plutarchus.platonicae-quaestiones-999c-1011e 9.2
ἢ τὸ μὲν τοῖς τόποις ἀπονέμειν τὰ πρῶτα καὶ τὰ μέσα καὶ τὰ τελευταῖα γελοῖόν ἐστιν , αὐτὴν τὴν ὑπάτην ὁρῶντας ἐν μὲν λύρᾳ τὸν ἀνωτάτω καὶ πρῶτον , ἐν δʼ αὐλοῖς τὸν κάτω καὶ τὸν τελευταῖον ἐπέχουσαν , ἔτι δὲ τὴν μέσην ἐν ᾧ τις ἂν χωρίῳ τῆς λύρας θέμενος ὡσαύτως ἁρμόσηται , φθεγγομένην ὀξύτερον μὲν ὑπάτης βαρύτερον δὲ νήτης . καὶ γὰρ ὀφθαλμὸς οὐκ ἐν παντὶ ζῴῳ τὴν αὐτὴν ἔχει τάξιν , ἐν παντὶ δὲ καὶ πανταχοῦ κείμενος κατὰ φύσιν ὁρᾶν ὁμοίως πέφυκεν . ὥσπερ οὖν ὁ παιδαγωγὸς οὐ πρόσθεν ἀλλʼ ὄπισθεν βαδίζων ἄγειν λέγεται , καὶ ὁ τῶν Τρώων στρατηγὸς ὁτὲ μέν τε μετὰ πρώτοισι φάνεσκεν , ἄλλοτε δʼ ἐν πυμάτοισι κελεύων ἑκατέρωθι δʼ ἦν πρῶτος καὶ τὴν πρώτην δύναμιν εἶχεν · οὕτω τὰ τῆς ψυχῆς μόρια δεῖ μὴ τοῖς τόποις καταβιάζεσθαι μηδὲ τοῖς ὀνόμασιν , ἀλλὰ τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἀναλογίαν ἐξετάζειν . τὸ γὰρ τῇ θέσει πρῶτον ἱδρῦσθαι τὸ λογιστικὸν ἐν τῷ σώματι τἀνθρώπου κατὰ συμβεβηκός ἐστι · τὴν δὲ πρώτην ἔχει καὶ κυριωτάτην δύναμιν ὡς μέση πρὸς ὑπάτην μὲν τὸ ἐπιθυμητικόν , νήτην δὲ τὸ θυμοειδές , τῷ χαλᾶν καὶ ἐπιτείνειν καὶ ὅλως συνῳδὰ καὶ σύμφωνα ποιεῖν ἑκατέρου τὴν ὑπερβολὴν ἀφαιρῶν καὶ πάλιν οὐκ ἐῶν ἀνίεσθαι παντάπασιν οὐδὲ καταδαρθάνειν · τὸ γὰρ μέτριον καὶ σύμμετρον ὁρίζεται μεσότητι . μᾶλλον δὲ τοῦτο τέλος ἐστὶ τῆς τοῦ λόγου δυνάμεως , μεσότητας ἐν τοῖς πάθεσι ποιεῖν , ἃς ἱερὰς καλοῦσιν οὐσίας , ἐχούσας τὴν τῶν ἄκρων πρὸς τὸν λόγον καὶ πρὸς ἄλληλα διὰ τοῦ λόγου σύγκρασιν . οὐ γὰρ ἡ συνωρὶς μέσον ἔχει τῶν ὑποζυγίων τὸ κρεῖττον · οὐδὲ τὴν ἡνιοχείαν ἀκρότητα θετέον ἀλλὰ μεσότητα τῆς ἐν ὀξύτητι καὶ βραδύτητι τῶν ἵππων ἀμετρίας , ὥσπερ ἡ τοῦ λόγου δύναμις ἀντιλαμβανομένη κινουμένων ἀλόγως τῶν παθῶν καὶ συναρμόττουσα περὶ αὑτὴν εἰς τὸ μέτριον ἐλλείψεως καὶ ὑπερβολῆς μεσότητα καθίστησι .
Lemmas: ἤ ὁ μέν ὁ τόπος ἀπονέμω ὁ πρῶτος καί ὁ μέσος καί ὁ τελευταῖος γέλοιος εἰμί , αὐτός ὁ ὑπάτη ὁράω ἐν μέν λύρα ὁ ἄνω καί πρῶτος , ἐν δέ αὐλός ὁ κάτω καί ὁ τελευταῖος ἐπέχω , ἔτι δέ ὁ μέσος ἐν ὅς τις ἄν χωρίον ὁ λύρα τίθημι ὡσαύτως ἁρμόζω , φθέγγομαι ὀξύς μέν ὑπάτη βαρύς δέ νήτη . καί γάρ ὀφθαλμός οὐ ἐν πᾶς ζῷον ὁ αὐτός ἔχω τάξις , ἐν πᾶς δέ καί πανταχοῦ κεῖμαι κατά φύσις ὁράω ὅμοιος φύω . ὥσπερ οὖν ὁ παιδαγωγός οὐ πρόσθεν ἀλλά ὄπισθεν βαδίζω ἄγω λέγω , καί ὁ ὁ Τρώς στρατηγός ὅτε μέν τε μετά πρῶτος φαίνω , ἄλλοτε δέ ἐν πύματος κελεύω ἑκατέρωθι δέ εἰμί πρῶτος καί ὁ πρῶτος δύναμις ἔχω · οὕτως ὁ ὁ ψυχή μόριον δέω μή ὁ τόπος καταβιάζω μηδέ ὁ ὄνομα , ἀλλά ὁ δύναμις καί ὁ ἀναλογία ἐξετάζω . ὁ γάρ ὁ θέσις πρῶτος ἱδρύω ὁ λογιστικός ἐν ὁ σῶμα ἄνθρωπος κατά συμβαίνω εἰμί · ὁ δέ πρῶτος ἔχω καί κύριος δύναμις ὡς μέσος πρός ὑπάτη μέν ὁ ἐπιθυμητικός , νήτη δέ ὁ θυμοειδής , ὁ χαλάω καί ἐπιτείνω καί ὅλος συνῳδός καί σύμφωνος ποιέω ἑκάτερος ὁ ὑπερβολή ἀφαιρέω καί πάλιν οὐ ἐάω ἀνίημι παντάπασι οὐδέ καταδαρθάνω · ὁ γάρ μέτριος καί σύμμετρος ὁρίζω μεσότης . μάλα δέ οὗτος τέλος εἰμί ὁ ὁ λόγος δύναμις , μεσότης ἐν ὁ πάθος ποιέω , ὅς ἱερός καλέω οὐσία , ἔχω ὁ ὁ ἄκρον πρός ὁ λόγος καί πρός ἀλλήλων διά ὁ λόγος σύγκρασις . οὐ γάρ ὁ συνωρίς μέσος ἔχω ὁ ὑποζύγιον ὁ κρατύς · οὐδέ ὁ ἡνιοχεία ἀκρότης τίθημι ἀλλά μεσότης ὁ ἐν ὀξύτης καί βραδυτής ὁ ἵππος ἀμετρία , ὥσπερ ὁ ὁ λόγος δύναμις ἀντιλαμβάνω κινέω ἄλογος ὁ πάθος καί συναρμόζω περί ἑαυτοῦ εἰς ὁ μέτριος ἔλλειψις καί ὑπερβολή μεσότης καθίστημι .