plutarchus.mulierum-virtutes-242e-263c 25
Βάττου τοῦ ἐπικληθέντος Εὐδαίμονος υἱὸς Ἀρκεσίλαος · ἦν οὐδὲν ὅμοιος τῷ πατρὶ τοὺς τρόπους ʼ καὶ γὰρ ζῶντος ἔτι περὶ τὴν οἰκίαν περιθεὶς ἐπάλξεις ὑπὸ τοῦ πατρὸς ἐζημιώθη ταλάντῳ · καὶ τελευτήσαντος ἐκείνου , τοῦτο μὲν φύσει χαλεπὸς ὤν ὅπερ καὶ ἐπεκλήθη , τοῦτο δὲ φίλῳ πονηρῷ , Λαάρχῳ , χρώμενος ἀντὶ βασιλέως ἐγεγόνει τύραννος . ὁ δὲ Λάαρχος ἐπιβουλεύων τῇ τυραννίδι καὶ τοὺς ἀρίστους τῶν Κυρηναίων ἐξελαύνων ἢ φονεύων , ἐπὶ τὸν Ἀρκεσίλαον τὰς αἰτίας ἔτρεπε · καὶ τέλος ἐκεῖνον μὲν εἰς νόσον ἐμβαλὼν φθινάδα καὶ χαλεπήν , λαγὼν πιόντα θαλάσσιον , διέφθειρεν , αὐτὸς δὲ τὴν ἀρχὴν ἔσχεν ὡς τῷ παιδὶ τῷ ἐκείνου Βάττῳ διαφυλάττων . ὁ μὲν οὖν παῖς καὶ διὰ τὴν χωλότητα καὶ διὰ τὴν ἡλικίαν κατεφρονεῖτο , τῇ δὲ μητρὶ πολλοὶ προσεῖχον αὐτοῦ · σώφρων τε γὰρ ἦν καὶ φιλάνθρωπος οἰκείους τε πολλοὺς καὶ δυνατοὺς εἶχε . διὸ καὶ θεραπεύων αὐτὴν ὁ Λάαρχος ἐμνηστεύετο , καὶ τὸν Βάττον ἠξίου παῖδα θέσθαι γήμας ἐκείνην , καὶ κοινωνὸν ἀποδεῖξαι τῆς ἀρχῆς · ἡ δʼ Ἐρυξὼ τοῦτο γὰρ ἦν ὄνομα τῇ γυναικὶ βουλευσαμένη μετὰ τῶν ἀδελφῶν , ἐκέλευε τὸν Λάαρχον ἐντυγχάνειν ἐκείνοις , ὡς αὐτῆς προσιεμένης τὸν γάμον . ἐπεὶ δʼ ὁ Λάαρχος ἐνετύγχανε τοῖς ἀδελφοῖς , ἐκεῖνοι δʼ ἐπίτηδες παρῆγον καὶ ἀνεβάλλοντο , πέμπει πρὸς αὐτὸν ἡ Ἐρυξὼ θεραπαινίδα παρʼ αὑτῆς παραγγέλλουσαν , ὅτι νῦν μὲν ἀντιλέγουσιν οἱ ἀδελφοί , γενομένης δὲ τῆς συνόδου παύσονται διαφερόμενοι καὶ συγχωρήσουσι · δεῖν οὖν αὐτόν , εἰ βούλεται , νύκτωρ ἀφικέσθαι πρὸς αὐτήν · καλῶς γὰρ ἕξειν καὶ τὰ λοιπὰ τῆς ἀρχῆς γενομένης . ἦν οὖν ταῦτα καθʼ ἡδονὴν τῷ Λαάρχῳ , καὶ παντάπασιν ἀναπτοηθεὶς πρὸς τὴν φιλοφροσύνην τῆς γυναικὸς ὡμολόγησεν ἥξειν , ὅταν ἐκείνη κελεύῃ . ταῦτα δʼ ἔπραττεν ἡ Ἐρυξὼ μετὰ Πολυάρχου τοῦ πρεσβυτάτου τῶν ἀδελφῶν . ὁρισθέντος δὲ καιροῦ πρὸς τὴν σύνοδον , ὁ Πολύαρχος εἰς τὸ δωμάτιον τῆς ἀδελφῆς παρεισήχθη κρύφα , νεανίσκους ἔχων δύο σὺν αὑτῷ ξιφήρεις , φόνῳ πατρὸς ἐπεξιόντας , ὃν ὁ Λάαρχος ἐτύγχανεν ἀπεκτονὼς νεωστί . μεταπεμψαμένης δὲ τῆς Ἐρυξοῦς αὐτὸν , ἄνευ δορυφόρων εἰσῆλθε , καὶ τῶν νεανίσκων αὐτῷ προσπεσόντων τυπτόμενος τοῖς ξίφεσιν ἀπέθανε . τὸν μὲν οὖν νεκρὸν ἔρριψαν ὑπὲρ τὸ τεῖχος , τὸν δὲ Βάττον προαγαγόντες ἀνέδειξαν ἐπὶ τοῖς πατρίοις βασιλέα , καὶ τὴν ἀπʼ ἀρχῆς πολιτείαν ὁ Πολύαρχος ἀπέδωκε τοῖς Κυρηναίοις . ἐτύγχανον δʼ Ἀμάσιδος τοῦ Αἰγυπτίων βασιλέως στρατιῶται συχνοὶ παρόντες , οἷς ὁ Λάαρχος ἐχρῆτο πιστοῖς , καὶ φοβερὸς ἦν οὐχ ἥκιστα διʼ ἐκείνων τοῖς πολίταις . οὗτοι πρὸς Ἄμασιν ἔπεμψαν τοὺς κατηγορήσοντας τοῦ τε Πολυάρχου καὶ τῆς Ἐρυξοῦς . χαλεπαίνοντος δʼ ἐκείνου καὶ διανοουμένου πολεμεῖν τοῖς Κυρηναίοις , συνέβη τὴν μητέρα τελευτῆσαι , καὶ ταφὰς αὐτῆς ἐπιτελοῦντος , ἀναγγέλλοντας ἐλθεῖν παρὰ τοῦ Ἀμάσιδος , ἔδοξεν οὖν τῷ Πολυάρχῳ βαδίζειν ἀπολογησομένῳ · τῆς δʼ Ἐρυξοῦς μὴ ἀπολειπομένης , ἀλλʼ ἕπεσθαι καὶ συγκινδυνεύειν βουλομένης , οὐδʼ ἡ μήτηρ Κριτόλα , καίπερ οὖσα πρεσβῦτις , ἀπελείπετο . μέγιστον δʼ αὐτῆς ἦν ἀξίωμα , Βάττου γεγενημένης ἀδελφῆς τοῦ Εὐδαίμονος . ὡς οὖν ἦλθον εἰς Αἴγυπτον , οἵ τʼ ἄλλοι θαυμαστῶς ἀπεδέξαντο τὴν πρᾶξιν αὐτῶν , καὶ ὁ Ἄμασις οὐ μετρίως ἀπεδέξατο τήν τε σωφροσύνην καὶ τὴν ἀνδρείαν τῆς γυναικός · δώροις δὲ τιμήσας καὶ θεραπείᾳ βασιλικῇ τόν τε Πολύαρχον καὶ τὰς γυναῖκας εἰς Κυρήνην ἀπέστειλεν .
Lemmas: Βάττος ὁ ἐπικαλέω Εὐδαίμων υἱός Ἀρκεσίλαος · εἰμί οὐδείς ὅμοιος ὁ πατήρ ὁ τρόπος ʼ καί γάρ ζάω ἔτι περί ὁ οἰκία περιτίθημι ἔπαλξις ὑπό ὁ πατήρ ζημιόω τάλαντον · καί τελευτάω ἐκεῖνος , οὗτος μέν φύσις χαλεπός εἰμί ὅς καί ἐπικαλέω , οὗτος δέ φίλος πονηρός , Λάαρχος , χράω ἀντί βασιλεύς γίγνομαι τύραννος . ὁ δέ Λάαρχος ἐπιβουλεύω ὁ τυραννίς καί ὁ ἀγαθός ὁ Κυρηναῖος ἐξελαύνω ἤ φονεύω , ἐπί ὁ Ἀρκεσίλαος ὁ αἰτία τρέπω · καί τέλος ἐκεῖνος μέν εἰς νόσος ἐμβάλλω φθινάς καί χαλεπός , λαγώς πίνω θαλάσσιος , διαφθείρω , αὐτός δέ ὁ ἀρχή ἔχω ὡς ὁ παῖς ὁ ἐκεῖνος Βάττος διαφυλάσσω . ὁ μέν οὖν παῖς καί διά ὁ χωλότης καί διά ὁ ἡλικία καταφρονέω , ὁ δέ μήτηρ πολύς προσέχω αὐτός · σώφρων τε γάρ εἰμί καί φιλάνθρωπος οἰκεῖος τε πολύς καί δυνατός ἔχω . διό καί θεραπεύω αὐτός ὁ Λάαρχος μνηστεύω , καί ὁ Βάττος ἀξιόω