plutarchus.mulierum-virtutes-242e-263c 27
λέγεται δὲ καὶ τὴν Πύθεω τοῦ κατὰ Ξέρξην γυναῖκα σοφὴν γενέσθαι καὶ χρηστήν . αὐτὸς μὲν γὰρ ὁ Πύθης ὡς ἔοικε χρυσείοις.ς ἐντυχὼν μετάλλοις καὶ ἀγαπήσας τὸν ἐξ αὐτῶν πλοῦτον οὐ μετρίως ἀλλʼ ἀπλήστως καὶ περιττῶς , αὐτός τε περὶ ταῦτα διέτριβε καὶ τοὺς πολίτας καταβιβάζων ἅπαντας ὁμαλῶς ὀρύττειν ἢ φορεῖν ἢ καθαίρειν ἠνάγκαζε τὸ χρυσίον , ἄλλο μηδὲν ἐργαζομένους τὸ παράπαν μηδὲ πράττοντας . ἀπολλυμένων δὲ πολλῶν πάντων δʼ ἀπαγορευόντων , αἱ γυναῖκες ἱκετηρίαν ἔθεσαν ἐπὶ τὰς θύρας ἐλθοῦσαι τῆς τοῦ Πύθεω γυναικός . ἡ δʼ ἐκείνας μὲν ἀπιέναι καὶ θαρρεῖν ἐκέλευσεν , αὐτὴ δὲ τῶν περὶ τὸ χρυσίον τεχνιτῶν οἷς ἐπίστευε μάλιστα καλέσασα καὶ καθείρξασα , ποιεῖν ἐκέλευεν ἄρτους τε χρυσοῦς καὶ πέμματα παντοδαπὰ καὶ ὀπώρας , καὶ ὅσοις δὴ μάλιστα . τὸν Πύθην ἐγίγνωσκεν ἡδόμενον ὄψοις καὶ βρώμασι . ποιηθέντων δὲ πάντων , ὁ μὲν Πύθης ἧκεν ἀπὸ τῆς ξένης · ἐτύγχανε γὰρ ἀποδημῶν · ἡ δὲ γυνὴ δεῖπνον αἰτοῦντι παρέθηκε χρυσῆν τράπεζαν οὐδὲν ἐδώδιμον ἔχουσαν ἀλλὰ πάντα χρυσᾶ . τὸ μὲν οὖν . πρῶτον ἔχαιρε Πύθης τοῖς μιμήμασιν , ἐμπλησθεὶς δὲ τῆς ὄψεως ᾔτει φαγεῖν ἡ δὲ χρυσοῦν ὅ τι τύχοι ποθήσας προσέφερε . δυσχεραίνοντος δʼ αὐτοῦ καὶ πεινῆν βοῶντος , ἀλλὰ σύ γε τούτων , εἶπεν , ἄλλου δʼ οὐδενὸς εὐπορίαν πεποίηκας ἡμῖν · καὶ γὰρ ἐμπειρία καὶ τέχνη πᾶσα φροῦδος , γεωργεῖ δʼ οὐδείς , ἀλλὰ τὰ σπειρόμενα α καὶ φυτευόμενα καὶ τρέφοντα τῆς γῆς ὀπίσω καταλιπόντες ὀρύττομεν ἄχρηστα καὶ ζητοῦμεν , ἀποκναίοντες αὑτοὺς καὶ τοὺς πολίτας . ἐκίνησε ταῦτα τὸν Πύθην , καὶ πᾶσαν μὲν οὐ κατέλυσε τὴν περὶ τὰ μέταλλα πραγματείαν , ἀνὰ μέρος δὲ τὸ πέμπτον ἐργάζεσθαι κελεύσας τῶν πολιτῶν , τοὺς λοιποὺς ἐπὶ γεωργίαν καὶ τὰς τέχνας ἔτρεψε . Ξέρξου δὲ καταβαίνοντος ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα , λαμπρότατος ἐν ταῖς ὑποδοχαῖς καὶ ταῖς δωρεαῖς γενόμενος χάριν ᾐτήσατο