plutarchus.praecepta-gerendae-reipublicae-798a-825f 27
ἡ δὲ φιλοτιμία , καίπερ οὖσα σοβαρωτέρα τῆς φιλοκερδείας , οὐκ ἐλάττονας ἔχει κῆρας ἐν πολιτείᾳ · καὶ γὰρ τὸ τολμᾶν αὐτῇ πρόσεστι μᾶλλον ἐμφύεται γὰρ οὐκ ἀργαῖς οὐδὲ ταπειναῖς ἀλλʼ ἐρρωμέναις μάλιστα καὶ νεανικαῖς προαιρέσεσι , καὶ τὸ παρὰ τῶν ὄχλων ῥόθιον πολλάκις συνεξαῖρον αὐτὴν καὶ συνεξωθοῦν τοῖς ἐπαίνοις ἀκατάσχετον ποιεῖ καὶ δυσμεταχείριστον . ὥσπερ οὖν ὁ Πλάτων ἀκουστέον εἶναι τοῖς νέοις ἔλεγεν ἐκ παίδων εὐθύς , ὡς οὔτε περικεῖσθαι χρυσὸν αὐτοῖς ἔξωθεν οὔτε κεκτῆσθαι θέμις , οἰκεῖον ἐν τῇ ψυχῇ συμμεμιγμένον ἔχοντας , αἰνιττόμενος οἶμαι τὴν ἐκ γένους διατείνουσαν εἰς τὰς φύσεις αὐτῶν ἀρετήν · οὕτω παραμυθώμεθα τὴν φιλοτιμίαν , λέγοντες ἐν ἑαυτοῖς ἔχειν χρυσὸν ἀδιάφθορον καὶ ἀκήρατον καὶ ἄχραντον ὑπὸ φθόνου καὶ μώμου τιμήν , ἅμα λογισμῷ καὶ παραθεωρήσει τῶν πεπραγμένων ἡμῖν καὶ πεπολιτευμένων αὐξανόμενον διὸ μὴ δεῖσθαι γραφομένων τιμῶν ἢ πλαττομένων ἢ χαλκοτυπουμένων , ἐν αἷς καὶ τὸ εὐδοκιμοῦν ἀλλότριόν ἐστιν · ἐπαινεῖται γὰρ οὐχ ᾧ γέγονεν ἀλλʼ ὑφʼ οὗ γέγονεν ὡς ὁ σαλπικτὴς καὶ ὁ δορυφόρος . ὁ δὲ Κάτων , ἤδη τότε τῆς Ῥώμης καταπιμπλαμένης ἀνδριάντων , οὐκ ἐῶν αὑτοῦ γενέσθαι μᾶλλον ἔφη βούλομαι πυνθάνεσθαί τινας , διὰ τί μου ἀνδριὰς οὐ κεῖται ἢ διὰ τί κεῖται καὶ γὰρ φθόνον ἔχει τὰ τοιαῦτα καὶ νομίζουσιν οἱ πολλοὶ τοῖς μὴ λαβοῦσιν αὐτοὶ χάριν ὀφείλειν , τοὺς δὲ λαβόντας αὑτοῖς καὶ βαρεῖς εἶναι , οἷον ἐπὶ μισθῷ τὰς χρείας ἀπαιτοῦντας . ὥσπερ οὖν ὁ παραπλεύσας τὴν Σύρτιν εἶτʼ ἀνατραπεὶς περὶ τὸν πορθμὸν οὐδὲν μέγα πεποίηκεν οὐδὲ σεμνόν , οὕτως ὁ τὸ ταμιεῖον φυλαξάμενος καὶ τὸ δημοσιώνιον ἁλοὺς δὲ περὶ τὴν προεδρίαν ἢ τὸ πρυτανεῖον , ὑψηλῷ μὲν προσέπταικεν ἀκρωτηρίῳ βαπτίζεται δʼ ὁμοίως . ἄριστος μὲν οὖν ὁ μηδενὸς δεόμενος τῶν τοιούτων ἀλλὰ φεύγων καὶ παραιτούμενος · ἂν δʼ ᾖ μὴ ῥᾴδιον δήμου τινὰ χάριν ἀπώσασθαι καὶ φιλοφροσύνην πρὸς τοῦτο ῥυέντος , ῶσπερ οὐκ ἀργυρίτην οὐδὲ δωρίτην ἀγῶνα πολιτείας ἀγωνιζομένοις ἀλλʼ ἱερὸν ὡς ἀληθῶς καὶ στεφανίτην , ἐπιγραφή τις ἀρκεῖ καὶ πινάκιον καὶ ψήφισμα καὶ θαλλός , ὡς Ἐπιμενίδης ἔλαβεν ἐξ ἀκροπόλεως