plutarchus.de-virtute-morali-440d-452d 7
ἡ μὲν οὖν ἀκρασία τοιαύτας ἔχει διαφορὰς πρὸς τὴν ἀκολασίαν , ἡ δʼ ἐγκράτεια πρὸς τὴν σωφροσύνην αὖθις αὖ τὰς ἀντιστρόφους ; ἀναλόγως . τὸ γὰρ δάκνον καὶ τὸ λυποῦν καὶ τὸ ἀγανακτοῦν οὔπω τὴν ἐγκράτειαν ἀπολέλοιπε · τῆς δὲ σώφρονος ψυχῆς τὸ πανταχόθεν ὁμαλὲς καὶ ἄσφυκτον καὶ ὑγιαῖνον ᾧ συνήρμοσται καὶ συγκέκραται τὸ ἄλογον πρὸς τὸν λογισμὸν εὐπειθείᾳ καὶ πραότητι θαυμαστῇ κεκοσμημένον , εἴποις ἂν ἐπιβλέψας δὴ τότʼ ἔπειτʼ ἄνεμος μὲν ἐπαύσατο , ἡ δὲ γαλήνη ἔπλετο νηνεμίη , κοίμισσε δὲ κύματα δαίμων · τὰ σφοδρὰ καὶ περιμανῆ καὶ οἰστρώδη κινήματα τῶν ἐπιθυμιῶν τοῦ λόγου κατασβέσαντος , ὧν δʼ ἡ φύσις ἀναγκαίως δεῖται , ταῦθʼ ὁμοιοπαθῆ καὶ ὑπήκοα καὶ φίλα καὶ συνεργὰ πεποιημένου ταῖς πρακτικαῖς προαιρέσεσιν ὥστε μὴ προεκθεῖν τοῦ λογισμοῦ μηδʼ ὑπενδιδόναι μηδʼ ἀτακτεῖν μηδʼ ἀπειθεῖν , ἀλλὰ πᾶσαν ὁρμὴν εὐάγωγον οὖσαν ἄθηλον ἵππῳ πῶλον ὣς ἅμα τρέχειν ἐπιβεβαιοῦσαν τὸν Ξενοκράτους λόγον , ὃν ἐκεῖνος εἶπε περὶ τῶν ἀληθῶς φιλοσοφούντων , ὅτι μόνοι ποιοῦσιν ἑκουσίως ἃ ποιοῦσιν ἄκοντες οἱ λοιποὶ διὰ τὸν νόμον , ὥσπερ ὑπὸ πληγῆς κύνες ἢ γαλαῖ ψόφῳ τῶν ἡδονῶν ἀποτρεπόμενοι καὶ πρὸς τὸ δεινὸν ἀποβλέποντες . ὅτι μὲν οὖν γίγνεταί τις ἐν τῇ ψυχῇ τοιαύτης ἑτερότητος αἴσθησις καὶ διαφορᾶς περὶ τὰς ἐπιθυμίας , ὥς τινος μαχομένου καὶ τἀναντία λέγοντος αὐταῖς , οὐκ ἄδηλόν ἐστιν . ἔνιοι δέ φασιν οὐχ ἕτερον εἶναι τοῦ λόγου τὸ πάθος οὐδὲ δυεῖν διαφορὰν καὶ στάσιν , ἀλλʼ ἑνὸς λόγου τροπὴν ἐπʼ ἀμφότερα , λανθάνουσαν ἡμᾶς ὀξύτητι καὶ τάχει μεταβολῆς , οὐ συνορῶντας ὅτι ταὐτόν ἐστι τῆς ψυχῆς ᾧ πέφυκεν ἐπιθυμεῖν καὶ μετανοεῖν , ὀργίζεσθαι καὶ δεδιέναι , φέρεσθαι πρὸς τὸ αἰσχρὸν ὑφʼ ἡδονῆς καὶ φερομένης πάλιν αὑτῆς ἐπιλαμβάνεσθαι · καὶ γὰρ ἐπιθυμίαν καὶ ὀργὴν καὶ φόβον καὶ τὰ τοιαῦτα πάντα δόξας εἶναι καὶ κρίσεις πονηράς , οὐ περὶ ἓν τι γιγνομένας τῆς ψυχῆς μέρος , ἀλλʼ ὅλου τοῦ ἡγεμονικοῦ ῥοπὰς καὶ εἴξεις καὶ συγκαταθέσεις καὶ ὁρμάς , καὶ ὅλως ἐνεργείας τινὰς οὔσας ἐν ὀλίγῳ μεταπτωτάς , ὥσπερ αἱ τῶν παίδων ἐπιδρομαὶ τὸ ῥαγδαῖον καὶ τὸ σφοδρὸν ἐπισφαλὲς ὑπʼ ἀσθενείας καὶ ἀβέβαιον ἔχουσι . ταῦτα δὲ πρῶτον μὲν παρὰ · τὴν ἐνάργειάν ἐστι καὶ τὴν αἴσθησιν · οὐδεὶς γὰρ ἐν ἑαυτῷ τοῦ ἐπιθυμοῦντος αἰσθάνεται μεταβολὴν εἰς τὸ κρῖνον οὐδὲ τοῦ κρίνοντος αὖ πάλιν εἰς τὸ ἐπιθυμοῦν , οὐδὲ παύεται μὲν ἐρῶν ὅτε λογίζεται καθεκτέον εἶναι τὸν ἔρωτα καὶ διαμαχετέον πρὸς αὐτόν , ἐξίσταται δὲ πάλιν τοῦ λογίζεσθαι καὶ κρίνειν , ὅταν ἐνδιδῷ μαλασσόμενος ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας . ἀλλὰ καὶ τῷ λόγῳ πρὸς τὸ πάθος ἀντιβαίνων ἐν τῷ πάθει ἐστὶν ἔτι , καὶ πάλιν κρατούμενος ὑπὸ τοῦ πάθους διορᾷ τῷ λογισμῷ τὸ ἁμαρτανόμενον · καὶ οὔτε τῷ πάθει τὸν λόγον ἀνῄρηκεν οὔτε τῷ λογίζεσθαι τοῦ πάθους ἀπήλλακται , φερόμενος δʼ ἑκατέρωσε μέσος ἀμφοῖν καὶ κοινός ἐστιν . οἱ δὲ νῦν . μὲν ἐπιθυμίαν γίγνεσθαι τὸ ἡγεμονικόν , νῦν δὲ τὸν ἀντιταττόμενον τῇ ἐπιθυμίᾳ λογισμὸν ὑπολαμβάνοντες , οὐδὲν ἀπέχουσι τῶν μὴ δύο τὸν κυνηγὸν εἶναι καὶ τὸ θηρίον ὑπολαμβανόντων , ἀλλὰ ταὐτὸ σῶμα χρώμενον μεταβολῇ νῦν μὲν εἶναι θηρίον νῦν δὲ γίγνεσθαι κυνηγόν . ἐκεῖνοί τε γὰρ ἐμφανές τι παρορῶσιν οὗτοί τε πρὸς τὴν αἴσθησιν ἀντιμαρτυροῦσιν , οὐχ ἑνός τινος μεταβολῆς ἀλλὰ δυεῖν ἅμα μάχης καὶ διαφορᾶς ἐν ἑαυτοῖς αἰσθανόμενοι . τί οὖν ; φασίν , οὐχὶ καὶ τὸ βουλευόμενον τοῦ ἀνθρώπου πολλάκις διχοφορεῖ καὶ πρὸς ἐναντίας ἀνθέλκεται δόξας περὶ τοῦ συμφέροντος ἀλλʼ ἕν ἐστι ; πάνυ μὲν οὖν φήσομεν , ἀλλὰ τὸ συμβαῖνον οὐχ ὅμοιον · οὐ γὰρ μάχεται πρὸς ἑαυτὸ τῆς ψυχῆς τὸ φρονοῦν , ἀλλὰ μιᾷ χρώμενον δυνάμει διαφόρων ἐφάπτεται λογισμῶν · μᾶλλον δʼ εἷς λογισμὸς ἔστιν ἐν πράγμασι γιγνόμενος ἑτέροις ὥσπερ ὕλαις διαφερούσαις . ὅθεν οὔτε λύπη τοῖς ἄνευ πάθους λογισμοῖς ἔνεστιν , οὔθʼ ὥσπερ ἐκβιαζόμενοι παρὰ γνώμην αἱροῦνται θάτερον , ἂν μὴ νὴ Δία λανθάνῃ πάθος τι προσηρτημένον ὥσπερ ἐπὶ ζυγοῦ . καὶ γὰρ τοῦτο συμβαίνει πολλάκις , οὐ λογισμοῦ τινος πρὸς λογισμὸν ἀλλὰ φιλοτιμίας ἢ φιλονεικίας ἢ χάριτος ἢ ζηλοτυπίας ἢ δέους ἀντιβαίνοντος , οἴεσθαι λόγων εἶναι δυεῖν διαφορὰν ὥσπερ ἐν τούτοις αἴδεσθεν μὲν