰς πράξεις , τίνʼ ἄν τις ἀρχὴν ἐπιφανοῦς λάβοι καὶ λαμπρᾶς πολιτείας ; αἱ δίκαι , τε λείπονται αἱ δημόσιαι καὶ πρεσβεῖαι πρὸς αὐτοκράτορα ἀνδρὸς διαπύρου καὶ θάρσος ἅμα καὶ νοῦν ἔχοντος δεόμεναι . πολλὰ δʼ ἔστι καὶ τῶν παρειμένων ἐν ταῖς πόλεσι καλῶν ἀναλαμβάνοντα καὶ τῶν ἐξ ἔθους φαύλου παραδυομένων ἐπʼ αἰσχύνῃ τινὶ τῆς πόλεως ἢ βλάβῃ μεθιστάντα πρὸς αὑτὸν ἐπιστρέφειν . ἤδη δὲ καὶ δίκη μεγάλη καλῶς δικασθεῖσα καὶ πίστις ἐν συνηγορίᾳ πρὸς ἀντίδικον ἰσχυρὸν ὑπὲρ ἀσθενοῦς καὶ παρρησία πρὸς ἡγεμόνα μοχθηρὸν ὑπὲρ τοῦ δικαίου κατέστησεν ἐνίους εἰς ἀρχὴν πολιτείας ἔνδοξον . οὐκ ὀλίγοι δὲ καὶ διʼ ἔχθρας ηὐξήθησαν , ἐπιχειρήσαντες ἀνθρώποις ἐπίφθονον ἔχουσιν ἀξίωμα καὶ φοβερόν · εὐθὺς γὰρ ἡ τοῦ καταλυθέντος ἰσχὺς τῷ κρατήσαντι μετὰ βελτίονος δόξης ὑπάρχει . τὸ μὲν γὰρ ἀνδρὶ χρηστῷ καὶ διʼ ἀρετὴν πρωτεύοντι προσμάχεσθαι κατὰ φθόνον , ὡς Περικλεῖ Σιμμίας , Ἀλκμέων δὲ Θεμιστοκλεῖ , Πομπηίῳ δὲ Κλώδιος , Ἐπαμεινώνδᾳ δὲ Μενεκλείδης ὁ ῥήτωρ , οὔτε πρὸς δόξαν καλὸν οὔτʼ ἄλλως συμφέρον · ὅταν γὰρ ἐξαμαρτόντες οἱ πολλοὶ πρὸς ἄνδρα χρηστόν , εἶθʼ ὃ γίγνεται ταχέως ἐπʼ ὀργῇ μετανοήσωσι , πρὸς τοῦτο τὴν ῥᾴστην ἀπολογίαν δικαιοτάτην νομίζουσιν , ἐπιτρῖψαι τὸν ἀναπεί σαντα καὶ καταρξάμενον . τὸ μέντοι φαῦλον ἄνθρωπον , ἀπονοίᾳ δὲ καὶ δεινότητι πεποιημένον ὑφʼ αὑτῷ τὴν πόλιν , οἷος ἦν Κλέων Ἀθήνησι καὶ Κλεοφῶν ,, ἐπαναστάντα καθελεῖν καὶ ταπεινῶσαι λαμπρὰν ποιεῖται τὴν πάροδον ὥσπερ δράματος τῆς πολιτείας . οὐκ ἀγνοῶ δʼ ὅτι καὶ βουλήν τινες ἐπαχθῆ καὶ ὀλιγαρχικὴν κολούσαντες , ὥσπερ Ἐφιάλτης Ἀθήνησι καὶ Φορμίων παρʼ Ἠλείοις , δύναμιν ἅμα καὶ δόξαν ἔσχον · ἀλλὰ μέγας ἀρχομένῳ πολιτείας οὗτος ὁ κίνδυνός ἐστι . διὸ καὶ βελτίονα Σόλων ἔλαβεν ἀρχήν , διεστώσης ἐς τρία μέρη τῆς πόλεως , τὸ τῶν Διακρίων λεγομένων καὶ τὸ τῶν Πεδιέων καὶ τὸ τῶν Παραλίων οὐδενὶ γὰρ ἐμμίξας ἑαυτόν , ἀλλὰ κοινὸς ὢν πᾶσι καὶ πάντα λέγων καὶ πράττων πρὸς ὁμόνοιαν ᾑρέθη νομοθέτης ἐπὶ τὰς διαλύσεις καὶ κατέστησεν οὕτω τὴν ἀρχήν . ἡ μὲν οὖν ἐπιφανεστέρα πάροδος εἰς τὴν πολιτείαν τοσαύτας ἔχει καὶ τοιαύτας ἀρχάς .
