plutarchus.de-virtute-morali-440d-452d 9
οἷς καὶ αὐτοὶ τρόπον τινὰ διὰ τὴν ἐνάργειαν ὑπείκοντες , αἰδεῖσθαι τὸ αἰσχύνεσθαι καλοῦσι καὶ τὸ ἣδεσθαι χαίρειν καὶ τοὺς φόβους εὐλαβείας · ταύτην μὲν οὐδενὸς ; ἂν αἰτιασαμένου τὴν εὐφημίαν , εἰ ταὐτὰ πάθη προστιθέμενα μὲν τῷ λογισμῷ τούτοις καλοῦσι τοῖς ὀνόμασι , μαχόμενα δὲ καὶ βιαζόμενα τὸν λογισμὸν ἐκείνοις . ὅταν δὲ δακρύοις ἐλεγχόμενοι καὶ τρόμοις καὶ χρόας μεταβολαῖς , ἀντὶ λύπης καὶ φόβου δηγμούς τινας καὶ συνθροήσεις λέγωσι καὶ προθυμίας τὰς ἐπιθυμίας ὑποκορίζωνται , σοφιστικὰς δοκοῦσιν οὐ φιλοσόφους δικαιώσεις καὶ ἀποδράσεις ἐκ τῶν πραγμάτων μηχανᾶσθαι διὰ τῶν ὀνομάτων . καίτοι πάλιν αὐτοὶ τάς τε χαρὰς ἐκείνας καὶ τὰς βουλήσεις καὶ τὰς εὐλαβείας εὐπαθείας καλοῦσιν οὐκ ἀπαθείας , ὀρθῶς ἐνταῦθα χρώμενοι τοῖς ὀνόμασι · · γίγνεται γὰρ εὐπάθεια τοῦ λογισμοῦ τὸ πάθος οὐκ ἀναιροῦντος ἀλλὰ κοσμοῦντος καὶ τάττοντος ἐν τοῖς σωφρονοῦσιν . οἱ δὲ φαῦλοι καὶ ἀκρατεῖς τί πάσχουσιν , ὅταν τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα κρίναντες φιλεῖν ἀντὶ τοῦ ἐρωμένου καὶ τῆς ἐρωμένης μὴ δύνωνται , τὴν δʼ ἑταίραν καὶ τὸν κόλακα κρίναντες , εὐθὺς καὶ φιλῶσιν ; εἰ γὰρ τὸ πάθος ἦν κρίσις , ἔδει τῇ τοῦ φιλεῖν χρῆναι καὶ μισεῖν κρίσει τὸ φιλεῖν ἕπεσθαι καὶ τὸ μισεῖν νυνὶ δὲ συμβαίνει τἀναντία , ταῖς μὲν προστιθεμένου τοῦ πάθους κρίσεσι ταῖς δʼ ἀπειθοῦντος . καί φασιν αὐτοί , τῶν πραγμάτων ἐκβιαζομένων , οὐ πᾶσαν εἶναι κρίσιν πάθος ἀλλὰ τὴν κινητικὴν ὁρμῆς βιαίου καὶ πλεοναζούσης , ὁμολογοῦντες ἕτερον εἶναι τὸ κρῖνον καὶ τὸ πάσχον ἐν ἡμῖν ὥσπερ τὸ κινοῦν καὶ τὸ κινούμενον . αὐτός τε Χρύσιππος ἐν πολλοῖς ὁριζόμενος τὴν καρτερίαν καὶ τὴν ἐγκράτειαν ἕξεις ἀκολουθητικὰς τῷ αἱροῦντι λόγῳ , δῆλός ἐστιν ὑπὸ τῶν πραγμάτων ὁμολογεῖν ἀναγκαζόμενος , ὡς ἕτερόν ἐστι τὸ ἀκολουθοῦν ἐν ἡμῖν τοῦ ᾧ ἀκολουθεῖ πειθόμενον ἢ πάλιν μάχεται μὴ πειθόμενον .
Lemmas: ὅς καί αὐτός τρόπος τις διά ὁ ἐνάργεια ὑπείκω , αἰδέομαι ὁ αἰσχύνω καλέω καί ὁ ἥδομαι χαίρω καί ὁ φόβος εὐλάβεια · οὗτος μέν οὐδείς ; ἄν αἰτιάομαι ὁ εὐφημία , εἰ αὐτός πάθος προστίθημι μέν ὁ λογισμός οὗτος καλέω ὁ ὄνομα , μάχομαι δέ καί βιάζω ὁ λογισμός ἐκεῖνος . ὅταν δέ δάκρυον ἐλέγχω καί τρόμος καί χροιά μεταβολή , ἀντί λύπη καί φόβος δηγμός τις καί συνθρόησις λέγω καί προθυμία ὁ ἐπιθυμία ὑποκορίζομαι , σοφιστικός δοκέω οὐ φιλόσοφος δικαίωσις καί ἀπόδρασις ἐκ ὁ πρᾶγμα μηχανάομαι διά ὁ ὄνομα . καίτοι πάλιν αὐτός ὁ τε χαρά ἐκεῖνος καί ὁ βούλησις καί ὁ εὐλάβεια εὐπάθεια καλέω οὐ ἀπάθεια , ὀρθός ἐνταῦθα χράω ὁ ὄνομα · · γίγνομαι γάρ εὐπάθεια ὁ λογισμός ὁ πάθος οὐ ἀναιρέω ἀλλά κοσμέω καί τάσσω ἐν ὁ σωφρονέω . ὁ δέ φαῦλος καί ἀκρατής τίς πάσχω , ὅταν ὁ πατήρ καί ὁ μήτηρ κρίνω φιλέω ἀντί ὁ ἐράω καί ὁ ἐράω μή δύναμαι , ὁ δέ ἑταίρα καί ὁ κόλαξ κρίνω , εὐθύς καί φιλέω ; εἰ γάρ ὁ πάθος εἰμί κρίσις , δέω ὁ ὁ φιλέω χρή καί μισέω κρίσις ὁ φιλέω ἕπομαι καί ὁ μισέω νυνί δέ συμβαίνω ἐναντίος , ὁ μέν προστίθημι ὁ πάθος κρίσις ὁ δέ ἀπειθέω . καί φημί αὐτός , ὁ πρᾶγμα ἐκβιάζω , οὐ πᾶς εἰμί κρίσις πάθος ἀλλά ὁ κινητικός ὁρμή βίαιος καί πλεονάζω , ὁμολογέω ἕτερος εἰμί ὁ κρίνω καί ὁ πάσχω ἐν ἐγώ ὥσπερ ὁ κινέω καί ὁ κινέω . αὐτός τε Χρύσιππος ἐν πολύς ὁρίζω ὁ καρτερία καί ὁ ἐγκράτεια ἕξις ἀκολουθητικός ὁ αἱρέω λόγος , δῆλος εἰμί ὑπό ὁ πρᾶγμα ὁμολογέω ἀναγκάζω , ὡς ἕτερος εἰμί ὁ ἀκολουθέω ἐν ἐγώ ὁ ὅς ἀκολουθέω πείθω ἤ πάλιν μάχομαι μή πείθω .