παῖς τίθημι γαμέω ἐκεῖνος , καί κοινωνός ἀποδείκνυμι ὁ ἀρχή · ὁ δέ Ἐρυξώ οὗτος γάρ εἰμί ὄνομα ὁ γυνή βουλεύω μετά ὁ ἀδελφός , κελεύω ὁ Λάαρχος ἐντυγχάνω ἐκεῖνος , ὡς αὐτός προσίημι ὁ γάμος . ἐπεί δέ ὁ Λάαρχος ἐντυγχάνω ὁ ἀδελφός , ἐκεῖνος δέ ἐπίτηδες παράγω καί ἀναβάλλω , πέμπω πρός αὐτός ὁ Ἐρυξώ θεραπαινίς παρά ἑαυτοῦ παραγγέλλω , ὅτι νῦν μέν ἀντιλέγω ὁ ἀδελφός , γίγνομαι δέ ὁ σύνοδος παύω διαφέρω καί συγχωρέω · δέω οὖν αὐτός , εἰ βούλομαι , νύκτωρ ἀφικνέομαι πρός αὐτός · καλός γάρ ἔχω καί ὁ λοιπός ὁ ἀρχή γίγνομαι . εἰμί οὖν οὗτος κατά ἡδονή ὁ Λάαρχος , καί παντάπασι ἀναπτοέω πρός ὁ φιλοφροσύνη ὁ γυνή ὁμολογέω ἥκω , ὅταν ἐκεῖνος κελεύω . οὗτος δέ πράσσω ὁ Ἐρυξώ μετά Πολύαρχος ὁ πρέσβυς ὁ ἀδελφός . ὁρίζω δέ καιρός πρός ὁ σύνοδος , ὁ Πολύαρχος εἰς ὁ δωμάτιον ὁ ἀδελφή παρεισάγω κρύφα , νεανίσκος ἔχω δύο σύν ἑαυτοῦ ξιφήρης , φόνος πατήρ ἐπεξέρχομαι , ὅς ὁ Λάαρχος τυγχάνω ἀποκτείνω νεωστί . μεταπέμπω δέ ὁ Ἐρυξώ αὐτός , ἄνευ δορυφόρος εἰσέρχομαι , καί ὁ νεανίσκος αὐτός προσπίπτω τύπτω ὁ ξίφος ἀποθνῄσκω . ὁ μέν οὖν νεκρός ῥίπτω ὑπέρ ὁ τεῖχος , ὁ δέ Βάττος προάγω ἀναδείκνυμι ἐπί ὁ πάτριος βασιλεύς , καί ὁ ἀπό ἀρχή πολιτεία ὁ Πολύαρχος ἀποδίδωμι ὁ Κυρηναῖος . τυγχάνω δέ Ἄμασις ὁ Αἰγύπτιος βασιλεύς στρατιώτης συχνός πάρειμι , ὅς ὁ Λάαρχος χράω πιστός , καί φοβερός εἰμί οὐ ἦκα διά ἐκεῖνος ὁ πολίτης . οὗτος πρός Ἄμασις πέμπω ὁ κατηγορέω ὁ τε Πολύαρχος καί ὁ Ἐρυξώ . χαλεπαίνω δέ ἐκεῖνος καί διανοέω πολεμέω ὁ Κυρηναῖος , συμβαίνω ὁ μήτηρ τελευτάω , καί ταφή αὐτός ἐπιτελέω , ἀναγγέλλω ἔρχομαι παρά ὁ Ἄμασις , δοκέω οὖν ὁ Πολύαρχος βαδίζω ἀπολογέομαι · ὁ δέ Ἐρυξώ μή ἀπολείπω , ἀλλά ἕπομαι καί συγκινδυνεύω βούλομαι , οὐδέ ὁ μήτηρ Κριτόλαος , καίπερ εἰμί πρεσβῦτις , ἀπολείπω . μέγας δέ αὐτός εἰμί ἀξίωμα , Βάττος γίγνομαι ἀδελφή ὁ Εὐδαίμων . ὡς οὖν ἔρχομαι εἰς Αἴγυπτος , ὁ τε ἄλλος θαυμαστός ἀποδέχομαι ὁ πρᾶξις αὐτός , καί ὁ Ἄμασις οὐ μέτριος ἀποδέχομαι ὁ τε σωφροσύνη καί ὁ ἀνδρεία ὁ γυνή · δῶρον δέ τιμάω καί θεραπεία βασιλικός ὁ τε Πολύαρχος καί ὁ γυνή εἰς Κυρήνη ἀποστέλλω .