plutarchus.platonicae-quaestiones-999c-1011e 10.1
Διὰ τί Πλάτων εἶπε τὸν λόγον ἐξ ὀνομάτων καὶ ῥημάτων κεράννυσθαι ; δοκεῖ γὰρ πάντα πλὴν δυεῖν τούτων τὰ μέρη τοῦ λόγου μηθέν , Ὅμηρον δὲ καὶ νεανιευσάμενον εἰς ἕνα στίχον ἐμβαλεῖν ἅπαντα τοῦτον αὐτὸς ἰὼν κλισίηνδε , τὸ σὸν γέρας · ὄφρʼ εὖ εἰδῇς . καὶ γὰρ ἀντωνυμία καὶ μετοχὴ καὶ ὄνομα καὶ ῥῆμα καὶ πρόθεσις καὶ ἄρθρον καὶ σύνδεσμος καὶ ἐπίρρημα ἔνεστι · τὸ γάρ δε μόριον νῦν ἀντὶ τῆς εἰς προθέσεως τέτακται · τὸ γάρ κλισίηνδε τοιοῦτόν ἐστιν οἷον τὸ Ἀθήναζε . τί δὴ ῥητέον ὑπὲρ τοῦ Πλάτωνος ; ἦ ὅτι πρῶτον λόγον οἱ παλαιοὶ τὴν τότε καλουμένην πρότασιν νῦν δʼ ἀξίωμα προσηγόρευον , ὃ πρῶτον λέγοντες ἀληθεύουσιν ἢ ψεύδονται ; τοῦτο δʼ ἐξ ὀνόματος καὶ ῥήματος συνέστηκεν , ὧν τὸ μὲν πτῶσιν οἱ διαλεκτικοὶ τὸ δὲ κατηγόρημα καλοῦσιν . ἀκούσαντες γὰρ ὅτι Σωκράτης φιλοσοφεῖ καὶ πάλιν ὅτι Σωκράτης τρέπεται , τὸν μὲν ἀληθῆ λόγον εἶναι τὸν δὲ ψευδῆ φήσομεν , οὐδενὸς ἄλλου προσδεηθέντες . καὶ γὰρ εἰκὸς ἀνθρώπους ἐν χρείᾳ λόγου τὸ πρῶτον καὶ φωνῆς ἐνάρθρου γενέσθαι , τάς τε πράξεις καὶ τοὺς πράττοντας αὐτὰς καὶ τὰ πάθη καὶ τοὺς πάσχοντας ἀλλήλοις διασαφεῖν καὶ ἀποσημαίνειν βουλομένους . ἐπεὶ τοίνυν τῷ μὲν ῥήματι τὰ πράγματα καὶ τὰ πάθη ; τῷ δʼ ὀνόματι τοὺς πράττοντας αὐτὰ καὶ πάσχοντας ἀποχρώντως δηλοῦμεν , ὡς αὐτὸς εἴρηκε , ταῦτα σημαίνειν ἔδοξε τὰ δʼ ἄλλα φαίη τις ἂν οὐ σημαίνειν , οἷον οἱ στεναγμοὶ καὶ ὀλολυγμοὶ τῶν ὑποκριτῶν καὶ νὴ Δία πολλάκις ἐπιμειδίασις καὶ ἀποσιώπησις ἐμφαντικώτερον ποιεῖ τὸν λόγον , οὐ μὴν ἀναγκαίαν ἔχει πρὸς τὸ σημαίνειν ὡς τὸ ῥῆμα καὶ τοὔνομα δύναμιν ἀλλʼ ἐπίθετόν τινα ποικίλλουσαν τὸν λόγον ὥσπερ τὰ στοιχεῖα ποικίλλουσιν οἱ τὰ πνεύματα καὶ τὰς δασύτητας αὐτῶν ἐκτάσεις τε καὶ συστολὰς ἐνίων αὐτὰ καθʼ αὑπὰ στοιχεῖα τιθέμενοι , πάθη μᾶλλον ὄντα καὶ συμβεβηκότα καὶ διαφορὰς στοιχείων , ὡς ἐδήλωσαν οἱ παλαιοὶ διὰ τῶν ἑκκαίδεκα φράζοντες ἀποχρώντως καὶ γράφοντες
