plutarchus.mulierum-virtutes-242e-263c 26
οὐχ ἧττον δʼ ἄν τις ἀγάσαιτο τὴν Κυμαίαν Ξενοκρίτην ἐπὶ τοῖς πραχθεῖσι περὶ Ἀριστόδημον τὸν τύραννον , ᾧ τινες Μαλακὸν ἐπίκλησιν οἴονται γεγονέναι , τὸ ἀληθὲς ἀγνοοῦντες . ἐπεκλήθη γὰρ ὑπὸ τῶν βαρβάρων Μαλακός , ὅπερ ἐστὶν ἀντίπαις , ὅτι μειράκιον ὢν παντάπασι μετὰ τῶν ἡλίκων ἔτι κομώντων οὓς κορωνιστὰς ὡς ἔοικεν ἀπὸ τῆς κόμης ὠνόμαζον ἐν τοῖς πρὸς τοὺς βαρβάρους πολέμοις ἐπιφανὴς ἦν καὶ λαμπρὸς οὐ τόλμῃ μόνον οὐδὲ χειρὸς ἔργοις , ἀλλὰ καὶ συνέσει καὶ προνοίᾳ φανεὶς περιττός . ὅθεν εἰς τὰς μεγίστας προῆλθεν ἀρχὰς θαυμαζόμενος ὑπὸ τῶν πολιτῶν , καὶ Ῥωμαίοις ἐπικουρίαν ἄγων ἐπέμφθη πολεμουμένοις ὑπὸ τῶν Τυρρηνῶν Ταρκύνιον Σούπερβον ἐπὶ τὴν βασιλείαν καταγόντων . ἐν ταύτῃ δὲ τῇ στρατείᾳ μακρᾷ γενομένῃ πάντῃ πρὸς χάριν ἐνδιδοὺς τοῖς στρατευομένοις τῶν πολιτῶν καὶ δημαγωγῶν μᾶλλον ἢ στρατηγῶν ἔπεισεν αὐτοὺς συνεπιθέσθαι τῇ βουλῇ καὶ συνεκβαλεῖν τοὺς ἀρίστους καὶ δυνατωτάτους . ἐκ δὲ τούτου γενόμενος τύραννος ἦν μὲν ἐν ταῖς περὶ γυναῖκας καὶ παῖδας ἐλευθέρους ἀδικίαις αὐτὸς ἑαυτοῦ μοχθηρότερος . ἱστόρηται γὰρ ὅτι τοὺς μὲν ἄρρενας παῖδας ἤσκει κομᾶν καὶ χρυσοφορεῖν , τὰς δὲ θηλείας ἠνάγκαζε περιτρόχαλα κείρεσθαι καὶ φορεῖν ἐφηβικὰς χλαμύδας καὶ τῶν ἀνακώλων χιτωνίσκων . οὐ μὴν ἀλλʼ ἐξαιρέτως ἐρασθεὶς τῆς Ξενοκρίτης εἶχεν αὐτὴν φυγάδος οὖσαν πατρός , οὐ καταγαγὼν οὐδὲ πείσας ἐκεῖνον , ἀλλʼ ὁπωσοῦν ἡγούμενος ἀγαπᾶν συνοῦσαν αὐτῷ τὴν κόρην , ἅτε δὴ ζηλουμένην καὶ μακαριζομένην ὑπὸ τῶν πολιτῶν . τὴν δὲ ταῦτα μὲν οὐκ ἐξέπληττεν ἀχθομένη δʼ ἐπὶ τῷ συνοικεῖν ἀνέκδοτος καὶ ἀνέγγυος οὐδὲν ἧττον ἐπόθει τῶν μισουμένων ὑπὸ τοῦ τυράννου τὴν τῆς πατρίδος ἐλευθερίαν . ἔτυχε δὲ κατʼ ἐκεῖνο καιροῦ τάφρον ἄγων ʼκύκλῳ περὶ τὴν χώραν ὁ Ἀριστόδημος , οὔτʼ ἀναγκαῖον ἔργον οὔτε χρήσιμον , ἄλλως δὲ τρίβειν καὶ ἀποκναίειν πόνοις καὶ ἀσχολίαις τοὺς πολίτας βουλόμενος ἦν γὰρ προστεταγμένον ἑκάστῳ μέτρων τινῶν ἀριθμὸν ἐκφέρειν τῆς γῆς . γυνὴ δέ τις ὡς εἶδεν ἐπιόντα τὸν Ἀριστόδημον , ἐξέκλινε καὶ παρεκαλύψατο τῷ χιτωνίσκῳ τὸ πρόσωπον . ἀπελθόντος οὖν τοῦ Ἀριστοδήμου , σκώπτοντες οἱ νεανίσκοι καὶ παίζοντες ἠρώτων ὅ τι δὴ μόνον ὑπʼ αἰδοῦς φύγοι τὸν Ἀριστόδημον , πρὸς δὲ τοὺς ἄλλους οὐδὲν πάθοι τοιοῦτον · ἡ δὲ καὶ μάλα μετὰ σπουδῆς ἀπεκρίνατο , μόνος γάρ , ἔφη , Κυμαίων Ἀριστόδημος ἀνήρ ἐστι . τοῦτο γὰρ λεχθὲν τὸ ῥῆμα πάντων μὲν ἥψατο , τοὺς δὲ γενναίους καὶ παρώξυνεν αἰσχύνῃ τῆς ἐλευθερίας ἀντέχεσθαι . λέγεται δὲ καὶ Ξενοκρίτην ἀκούσασαν εἰπεῖν , ὡς ἐβούλετʼ ἂν καὶ αὐτὴ γῆν ὑπὲρ τοῦ πατρὸς φέρειν παρόντος ἢ τρυφῆς συμμετέχειν Ἀριστοδήμῳ καὶ δυνάμεως τοσαύτης . ἐπέρρωσεν οὖν ταῦτα τοὺς συνισταμένους ἐπὶ τὸν Ἀριστόδημον , ὧν ἡγεῖτο Θυμοτέλης · καὶ τῆς Ξενοκρίτης εἰσόδου παρεχούσης αὐτοῖς ἄδειαν καὶ τὸν Ἀριστόδημον ἄνοπλον καὶ ἀφύλακτον , οὐ χαλεπῶς παρεισπεσόντες διαφθείρουσιν αὐτόν . οὕτω μὲν ἡ Κυμαίων πόλις ἠλευθερώθη δυοῖν ἀρετῇ γυναικῶν , τῆς μὲν ἐπίνοιαν αὐτοῖς καὶ ὁρμὴν ἐμβαλούσης τοῦ ἔργου , τῆς δὲ πρὸς τὸ τέλος συλλαβομένης . τιμῶν δὲ καὶ δωρεῶν μεγάλων τῇ Ξενοκρίτῃ προτεινομένων ἐάσασα πάσας ἓν ᾐτήσατο , θάψαι τὸ σῶμα τοῦ Ἀριστοδήμου καὶ τοῦτʼ οὖν ἔδοσαν αὐτῇ καὶ Δήμητρος ἱέρειαν αὐτὴν εἵλοντο , οὐχ ἧττον οἰόμενοι τῇ θεῷ κεχαρισμένην ἢ πρέπουσαν ἐκείνῃ τιμὴν ἔσεσθαι .
Lemmas: οὐ ἥσσων δέ ἄν τις ἄγαμαι ὁ Κυμαῖος Ξενοκρίτης ἐπί ὁ πράσσω περί Ἀριστόδημος ὁ τύραννος , ὅς τις μαλακός ἐπίκλησις οἴομαι γίγνομαι , ὁ ἀληθής ἀγνοέω . ἐπικαλέω γάρ ὑπό ὁ βάρβαρος Μαλακός , ὅς εἰμί ἀντίπαις , ὅτι μειράκιον εἰμί παντάπασι μετά ὁ ἧλιξ ἔτι κομάω ὅς κορωνισταί ὡς ἔοικα ἀπό ὁ κόμη ὀνομάζω ἐν ὁ πρός ὁ βάρβαρος πόλεμος ἐπιφανής εἰμί καί λαμπρός οὐ τόλμα μόνος οὐδέ χείρ ἔργον , ἀλλά καί σύνεσις καί πρόνοια φαίνω περισσός . ὅθεν εἰς ὁ μέγας προέρχομαι ἀρχή θαυμάζω ὑπό ὁ πολίτης , καί Ῥωμαῖος ἐπικουρία ἄγω πέμπω πολεμέω ὑπό ὁ Τυρρηνός Ταρκύνιος Σούπερβος ἐπί ὁ βασιλεία κατάγω . ἐν οὗτος δέ ὁ στρατεία μακρός γίγνομαι πάντῃ πρός χάρις ἐνδίδωμι ὁ στρατεύω ὁ πολίτης καί δημαγωγός μάλα ἤ στρατηγός πείθω αὐτός συνεπιτίθημι ὁ βουλή καί συνεκβάλλω ὁ ἀγαθός καί δυνατός . ἐκ δέ οὗτος γίγνομαι τύραννος εἰμί μέν ἐν ὁ περί γυνή καί παῖς ἐλεύθερος ἀδικία αὐτός ἑαυτοῦ μοχθηρός . ἱστορέω γάρ ὅτι ὁ μέν ἄρσην παῖς ἀσκέω κομάω καί χρυσοφορέω , ὁ δέ θῆλυς ἀναγκάζω περιτρόχαλος κείρω καί φορέω ἐφηβικός χλαμύς καί ὁ ἀνάκωλος χιτωνίσκος . οὐ μήν ἀλλά ἐξαιρετός ἔραμαι ὁ Ξενοκρίτης ἔχω αὐτός φυγάς εἰμί πατήρ , οὐ κατάγω οὐδέ πείθω ἐκεῖνος , ἀλλά ὁπωσοῦν ἡγέομαι ἀγαπάω σύνειμι αὐτός ὁ κόρη , ἅτε δή ζηλέω καί μακαρίζω ὑπό ὁ πολίτης . ὁ δέ οὗτος μέν οὐ ἐκπλήσσω ἄχθομαι δέ ἐπί ὁ συνοικέω ἀνέκδοτος καί ἀνέγγυος οὐδείς ἥσσων ποθέω ὁ μισέω ὑπό ὁ τύραννος ὁ ὁ πατρίς ἐλευθερία . τυγχάνω δέ κατά ἐκεῖνος καιρός τάφρος ἄγω ʼκυκλαω περί ὁ χώρα ὁ Ἀριστόδημος , οὔτε ἀναγκαῖος ἔργον οὔτε χρήσιμος , ἄλλος δέ τρίβω καί ἀποκναίω πόνος καί ἀσχολία ὁ πολίτης βούλομαι εἰμί γάρ προστάσσω ἕκαστος μέτρον τις ἀριθμός ἐκφέρω ὁ γῆ . γυνή δέ τις ὡς ὁράω ἐπέρχομαι ὁ Ἀριστόδημος , ἐκκλίνω καί παρακαλύπτω ὁ χιτωνίσκος ὁ πρόσωπον . ἀπέρχομαι οὖν ὁ Ἀριστόδημος , σκώπτω ὁ νεανίσκος καί παίζω ἐρωτάω ὅς τις δή μόνος ὑπό αἰδώς φεύγω ὁ Ἀριστόδημος , πρός δέ ὁ ἄλλος οὐδείς πάσχω τοιοῦτος · ὁ δέ καί μάλα μετά σπουδή ἀποκρίνω , μόνος γάρ , φημί , Κυμαῖος Ἀριστόδημος ἀνήρ εἰμί . οὗτος γάρ λέγω ὁ ῥῆμα πᾶς μέν ἅπτω , ὁ δέ γενναῖος καί παροξύνω αἰσχύνη ὁ ἐλευθερία ἀντέχω . λέγω δέ καί Ξενοκρίτης ἀκούω λέγω , ὡς βούλομαι ἄν καί αὐτός γῆ ὑπέρ ὁ πατήρ φέρω πάρειμι ἤ τρυφή συμμετέχω Ἀριστόδημος καί δύναμις τοσοῦτος . ἐπιρρώννυμι οὖν οὗτος ὁ συνίστημι ἐπί ὁ Ἀριστόδημος , ὅς ἡγέομαι Θυμοτέλης · καί ὁ Ξενοκρίτης εἴσοδος παρέχω αὐτός ἄδεια καί ὁ Ἀριστόδημος ἄνοπλος καί ἀφύλακτος , οὐ χαλεπός παρεισπίπτω διαφθείρω αὐτός . οὕτως μέν ὁ Κυμαῖος πόλις ἐλευθερόω δύο ἀρετή γυνή , ὁ μέν ἐπίνοια αὐτός καί ὁρμή ἐμβάλλω ὁ ἔργον , ὁ δέ πρός ὁ τέλος συλλαμβάνω . τιμή δέ καί δωρεά μέγας ὁ Ξενοκρίτης προτείνω ἐάω πᾶς εἷς αἰτέω , θάπτω ὁ σῶμα ὁ Ἀριστόδημος καί οὗτος οὖν δίδωμι αὐτός καί Δημήτηρ ἱέρεια αὐτός αἱρέω , οὐ ἥσσων οἴομαι ὁ θεός χαρίζω ἤ πρέπω ἐκεῖνος τιμή εἰμί .