παρὰ τοῦ βασιλέως , πλειόνων αὐτῷ παίδων ὄντων , ἕνα παρεῖναι τῆς στρατείας καὶ καταλιπεῖν αὐτῷ γηροβοσκεῖν . ὁ δὲ Ξέρξης ὑπʼ ὀργῆς τοῦτον μόνον , ὃν ἐξῃτήσατο , σφάξας καὶ διατεμὼν ἐκέλευσε τὸν στρατὸν διελθεῖν , τοὺς δʼ ἄλλους ἐπηγάγετο , καὶ ʼπάντες ἀπώλοντο κατὰ τὰς μάχας . ἐφʼ οἷς ὁ Πύθης ἀθυμήσας ἔπαθεν ὅμοια πολλοῖς τῶν κακῶν καὶ ἀνοήτων · τὸν μὲν γὰρ θάνατον ἐφοβεῖτο , τῷ βίῳ δʼ ἤχθετο . βουλόμενος δὲ μὴ ζῆν , προέσθαι δὲ τὸ ζῆν μὴ δυνάμενος , χώματος ὄντος ἐν τῇ πόλει μεγάλου καὶ ποταμοῦ διαρρέοντος , ὃν Πυθοπολίτην ὠνόμαζον , ἐν μὲν τῷ χώματι κατεσκεύασε μνημεῖον , ἐκτρέψας δὲ τὸ ῥεῖθρον , ὥστε διὰ τοῦ χώματος φέρεσθαι ψαύοντα τοῦ τάφου τὸν ποταμὸν ἐπὶ τούτοις συντελεσθεῖσιν αὐτὸς μὲν εἰς τὸ μνημεῖον κατῆλθε , τῇ δὲ γυναικὶ τὴν ἀρχὴν καὶ τὴν πόλιν ἀναθεὶς ἅπασαν ἐκέλευσε μὴ προσιέναι , πέμπειν δὲ τὸ δεῖπνον αὐτῷ καθʼ ἑκάστην ἡμέραν εἰς βᾶριν ἐντιθεῖσαν , ἄχρι οὗ τὸν τάφον ἡ βᾶρις παρέλθῃ τὸ δεῖπνον ἀκέραιον ἔχουσα , τότε δὲ παύσασθαι πέμπουσαν , ὡς αὐτοῦ τεθνηκότος , ἐκεῖνος μὲν οὕτω τὸν λοιπὸν βίον διῆγεν , ἡ δὲ γυνὴ τῆς ἀρχῆς καλῶς ἐπεμελήθη καὶ μεταβολὴν κακῶν τοῖς ἀνθρώποις παρέσχε .
Lemmas: λέγω δέ καί ὁ Πυθέας ὁ κατά Ξέρξης γυνή σοφός γίγνομαι καί χρηστός . αὐτός μέν γάρ ὁ Πύθης ὡς ἔοικα χρύσειος ἐντυγχάνω μέταλλον καί ἀγαπάω ὁ ἐκ αὐτός πλοῦτος οὐ μέτριος ἀλλά ἄπληστος καί περισσός , αὐτός τε περί οὗτος διατρίβω καί ὁ πολίτης καταβιβάζω ἅπας ὁμαλής ὀρύσσω ἤ φορέω ἤ καθαίρω ἀναγκάζω ὁ χρυσίον , ἄλλος μηδείς ἐργάζομαι ὁ παράπαν μηδέ πράσσω . ἀπόλλυμι δέ πολύς πᾶς δέ ἀπαγορεύω , ὁ γυνή ἱκετηρία τίθημι ἐπί ὁ θύρα ἔρχομαι ὁ ὁ Πυθέας γυνή . ὁ δέ ἐκεῖνος μέν ἀπέρχομαι καί θαρσέω κελεύω , αὐτός δέ ὁ περί ὁ χρυσίον τεχνίτης ὅς πιστεύω μάλα καλέω καί κατείργω , ποιέω κελεύω ἄρτος τε χρύσεος καί πέμμα παντοδαπός καί ὀπώρα , καί ὅσος δή μάλα . ὁ Πύθης γιγνώσκω ἥδομαι ὄψον καί