plutarchus.de-tuenda-sanitate-praecepta-122b-137e 20
τοὺς μὲν οὖν Λυδοὺς ἐν τῷ λιμῷ λέγουσι διαγαγεῖν παρʼ ἡμέραν τρεφομένους , εἶτα παίζοντας καὶ κυβεύοντας · φιλόλογον δʼ ἄνδρα καὶ φιλόμουσον ἐν καιρῷ δεομένῳ βραδυτέρου δείπνου διάγραμμα παρακείμενον ἤ τι βιβλίδιον ἢ λύριον οὐ προΐενται τῇ γαστρὶ λεηλατούμενον , ἀλλʼ ἀποστρέφων συνεχῶς καὶ μεταφέρων ἐπὶ ταῦτα τὴν διάνοιαν ἀπὸ τῆς τραπέζης ὥσπερ Ἁρπυίας τὰς ὀρέξεις διασοβήσει ταῖς Μούσαις . οὐ γὰρ ὁ μὲν Σκύθης , ὅταν πίνῃ , πολλάκις ἐφάπτεται τοῦ τόξου καὶ παραψάλλει τὴν νευράν , ἐκλυόμενον ὑπὸ τῆς μέθης ἀνακαλούμενος τὸν θυμόν , Ἕλλην δʼ ἀνὴρ φοβήσεται τοὺς καταγελῶντας αὐτοῦ , γράμμασι καὶ βιβλίοις ἀγνώμονα καὶ δυσπαραίτητον ἐπιθυμίαν ἀνιέντος ἀτρέμα καὶ χαλῶντος . τῶν μὲν γὰρ παρὰ τῷ Μενάνδρῳ νεανίσκων ὑπὸ τοῦ πορνοβοσκοῦ παρὰ πότον ἐπιβουλευομένων καλὰς καὶ πολυτελεῖς εἰσάγοντος ἑταίρας ἕκαστος , ὥς φησι . κύψας καθʼ αὑτὸν τῶν τραγημάτων ἔφλα , φυλαττόμενος καὶ φοβούμενος ἐμβλέπειν οἱ δὲ φιλόλογοι πολλὰς καὶ καλὰς καὶ ἡδείας ἀπόψεις καὶ ἀποστροφὰς ἔχουσιν , ἄνπερ ἄλλως μὴ δύνωνται τὸ κυνικὸν καὶ θηριῶδες τῶν ὀρέξεων κατέχειν παρακειμένης τραπέζης . ἀλειπτῶν δὲ φωνὰς καὶ παιδοτριβῶν λόγους ἑκάστοτε λεγόντων ὡς τὸ παρὰ δεῖπνον φιλολογεῖν τὴν τροφὴν διαφθείρει καὶ βαρύνει τὴν κεφαλὴν τότε φοβητέον , ὅταν τὸν Ἰνδὸν ἀναλύειν ἢ διαλέγεσθαι περὶ τοῦ Κυριεύοντος ἐν δείπνῳ μέλλωμεν . τὸν μὲν γὰρ ἐγκέφαλον τοῦ φοίνικος , γλυκὺν ὄντα τῶν σφόδρα κεφαλαλγῶν λέγουσιν εἶναι · διαλεκτικὴ δὲ τρωγάλιον ἐπὶ δείπνῳ γλυκὺ μὲν οὐδαμῶς κεφαλαλγὲς δὲ καὶ κοπῶδες ἰσχυρῶς ἐστιν . ἂν δʼ ἡμᾶς μὴ ἄλλο τι ζητεῖν ἢ φιλοσοφεῖν ἢ ἀναγιγνώσκειν παρὰ δεῖπνον ἐῶσι τῶν ἐν τῷ καλῷ καὶ ὠφελίμῳ τὸ ἐπαγωγὸν ὑφʼ ἡδονῆς καὶ γλυκὺ μόριον ἐχόντων , κελεύσομεν αὐτοὺς μὴ ἐνοχλεῖν , ἀλλʼ ἀπιόντας ἐν τῷ ξυστῷ ταῦτα καὶ ταῖς παλαίστραις διαλέγεσθαι τοῖς ἀθληταῖς , οὓς τῶν βιβλίων ἐξελόντες ἀεὶ διημερεύειν ἐν σκώμμασι καὶ βωμολοχίαις ἐθίζοντες , ὡς ὁ κομψὸς Ἀρίστων ἔλεγε , τοῖς ἐν γυμνασίῳ κίοσιν ὁμοίως λιπαροὺς πεποιήκασι καὶ λιθίνους . αὐτοὶ δὲ πειθόμενοι τοῖς ἰατροῖς παραινοῦσιν ἀεὶ τοῦ δείπνου καὶ τοῦ ὕπνου λαμβάνειν μεθόριον καὶ μὴ συμφορήσαντας εἰς τὸ σῶμα τὰ σιτία καὶ τὸ πνεῦμα καταθλίψαντας εὐθὺς ὠμῇ καὶ ζεούσῃ τῇ τροφῇ βαρύνειν τὴν πέψιν ἀλλʼ ἀναπνοὴν καὶ χάλασμα παρέχειν , ὥσπερ οἱ τὰ σώματα κινεῖν μετὰ δεῖπνον ἀξιοῦντες οὐ δρόμοις οὐδὲ παγκρατίοις τοῦτο ποιοῦσιν ἀλλὰ βληχροῖς περιπάτοις καὶ χορείαις ἐμμελέσιν , οὕτω καὶ ἡμεῖς οἰησόμεθα δεῖν τὰς ψυχὰς διαφέρειν μετὰ τὸ δεῖπνον μήτε πράγμασι μήτε φροντίσι μήτε σοφιστικοῖς ἀγῶσι πρὸς ἅμιλλαν ἐπιδεικτικὴν ἢ νικητικὴν περαινομένοις . ἀλλὰ πολλὰ μέν ἐστι τῶν φυσικῶν προβλημάτων ἐλαφρὰ καὶ πιθανά , πολλὰ δʼ ἠθικὰς σκέψεις ἔχοντα καὶ τοῦτο δὴ τὸ μενοεικές , ὡς Ὅμηρος ἔφη , καὶ μὴ ἀντίτυπον . τὰς δʼ ἐν ἱστορικαῖς καὶ ποιητικαῖς ζητήσεσι διατριβὰς οὐκ ἀηδῶς ἔνιοι δευτέρας τραπέζας ἀνδράσι φιλολόγοις καὶ φιλομούσοις προσεῖπον . εἰσὶ δὲ καὶ διηγήσεις ἄλυποι καὶ μυθολογίαι , καὶ τὸ περὶ αὐλοῦ τι καὶ λύρας ἀκοῦσαι καὶ εἰπεῖν ἐλαφρότερον ἢ λύρας αὐτῆς φθεγγομένης ἀκούειν καὶ αὐλοῦ . μέτρον δὲ τοῦ καιροῦ τὸ τῆς τροφῆς καθισταμένης ἀτρέμα καὶ συμπνεούσης τὴν πέψιν ἐγκρατῆ γενέσθαι καὶ ὑπερδέξιον .
Lemmas: ὁ μέν οὖν Λυδός ἐν ὁ λιμός λέγω διάγω παρά ἡμέρα τρέφω , εἶτα παίζω καί κυβεύω · φιλόλογος δέ ἀνήρ καί φιλόμουσος ἐν καιρός δέω βραδύς δεῖπνον διάγραμμα παράκειμαι ἤ τις βιβλίδιον ἤ λύριον οὐ προίημι ὁ γαστήρ λεηλατέω , ἀλλά ἀποστρέφω συνεχής καί μεταφέρω ἐπί οὗτος ὁ διάνοια ἀπό ὁ τράπεζα ὥσπερ Ἅρπυια ὁ ὄρεξις διασοβέω ὁ Μοῦσα . οὐ γάρ ὁ μέν Σκύθης , ὅταν πίνω , πολλάκις ἐφάπτω ὁ τόξον καί παραψάλλω ὁ νευρά , ἐκλύω ὑπό ὁ μέθη ἀνακαλέω ὁ θυμός , Ἕλλην δέ ἀνήρ φοβέω ὁ καταγελάω αὐτός , γράμμα καί βιβλίον ἀγνώμων καί δυσπαραίτητος ἐπιθυμία ἀνίημι ἀτρέμας καί χαλάω . ὁ μέν γάρ παρά ὁ Μένανδρος νεανίσκος ὑπό ὁ πορνοβοσκός παρά πότος ἐπιβουλεύω καλός καί πολυτελής εἰσάγω ἑταίρα ἕκαστος , ὡς φημί . κύπτω κατά ἑαυτοῦ ὁ τράγημα φλάω , φυλάσσω καί φοβέω ἐμβλέπω ὁ δέ φιλόλογος πολύς καί καλός καί ἡδύς ἄποψις καί ἀποστροφή ἔχω , ἐάν ἄλλος μή δύναμαι ὁ κυνικός καί θηριώδης ὁ ὄρεξις κατέχω παράκειμαι τράπεζα . ἀλείπτης δέ φωνή καί παιδοτρίβης λόγος ἑκάστοτε λέγω ὡς ὁ παρά δεῖπνον φιλολογέω ὁ τροφή διαφθείρω καί βαρύνω ὁ κεφαλή τότε φοβητέος , ὅταν ὁ Ἰνδός ἀναλύω ἤ διαλέγω περί ὁ Κυριεύω ἐν δεῖπνον μέλλω . ὁ μέν γάρ ἐγκέφαλος ὁ φοῖνιξ , γλυκύς εἰμί ὁ σφόδρα κεφαλαλγέω λέγω εἰμί · διαλεκτικός δέ τρωκτός ἐπί δεῖπνον γλυκύς μέν οὐδαμῶς κεφαλαλγής δέ καί κοπώδης ἰσχυρός εἰμί . ἐάν δέ ἐγώ μή ἄλλος τις ζητέω ἤ φιλοσοφέω ἤ ἀναγιγνώσκω παρά δεῖπνον ἐάω ὁ ἐν ὁ καλός καί ὠφέλιμος ὁ ἐπαγωγός ὑπό ἡδονή καί γλυκύς μόριον ἔχω , κελεύω αὐτός μή ἐνοχλέω , ἀλλά ἀπέρχομαι ἐν ὁ ξυστόν οὗτος καί ὁ παλαίστρα διαλέγω ὁ ἀθλητής , ὅς ὁ βιβλίον ἐξαιρέω ἀεί διημερεύω ἐν σκῶμμα καί βωμολοχία ἐθίζω , ὡς ὁ κομψός Ἀρίστων λέγω , ὁ ἐν γυμνάσιον κίων ὅμοιος λιπαρός ποιέω καί λίθινος . αὐτός δέ πείθω ὁ ἰατρός παραινέω ἀεί ὁ δεῖπνον καί ὁ ὕπνος λαμβάνω μεθόριος καί μή συμφορέω εἰς ὁ σῶμα ὁ σιτίον καί ὁ πνεῦμα καταθλίβω εὐθύς ὠμός καί ζέω ὁ τροφή βαρύνω ὁ πέψις ἀλλά ἀναπνοή καί χάλασμα παρέχω , ὥσπερ ὁ ὁ σῶμα κινέω μετά δεῖπνον ἀξιόω οὐ δρόμος οὐδέ παγκράτιον οὗτος ποιέω ἀλλά βληχρός περίπατος καί χορεία ἐμμελής , οὕτως καί ἐγώ οἴομαι δέω ὁ ψυχή διαφέρω μετά ὁ δεῖπνον μήτε πρᾶγμα μήτε φροντίς μήτε σοφιστικός ἀγών πρός ἅμιλλα ἐπιδεικτικός ἤ νικητικός περαίνω . ἀλλά πολύς μέν εἰμί ὁ φυσικός πρόβλημα ἐλαφρός καί πιθανός , πολύς δέ ἠθικός σκέψις ἔχω καί οὗτος δή ὁ μενοεικής , ὡς Ὅμηρος φημί , καί μή ἀντίτυπος . ὁ δέ ἐν ἱστορικός καί ποιητικός ζήτησις διατριβή οὐ ἀηδής ἔνιοι δεύτερος τράπεζα ἀνήρ φιλόλογος καί φιλόμουσος προσλέγω . εἰμί δέ καί διήγησις ἄλυπος καί μυθολογία , καί ὁ περί αὐλός τις καί λύρα ἀκούω καί λέγω ἐλαφρός ἤ λύρα αὐτός φθέγγομαι ἀκούω καί αὐλός . μέτρον δέ ὁ καιρός ὁ ὁ τροφή καθίστημι ἀτρέμας καί συμπνέω ὁ πέψις ἐγκρατής γίγνομαι καί ὑπερδέξιος .