plutarchus.de-tuenda-sanitate-praecepta-122b-137e 22
ἐμέτους δὲ καὶ κοιλίας καθάρσεις ὑπὸ φαρμάκων , μιαρὰ παραμύθια πλησμονῆς , ἄνευ μεγάλης ἀνάγκης οὐ κινητέον , ὥσπερ οἱ πολλοὶ κενώσεως ἕνεκα πληροῦντες τὸ σῶμα καὶ πάλιν πληρώσεως κενοῦντες παρὰ φύσιν , ταῖς πλησμοναῖς οὐχ ἧττον ἢ ταῖς ἐνδείαις ἀνιώμενοι , μᾶλλον δʼ ὅλως τὴν μὲν πλήρωσιν ὡς κώλυσιν ἀπολαύσεως βαρυνόμενοι , τὴν δʼ ἔνδειαν ὡς χώραν ἀεὶ ταῖς ἡδοναῖς παρασκευάζοντες . τὸ γὰρ βλαβερὸν ἐν τούτοις προῦπτόν ἐστι · ταραχάς τε γὰρ ἀμφότερα τῷ σώματι παρέχεται καὶ σπαραγμούς . ἴδιον δὲ τῷ μὲν ἐμέτῳ κακὸν πρόσεστι τὸ τὴν ἀπληστίαν αὔξειν τε καὶ τρέφειν · γίγνονται γὰρ αἱ πεῖναι καθάπερ τὰ κοπτόμενα ῥεῖθρα τραχεῖαι καὶ χαραδρώδεις , καὶ βίᾳ τὴν τροφὴν ἕλκουσιν ἀεὶ λυττῶσαι , οὐκ ὀρέξεσιν ἐοικυῖαι σιτίων δεομέναις ἀλλὰ φλεγμοναῖς φαρμάκων καὶ καταπλασμάτων . ὅθεν ἡδοναὶ μὲν ὀξεῖαι καὶ ἀτελεῖς καὶ πολὺν ἔχουσαι σφυγμὸν καὶ οἶστρον ἐν ταῖς ἀπολαύσεσι λαμβάνουσιν αὐτούς , διατάσεις δὲ καὶ πληγαὶ πόρων καὶ πνευμάτων ἐναπολήψεις διαδέχονται , μὴ περιμένουσαι τὰς κατὰ φύσιν ἐξαγωγάς , ἀλλʼ ἐπιπολάζουσαι τοῖς σώμασιν ὥσπερ ὑπεράντλοις σκάφεσι , φορτίων ἐκβολῆς οὐ περιττωμάτων δεομένοις . αἱ δὲ περὶ τὴν κάτω κοιλίαν ἐκταράξεις διὰ φαρμακείας φθείρουσαι καὶ τήκουσαι τὰ ὑποκείμενα πλείονα ποιοῦσι περίττωσιν ἢ ἐξάγουσιν . ὥσπερ οὖν , εἴ τις Ἑλλήνων ὄχλον ἐν πόλει βαρυνόμενος σύνοικον , Ἀράβων ἐμπλήσειε καὶ Σκυθῶν τὴν πόλιν ἐπηλύδων , οὕτως ἔνιοι τοῦ παντὸς διαμαρτάνουσιν ἐπʼ ἐκβολῇ περιττωμάτων συνήθων καὶ συντρόφων ἐμβάλλοντες ἔξωθεν εἰς τὸ σῶμα κόκκους τινὰς Κνιδίους καὶ σκαμωνίαν καὶ δυνάμεις ἄλλας ἀσυγκράτους καὶ ἀγρίας καὶ καθαρμοῦ δεομένας μᾶλλον ἢ καθῆραι τὴν φύσιν δυναμένας . ἄριστον μὲν οὖν τὸ μετρίᾳ διαίτῃ καὶ σώφρονι τὸ σῶμα ποιεῖν περὶ τε πληρώσεις καὶ κενώσεις αὐτοτελὲς ἀεὶ καὶ σύμμετρον · εἰ δʼ ἀνάγκη ποτὲ καταλάβοι , τοὺς μὲν ἐμέτους ποιητέον ἄνευ φαρμακείας καὶ περιεργίας , μηδὲν ἐκταράττοντας ἀλλʼ ὅσον ἀπεψίαν διαφυγεῖν αὐτόθεν ἀφιέντας ἀπραγμόνως τῷ πλεονάζοντι τὴν ἀπέρασιν . ὡς γὰρ τὰ ὀθόνια ῥύμμασι καὶ χαλαστραίοις πλυνόμενα μᾶλλον ἐκτρίβεται τῶν ὑδατοκλύστων , οὕτως οἱ μετὰ φαρμάκων ἔμετοι λυμαίνονται τῷ σώματι καὶ διαφθείρουσιν . ὑφισταμένης δὲ κοιλίας οὐδὲν φάρμακον οἷα τῶν σιτίων ἔνια μαλακὰς ἐνδιδόντα προθυμίας καὶ διαλύοντα πράως , ὧν ἥ τε πεῖρα πᾶσι συνήθης καὶ ἡ χρῆσις ἄλυπος . ἂν δὲ τούτοις ἀπειθῇ , πλείονας ἡμέρας ὑδροποσίαν ἢ ἀσιτίαν ἢ κλυστῆρα προσδεκτέον μᾶλλον ἢ ταρακτικὰς καὶ φθαρτικὰς φαρμακείας , ἐφʼ ἃς οἱ πολλοὶ φέρονται προχείρως , καθάπερ ἀκόλαστοι γυναῖκες , ἐκβολίοις χρώμεναι καὶ φθορίοις ὑπὲρ τοῦ πάλιν πληροῦσθαι καὶ ἡδυπαθεῖν .
