plutarchus.mulierum-virtutes-242e-263c 0
περὶ ἀρετῆς , ὦ Κλέα , γυναικῶν οὐ τὴν αὐτὴν τῷ Θουκυδίδῃ γνώμην ἔχομεν . ὁ μὲν γάρ , ἧς ἂν ἐλάχιστος ᾖ παρὰ τοῖς ἐκτὸς ψόγου πέρι ἢ ἐπαίνου λόγος , ἀρίστην ἀποφαίνεται , καθάπερ τὸ σῶμα καὶ τοὔνομα τῆς ἀγαθῆς γυναικὸς οἰόμενος δεῖν κατάκλειστον εἶναι καὶ ἀνέξοδον . ἡμῖν δὲ κομψότερος μὲν ὁ Γοργίας φαίνεται , κελεύων μὴ τὸ εἶδος ἀλλὰ τὴν δόξαν εἶναι πολλοῖς γνώριμον τῆς γυναικός · ἄριστα δʼ ὁ Ῥωμαίων δοκεῖ νόμος ἔχειν , ὥσπερ ἀνδράσι καὶ γυναιξὶ δημοσίᾳ μετὰ τὴν τελευτὴν τοὺς προσήκοντας ἀποδιδοὺς ἐπαίνους . διὸ καὶ Λεοντίδος τῆς ἀρίστης ἀποθανούσης , εὐθύς τε μετὰ σοῦ τότε πολὺν λόγον εἴχομεν οὐκ ἀμοιροῦντα παραμυθίας φιλοσόφου , καὶ νῦν , ὡς ἐβουλήθης , τὰ ὑπόλοιπα τῶν λεγομένων εἰς ʼτὸ μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς ἀρετὴν προσανέγραψά σοι , τὸ ἱστορικὸν ἀποδεικτικὸν ἔχοντα καὶ πρὸς ἡδονὴν μὲν ἀκοῆς οὐ συντεταγμένα εἰ δὲ τῷ πείθοντι καὶ τὸ τέρπον ἔνεστι φύσει τοῦ παραδείγματος , οὐ φεύγει χάριν ἀποδείξεως συνεργὸν ὁ λόγος οὐδʼ αἰσχύνεται ταῖς Μούσαις τὰς Χάριτας συγκαταμιγνὺς καλλίσταν συζυγίαν , ὡς Εὐριπίδης φησίν , ἐκ τοῦ φιλοκάλου μάλιστα τῆς ψυχῆς ἀναδούμενος τὴν πίστιν . φέρε γάρ , εἰ λέγοντες τὴν αὐτὴν εἶναι ζωγραφίαν ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν παρειχόμεθα τοιαύτας γραφὰς γυναικῶν , οἵας Ἀπελλῆς ἀπολέλοιπεν ἢ Ζεῦξις ἢ Νικόμαχος , ἆρʼ ἄν τις ἐπετίμησεν ἡμῖν , ὡς τοῦ χαρίζεσθαι καὶ ψυχαγωγεῖν μᾶλλον ἢ τοῦ πείθειν στοχαζομένοις ; ἐγὼ μὲν οὐκ οἶμαι . τί δέ ; ἐὰν ποιητικὴν πάλιν ἢ μαντικὴν ἀποφαίνοντες οὐχ ἑτέραν μὲν ἀνδρῶν ἑτέραν δὲ γυναικῶν οὖσαν , ἀλλὰ τὴν αὐτήν , τὰ Σαπφοῦς μέλη τοῖς Ἀνακρέοντος ἢ τὰ Σιβύλλης λόγια τοῖς Βάκιδος ἀντιπαραβάλλωμεν , ἕξει τις αἰτιάσασθαι δικαίως τὴν ἀπόδειξιν , ὅτι χαίροντα καὶ τερπόμενον ἐπάγει τῇ πίστει τὸν ἀκροατήν ; οὐδὲ τοῦτʼ ἂν εἴποις . καὶ μὴν οὐκ ἔστιν ἀρετῆς γυναικείας καὶ ἀνδρείας ὁμοιότητα καὶ διαφορὰν ἂλλοθεν καταμαθεῖν μᾶλλον , ἢ βίους βίοις καὶ πράξεσι πράξεις