plutarchus.de-tuenda-sanitate-praecepta-122b-137e 25
διὸ τῶν πραγμάτων διδόντων ἀναληπτέον ἑαυτοὺς μήθʼ ὕπνου φθονοῦντας τῷ σώματι μήτʼ ἀρίστου μήτε ῥᾳστώνης τὸν μέσον ἡδυπαθείας καὶ κακοπαθείας φυλαττούσης ὅρον , οἷον οἱ πολλοὶ μὴ φυλάττοντες ἐπιτρίβουσι τὸ σῶμα ταῖς μεταβολαῖς ὥσπερ τὸν βαπτόμενον σίδηρον , ὅταν ἐνταθῇ καὶ πιεσθῇ σφόδρα τοῖς πόνοις , αὖθις ἐν ἡδοναῖς τηκόμενον ἀμέτρως καὶ λειβόμενον , εἶτα πάλιν ἐξ ἀφροδισίων καὶ οἴνου διάλυτον καὶ μαλακὸν εἰς ἀγορὰν ἢ αὐλὴν ἤ τινα πραγματείαν διαπύρου καὶ συντόνου δεομένην σπουδῆς ἐλαυνόμενον . Ἡράκλειτος μὲν γὰρ ὑδρωπιάσας ἐκέλευσεν αὐχμὸν ἐξ ἐπομβρίας ποιῆσαι τὸν ἰατρόν · οἱ δὲ πολλοὶ τοῦ παντὸς ἁμαρτάνουσιν , ὅταν ἐν κόποις καὶ πόνοις καὶ ἐνδείαις γένωνται , μάλιστα ταῖς ἡδοναῖς ἐξυγραίνειν καὶ ἀνατήκειν τὰ σώματα παραδιδόντες , αὖθις δὲ μετὰ τὰς ἡδονὰς οἷον ἐπιστρέφοντες καὶ κατατείνοντες . ἡ γὰρ φύσις οὐ ζητεῖ τοιαύτην ἀνταπόδοσιν τοῦ σώματος . ἀλλὰ τῆς ψυχῆς τὸ ἀκόλαστον καὶ ἀνελεύθερον ἐκ τῶν ἐπιπόνων ὥσπερ οἱ ναῦται πρὸς ἡδονὰς καὶ ἀπολαύσεις ὕβρει φερόμενον καὶ μετὰ τὰς ἡδονὰς πάλιν ἐπʼ ἐργασίας καὶ πορισμοὺς ὠθούμενον οὐκ ἐᾷ λαβεῖν τὴν φύσιν ἧς μάλιστα δεῖται καταστάσεως καὶ γαλήνης , ἀλλʼ ἐξίστησι καὶ ταράττει διὰ τὴν ἀνωμαλίαν . οἱ δὲ νοῦν ἔχοντες ἥκιστα μὲν ἡδονὰς πονοῦντι τῷ σώματι προσφέρουσιν οὐ γὰρ δέονται τὸ παράπαν οὐδὲ μέμνηνται τῶν τοιούτων πρὸς τῷ καλῷ τῆς πράξεως τὴν διάνοιαν ἔχοντες , καὶ τῷ χαίροντι τῆς · ψυχῆς ἢ σπουδάζοντι τὰς ἄλλας ἐξαμαυροῦντες ἐπιθυμίας . ὅπερ γάρ φασιν εἰπεῖν τὸν Ἐπαμεινώνδαν μετὰ παιδιᾶς , ἀνδρὸς ἀγαθοῦ περὶ τὰ Λευκτρικὰ νόσῳ τελευτήσαντος , ὦ Ἡράκλεις , πῶς ἐσχόλασεν ἁνὴρ ἀποθανεῖν ἐν τοσούτοις πράγμασι , τοῦτʼ ἀληθῶς ἔστιν εἰπεῖν ἐπʼ ἀνδρὸς ἢ πολιτικὴν πρᾶξιν ἢ φιλόσοφον φροντίδα διὰ χειρὸς ἔχοντος , τίς δὲ σχολὴ τῷ ἀνδρὶ τούτῳ νῦν ἀπεπτεῖν ἢ μεθύειν ἢ λαγνεύειν ; γενόμενοι δὲ πάλιν ἀπὸ τῶν πράξεων ἐν ἡσυχίᾳ κατατίθενται τὸ σῶμα καὶ διαναπαύουσι , τῶν τε πόνων τοὺς ἀχρήστους καὶ μᾶλλον ἔτι τῶν ἡδονῶν τὰς οὐκ ἀναγκαίας ὡς τῇ φύσει πολεμίας φυλαττόμενοι καὶ φεύγοντες .
