plutarchus.mulierum-virtutes-242e-263c 24
Θεαγένης ὁ Θηβαῖος , Ἐπαμεινώνδᾳ καὶ Πελοπίδᾳ καὶ τοῖς ἀρίστοις ἀνδράσι τὴν αὐτὴν ὑπὲρ τῆς πόλεως λαβὼν διάνοιαν , ἔπταισε περὶ τὴν κοινὴν τύχην τῆς Ἑλλάδος ἐν Χαιρωνείᾳ , κρατῶν ἤδη καὶ διώκων τοὺς κατʼ αὐτὸν ἀντιτεταγμένους . ἐκεῖνος γὰρ ἦν ὁ πρὸς τὸν ἐμβοήσαντα , μέχρι ποῦ διώκεις ; ἀποκρινάμενος , μέχρι Μακεδονίας . ἀποθανόντι δʼ αὐτῷ περιῆν ἀδελφὴ μαρτυροῦσα κἀκεῖνον ἀρετῇ γένους καὶ φύσει μέγαν ἄνδρα καὶ λαμπρὸν γενέσθαι · πλὴν ταύτῃ γε καὶ χρηστὸν ἀπολαῦσαί τι τῆς ἀρετῆς ὑπῆρξεν , ὥστε κουφότερον , ὅσον τῶν κοινῶν ἀτυχημάτων εἰς αὐτὴν ἦλθεν , ἐνεγκεῖν . ἐπεὶ γὰρ ἐκράτησε Θηβαίων Ἀλέξανδρος , ἄλλοι δʼ ἄλλα τῆς πόλεως ἐπόρθουν ἐπιόντες , ἔτυχε τὴν Τιμοκλείας οἰκίαν καταλαβὼν ἄνθρωπος οὐκ ἐπιεικὴς οὐδʼ ἥμερος ἀλλʼ ὑβριστὴς καὶ ἀνόητος ἦρχε δὲ Θρᾳκίου τινὸς ἴλης καὶ ὁμώνυμος ἦν τοῦ βασιλέως οὐδὲν δʼ ὅμοιος . οὔτε γὰρ τὸ γένος οὔτε τὸν βίον αἰδεσθεὶς τῆς γυναικός , ὡς ἐνέπλησεν ἑαυτὸν οἴνου , μετὰ δεῖπνον ἐκάλει συναναπαυσομένην . καὶ τοῦτο πέρας οὐκ ἦν ἀλλὰ καὶ χρυσὸν ἐζήτει καὶ ἄργυρον , εἴ τις εἴη κεκρυμμένος ὑπʼ αὐτῆς , τὰ μὲν ὡς ἀπολῶν τὰ δʼ ὡς ἕξων διὰ παντὸς ἐν τάξει γυναικός . ἡ δὲ δεξαμένη λαβὴν αὐτοῦ διδόντος , ὤφελον μέν , εἶπε , τεθνάναι πρὸ ταύτης ἐγὼ τῆς νυκτὸς ἢ ζῆν , ἵνα τὸ γοῦν σῶμα πάντων ἀπολλυμένων ἀπείρατον ὕβρεως διεφύλαξα πεπραγμένων δʼ οὕτως , εἴ σε κηδεμόνα καὶ δεσπότην καὶ ἄνδρα δεῖ νομίζειν ἐν , τοῦ δαίμονος διδόντος , οὐκ ἀποστερήσω σε τῶν σῶν ἐμαυτὴν γάρ ὅ τι βουλήσῃ ὁρῶ γεγενημένην . ἐμοὶ περὶ σῶμα κόσμος ἦν καὶ ἄργυρος ἐν ἐκπώμασιν , ἦν τι καὶ χρυσοῦ καὶ νομίσματος . ὡς δʼ ἡ πόλις ἡλίσκετο , πάντα συλλαβεῖν κελεύσασα τὰς θεραπαινίδας ἔρριψα , μᾶλλον δὲ κατεθέμην εἰς φρέαρ ὕδωρ οὐκ ἔχον οὐδʼ ἴσασιν αὐτὸ πολλοί · πῶμα γὰρ ἔπεστι καὶ κύκλῳ περιπέφυκεν ὕλη σύσκιος . ταῦτα σὺ μὲν εὐτυχοίης λαβών , ἐμοὶ δʼ ἔσται πρός σε μαρτύρια καὶ γνωρίσματα τῆς περὶ τὸν οἶκον εὐτυχίας καὶ λαμπρότητος . ἀκούσας οὖν ὁ Μακεδὼν οὐ περιέμεινε τὴν ἡμέραν , ἀλλʼ εὐθὺς ἐβάδιζεν ἐπὶ τὸν τόπον , ἡγουμένης τῆς Τιμοκλείας · καὶ τὸν κῆπον ἀποκλεῖσαι κελεύσας , ὅπως αἴσθοιτο μηδείς , κατέβαινεν ἐν τῷ χιτῶνι . στυγερὰ δʼ ἡγεῖτο Κλωθὼ τιμωρὸς ὑπὸ τῆς