ὥσπερ ἔργα μεγάλης τέχνης παρατιθέντας ἅμα καὶ σκοποῦντας , εἰ τὸν αὐτὸν ἔχει χαρακτῆρα καὶ τύπον ἡ Σεμιράμεως μεγαλοπραγμοσύνη τῇ Σεσώστριος ἢ ἡ Τανακυλλίδος σύνεσις τῇ Σερουίου τοῦ βασιλέως , ἢ τὸ Πορκίας φρόνημα τῷ Βρούτου καὶ τὸ Πελοπίδου τῷ Τιμοκλείας , κατὰ τὴν κυριωτάτην κοινότητα καὶ δύναμιν · ἐπειδὴ διαφοράς γέ τινας ἑτέρας , ὥσπερ χροιὰς ἰδίας , αἱ ἀρεταὶ διὰ τὰς φύσεις λαμβάνουσι καὶ συνεξομοιοῦνται τοῖς ὑποκειμένοις ἔθεσι καὶ κράσεσι σωμάτων καὶ τροφαῖς καὶ διαίταις · ἄλλως γὰρ ἀνδρεῖος ὁ Ἀχιλλεὺς ἄλλως ὁ Αἴας · καὶ φρόνησις Ὀδυσσέως οὐχ ὁμοία τῇ Νέστορος οὐδὲ δίκαιος ὡσαύτως Κάτων καὶ Ἀγησίλαος , οὐδὲ Εἰρήνη φίλανδρος ὡς Ἄλκηστις οὐδὲ Κορνηλία μεγαλόφρων ὡς Ὀλυμπιάς . ἀλλὰ μὴ παρὰ τοῦτο πολλὰς καὶ διαφόρους ποιῶμεν ἀνδρείας καὶ φρονήσεις καὶ δικαιοσύνας , ἂν μόνον τοῦ λόγου τοῦ οἰκείου μηδεμίαν αἱ καθʼ ἕκαστον ἀνομοιότητες ἐκβιβάζωσι . τὰ μὲν οὖν ἄγαν περιβόητα καὶ ὅσων οἶμαί σε βεβαίως βιβλίοις ἐντυχοῦσαν ἱστορίαν ἔχειν καὶ γνῶσιν ἤδη παρήσω · πλὴν εἰ μή τινα τοὺς τὰ κοινὰ καὶ δεδημευμένα πρὸ ἡμῶν ἱστορήσαντας ἀκοῆς ἄξια διαπέφευγεν . ἐπεὶ δὲ πολλὰ καὶ κοινῇ καὶ ἰδίᾳ γυναιξὶν ἄξια λόγου πέπρακται , βραχέα τῶν κοινῶν οὐ χεῖρόν ἐστι προϊστορῆσαι .
Lemmas: περί ἀρετή , ὦ Κλέα , γυνή οὐ ὁ αὐτός ὁ Θουκυδίδης γνώμη ἔχω . ὁ μέν γάρ , ὅς ἄν ἐλαχύς εἰμί παρά ὁ ἐκτός ψόγος περί ἤ ἔπαινος λόγος , ἀγαθός ἀποφαίνω , καθά ὁ σῶμα καί ὄνομα ὁ ἀγαθός γυνή οἴομαι δέω κατάκλειστος εἰμί καί ἀνέξοδος . ἐγώ δέ κομψός μέν ὁ Γοργίας φαίνω , κελεύω μή ὁ εἶδος ἀλλά ὁ δόξα εἰμί πολύς γνώριμος ὁ γυνή · ἀγαθός δέ ὁ Ῥωμαῖος δοκέω νόμος ἔχω , ὥσπερ ἀνήρ καί γυνή δημοσίᾳ μετά ὁ τελευτή ὁ προσήκω ἀποδίδωμι ἔπαινος . διό καί Λεοντίς ὁ ἀγαθός ἀποθνῄσκω , εὐθύς τε μετά σύ τότε πολύς λόγος ἔχω οὐ ἀμοιρέω παραμυθία φιλόσοφος , καί νῦν , ὡς βούλομαι , ὁ ὑπόλοιπος ὁ λέγω εἰς ὅς εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός ἀνήρ καί γυνή ἀρετή προσαναγράφω σύ , ὁ ἱστορικός ἀποδεικτικός ἔχω καί πρός ἡδονή μέν ἀκοή οὐ συντάσσω εἰ δέ ὁ πείθω καί ὁ τέρπω ἔνειμι φύσις ὁ παράδειγμα , οὐ φεύγω χάρις ἀπόδειξις συνεργός ὁ λόγος οὐδέ αἰσχύνω ὁ Μοῦσα ὁ Χάρις συγκαταμείγνυμι καλός συζυγία , ὡς Εὐριπίδης φημί , ἐκ ὁ φιλόκαλος μάλα ὁ ψυχή ἀναδέω ὁ πίστις . φέρω γάρ , εἰ λέγω ὁ αὐτός εἰμί ζωγραφία ἀνήρ καί γυνή παρέχω τοιοῦτος γραφή γυνή , οἷος Ἀπελλῆς ἀπολείπω ἤ Ζεῦξις ἤ Νικόμαχος , ἆρα ἄν τις ἐπιτιμάω ἐγώ , ὡς ὁ χαρίζω καί ψυχαγωγέω μάλα ἤ ὁ πείθω στοχάζομαι ; ἐγώ μέν οὐ οἴομαι . τίς δέ ; ἐάν ποιητικός πάλιν ἤ μαντικός ἀποφαίνω οὐ ἕτερος μέν ἀνήρ ἕτερος δέ γυνή εἰμί , ἀλλά ὁ αὐτός , ὁ Σαπφώ μέλος ὁ Ἀνακρέων ἤ ὁ Σίβυλλα λόγιον ὁ Βάκις ἀντιπαραβάλλω , ἔχω τις αἰτιάομαι δίκαιος ὁ ἀπόδειξις , ὅτι χαίρω καί τέρπω ἐπάγω ὁ πίστις ὁ ἀκροατής ; οὐδέ οὗτος ἄν λέγω . καί μήν οὐ εἰμί ἀρετή γυναικεῖος καί ἀνδρεία ὁμοιότης καί διαφορά ἄλλοθεν καταμανθάνω μάλα , ἤ βίος βίος καί πρᾶξις πρᾶξις ὥσπερ ἔργον μέγας τέχνη παρατίθημι ἅμα καί σκοπέω , εἰ ὁ αὐτός ἔχω χαρακτήρ καί τύπος ὁ Σεμίραμις μεγαλοπραγμοσύνη ὁ Σέσωστρις ἤ ὁ Τανακυλλίς σύνεσις ὁ Σέρουιος ὁ βασιλεύς , ἤ ὁ Πορκίας φρόνημα ὁ Βροῦτος καί ὁ Πελοπίδης ὁ Τιμόκλεια , κατά ὁ κύριος κοινότης καί δύναμις · ἐπειδή διαφορά γε τις ἕτερος , ὥσπερ χροιά ἴδιος , ὁ ἀρετή διά ὁ φύσις λαμβάνω καί συνεξομοιόω ὁ ὑπόκειμαι ἔθος καί κρᾶσις σῶμα καί τροφή καί δίαιτα · ἄλλος γάρ ἀνδρεῖος ὁ Ἀχιλλεύς ἄλλος ὁ Αἴας · καί φρόνησις Ὀδυσσεύς οὐ ὅμοιος ὁ Νέστωρ οὐδέ δίκαιος ὡσαύτως Κάτων καί Ἀγησίλαος , οὐδέ Εἰρήνη φίλανδρος ὡς Ἄλκηστις οὐδέ Κορνηλία μεγαλόφρων ὡς Ὀλυμπιάς . ἀλλά μή παρά οὗτος πολύς καί διάφορος ποιέω ἀνδρεία καί φρόνησις καί δικαιοσύνη , ἐάν μόνος ὁ λόγος ὁ οἰκεῖος μηδείς ὁ κατά ἕκαστος ἀνομοιότης ἐκβιβάζω . ὁ μέν οὖν ἄγαν περιβόητος καί ὅσος οἴομαι σύ βέβαιος βιβλίον ἐντυγχάνω ἱστορία ἔχω καί γνῶσις ἤδη παρίημι · πλήν εἰ μή τις ὁ ὁ κοινός καί δημεύω πρό ἐγώ ἱστορέω ἀκοή ἄξιος διαφεύγω . ἐπεί δέ πολύς καί κοινός καί ἴδιος γυνή ἄξιος λόγος πράσσω , βραχύς ὁ κοινός οὐ κακός εἰμί προιστορέω .