Lemmas: εἰσβολή δέ καί ὁδός δύο ὁ πολιτεία εἰμί , ὁ μέν ταχύς καί λαμπρός πρός δόξα οὐ μήν ἀκίνδυνος , ὁ δέ πεζός καί βραδύς ὁ δέ ἀσφαλής ἔχω μάλα . ὁ μέν γάρ εὐθύς ὥσπερ ἐζ ἄκρα πελάγιος πρᾶξις ἐπιφανής καί μέγας ἔχω δέ τόλμα ἀείρω ἀφίημι ἐπί ὁ πολιτεία , ἡγέομαι λέγω ὀρθός ὁ Πίνδαρος ὡς ἄρχω δέ ἔργον πρόσωπον χρή τίθημι τηλαυγής · καί γάρ δέχομαι πρόθυμος ὁ πολύς κόρος τις καί πλησμονή ὁ συνήθης ὁ ἄρχω , ὥσπερ ἀγωνιστής θεατής , καί ὁ φθόνος ἐκπλήσσω ὁ λαμπρός ἔχω καί ταχύς αὔξησις ἀρχή καί δύναμις . οὔτε γάρ πῦρ φημί ὁ Ἀρίστων καπνός ποιέω οὔτε δόξα φθόνος , ἐάν εὐθύς ἐκλάμπω καί ταχύς , ἀλλά ὁ κατά μικρός αὐξάνω καί σχολαῖος ἄλλος ἀλλαχόθεν ἐπιλαμβάνω διό πολύς πρίν ἀνθέω περί ὁ βῆμα καταμαραίνω . ὅπου δέ , ὥσπερ ἐπί ὁ Λάδη λέγω , ὁ ψόφος εἰμί ὕσπληξ ἐν οὔασιν,ʼ ἔνθα στεφανόω πρεσβεύω ἤ θριαμβεύω ἤ στρατηγός ἐπιφανής , οὔτε ὁ φθονέω ; οὔτε ὁ καταφρονέω ὅμοιος ἐπί τοιοῦτος ἰσχύω . οὕτως παρέρχομαι εἰς δόξα Ἄρατος , ἀρχή ποιέω πολιτεία ὁ Νικοκλῆς ὁ τύραννος κατάλυσις · οὕτως Ἀλκιβιάδης , ὁ Μαντινέη συνίστημι ἐπί Λακεδαιμόνιος . Πομπήϊος δέ καί θριαμβεύω ἀξιόω μήπω παρέρχομαι εἰς σύγκλητος οὐ ἐάω δέ Σύλλας , πολύς φημί ὁ ἥλιος ἀνατέλλω προσκυνέω ἤ δύω · καί Σύλλας ὑπείκω οὗτος ἀκούω . καί Σκιπίων δέ Κορνήλιος οὐ ἀπό ὅς τυγχάνω ἀρχή ὁ Ῥωμαῖος δῆμος ἀγορανομία μετέρχομαι ἐξαίφνης ὕπατος ἀποδείκνυμι παρά ὁ νόμος , ἀλλά θαυμάζω αὐτός μειράκιον μέν εἰμί ὁ ἐν Ἰβηρία μονομαχία καί νίκη , μικρός δέ ὕστερον ὁ πρός Καρχηδόνιος χιλιαρχέω ἔργον , περί ὅς καί Κάτων ὁ πρέσβυς ἀναφωνέω οἶος πέπνυμαι , ὁ δέ σκιά ἀΐσσω . νῦν οὖν ὅτε ὁ πρᾶγμα ὁ πόλις οὐ ἔχω πόλεμος ἡγεμονία οὐδέ τυραννίς κατάλυσις οὐδέ συμμαχικός πρᾶξις , τίς ἄν τις