Τιμοκλείας ἐφεστώσης ἄνωθεν . ὡς δʼ ᾔσθετο τῇ φωνῇ κάτω γεγονότος , πολλοὺς μὲν αὐτὴ τῶν λίθων ἐπέφερε πολλοὺς δὲ καὶ μεγάλους αἱ θεραπαινίδες ἐπεκυλίνδουν , ἄχρι οὗ κατέκοψαν αὐτὸν καὶ κατέχωσαν . ὡς δʼ ἔγνωσαν οἱ Μακεδόνες καὶ τὸν νεκρὸν ἀνείλοντο κηρύγματος ἤδη γεγονότος μηδένα κτείνειν Θηβαίων , ἦγον αὐτὴν συλλαβόντες ἐπὶ τὸν βασιλέα καὶ προσήγγειλαν τὸ τετολμημένον . ὁ δὲ καὶ τῇ καταστάσει τοῦ προσώπου καὶ τῷ σχολαίῳ τοῦ βαδίσματος ἀξιωματικόν τι καὶ γενναῖον ἐνιδὼν πρῶτον ἀνέκρινεν αὐτήν τίς εἴη γυναικῶν . ἡ δʼ ἀνεκπλήκτως πάνυ καὶ τεθαρρηκότως εἶπεν , ἐμοὶ Θεαγένης ἦν ἀδελφός , ὃς ἐν Χαιρωνείᾳ στρατηγῶν καὶ μαχόμενος πρὸς ὑμᾶς ὑπὲρ τῆς τῶν Ἑλλήνων ἐλευθερίας ἔπεσεν , ὅπως ἡμεῖς μηδὲν τοιοῦτον πάθωμεν · ἐπεὶ δὲ πεπόνθαμεν ἀνάξια τοῦ γένους , ἀποθανεῖν οὐ φεύγομεν · οὐδὲ γὰρ ἄμεινον ἴσως ζῶσαν ἑτέρας πειρᾶσθαι νυκτός , εἰ σὺ τοῦτο μὴ κωλύσεις . οἱ μὲν οὖν ἐπιεικέστατοι τῶν παρόντων ἐδάκρυσαν , Ἀλεξάνδρῳ δʼ οἰκτίρειν μὲν οὐκ ἐπῄει τὴν ἄνθρωπον ὡς μείζονα , θαυμάσας δὲ τὴν ἀρετὴν καὶ τὸν λόγον εὖ μάλα καθαψάμενον αὐτοῦ , τοῖς μὲν ἡγεμόσι παρήγγειλε προσέχειν καὶ φυλάττειν , μὴ πάλιν ὕβρισμα τοιοῦτον εἰς οἰκίαν ἔνδοξον γένηται · τὴν δὲ Τιμόκλειαν ἀφῆκεν αὐτήν τε καὶ πάντας ὅσοι κατὰ γένος αὐτῇ προσήκοντες εὑρέθησαν .
Lemmas: Θεαγένης ὁ Θηβαῖος , Ἐπαμεινώνδας καί Πελοπίδης καί ὁ ἀγαθός ἀνήρ ὁ αὐτός ὑπέρ ὁ πόλις λαμβάνω διάνοια , πταίω περί ὁ κοινός τύχη ὁ Ἑλλάς ἐν Χαιρωνεία , κρατέω ἤδη καί διώκω ὁ κατά αὐτός ἀντιτάσσω . ἐκεῖνος γάρ εἰμί ὁ πρός ὁ ἐμβοάω , μέχρι ποῦ διώκω ; ἀποκρίνω , μέχρι Μακεδονία . ἀποθνῄσκω δέ αὐτός περίειμι ἀδελφή μαρτυρέω ἐκεῖνος ἀρετή γένος καί φύσις μέγας ἀνήρ καί λαμπρός γίγνομαι · πλήν οὗτος γε καί χρηστός ἀπολαύω τις ὁ ἀρετή ὑπάρχω , ὥστε κοῦφος , ὅσος ὁ κοινός ἀτύχημα εἰς αὐτός ἔρχομαι , φέρω . ἐπεί γάρ κρατέω Θηβαῖος Ἀλέξανδρος , ἄλλος δέ ἄλλος ὁ πόλις πορθέω ἐπέρχομαι , τυγχάνω ὁ Τιμόκλεια οἰκία καταλαμβάνω ἄνθρωπος οὐ ἐπιεικής οὐδέ ἥμερος ἀλλά ὑβριστής καί ἀνόητος ἄρχω δέ Θρᾴκιος τις ἴλη καί ὁμώνυμος εἰμί ὁ βασιλεύς οὐδείς δέ ὅμοιος . οὔτε γάρ ὁ γένος οὔτε ὁ βίος αἰδέομαι ὁ γυνή , ὡς ἐμπίμπλημι ἑαυτοῦ οἶνος , μετά δεῖπνον καλέω συναναπαύομαι . καί οὗτος πέρας οὐ εἰμί ἀλλά καί χρυσός ζητέω καί ἄργυρος , εἰ τις εἰμί κρύπτω ὑπό αὐτός , ὁ μέν ὡς ἀπόλλυμι ὁ δέ ὡς ἔχω διά πᾶς ἐν τάξις γυνή . ὁ δέ δέχομαι λαβή αὐτός δίδωμι , ὀφείλω μέν , λέγω , θνῄσκω πρό οὗτος ἐγώ ὁ νύξ ἤ ζάω , ἵνα ὁ γοῦν σῶμα πᾶς ἀπόλλυμι ἀπείρητος ὕβρις διαφυλάσσω πράσσω δέ οὕτως , εἰ σύ κηδεμών καί δεσπότης καί ἀνήρ δέω νομίζω ἐν , ὁ δαίμων δίδωμι , οὐ ἀποστερέω σύ ὁ σός ἐμαυτοῦ γάρ ὅς τις βούλομαι ὁράω γίγνομαι . ἐγώ περί σῶμα κόσμος εἰμί καί ἄργυρος ἐν ἔκπωμα , εἰμί τις καί χρυσός καί νόμισμα . ὡς δέ ὁ πόλις ἁλίσκομαι , πᾶς συλλαμβάνω κελεύω ὁ θεραπαινίς ῥίπτω , μάλα δέ κατατίθημι εἰς φρέαρ ὕδωρ οὐ ἔχω οὐδέ οἶδα αὐτός πολύς · πῶμα γάρ ἔπειμι καί κύκλος περιφύζω ὕλη σύσκιος . οὗτος σύ μέν εὐτυχέω λαμβάνω , ἐγώ δέ εἰμί πρός σύ μαρτύριον καί γνώρισμα ὁ περί ὁ οἶκος εὐτυχία καί λαμπρότης . ἀκούω οὖν ὁ Μακεδών οὐ περιμένω ὁ ἡμέρα , ἀλλά εὐθύς βαδίζω ἐπί ὁ τόπος , ἡγέομαι ὁ Τιμόκλεια · καί ὁ κῆπος ἀποκλείω κελεύω , ὅπως αἰσθάνομαι μηδείς , καταβαίνω ἐν ὁ χιτών . στυγερός δέ ἡγέομαι Κλωθώ τιμωρός ὑπό ὁ Τιμόκλεια ἐφίστημι ἄνωθεν . ὡς δέ αἰσθάνομαι ὁ φωνή κάτω γίγνομαι , πολύς μέν αὐτός ὁ λίθος ἐπιφέρω πολύς δέ καί μέγας ὁ θεραπαινίς ἐπικυλινδέω , ἄχρι ὅς κατακόπτω αὐτός καί καταχώννυμι . ὡς δέ γιγνώσκω ὁ Μακεδών καί ὁ νεκρός ἀναιρέω κήρυγμα ἤδη γίγνομαι μηδείς κτείνω Θηβαῖος , ἄγω αὐτός συλλαμβάνω ἐπί ὁ βασιλεύς καί προσαγγέλλω ὁ τολμάω . ὁ δέ καί ὁ κατάστασις ὁ πρόσωπον καί ὁ σχολαῖος ὁ βάδισμα ἀξιωματικός τις καί γενναῖος ἐνοράω πρῶτος ἀνακρίνω αὐτός τίς εἰμί γυνή . ὁ δέ ἀνέκπληκτος πάνυ καί τεθαρρηκότως λέγω , ἐγώ Θεαγένης εἰμί ἀδελφός , ὅς ἐν Χαιρωνεία στρατηγέω καί μάχομαι πρός σύ ὑπέρ ὁ ὁ Ἕλλην ἐλευθερία πίπτω , ὅπως ἐγώ μηδείς τοιοῦτος πάσχω · ἐπεί δέ πάσχω ἀνάξιος ὁ γένος , ἀποθνῄσκω οὐ φεύγω · οὐδέ γάρ ἀγαθός ἴσως ζάω ἕτερος πειράω νύξ , εἰ σύ οὗτος μή κωλύω . ὁ μέν οὖν ἐπιεικής ὁ πάρειμι δακρύω , Ἀλέξανδρος δέ οἰκτίρω μέν οὐ ἐπέρχομαι ὁ ἄνθρωπος ὡς μέγας , θαυμάζω δέ ὁ ἀρετή καί ὁ λόγος εὖ μάλα καθάπτω αὐτός , ὁ μέν ἡγεμών παραγγέλλω προσέχω καί φυλάσσω , μή πάλιν ὕβρισμα τοιοῦτος εἰς οἰκία ἔνδοξος γίγνομαι · ὁ δέ Τιμόκλεια ἀφίημι αὐτός τε καί πᾶς ὅσος κατά γένος αὐτός προσήκω εὑρίσκω .