ἀνήνασθαι , δεῖσαν δʼ ὑποδέχθαι · καὶ τὸ μὲν σφαγῆναι δεινὸν εὔκλειαν δʼ ἔχει , τὸ μὴ θανεῖν δὲ δειλὸν ἡδονὴ δʼ ἔνι,ʼ καὶ περὶ τὰς κρίσεις δὲ τῶν συμβολαίων ὑποτρέχοντα τὰ πάθη τὴν πλείστην ἐμποιεῖ διατριβήν καὶ περὶ τὰ συμβούλια τῶν βασιλέων οἱ πρὸς χάριν λέγοντες οὐ δυεῖν κρίσεων τῇ ἑτέρᾳ συναγορεύουσιν , ἀλλὰ πάθει τινὶ προστίθενται παρὰ τὸν τοῦ συμφέροντος λογισμόν · διὸ τοὺς ῥήτορας ἐν ταῖς ἀριστοκρατίαις οἱ ἄρχοντες οὐκ ἐῶσι παθαίνεσθαι · ῥέπει γὰρ εὐθεῖαν ῥοπὴν ὁ ἀπαθὴς λογισμὸς ἐπὶ τὸ δίκαιον · ἂν δὲ πάθος ἐγγένηται , μάχην ποιεῖ καὶ διαφορὰν τὸ ἡδόμενον καὶ τὸ ἀλγοῦν πρὸς τὸ κρῖνον καὶ τὸ βουλευόμενον . ἐπεὶ διὰ τί τοῖς ἐν φιλοσοφίᾳ σκέμμασιν οὐ πρόσεστι τὸ μετὰ λύπης ὑπὸ τῶν ἑτέρων ἄγεσθαι καὶ μετατίθεσθαι πολλάκις , ἀλλʼ αὐτὸς τʼ Ἀριστοτέλης Δημόκριτός τε καὶ Χρύσιππος ἔνια τῶν πρόσθεν αὐτοῖς ἀρεσκόντων ἀθορύβως καὶ ἀδήκτως καὶ μεθʼ ἡδονῆς ἀφεῖσαν ; ὅτι τῷ θεωρητικῷ καὶ μαθηματικῷ τῆς ψυχῆς πάθος οὐδὲν ἀνθέστηκεν ἀλλʼ ἀτρεμεῖ καὶ οὐ πολυπραγμονεῖ τὸ ἄλογον ἐν τούτοις . διὸ πρὸς τἀληθὲς ὁ λογισμός , ὅταν φανῇ , προέμενος τὸ ψεῦδος ἀσμένως ἀπέκλινεν ἐν αὐτῷ γὰρ ἔστιν οὐκ ἐν ἑτέρῳ τὸ πειθόμενον καὶ μεταπειθόμενον . αἱ δὲ πραγματικαὶ βουλαὶ καὶ κρίσεις καὶ δίαιται τῶν πολλῶν ἐμπαθεῖς οὖσαι δυσοδίαν τῷ λόγῳ παρέχουσι καὶ δυσκολίαν , ἐνισχομένῳ καὶ ταραττομένῳ περὶ τὸ ἄλογον , ἀνταῖρον αὐτῷ μεθʼ ἡδονῆς τινος ἢ δέους ἢ λύπης ἢ ἐπιθυμίας . καὶ τούτων κριτήριον ἡ αἴσθησίς ἐστιν ἀμφοτέρων ἐφαπτομένη · καὶ γὰρ ἂν περιγένηται θάτερον , οὐκ ἀνῄρηκε θάτερον , ἀλλʼ ἐφέλκεται καταβιαζόμενον καὶ ἀντιτεῖνον . ὁ γὰρ νουθετῶν αὑτὸν ἐρῶντα χρῆται τῷ λογισμῷ πρὸς τὸ πάθος , ὡς ἀμφοτέρων ἐνόντων ἅμα τῇ ψυχῇ , καθάπερ χειρὶ φλεγμαῖνον ἕτερον μέρος πιέζων καὶ δυεῖν ὄντων καὶ διαφερόντων ἐπαισθανόμενος . ἐν μέντοι ταῖς ἀπαθέσι βουλαῖς καὶ σκέψεσιν οἵας ἔχει μάλιστα τὸ θεωρητικόν , ἂν μὲν ἴσαι μένωσιν , οὐ γέγονε κρίσις ἀλλʼ ἀπορία , στάσις οὖσα καὶ μονὴ διανοίας ὑπʼ ἐναντίων λόγων · ἂν δὲ ῥοπὴ γένηται πρὸς θάτερον ἡ κρατήσασα τὴν ἑτέραν λέλυκεν , ὥστε μὴ λυπεῖν μηδʼ ὑπεναντιοῦσθαι πρὸς τὴν δόξαν . ὅλως δὲ λογισμοῦ μὲν ἀντικεῖσθαι λογισμῷ δοκοῦντος , οὐ γίγνεται δυεῖν καὶ ἑτέρων αἴσθησις ἀλλʼ ἑνός τινος ἐν διαφόροις γιγνομένου φαντασίαις · ὅταν δὲ τὸ ἄλογον μάχηται τῷ λογισμῷ , μήτε κρατεῖν ἀλύπως μήτε κρατεῖσθαι πεφυκὸς εὐθὺς εἰς δύο διίστησι τῇ μάχῃ τὴν ψυχὴν καὶ ποιεῖ τὴν διαφορὰν πρόδηλον .
Lemmas: ὁ μέν οὖν ἀκρασία τοιοῦτος ἔχω διαφορά πρός ὁ ἀκολασία , ὁ δέ ἐγκράτεια πρός ὁ σωφροσύνη αὖθις αὖ ὁ ἀντίστροφος ; ἀνάλογος . ὁ γάρ δάκνω καί ὁ λυπέω καί ὁ ἀγανακτέω οὔπω ὁ ἐγκράτεια ἀπολείπω · ὁ δέ σώφρων ψυχή ὁ πανταχόθεν ὁμαλής καί ἄσφυκτος καί ὑγιαίνω ὅς συναρμόζω καί συγκεράννυμι ὁ ἄλογος πρός ὁ λογισμός εὐπείθεια καί πραότης θαυμαστός κοσμέω , λέγω ἄν ἐπιβλέπω δή τότε ἔπειτα ἄνεμος μέν παύω , ὁ δέ γαλήνη πέλω νηνέμιος , κοιμίζω δέ κῦμα δαίμων · ὁ σφοδρός καί περιμανής καί οἰστρώδης κίνημα ὁ ἐπιθυμία ὁ λόγος κατασβέννυμι , ὅς δέ ὁ φύσις ἀναγκαῖος δέω , οὗτος ὁμοιοπαθής καί ὑπήκοος καί φίλος καί συνεργός ποιέω ὁ πρακτικός προαίρεσις ὥστε μή προεκθέω ὁ λογισμός μηδέ ὑπενδίδωμι μηδέ ἀτακτέω μηδέ ἀπειθέω , ἀλλά πᾶς ὁρμή εὐάγωγος εἰμί ἄθηλος ἵππος πῶλος ὡς ἅμα τρέχω ἐπιβεβαιόω ὁ Ξενοκράτης λόγος , ὅς ἐκεῖνος λέγω περί ὁ ἀληθής φιλοσοφέω , ὅτι μόνος ποιέω ἑκούσιος ὅς ποιέω ἄκων ὁ λοιπός διά ὁ νόμος , ὥσπερ ὑπό πληγή κύων ἤ γαλέη ψόφος ὁ ἡδονή ἀποτρέπω καί πρός ὁ δεινός ἀποβλέπω . ὅτι μέν οὖν γίγνομαι τις ἐν ὁ ψυχή τοιοῦτος ἑτερότης αἴσθησις καί διαφορά περί ὁ ἐπιθυμία , ὡς τις μάχομαι καί ἐναντίος λέγω αὐτός , οὐ ἄδηλος εἰμί . ἔνιοι δέ φημί οὐ ἕτερος εἰμί ὁ λόγος ὁ πάθος οὐδέ δύο διαφορά καί στάσις , ἀλλά εἷς λόγος τροπή ἐπί ἀμφότερος , λανθάνω ἐγώ ὀξύτης καί τάχος μεταβολή , οὐ συνοράω ὅτι αὐτός εἰμί ὁ ψυχή ὅς φύω ἐπιθυμέω καί μετανοέω , ὀργίζω καί δείδω , φέρω πρός ὁ αἰσχρός ὑπό ἡδονή καί φέρω πάλιν ἑαυτοῦ ἐπιλαμβάνω · καί γάρ ἐπιθυμία καί ὀργή καί φόβος καί ὁ τοιοῦτος πᾶς δόξα εἰμί καί κρίσις πονηρός , οὐ περί εἷς τις γίγνομαι ὁ ψυχή μέρος , ἀλλά ὅλος ὁ ἡγεμονικός ῥοπή