ἀρχή ἐπιφανής λαμβάνω καί λαμπρός πολιτεία ; ὁ δίκη , τε λείπω ὁ δημόσιος καί πρεσβεία πρός αὐτοκράτωρ ἀνήρ διάπυρος καί θάρσος ἅμα καί νόος ἔχω δέω . πολύς δέ εἰμί καί ὁ παρέζομαι ἐν ὁ πόλις καλός ἀναλαμβάνω καί ὁ ἐκ ἔθος φαῦλος παραδύομαι ἐπί αἰσχύνη τις ὁ πόλις ἤ βλάβη μεθίστημι πρός ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω . ἤδη δέ καί δίκη μέγας καλός δικάζω καί πίστις ἐν συνηγορία πρός ἀντίδικος ἰσχυρός ὑπέρ ἀσθενής καί παρρησία πρός ἡγεμών μοχθηρός ὑπέρ ὁ δίκαιος καθίστημι ἔνιοι εἰς ἀρχή πολιτεία ἔνδοξος . οὐ ὀλίγος δέ καί διά ἔχθρα αὐξάνω , ἐπιχειρέω ἄνθρωπος ἐπίφθονος ἔχω ἀξίωμα καί φοβερός · εὐθύς γάρ ὁ ὁ καταλύω ἰσχύς ὁ κρατέω μετά ἀγαθός δόξα ὑπάρχω . ὁ μέν γάρ ἀνήρ χρηστός καί διά ἀρετή πρωτεύω προσμάχομαι κατά φθόνος , ὡς Περικλῆς Σιμμίας , Ἀλκμέων δέ Θεμιστοκλῆς , Πομπήϊος δέ Κλώδιος , Ἐπαμεινώνδας δέ Μενεκλείδας ὁ ῥήτωρ , οὔτε πρός δόξα καλός οὔτε ἄλλος συμφέρω · ὅταν γάρ ἐξαμαρτάνω ὁ πολύς πρός ἀνήρ χρηστός , εἶτα ὅς γίγνομαι ταχύς ἐπί ὀργή μετανοέω , πρός οὗτος ὁ ῥᾴδιος ἀπολογία δίκαιος νομίζω , ἐπιτρίβω ὁ ἀναπείθω ὁδόω καί κατάρχω . ὁ μέντοι φαῦλος ἄνθρωπος , ἀπόνοια δέ καί δεινότης ποιέω ὑπό ἑαυτοῦ ὁ πόλις , οἷος εἰμί Κλέων Ἀθήνησι καί Κλεοφῶν ,, ἐπανίστημι καθαιρέω καί ταπεινόω λαμπρός ποιέω ὁ πάροδος ὥσπερ δρᾶμα ὁ πολιτεία . οὐ ἀγνοέω δέ ὅτι καί βουλή τις ἐπαχθής καί ὀλιγαρχικός κολούω , ὥσπερ Ἐφιάλτης Ἀθήνησι καί Φορμίων παρά Ἠλεῖος , δύναμις ἅμα καί δόξα ἔχω · ἀλλά μέγας ἄρχω πολιτεία οὗτος ὁ κίνδυνος εἰμί . διό καί ἀγαθός Σόλων λαμβάνω ἀρχή , διίστημι εἰς τρεῖς μέρος ὁ πόλις , ὁ ὁ Διάκριοι λέγω καί ὁ ὁ Πεδιεύς καί ὁ ὁ Παράλιον οὐδείς γάρ ἐμμίγνυμαι ἑαυτοῦ , ἀλλά κοινός εἰμί πᾶς καί πᾶς λέγω καί πράσσω πρός ὁμόνοια αἱρέω νομοθέτης ἐπί ὁ διάλυσις καί καθίστημι οὕτως ὁ ἀρχή . ὁ μέν οὖν ἐπιφανής πάροδος εἰς ὁ πολιτεία τοσοῦτος ἔχω καί τοιοῦτος ἀρχή .