plutarchus.praecepta-gerendae-reipublicae-798a-825f 3
οὕτω δὴ τὴν προαίρεσιν ἀπερείσαντας ἐν ἑαυτοῖς καὶ ποιήσαντας ἄτρεπτον καὶ δυσμετάθετον , τρέπεσθαι χρὴ πρὸς κατανόησιν τοῦ ἤθους τῶν πολιτῶν , ὃ μάλιστα συγκραθὲν ἐκ πάντων ἐπιφαίνεται καὶ ἰσχύει . τὸ μὲν γὰρ εὐθὺς αὐτὸν ἐπιχειρεῖν ἠθοποιεῖν καὶ μεθαρμόττειν τοῦ δήμου τὴν φύσιν οὐ ῥᾴδιον οὐδʼ ἀσφαλές , ἀλλὰ καὶ χρόνου δεόμενον πολλοῦ καὶ μεγάλης δυνάμεως . δεῖ δʼ , ὥσπερ οἶνος ἐν ἀρχῇ μὲν ὑπὸ τῶν ἠθῶν κρατεῖται τοῦ πίνοντος ἡσυχῆ δὲ διαθάλπων καὶ κατακεραννύμενος αὐτὸς ἠθοποιεῖ τὸν πίνοντα καὶ μεθίστησιν , οὕτω τὸν πολιτικόν , ἕως ἂν ἰσχὺν ἀγωγὸν ἐκ δόξης καὶ πίστεως κατασκευάσηται , τοῖς ὑποκειμένοις ἤθεσιν εὐάρμοστον εἶναι καὶ στοχάζεσθαι τούτων , ἐπιστάμενον οἷς χαίρειν ὁ δῆμος καὶ ὑφʼ ὧν ἄγεσθαι πέφυκεν · οἷον ὁ Ἀθηναίων εὐκίνητός ἐστι πρὸς ὀργήν , εὐμετάθετος πρὸς ἔλεον , μᾶλλον ὀξέως ὑπονοεῖν ἢ διδάσκεσθαι καθʼ ἡσυχίαν βουλόμενος · ὥσπερ τῶν ἀνδρῶν τοῖς ἀδόξοις καὶ ταπεινοῖς βοηθεῖν προθυμότερος , οὕτω τῶν λόγων τοὺς παιγνιώδεις καὶ γελοίους ἀσπάζεται καὶ προτιμᾷ τοῖς μὲν ἐπαινοῦσιν αὐτὸν μάλιστα χαίρει , τοῖς δὲ σκώπτουσιν ἣκιστα δυσχεραίνει φοβερός ἐστιν ἄχρι τῶν ἀρχόντων , εἶτα φιλάνθρωπος ἄχρι τῶν πολεμίων . ἕτερον ἦθος τοῦ Καρχηδονίων δήμου , πικρόν , σκυθρωπόν , ὑπήκοον τοῖς ἄρχουσι , βαρὺ τοῖς ὑπηκόοις , ἀγεννέστατον ἐν φόβοις , ἀγριώτατον ἐν ὀργαῖς , ἐπίμονον τοῖς γνωσθεῖσι , πρὸς παιδιὰν καὶ χάριν ἀνήδυντον καὶ σκληρόν · οὐκ ἂν οὗτοι , Κλέωνος ; ἀξιοῦντος αὐτούς , ἐπεὶ τέθυκε καὶ ξένους ἑστιᾶν μέλλει , τὴν ἐκκλησίαν ὑπερθέσθαι , γελάσαντες ἂν καὶ κροτήσαντες ἀνέστησαν οῦδ’ Ἀλκιβιάδην ὄρτυγος ἐν τῷ λέγειν διαφυγόντος ἐκ τοῦ ἱματίου , φιλοτίμως συνθηρεύσαντες ἀπέδωκαν ἄν · ἀλλὰ καὶ ἀπέκτειναν ἄν , ὡς ὑβρίζοντας καὶ τρυφῶντας · ὅπου καὶ Ἄννωνα λέοντι χρώμενον σκευοφόρῳ παρὰ τὰς στρατείας αἰτιασάμενοι τυραννικὰ φρονεῖν ἐξήλασαν . , οἶμαι δʼ ἂν ἔγωγε μηδὲ Θηβαίους ἀποσχέσθαι γραμμάτων πολεμίων κυρίους γενομένους , ὡς Ἀθηναῖοι Φιλίππου γραμματοφόρους λαβόντες ἐπιστολὴν ἐπιγεγραμμένην Ὀλυμπιάδι κομίζοντας οὐκ ἔλυσαν οὐδʼ ἀπεκάλυψαν ἀπόρρητον ἀνδρὸς ἀποδήμου πρὸς γυναῖκα φιλοφροσύνην οὐδέ γʼ αὖ πάλιν Ἀθηναίους , Ἐπαμεινώνδου πρὸς τὴν κατηγορίαν ἀπολογεῖσθαι μὴ θέλοντος ἀλλʼ ἀναστάντος ἐκ τοῦ θεάτρου καὶ διὰ τῆς ἐκκλησίας εἰς τὸ γυμνάσιον ἀπιόντος , εὐκόλως ἐνεγκεῖν τὴν ὑπεροψίαν καὶ τὸ φρόνημα τἀνδρός · πολλοῦ δʼ ἂν ἔτι καὶ Σπαρτιάτας δεῆσαι τὴν Στρατοκλέους ὕβριν ὑπομεῖναι καὶ βωμολοχίαν , πείσαντος μὲν αὐτοὺς εὐαγγέλια θύειν ὡς νενικηκότας , ἐπεὶ δέ , τῆς ἥττης ἀληθῶς ἀπαγγελθείσης , ἠγανάκτουν , ἐρωτῶντος τὸν δῆμον τί ἠδίκηται , τρεῖς ἡμέρας διʼ αὐτὸν ἡδέως γεγονώς . οἱ μὲν οὖν αὐλικοὶ κόλακες ὥσπερ ὀρνιθοθῆραι μιμούμενοι τῇ φωνῇ καὶ συνεξομοιοῦντες ἑαυτοὺς ὑποδύονται μάλιστα καὶ προσάγουσι διʼ ἀπάτης τοῖς βασιλεῦσι τῷ δὲ πολιτικῷ μιμεῖσθαι μὲν οὐ προσήκει τοῦ δήμου τὸν τρόπον , ἐπίστασθαι δὲ καὶ χρῆσθαι πρὸς ἕκαστον , οἷς ἁλώσιμός ἐστιν · ἡ γὰρ ἄγνοια τῶν ἠθῶν ἀστοχίας φέρει καὶ διαπτώσεις οὐχ ἥττονας ἐν ταῖς πολιτείαις ἢ ταῖς φιλίαις τῶν βασιλέων .
Lemmas: οὕτως δή ὁ προαίρεσις ἀπερείδω ἐν ἑαυτοῦ καί ποιέω ἄτρεπτος καί δυσμετάθετος , τρέπω χρή πρός κατανόησις ὁ ἦθος ὁ πολίτης , ὅς μάλα συγκεράννυμι ἐκ πᾶς ἐπιφαίνω καί ἰσχύω . ὁ μέν γάρ εὐθύς αὐτός ἐπιχειρέω ἠθοποιέω καί μεθαρμόζω ὁ δῆμος ὁ φύσις οὐ ῥᾴδιος οὐδέ ἀσφαλής , ἀλλά καί χρόνος δέω πολύς καί μέγας δύναμις . δέω δέ , ὥσπερ οἶνος ἐν ἀρχή μέν ὑπό ὁ ἦθος κρατέω ὁ πίνω ἡσυχῆ δέ διαθάλπω καί κατακεράννυμι αὐτός ἠθοποιέω ὁ πίνω καί μεθίστημι , οὕτως ὁ πολιτικός , ἕως ἄν ἰσχύς ἀγωγός ἐκ δόξα καί πίστις κατασκευάζω , ὁ ὑπόκειμαι ἦθος εὐάρμοστος εἰμί καί στοχάζομαι οὗτος , ἐπίσταμαι ὅς χαίρω ὁ δῆμος καί ὑπό ὅς ἄγω φύω · οἷος ὁ Ἀθηναῖος εὐκίνητος εἰμί πρός ὀργή , εὐμετάθετος