plutarchus.de-tuenda-sanitate-praecepta-122b-137e 26
ἤκουσα Τιβέριόν ποτε Καίσαρα εἰπεῖν ὡς ἀνὴρ ὑπὲρ ἑξήκοντα γεγονὼς ἔτη καὶ προτείνων ἰατρῷ χεῖρα καταγέλαστός ἐστιν . ἐμοὶ δὲ τοῦτο μὲν εἰρῆσθαι δοκεῖ σοβαρώτερον , ἐκεῖνο δʼ ἀληθὲς εἶναι , τὸ δεῖν ἕκαστον αὑτοῦ μήτε σφυγμῶν ἰδιότητος ἄπειρον εἶναι πολλαὶ γὰρ αἱ καθʼ ἕκαστον διαφοραί μήτε κρᾶσιν ἀγνοεῖν ἣν ἔχει τὸ σῶμα θερμότητος καὶ ξηρότητος , μήθʼ οἷς ὠφελεῖσθαι χρώμενον ἢ βλάπτεσθαι πέφυκεν . αὑτοῦ γὰρ ἀναίσθητός ἐστιν καὶ τυφλὸς ἐνοικεῖ τῷ σώματι καὶ κωφὸς ὁ ταῦτα μανθάνων παρʼ ἑτέρου καὶ πυνθανόμενος τοῦ ἰατροῦ πότερον μᾶλλον θέρους ἢ χειμῶνος ὑγιαίνει , καὶ πότερον τὰ ὑγρὰ ῥᾷον ἢ τὰ ξηρὰ προσδέχεται , καὶ πότερον φύσει πυκνὸν ἔχει τὸν σφυγμὸν ἢ μανόν · καὶ γὰρ ὠφέλιμον εἰδέναι τὰ τοιαῦτα καὶ ῥᾴδιον , ἀεί γε δὴ πειρωμένους καὶ συνόντας . βρωμάτων δὲ καὶ πωμάτων τὰ χρήσιμα μᾶλλον ἢ τὰ ἡδέα γιγνώσκειν προσήκει , καὶ μᾶλλον ἔμπειρον εἶναι τῶν εὐστομάχων ἢ τῶν εὐστόμων , καὶ τῶν τὴν πέψιν μὴ ταραττόντων ἢ τῶν τὴν γεῦσιν σφόδρα γαργαλιζόντων . τὸ γὰρ παρʼ ἰατροῦ πυνθάνεσθαι τί δύσπεπτον ἢ εὔπεπτον αὐτῷ καὶ τί δυσκοίλιον ἢ εὐκοίλιον οὐχ ἧττον αἰσχρόν ἐστιν ἢ τὸ πυνθάνεσθαι τί γλυκὺ καὶ τί πικρὸν καὶ αὐστηρόν . νῦν δὲ τοὺς μὲν ὀψοποιοὺς ἐπανορθοῦσιν , ἐμπείρως διαισθανόμενοι ποῦ πλέον τὸ γλυκὺ τοῦ προσήκοντος ἢ τὸ ἁλμυρὸν ἢ τὸ αὐστηρὸν ἔνεστιν · αὐτοὶ δʼ ἀγνοοῦσι τί τῷ σώματι μιχθὲν ἐλαφρὸν καὶ ἄλυπον ἔσται καὶ χρήσιμον . ὅθεν ζωμοῦ μὲν ἄρτυσις οὐ πολλάκις ἁμαρτάνεται παρʼ αὐτοῖς , αὑτοὺς δὲ φαύλως ὁμοῦ καὶ κακῶς ἀρτύοντες ὁσημέραι πολλὰ παρέχουσι πράγματα τοῖς ἰατροῖς . ζωμὸν μὲν γὰρ οὐκ ἄριστον ἡγοῦνται τὸν γλυκύτατον , ἀλλὰ καὶ πικρὰ καὶ δριμέα συμμιγνύουσιν εἰς δὲ τὸ σῶμα πολλὰς καὶ κατακόρους ἐμβάλλουσιν ἡδονάς , τὰ μὲν ἀγνοοῦντες τὰ δʼ οὐ μνημονεύοντες ὅτι τοῖς ὑγιεινοῖς καὶ ὠφελίμοις ἡ φύσις ἡδονὴν ἄλυπον καὶ ἀμεταμέλητον προστίθησιν . ἀλλὰ καὶ ταῦτα δεῖ μνημονεύειν , τὰ σύμφυλα καὶ πρόσφορα τῷ σώματι , καὶ τοὐναντίον ἐν ταῖς καθʼ ὥραν μεταβολαῖς καὶ ταῖς , ἄλλαις περιστάσεσιν , εἰδότας οἰκείως προσαρμόττειν ἑκάστῳ τὴν δίαιταν .
