plutarchus.de-tuenda-sanitate-praecepta-122b-137e 24
οὐ γὰρ ἀργίας ὤνιον ἡ ὑγίεια καὶ ἀπραξίας , ἅ γε δὴ μέγιστα κακῶν ταῖς νόσοις πρόσεστι , καὶ οὐδὲν διαφέρει τοῦ τὰ ὄμματα τῷ μὴ διαβλέπειν καὶ τὴν φωνὴν τῷ μὴ φθέγγεσθαι φυλάττοντος ὁ τὴν ὑγίειαν ἀχρηστίᾳ καὶ ἡσυχίᾳ σῴζειν οἰόμενος · πρὸς οὐδὲν γὰρ ἑαυτῷ χρήσαιτʼ ἄν τις ὑγιαίνοντι κρεῖττον ἢ πρὸς πολλὰς ὡς σὺ φιλανθρώπους πράξεις . ἥκιστα δὴ τὴν ἀργίαν ὑγιεινὸν ὑποληπτέον , εἰ τὸ τῆς ὑγιείας τέλος ἀπόλλυσι , καὶ οὐδʼ ἀληθές ἐστι τὸ μᾶλλον ὑγιαίνειν τοὺς ἡσυχίαν ἄγοντας · οὔτε γὰρ Ξενοκράτης μᾶλλον διυγίαινε Φωκίωνος οὔτε Δημητρίου Θεόφραστος , Ἐπίκουρόν τε καὶ τοὺς περὶ Ἐπίκουρον οὐδὲν ὤνησε πρὸς τὴν ὑμνουμένην σαρκὸς εὐστάθειαν ἡ πάσης φιλοτιμίαν ἐχούσης πράξεως ἀπόδρασις . ἀλλὰ καὶ ἑτέραις ἐπιμελείαις διασωστέον ἐστὶ τῷ σώματι τὴν κατὰ φύσιν ἕξιν , ὡς παντὸς βίου καὶ νόσον δεχομένου καὶ ὑγίειαν . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τοῖς πολιτικοῖς ἔφη παραινετέον εἶναι τοὐναντίον οὗ Πλάτων παρῄνει τοῖς νέοις . ἐκεῖνος μὲν γὰρ λέγειν ἐκ τῆς διατριβῆς ἀπαλλαττόμενος εἰώθει ἄγε , ὅπως εἰς καλόν τι καταθήσεσθε τὴν σχολήν , ὦ παῖδες · ἡμεῖς δʼ ἂν τοῖς πολιτευομένοις παραινέσαιμεν εἰς τὰ καλὰ χρῆσθαι τοῖς πόνοις καὶ ἀναγκαῖα , μὴ μικρῶν ἕνεκα μηδὲ φαύλων τὸ σῶμα παρατείνοντας , ὥσπερ οἱ πολλοὶ κακοπαθοῦσιν ἐπὶ τοῖς τυχοῦσιν , ἀποκναίοντες ἑαυτοὺς ἀγρυπνίαις καὶ πλάναις καὶ περιδρομαῖς εἰς οὐδὲν χρηστὸν οὐδʼ ἀστεῖον , ἀλλʼ ἐπηρεάζοντες ἑτέροις ἢ φθονοῦντες ἢ φιλονεικοῦντες ἢ δόξας ἀκάρπους καὶ κενὰς διώκοντες . πρὸς τούτους γὰρ οἶμαι μάλιστα τὸν Δημόκριτον εἰπεῖν ὡς εἰ τὸ σῶμα δικάσαιτο τῇ ψυχῇ κακώσεως , οὐκ ἂν αὐτὴν ἀποφυγεῖν . ἴσως μὲν γάρ τι καὶ Θεόφραστος ἀληθὲς εἶπεν , εἰπὼν ἐν μεταφορᾷ πολὺ τῷ σώματι τελεῖν ἐνοίκιον τὴν ψυχήν . πλείονα μέντοι τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς ἀπολαύει κακὰ μὴ κατὰ λόγον αὐτῷ χρωμένης μηδʼ ὡς προσήκει θεραπευόμενον ὅταν γὰρ ἐν πάθεσιν ἰδίοις γένηται καὶ ἀγῶσι καὶ σπουδαῖς , ἀφειδεῖ τοῦ σώματος . ὁ μὲν οὖν Ἰάσων οὐκ οἶδʼ ὅ τι παθὼν τὰ μικρὰ δεῖν ἀδικεῖν ἔλεγεν ἕνεκεν τοῦ τὰ μεγάλα δικαιοπραγεῖν ἡμεῖς δʼ ἂν εὐλόγως τῷ πολιτικῷ παραινέσαιμεν τὰ μικρὰ ῥᾳθυμεῖν καὶ σχολάζειν καὶ ἀναπαύειν αὑτὸν ἐν ἐκείνοις , εἰ βούλεται πρὸς τὰς καλὰς πράξεις καὶ μεγάλας μὴ διάπονον ἔχειν τὸ σῶμα μηδʼ ἀμβλὺ μηδʼ ἀπαγορεῦον ἀλλʼ ὥσπερ ἐν νεωλκίᾳ τῇ σχολῇ τεθεραπευμένον , ὅπως αὖθις ἐπὶ τὰς χρείας τῆς ψυχῆς ἀγούσης ; ἄθηλος ἵππῳ πῶλος ὣς ἅμα τρέχῃ