πρός ἔλεος , μάλα ὀξύς ὑπονοέω ἤ διδάσκω κατά ἡσυχία βούλομαι · ὥσπερ ὁ ἀνήρ ὁ ἄδοξος καί ταπεινός βοηθέω πρόθυμος , οὕτως ὁ λόγος ὁ παιγνιώδης καί γέλοιος ἀσπάζομαι καί προτιμάω ὁ μέν ἐπαινέω αὐτός μάλα χαίρω , ὁ δέ σκώπτω ἦκα δυσχεραίνω φοβερός εἰμί ἄχρι ὁ ἄρχων , εἶτα φιλάνθρωπος ἄχρι ὁ πολέμιος . ἕτερος ἦθος ὁ Καρχηδόνιος δῆμος , πικρός , σκυθρωπός , ὑπήκοος ὁ ἄρχων , βαρύς ὁ ὑπήκοος , ἀγεννής ἐν φόβος , ἄγριος ἐν ὀργή , ἐπίμονος ὁ γιγνώσκω , πρός παιδιά καί χάρις ἀνήδυντος καί σκληρός · οὐ ἄν οὗτος , Κλέων ; ἀξιόω αὐτός , ἐπεί θύω καί ξένος ἑστιάω μέλλω , ὁ ἐκκλησία ὑπερτίθημι , γελάω ἄν καί κροτέω ἀνίστημι οὐδέ Ἀλκιβιάδης ὄρτυξ ἐν ὁ λέγω διαφεύγω ἐκ ὁ ἱμάτιον , φιλότιμος συνθηρεύω ἀποδίδωμι ἄν · ἀλλά καί ἀποκτείνω ἄν , ὡς ὑβρίζω καί τρυφάω · ὅπου καί Ἄννων λέων χράω σκευοφόρος παρά ὁ στρατεία αἰτιάομαι τυραννικός φρονέω ἐξελαύνω . , οἴομαι δέ ἄν ἐγώ μηδέ Θηβαῖος ἀπέχω γράμμα πολέμιος κύριος γίγνομαι , ὡς Ἀθηναῖος Φίλιππος γραμματοφόρος λαμβάνω ἐπιστολή ἐπιγράφω Ὀλυμπιάς κομίζω οὐ λύω οὐδέ ἀποκαλύπτω ἀπόρρητος ἀνήρ ἀπόδημος πρός γυνή φιλοφροσύνη οὐδέ γε αὖ πάλιν Ἀθηναῖος , Ἐπαμεινώνδας πρός ὁ κατηγορία ἀπολογέομαι μή ἐθέλω ἀλλά ἀνίστημι ἐκ ὁ θέατρον καί διά ὁ ἐκκλησία εἰς ὁ γυμνάσιον ἀπέρχομαι , εὔκολος φέρω ὁ ὑπεροψία καί ὁ φρόνημα ἀνήρ · πολύς δέ ἄν ἔτι καί Σπαρτιάτης δέω ὁ Στρατοκλῆς ὕβρις ὑπομένω καί βωμολοχία , πείθω μέν αὐτός εὐαγγέλιον θύω ὡς νικάω , ἐπεί δέ , ὁ ἧσσα ἀληθής ἀπαγγέλλω , ἀγανακτέω , ἐρωτάω ὁ δῆμος τίς ἀδικέω , τρεῖς ἡμέρα διά αὐτός ἡδύς γίγνομαι . ὁ μέν οὖν αὐλικός κόλαξ ὥσπερ ὀρνιθοθήρας μιμέομαι ὁ φωνή καί συνεξομοιόω ἑαυτοῦ ὑποδύω μάλα καί προσάγω διά ἀπάτη ὁ βασιλεύς ὁ δέ πολιτικός μιμέομαι μέν οὐ προσήκω ὁ δῆμος ὁ τρόπος , ἐπίσταμαι δέ καί χράω πρός ἕκαστος , ὅς ἁλώσιμος εἰμί · ὁ γάρ ἄγνοια ὁ ἦθος ἀστοχία φέρω καί διάπτωσις οὐ ἥσσων ἐν ὁ πολιτεία ἤ ὁ φιλία ὁ βασιλεύς .