βρῶμα . ποιέω δέ πᾶς , ὁ μέν Πύθης ἥκω ἀπό ὁ ξένος · τυγχάνω γάρ ἀποδημέω · ὁ δέ γυνή δεῖπνον αἰτέω παρατίθημι χρύσεος τράπεζα οὐδείς ἐδώδιμος ἔχω ἀλλά πᾶς χρύσεος . ὁ μέν οὖν . πρῶτος χαίρω Πύθης ὁ μίμημα , ἐμπίμπλημι δέ ὁ ὄψις αἰτέω ἐσθίω ὁ δέ χρύσεος ὅς τις τυγχάνω ποθέω προσφέρω . δυσχεραίνω δέ αὐτός καί πεινάω βοάω , ἀλλά σύ γε οὗτος , λέγω , ἄλλος δέ οὐδείς εὐπορία ποιέω ἐγώ · καί γάρ ἐμπειρία καί τέχνη πᾶς φροῦδος , γεωργέω δέ οὐδείς , ἀλλά ὁ σπείρω α καί φυτεύω καί τρέφω ὁ γῆ ὀπίσω καταλείπω ὀρύσσω ἄχρηστος καί ζητέω , ἀποκναίω ἑαυτοῦ καί ὁ πολίτης . κινέω οὗτος ὁ Πύθης , καί πᾶς μέν οὐ καταλύω ὁ περί ὁ μέταλλον πραγματεία , ἀνά μέρος δέ ὁ πέμπτος ἐργάζομαι κελεύω ὁ πολίτης , ὁ λοιπός ἐπί γεωργία καί ὁ τέχνη τρέπω . Ξέρξης δέ καταβαίνω ἐπί ὁ Ἑλλάς , λαμπρός ἐν ὁ ὑποδοχή καί ὁ δωρεά γίγνομαι χάρις αἰτέω παρά ὁ βασιλεύς , πολύς αὐτός παῖς εἰμί , εἷς πάρειμι ὁ στρατεία καί καταλείπω αὐτός γηροβοσκέω . ὁ δέ Ξέρξης ὑπό ὀργή οὗτος μόνος , ὅς ἐξαιτέω , σφάζω καί διατέμνω κελεύω ὁ στρατός διέρχομαι , ὁ δέ ἄλλος ἐπάγω , καί παντεύς ἀπόλλυμι κατά ὁ μάχη . ἐπί ὅς ὁ Πύθης ἀθυμέω πάσχω ὅμοιος πολύς ὁ κακός καί ἀνόητος · ὁ μέν γάρ θάνατος φοβέω , ὁ βίος δέ ἄχθομαι . βούλομαι δέ μή ζάω , προίημι δέ ὁ ζάω μή δύναμαι , χῶμα εἰμί ἐν ὁ πόλις μέγας καί ποταμός διαρρέω , ὅς Πυθοπολίτης ὀνομάζω , ἐν μέν ὁ χῶμα κατασκευάζω μνημεῖον , ἐκτρέπω δέ ὁ ῥεῖθρον , ὥστε διά ὁ χῶμα φέρω ψαύω ὁ τάφος ὁ ποταμός ἐπί οὗτος συντελέω αὐτός μέν εἰς ὁ μνημεῖον κατέρχομαι , ὁ δέ γυνή ὁ ἀρχή καί ὁ πόλις ἀνατίθημι ἅπας κελεύω μή προσέρχομαι , πέμπω δέ ὁ δεῖπνον αὐτός κατά ἕκαστος ἡμέρα εἰς βᾶρις ἐντίθημι , ἄχρι ὅς ὁ τάφος ὁ βᾶρις παρέρχομαι ὁ δεῖπνον ἀκέραιος ἔχω , τότε δέ παύω πέμπω , ὡς αὐτός θνῄσκω , ἐκεῖνος μέν οὕτως ὁ λοιπός βίος διάγω , ὁ δέ γυνή ὁ ἀρχή καλός ἐπιμελέομαι καί μεταβολή κακός ὁ ἄνθρωπος παρέχω .