Lemmas: διό ὁ πρᾶγμα δίδωμι ἀναληπτέον ἑαυτοῦ μήτε ὕπνος φθονέω ὁ σῶμα μήτε ἀγαθός μήτε ῥᾳστώνη ὁ μέσος ἡδυπάθεια καί κακοπάθεια φυλάσσω ὅρος , οἷος ὁ πολύς μή φυλάσσω ἐπιτρίβω ὁ σῶμα ὁ μεταβολή ὥσπερ ὁ βάπτω σίδηρος , ὅταν ἐντείνω καί πιέζω σφόδρα ὁ πόνος , αὖθις ἐν ἡδονή τήκω ἄμετρος καί λείβω , εἶτα πάλιν ἐκ ἀφροδίσιος καί οἶνος διάλυτος καί μαλακός εἰς ἀγορά ἤ αὐλή ἤ τις πραγματεία διάπυρος καί σύντονος δέω σπουδή ἐλαύνω . Ἡράκλειτος μέν γάρ ὑδρωπιάω κελεύω αὐχμός ἐκ ἐπομβρία ποιέω ὁ ἰατρός · ὁ δέ πολύς ὁ πᾶς ἁμαρτάνω , ὅταν ἐν κόπος καί πόνος καί ἔνδεια γίγνομαι , μάλα ὁ ἡδονή ἐξυγραίνω καί ἀνατήκω ὁ σῶμα παραδίδωμι , αὖθις δέ μετά ὁ ἡδονή οἷος ἐπιστρέφω καί κατατείνω . ὁ γάρ φύσις οὐ ζητέω τοιοῦτος ἀνταπόδοσις ὁ σῶμα . ἀλλά ὁ ψυχή ὁ ἀκόλαστος καί ἀνελεύθερος ἐκ ὁ ἐπίπονος ὥσπερ ὁ ναύτης πρός ἡδονή καί ἀπόλαυσις ὕβρις φέρω καί μετά ὁ ἡδονή πάλιν ἐπί ἐργασία καί πορισμός ὠθέω οὐ ἐάω λαμβάνω ὁ φύσις ὅς μάλα δέω κατάστασις καί γαλήνη , ἀλλά ἐξίστημι καί ταράσσω διά ὁ ἀνωμαλία . ὁ δέ νόος ἔχω ἦκα μέν ἡδονή πονέω ὁ σῶμα προσφέρω οὐ γάρ δέω ὁ παράπαν οὐδέ μιμνῄσκω ὁ τοιοῦτος πρός ὁ καλός ὁ πρᾶξις ὁ διάνοια ἔχω , καί ὁ χαίρω ὁ · ψυχή ἤ σπουδάζω ὁ ἄλλος ἐξαμαυρόω ἐπιθυμία . ὅς γάρ φημί λέγω ὁ Ἐπαμεινώνδας μετά παιδιά , ἀνήρ ἀγαθός περί ὁ Λευκτρικός νόσος τελευτάω , ὦ Ἡρακλῆς , πῶς σχολάζω ἀνήρ ἀποθνῄσκω ἐν τοσοῦτος πρᾶγμα , οὗτος ἀληθής εἰμί λέγω ἐπί ἀνήρ ἤ πολιτικός πρᾶξις ἤ φιλόσοφος φροντίς διά χείρ ἔχω , τίς δέ σχολή ὁ ἀνήρ οὗτος νῦν ἀπεπτέω ἤ μεθύω ἤ λαγνεύω ; γίγνομαι δέ πάλιν ἀπό ὁ πρᾶξις ἐν ἡσυχία κατατίθημι ὁ σῶμα καί διαναπαύω , ὁ τε πόνος ὁ ἄχρηστος καί μάλα ἔτι ὁ ἡδονή ὁ οὐ ἀναγκαῖος ὡς ὁ φύσις πολέμιος φυλάσσω καί φεύγω .