καί εἶξις καί συγκατάθεσις καί ὁρμή , καί ὅλος ἐνέργεια τις εἰμί ἐν ὀλίγος μεταπτωτός , ὥσπερ ὁ ὁ παῖς ἐπιδρομή ὁ ῥαγδαῖος καί ὁ σφοδρός ἐπισφαλής ὑπό ἀσθένεια καί ἀβέβαιος ἔχω . οὗτος δέ πρῶτος μέν παρά · ὁ ἐνάργεια εἰμί καί ὁ αἴσθησις · οὐδείς γάρ ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἐπιθυμέω αἰσθάνομαι μεταβολή εἰς ὁ κρίνω οὐδέ ὁ κρίνω αὖ πάλιν εἰς ὁ ἐπιθυμέω , οὐδέ παύω μέν ἐράω ὅτε λογίζομαι καθεκτέον εἰμί ὁ ἔρως καί διαμαχετέον πρός αὐτός , ἐξίστημι δέ πάλιν ὁ λογίζομαι καί κρίνω , ὅταν ἐνδίδωμι μαλάσσω ὑπό ὁ ἐπιθυμία . ἀλλά καί ὁ λόγος πρός ὁ πάθος ἀντιβαίνω ἐν ὁ πάθος εἰμί ἔτι , καί πάλιν κρατέω ὑπό ὁ πάθος διοράω ὁ λογισμός ὁ ἁμαρτάνω · καί οὔτε ὁ πάθος ὁ λόγος ἀναιρέω οὔτε ὁ λογίζομαι ὁ πάθος ἀπαλλάσσω , φέρω δέ ἑκατέρωσε μέσος ἄμφω καί κοινός εἰμί . ὁ δέ νῦν . μέν ἐπιθυμία γίγνομαι ὁ ἡγεμονικός , νῦν δέ ὁ ἀντιτάσσω ὁ ἐπιθυμία λογισμός ὑπολαμβάνω , οὐδείς ἀπέχω ὁ μή δύο ὁ κυνηγός εἰμί καί ὁ θηρίον ὑπολαμβάνω , ἀλλά αὐτός σῶμα χράω μεταβολή νῦν μέν εἰμί θηρίον νῦν δέ γίγνομαι κυνηγός . ἐκεῖνος τε γάρ ἐμφανής τις παροράω οὗτος τε πρός ὁ αἴσθησις ἀντιμαρτυρέω , οὐ εἷς τις μεταβολή ἀλλά δύο ἅμα μάχη καί διαφορά ἐν ἑαυτοῦ αἰσθάνομαι . τίς οὖν ; φημί , οὐ καί ὁ βουλεύω ὁ ἄνθρωπος πολλάκις διχοφορέω καί πρός ἐναντίος ἀνθέλκω δόξα περί ὁ συμφέρω ἀλλά εἷς εἰμί ; πάνυ μέν οὖν φημί , ἀλλά ὁ συμβαίνω οὐ ὅμοιος · οὐ γάρ μάχομαι πρός ἑαυτοῦ ὁ ψυχή ὁ φρονέω , ἀλλά εἷς χράω δύναμις διάφορος ἐφάπτω λογισμός · μάλα δέ εἷς λογισμός εἰμί ἐν πρᾶγμα γίγνομαι ἕτερος ὥσπερ ὕλη διαφέρω . ὅθεν οὔτε λύπη ὁ ἄνευ πάθος λογισμός ἔνειμι , οὔτε ὥσπερ ἐκβιάζω παρά γνώμη αἱρέω ἕτερος , ἐάν μή νή Ζεύς λανθάνω πάθος τις προσαρτάω ὥσπερ ἐπί ζυγόν . καί γάρ οὗτος συμβαίνω πολλάκις , οὐ λογισμός τις πρός λογισμός ἀλλά φιλοτιμία ἤ φιλονικία ἤ χάρις ἤ ζηλοτυπία ἤ δέος ἀντιβαίνω , οἴομαι λόγος εἰμί δύο διαφορά ὥσπερ ἐν οὗτος αἰδέομαι μέν ἀναίνομαι , δείδω δέ ὑποδέχομαι · καί ὁ μέν σφάζω δεινός εὔκλεια δέ ἔχω , ὁ μή θνῄσκω δέ δειλός ἡδονή δέ Ἔνιος καί περί ὁ κρίσις δέ ὁ συμβόλαιον ὑποτρέχω ὁ πάθος ὁ πολύς ἐμποιέω διατριβή καί περί ὁ συμβούλιον ὁ βασιλεύς ὁ πρός χάρις λέγω οὐ δύο κρίσις ὁ ἕτερος συναγορεύω , ἀλλά πάθος τις προστίθημι παρά ὁ ὁ συμφέρω λογισμός · διό ὁ ῥήτωρ ἐν ὁ ἀριστοκρατία ὁ ἄρχω οὐ ἐάω παθαίνω · ῥέπω γάρ εὐθύς ῥοπή ὁ ἀπαθής λογισμός ἐπί ὁ δίκαιος · ἐάν δέ πάθος ἐγγίγνομαι , μάχη ποιέω καί διαφορά ὁ ἥδομαι καί ὁ ἀλγέω πρός ὁ κρίνω καί ὁ βουλεύω . ἐπεί διά τίς ὁ ἐν φιλοσοφία σκέμμα οὐ πρόσειμι ὁ μετά λύπη ὑπό ὁ ἕτερος ἄγω καί μετατίθημι πολλάκις , ἀλλά αὐτός τε Ἀριστοτέλης Δημόκριτος τε καί Χρύσιππος ἔνιοι ὁ πρόσθεν αὐτός ἀρέσκω ἀθόρυβος καί ἄδηκτος καί μετά ἡδονή ἀφίημι ; ὅτι ὁ θεωρητικός καί μαθηματικός ὁ ψυχή πάθος οὐδείς ἀνθίστημι ἀλλά ἀτρεμέω καί οὐ πολυπραγμονέω ὁ ἄλογος ἐν οὗτος . διό πρός ἀληθής ὁ λογισμός , ὅταν φαίνω , προίημι ὁ ψεῦδος ἄσμενος ἀποκλίνω ἐν αὐτός γάρ εἰμί οὐ ἐν ἕτερος ὁ πείθω καί μεταπείθω . ὁ δέ πραγματικός βουλή καί κρίσις καί δίαιτα ὁ πολύς ἐμπαθής εἰμί δυσοδία ὁ λόγος παρέχω καί δυσκολία , ἐνίσχω καί ταράσσω περί ὁ ἄλογος , ἀνταίρω αὐτός μετά ἡδονή τις ἤ δέος ἤ λύπη ἤ ἐπιθυμία . καί οὗτος κριτήριον ὁ αἴσθησις εἰμί ἀμφότερος ἐφάπτω · καί γάρ ἐάν περιγίγνομαι ἕτερος , οὐ ἀναιρέω ἕτερος , ἀλλά ἐφέλκω καταβιάζω καί ἀντιτείνω . ὁ γάρ νουθετέω ἑαυτοῦ ἐράω χράω ὁ λογισμός πρός ὁ πάθος , ὡς ἀμφότερος ἔνειμι ἅμα ὁ ψυχή , καθά χείρ φλεγμαίνω ἕτερος μέρος πιέζω καί δύο εἰμί καί διαφέρω ἐπαισθάνομαι . ἐν μέντοι ὁ ἀπαθής βουλή καί σκέψις οἷος ἔχω μάλα ὁ θεωρητικός , ἐάν μέν ἴσος μένω , οὐ γίγνομαι κρίσις ἀλλά ἀπορία , στάσις εἰμί καί μονή διάνοια ὑπό ἐναντίος λόγος · ἐάν δέ ῥοπή γίγνομαι πρός ἕτερος ὁ κρατέω ὁ ἕτερος λύω , ὥστε μή λυπέω μηδέ ὑπεναντιόομαι πρός ὁ δόξα . ὅλος δέ λογισμός μέν ἀντίκειμαι λογισμός δοκέω , οὐ γίγνομαι δύο καί ἕτερος αἴσθησις ἀλλά εἷς τις ἐν διάφορος γίγνομαι φαντασία · ὅταν δέ ὁ ἄλογος μάχομαι ὁ λογισμός , μήτε κρατέω ἄλυπος μήτε κρατέω φύω εὐθύς εἰς δύο διίστημι ὁ μάχη ὁ ψυχή καί ποιέω ὁ διαφορά πρόδηλος .