καθήρας τὴν πόλιν . Ἀναξαγόρας δὲ τὰς διδομένας ἀφεὶς τιμὰς ᾐτήσατο τὴν ἡμέραν ἐκείνην , καθʼ ἣν ἂν τελευτήσῃ , τοὺς παῖδας ἀφιέναι παίζειν καὶ σχολάζειν ἀπὸ τῶν μαθημάτων . τοῖς δὲ τοὺς μάγους ἀνελοῦσιν ἑπτὰ Πέρσαις ἔδωκαν αὐτοῖς καὶ τοῖς ἀπʼ αὐτῶν γενομένοις εἰς τοὔμπροσθεν τὰ σκέλη συνάπτοντας τῇ κεφαλῇ τὴν τιάραν φέρειν · τοῦτο γὰρ ἐποιήσαντο σύμβολον , ὡς ἔοικε , χωροῦντες ἐπὶ τὴν πρᾶξιν . ἔχει δέ τι καὶ ἡ τοῦ Πιττακοῦ τιμὴ πολιτικόν · ἧς γὰρ ἐκτήσατο χώρας τοῖς πολίταις γῆν ὅσην ἐθέλοι λαβεῖν κελευσθεὶς ἔλαβε τοσαύτην , ὅσην ἐπῆλθε τὸ ἀκόντιον αὐτοῦ βαλόντος · ὁ δὲ Ῥωμαῖος Κόκλης , ὅσην ἡμέρᾳ μιᾷ χωλὸς ὢν περιήροσεν . οὐ γὰρ μισθὸν εἶναι δεῖ τῆς πράξεως ἀλλὰ σύμβολον τὴν τιμήν , ἵνα καὶ διαμένῃ πολὺν χρόνον , ὥσπερ ἐκεῖναι διέμειναν . τῶν δὲ Δημητρίου τοῦ Φαληρέως τριακοσίων ἀνδριάντων οὐδεὶς ἔσχεν ἰὸν οὐδὲ πίνον , ἀλλὰ πάντες ἔτι ζῶντος προανῃρὲθησαν · τοὺς δὲ Δημάδου κατεχώνευσαν εἰς ἀμίδας · καὶ πολλαὶ τοιαῦτα τιμαὶ πεπόνθασιν οὐ μοχθηρίᾳ τοῦ λαβόντος μόνον ἀλλὰ καὶ μεγέθει τοῦ δοθέντος δυσχερανθεῖσαι . διὸ κάλλιστον καὶ βεβαιότατον εὐτέλεια τιμῆς φυλακτήριον , αἱ δὲ μεγάλαι καὶ ὑπέρογκοι καὶ βάρος ἔχουσαι παραπλησίως τοῖς ἀσυμμέτροις ἀνδριᾶσι ταχὺ περιτρέπονται .
Lemmas: ὁ δέ φιλοτιμία , καίπερ εἰμί σοβαρός ὁ φιλοκέρδεια , οὐ ἐλαχύς ἔχω κήρ ἐν πολιτεία · καί γάρ ὁ τολμάω αὐτός πρόσειμι μάλα ἐμφύω γάρ οὐ ἀργός οὐδέ ταπεινός ἀλλά ἐρρωμένος μάλα καί νεανικός προαίρεσις , καί ὁ παρά ὁ ὄχλος ῥόθιος πολλάκις συνεξαίρω αὐτός καί συνεξωθέω ὁ ἔπαινος ἀκατάσχετος ποιέω καί δυσμεταχείριστος . ὥσπερ οὖν ὁ Πλάτων ἀκούω εἰμί ὁ νέος λέγω ἐκ παῖς εὐθύς , ὡς οὔτε περίκειμαι χρυσός αὐτός ἔξωθεν οὔτε κτάομαι θέμις , οἰκεῖος ἐν ὁ ψυχή συμμείγνυμι ἔχω , αἰνίσσομαι οἴομαι ὁ ἐκ γένος διατείνω εἰς ὁ φύσις αὐτός ἀρετή · οὕτως παραμυθέομαι ὁ φιλοτιμία , λέγω ἐν ἑαυτοῦ ἔχω χρυσός ἀδιάφθορος καί ἀκήρατος καί ἄχραντος ὑπό φθόνος καί μῶμος τιμή , ἅμα λογισμός καί παραθεώρησις ὁ πράσσω ἐγώ καί πολιτεύω αὐξάνω διό μή δέω γράφω τιμή ἤ πλήσσω ἤ χαλκοτυπέω , ἐν ὅς καί ὁ εὐδοκιμέω ἀλλότριος εἰμί · ἐπαινέω γάρ οὐ ὅς γίγνομαι ἀλλά ὑπό ὅς γίγνομαι ὡς ὁ σαλπιγκτής καί ὁ δορυφόρος . ὁ δέ Κάτων , ἤδη τότε ὁ Ῥώμη καταπίμπλημι ἀνδριάς , οὐ ἐάω ἑαυτοῦ γίγνομαι μάλα φημί βούλομαι πυνθάνομαι τις , διά τίς ἐγώ ἀνδριάς οὐ κεῖμαι ἤ διά τίς κεῖμαι καί γάρ φθόνος ἔχω ὁ τοιοῦτος καί νομίζω ὁ πολύς ὁ μή λαμβάνω αὐτός χάρις ὀφείλω , ὁ δέ λαμβάνω ἑαυτοῦ καί βαρύς εἰμί , οἷος ἐπί μισθός ὁ χρεία ἀπαιτέω . ὥσπερ οὖν ὁ παραπλέω ὁ Σύρτις εἶτα ἀνατρέπω περί ὁ πορθμός οὐδείς μέγας ποιέω οὐδέ σεμνός , οὕτως ὁ ὁ ταμιεῖον φυλάσσω καί ὁ δημοσιώνιον ἁλίσκομαι δέ περί ὁ προεδρία ἤ ὁ πρυτανεῖον , ὑψηλός μέν προσπταίω ἀκρωτήριον βαπτίζω δέ ὅμοιος . ἀγαθός μέν οὖν ὁ μηδείς δέω ὁ τοιοῦτος ἀλλά φεύγω καί παραιτέομαι · ἐάν δέ εἰμί μή ῥᾴδιος δῆμος τις χάρις ἀπωθέω καί φιλοφροσύνη πρός οὗτος ῥέω , ὥσπερ οὐ ἀργυρίτης οὐδέ δωρίτης ἀγών πολιτεία ἀγωνίζομαι ἀλλά ἱερός ὡς ἀληθής καί στεφανίτης , ἐπιγραφή τις ἀρκέω καί πινάκιον καί ψήφισμα καί θαλλός , ὡς Ἐπιμενίδης λαμβάνω ἐκ ἀκρόπολις καθαίρω ὁ πόλις . Ἀναξαγόρας δέ ὁ δίδωμι ἀφίημι τιμή αἰτέω ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος , κατά ὅς ἄν τελευτάω , ὁ παῖς ἀφίημι παίζω καί σχολάζω ἀπό ὁ μάθημα . ὁ δέ ὁ Μάγος ἀναιρέω ἑπτά Πέρσης δίδωμι αὐτός καί ὁ ἀπό αὐτός γίγνομαι εἰς ἔμπροσθεν ὁ σκέλος συνάπτω ὁ κεφαλή ὁ τιάρα φέρω · οὗτος γάρ ποιέω σύμβολον , ὡς ἔοικα , χωρέω ἐπί ὁ πρᾶξις . ἔχω δέ τις καί ὁ ὁ Πιττακός τιμή πολιτικός · ὅς γάρ κτάομαι χώρα ὁ πολίτης γῆ ὅσος ἐθέλω λαμβάνω κελεύω λαμβάνω τοσοῦτος , ὅσος ἐπέρχομαι ὁ ἀκόντιον αὐτός βάλλω · ὁ δέ Ῥωμαῖος Κόκλης , ὅσος ἡμέρα εἷς χωλός εἰμί περιαρόω . οὐ γάρ μισθός εἰμί δέω ὁ πρᾶξις ἀλλά σύμβολον ὁ τιμή , ἵνα καί διαμένω πολύς χρόνος , ὥσπερ ἐκεῖνος διαμένω . ὁ δέ Δημήτριος ὁ Φαληρεύς τριακόσιοι ἀνδριάς οὐδείς ἔχω ἰός οὐδέ πίνος , ἀλλά πᾶς ἔτι ζάω προαναιρέω · ὁ δέ Δημάδης καταχωνεύω εἰς ἀμίς · καί πολύς τοιοῦτος τιμή πάσχω οὐ μοχθηρία ὁ λαμβάνω μόνος ἀλλά καί μέγεθος ὁ δίδωμι δυσχεραίνω . διό καλός καί βέβαιος εὐτέλεια τιμή φυλακτήριον , ὁ δέ μέγας καί ὑπέρογκος καί βάρος ἔχω παραπλήσιος ὁ ἀσύμμετρος ἀνδριάς ταχύς περιτρέπω .