Lemmas: διά τίς Πλάτων λέγω ὁ λόγος ἐκ ὄνομα καί ῥῆμα κεράννυμι ; δοκέω γάρ πᾶς πλήν δύο οὗτος ὁ μέρος ὁ λόγος μηδείς , Ὅμηρος δέ καί νεανιεύομαι εἰς εἷς στίχος ἐμβάλλω ἅπας οὗτος αὐτός ἔρχομαι κλισίηνδε , ὁ σός γέρας · ὄφρα εὖ οἶδα . καί γάρ ἀντωνυμία καί μετοχή καί ὄνομα καί ῥῆμα καί πρόθεσις καί ἄρθρον καί σύνδεσμος καί ἐπίρρημα ἔνειμι · ὁ γάρ δε μόριον νῦν ἀντί ὁ εἰς πρόθεσις τάσσω · ὁ γάρ κλισίηνδε τοιοῦτος εἰμί οἷος ὁ Ἀθήναζε . τίς δή λέγω ὑπέρ ὁ Πλάτων ; ἦ ὅτι πρῶτος λόγος ὁ παλαιός ὁ τότε καλέω πρότασις νῦν δέ ἀξίωμα προσαγορεύω , ὅς πρῶτος λέγω ἀληθεύω ἤ ψεύδω ; οὗτος δέ ἐκ ὄνομα καί ῥῆμα συνίστημι , ὅς ὁ μέν πτῶσις ὁ διαλεκτικός ὁ δέ κατηγόρημα καλέω . ἀκούω γάρ ὅτι Σωκράτης φιλοσοφέω καί πάλιν ὅτι Σωκράτης τρέπω , ὁ μέν ἀληθής λόγος εἰμί ὁ δέ ψευδής φημί , οὐδείς ἄλλος προσδέομαι . καί γάρ ἔοικα ἄνθρωπος ἐν χρεία λόγος ὁ πρῶτος καί φωνή ἔναρθρος γίγνομαι , ὁ τε πρᾶξις καί ὁ πράσσω αὐτός καί ὁ πάθος καί ὁ πάσχω ἀλλήλων διασαφέω καί ἀποσημαίνω βούλομαι . ἐπεί τοίνυν ὁ μέν ῥῆμα ὁ πρᾶγμα καί ὁ πάθος ; ὁ δέ ὄνομα ὁ πράσσω αὐτός καί πάσχω ἀποχρώντως δηλόω , ὡς αὐτός λέγω , οὗτος σημαίνω δοκέω ὁ δέ ἄλλος φημί τις ἄν οὐ σημαίνω , οἷος ὁ στεναγμός καί ὀλολυγμός ὁ ὑποκριτής καί νή Ζεύς πολλάκις ἐπιμειδίασις καί ἀποσιώπησις ἐμφαντικός ποιέω ὁ λόγος , οὐ μήν ἀναγκαῖος ἔχω πρός ὁ σημαίνω ὡς ὁ ῥῆμα καί ὄνομα δύναμις ἀλλά ἐπίθετος τις ποικίλλω ὁ λόγος ὥσπερ ὁ στοιχεῖον ποικίλλω ὁ ὁ πνεῦμα καί ὁ δασύτης αὐτός ἔκτασις τε καί συστολή ἔνιοι αὐτός κατά αὑπὰ στοιχεῖον τίθημι , πάθος μάλα εἰμί καί συμβαίνω καί διαφορά στοιχεῖον , ὡς δηλόω ὁ παλαιός διά ὁ ἑκκαίδεκα φράζω ἀποχρώντως καί γράφω