Lemmas: ἀκούω Τιβέριος ποτέ Καῖσαρ λέγω ὡς ἀνήρ ὑπέρ ἑξήκοντα γίγνομαι ἔτος καί προτείνω ἰατρός χείρ καταγέλαστος εἰμί . ἐγώ δέ οὗτος μέν λέγω δοκέω σοβαρός , ἐκεῖνος δέ ἀληθής εἰμί , ὁ δέω ἕκαστος ἑαυτοῦ μήτε σφυγμός ἰδιότης ἄπειρος ἔρχομαι πολύς γάρ ὁ κατά ἕκαστος διαφορά μήτε κρᾶσις ἀγνοέω ὅς ἔχω ὁ σῶμα θερμότης καί ξηρότης , μήτε ὅς ὠφελέω χράω ἤ βλάπτω φύω . ἑαυτοῦ γάρ ἀναίσθητος εἰμί καί τυφλός ἐνοικέω ὁ σῶμα καί κωφός ὁ οὗτος μανθάνω παρά ἕτερος καί πυνθάνομαι ὁ ἰατρός πότερος μάλα θέρος ἤ χειμών ὑγιαίνω , καί πότερος ὁ ὑγρός ῥᾴδιος ἤ ὁ ξηρός προσδέχομαι , καί πότερος φύσις πυκνός ἔχω ὁ σφυγμός ἤ μανός · καί γάρ ὠφέλιμος οἶδα ὁ τοιοῦτος καί ῥᾴδιος , ἀεί γε δή πειράω καί σύνειμι . βρῶμα δέ καί πῶμα ὁ χρήσιμος μάλα ἤ ὁ ἡδύς γιγνώσκω προσήκω , καί μάλα ἔμπειρος εἰμί ὁ εὐστόμαχος ἤ ὁ εὔστομος , καί ὁ ὁ πέψις μή ταράσσω ἤ ὁ ὁ γεῦσις σφόδρα γαργαλίζω . ὁ γάρ παρά ἰατρός πυνθάνομαι τίς δύσπεπτος ἤ εὔπεπτος αὐτός καί τίς δυσκοίλιος ἤ εὐκοίλιος οὐ ἥσσων αἰσχρός εἰμί ἤ ὁ πυνθάνομαι τίς γλυκύς καί τίς πικρός καί αὐστηρός . νῦν δέ ὁ μέν ὀψοποιός ἐπανορθόω , ἔμπειρος διαισθάνομαι ποῦ πολύς ὁ γλυκύς ὁ προσήκω ἤ ὁ ἁλμυρός ἤ ὁ αὐστηρός ἔνειμι · αὐτός δέ ἀγνοέω τίς ὁ σῶμα μείγνυμι ἐλαφρός καί ἄλυπος εἰμί καί χρήσιμος . ὅθεν ζωμός μέν ἄρτυσις οὐ πολλάκις ἁμαρτάνω παρά αὐτός , ἑαυτοῦ δέ φαῦλος ὁμοῦ καί κακός ἀρτύω ὁσημέραι πολύς παρέχω πρᾶγμα ὁ ἰατρός . ζωμός μέν γάρ οὐ ἀγαθός ἡγέομαι ὁ γλυκύς , ἀλλά καί πικρός καί δριμύς συμμείγνυμι εἰς δέ ὁ σῶμα πολύς καί κατάκορος ἐμβάλλω ἡδονή , ὁ μέν ἀγνοέω ὁ δέ οὐ μνημονεύω ὅτι ὁ ὑγιεινός καί ὠφέλιμος ὁ φύσις ἡδονή ἄλυπος καί ἀμεταμέλητος προστίθημι . ἀλλά καί οὗτος δέω μνημονεύω , ὁ σύμφυλος καί πρόσφορος ὁ σῶμα , καί ἐναντίος ἐν ὁ κατά ὥρα μεταβολή καί ὁ , ἄλλος περίστασις , οἶδα οἰκεῖος προσαρμόζω ἕκαστος ὁ δίαιτα .