Lemmas: ἔμετος δέ καί κοιλία κάθαρσις ὑπό φάρμακον , μιαρός παραμύθιον πλησμονή , ἄνευ μέγας ἀνάγκη οὐ κινητέος , ὥσπερ ὁ πολύς κένωσις ἕνεκα πληρόω ὁ σῶμα καί πάλιν πλήρωσις κενόω παρά φύσις , ὁ πλησμονή οὐ ἥσσων ἤ ὁ ἔνδεια ἀνιάω , μάλα δέ ὅλος ὁ μέν πλήρωσις ὡς κώλῡσις ἀπόλαυσις βαρύνω , ὁ δέ ἔνδεια ὡς χώρα ἀεί ὁ ἡδονή παρασκευάζω . ὁ γάρ βλαβερός ἐν οὗτος πρόοπτος εἰμί · ταραχή τε γάρ ἀμφότερος ὁ σῶμα παρέχω καί σπαραγμός . ἴδιος δέ ὁ μέν ἔμετος κακός πρόσειμι ὁ ὁ ἀπληστία αὐξάνω τε καί τρέφω · γίγνομαι γάρ ὁ πεῖνα καθά ὁ κόπτω ῥεῖθρον τραχύς καί χαραδρώδης , καί βία ὁ τροφή ἕλκω ἀεί λυσσάω , οὐ ὄρεξις ἔοικα σιτίον δέω ἀλλά φλεγμονή φάρμακον καί κατάπλασμα . ὅθεν ἡδονή μέν ὀξύς καί ἀτελής καί πολύς ἔχω σφυγμός καί οἶστρος ἐν ὁ ἀπόλαυσις λαμβάνω αὐτός , διάτασις δέ καί πληγή πόρος καί πνεῦμα ἐναπόληψις διαδέχομαι , μή περιμένω ὁ κατά φύσις ἐξαγωγή , ἀλλά ἐπιπολάζω ὁ σῶμα ὥσπερ ὑπέραντλος σκάφος , φορτίον ἐκβολή οὐ περίσσωμα δέω . ὁ δέ περί ὁ κάτω κοιλία ἐκτάραξις διά φαρμακεία φθείρω καί τήκω ὁ ὑπόκειμαι πολύς ποιέω περίσσωσις ἤ ἐξάγω . ὥσπερ οὖν , εἰ τις Ἕλλην ὄχλος ἐν πόλις βαρύνω σύνοικος , Ἄραψ ἐμπίμπλημι καί Σκύθης ὁ πόλις ἔπηλυς , οὕτως ἔνιοι ὁ πᾶς διαμαρτάνω ἐπί ἐκβολή περίσσωμα συνήθης καί σύντροφος ἐμβάλλω ἔξωθεν εἰς ὁ σῶμα κόκκος τις Κνίδιος καί σκαμωνία καί δύναμις ἄλλος ἀσύγκρατος καί ἄγριος καί καθαρμός δέω μάλα ἤ καθαίρω ὁ φύσις δύναμαι . ἀγαθός μέν οὖν ὁ μέτριος δίαιτα καί σώφρων ὁ σῶμα ποιέω περί τε πλήρωσις καί κένωσις αὐτοτελής ἀεί καί σύμμετρος · εἰ δέ ἀνάγκη ποτέ καταλαμβάνω , ὁ μέν ἔμετος ποιέω ἄνευ φαρμακεία καί περιεργία , μηδείς ἐκταράσσω ἀλλά ὅσος ἀπεψία διαφεύγω αὐτόθεν ἀφίημι ἀπράγμων ὁ πλεονάζω ὁ ἀπέρασις . ὡς γάρ ὁ ὀθόνιον ῥύμμα καί χαλαστραῖος πλύνω μάλα ἐκτρίβω ὁ ὑδατόκλυστος , οὕτως ὁ μετά φάρμακον ἔμετος λυμαίνομαι ὁ σῶμα καί διαφθείρω . ὑφίστημι δέ κοιλία οὐδείς φάρμακον οἷος ὁ σιτίον ἔνιοι μαλακός ἐνδίδωμι προθυμία καί διαλύω πρᾶος , ὅς ὁ τε πεῖρα πᾶς συνήθης καί ὁ χρῆσις ἄλυπος . ἐάν δέ οὗτος ἀπειθέω , πολύς ἡμέρα ὑδροποσία ἤ ἀσιτία ἤ κλυστήρ προσδέχομαι μάλα ἤ ταρακτικός καί φθαρτικός φαρμακεία , ἐπί ὅς ὁ πολύς φέρω πρόχειρος , καθά ἀκόλαστος γυνή , ἐκβόλιον χράω καί φθόριος ὑπέρ ὁ πάλιν πληρόω καί ἡδυπαθέω .