Lemmas: οὐ γάρ ἀργία ὤνιος ὁ ὑγίεια καί ἀπραξία , ὅς γε δή μέγας κακός ὁ νόσος πρόσειμι , καί οὐδείς διαφέρω ὁ ὁ ὄμμα ὁ μή διαβλέπω καί ὁ φωνή ὁ μή φθέγγομαι φυλάσσω ὁ ὁ ὑγίεια ἀχρηστία καί ἡσυχία σῴζω οἴομαι · πρός οὐδείς γάρ ἑαυτοῦ χράω ἄν τις ὑγιαίνω κρατύς ἤ πρός πολύς ὡς σύ φιλάνθρωπος πρᾶξις . ἦκα δή ὁ ἀργία ὑγιεινός ὑπολαμβάνω , εἰ ὁ ὁ ὑγίεια τέλος ἀπόλλυμι , καί οὐδέ ἀληθής εἰμί ὁ μάλα ὑγιαίνω ὁ ἡσυχία ἄγω · οὔτε γάρ Ξενοκράτης μάλα διυγιαίνω Φωκίων οὔτε Δημήτριος Θεόφραστος , Ἐπίκουρος τε καί ὁ περί Ἐπίκουρος οὐδείς ὀνίνημι πρός ὁ ὑμνέω σάρξ εὐστάθεια ὁ πᾶς φιλοτιμία ἔχω πρᾶξις ἀπόδρασις . ἀλλά καί ἕτερος ἐπιμέλεια διασωστέον εἰμί ὁ σῶμα ὁ κατά φύσις ἕξις , ὡς πᾶς βίος καί νόσος δέχομαι καί ὑγίεια . οὐ μήν ἀλλά καί ὁ πολιτικός φημί παραινετέον εἰμί ἐναντίος ὅς Πλάτων παραινέω ὁ νέος . ἐκεῖνος μέν γάρ λέγω ἐκ ὁ διατριβή ἀπαλλάσσω εἴωθα ἄγε , ὅπως εἰς καλός τις κατατίθημι ὁ σχολή , ὦ παῖς · ἐγώ δέ ἄν ὁ πολιτεύω παραινέω εἰς ὁ καλός χράω ὁ πόνος καί ἀναγκαῖος , μή μικρός ἕνεκα μηδέ φαῦλος ὁ σῶμα παρατείνω , ὥσπερ ὁ πολύς κακοπαθέω ἐπί ὁ τυγχάνω , ἀποκναίω ἑαυτοῦ ἀγρυπνία καί πλάνη καί περιδρομή εἰς οὐδείς χρηστός οὐδέ ἀστεῖος , ἀλλά ἐπηρεάζω ἕτερος ἤ φθονέω ἤ φιλονεικέω ἤ δόξα ἄκαρπος καί κενός διώκω . πρός οὗτος γάρ οἴομαι μάλα ὁ Δημόκριτος λέγω ὡς εἰ ὁ σῶμα δικάζω ὁ ψυχή κάκωσις , οὐ ἄν αὐτός ἀποφεύγω . ἴσως μέν γάρ τις καί Θεόφραστος ἀληθής λέγω , λέγω ἐν μεταφορά πολύς ὁ σῶμα τελέω ἐνοίκιος ὁ ψυχή . πολύς μέντοι ὁ σῶμα ὁ ψυχή ἀπολαύω κακός μή κατά λόγος αὐτός χράω μηδέ ὡς προσήκω θεραπεύω ὅταν γάρ ἐν πάθος ἴδιος γίγνομαι καί ἀγών καί σπουδή , ἀφειδέω ὁ σῶμα . ὁ μέν οὖν Ἰάσων οὐ οἶδα ὅς τις πάσχω ὁ μικρός δέω ἀδικέω λέγω ἕνεκα ὁ ὁ μέγας δικαιοπραγέω ἐγώ δέ ἄν εὔλογος ὁ πολιτικός παραινέω ὁ μικρός ῥαθυμέω καί σχολάζω καί ἀναπαύω ἑαυτοῦ ἐν ἐκεῖνος , εἰ βούλομαι πρός ὁ καλός πρᾶξις καί μέγας μή διάπονος ἔχω ὁ σῶμα μηδέ ἀμβλύς μηδέ ἀπαγορεύω ἀλλά ὥσπερ ἐν νεωλκία ὁ σχολή θεραπεύω , ὅπως αὖθις ἐπί ὁ χρεία ὁ ψυχή ἄγω ; ἄθηλος ἵππος πῶλος ὡς ἅμα τρέχω