plutarchus.de-tuenda-sanitate-praecepta-122b-137e 19
τῶν δʼ ὑγρῶν γάλακτι μὲν οὐχ ὡς ποτῷ χρηστέον , ἀλλʼ ὡς σιτίῳ δύναμιν ἐμβριθῆ καὶ πολύτροφον ἔχοντι . πρὸς δὲ τὸν οἶνον ἅπερ Εὐριπίδης πρὸς τὴν Ἀφροδίτην διαλεκτέον εἴης μοι , μέτριον δέ πως εἴης , μηδʼ ἀπολείποις καὶ γὰρ ποτῶν ὠφελιμώτατόν ἐστι καὶ φαρμάκων ἥδιστον καὶ ὄψων ἀσικχότατον , ἂν τύχῃ τῆς πρὸς τὸν καιρὸν εὐκρασίας μᾶλλον ἢ τῆς πρὸς τὸ ὕδωρ . ὕδωρ δʼ οὐ μόνον τὸ μιγνύμενον πρὸς οἶνον , ἀλλὰ καὶ τὸ καθʼ ἑαυτὸ τοῦ κεκραμένου μεταξὺ πινόμενον ἀβλαβέστερον ποιεῖ τὸ κεκραμένον . ἐθιστέον οὖν παρὰ τὴν καθʼ ἡμέραν δίαιταν ὕδατος προσφέρεσθαι καὶ δύο καὶ τρία ποτήρια , τήν τε δύναμιν τοῦ οἴνου ποιοῦντα μαλακωτέραν καὶ τοῦ σώματος συνήθη τὴν ὑδροποσίαν , ὅπως , ὅταν ἐν χρείᾳ γένηται , μὴ ξενοπαθῇ μηδʼ ἀπαναίνηται . συμβαίνει γὰρ ἐνίους φέρεσθαι μάλιστα πρὸς τὸν οἶνον ὅταν μάλιστα χρείαν ὑδροποσίας ἔχωσι . καὶ γὰρ ἡλιωθέντες καὶ ῥιγώσαντες πάλιν καὶ σφοδρότερον εἰπόντες καὶ συντονώτερον φροντίσαντες καὶ ὅλως μετὰ τοὺς κόπους καὶ τοὺς ἀγῶνας οἴονται ποτέον εἶναι τὸν οἶνον ὡς καὶ τῆς φύσεως ἀπαιτούσης εὐπάθειάν τινα τῷ σώματι καὶ μεταβολὴν ἐκ τῶν πόνων . ἡ δὲ φύσις εὐπάθειαν μέν , εἴ τις εὐπάθειαν καλεῖ τὴν ἡδυπάθειαν , οὐκ ἀπαιτεῖ , μεταβολὴν δʼ ἀπαιτεῖ τὴν εἰς τὸ μέσον ἡδονῆς καὶ πόνου καθιστᾶσαν . διὸ καὶ τροφῆς ὑφαιρετέον ἐν τούτοις , καὶ τὸν οἶνον ἢ παντελῶς ἀφαιρετέον ἢ προσοιστέον πολλῇ κατακεραννύμενον διὰ μέσου καὶ κατακλυζόμενον ὑδροποσίᾳ . πλήκτης γὰρ ὢν καὶ ὀξὺς ἐπιτείνει τὰς τοῦ σώματος ταραχάς , καὶ τραχύτερα ποιεῖ καὶ παροξύνει τὰ πεπληγμένα , παρηγορίας δεόμενα καὶ λειότητος , ἃς μάλιστα τὸ ὕδωρ ἐνδίδωσι . καὶ γὰρ ἂν οὐ διψῶντες , ἄλλως 1 δὲ θερμὸν ὕδωρ πίωμεν μετὰ τοὺς κόπους καὶ τὰς διατάσεις καὶ τὰ καύματα , χαλάσματος καὶ μαλακότητος ; αἰσθανόμεθα περὶ τὰ ἐντός · ἤπιος γὰρ ἡ τοῦ ὕδατος ὑγρότης καὶ ἄσφυκτος , ἡ δὲ τοῦ οἴνου φορὰν ἔχει πολλὴν καὶ δύναμιν οὐκ εὐμενῆ τοῖς προσφάτοις πάθεσιν οὐδὲ φιλάνθρωπον . καὶ γὰρ ἃς λέγουσιν ἔνιοι τῷ σώματι τὴν ἀσιτίαν δριμύτητας ἐγγεννᾶν καὶ πικρότητας εἴ τις δέδιεν ἢ καθάπερ οἱ παῖδες δεινὸν ἡγεῖται πρὸ τοῦ πυρέττειν μὴ παρατίθεσθαι τράπεζαν ἐν ὑποψίᾳ γεγονώς , εὐάρμοστον ἡ ὑδροποσία μεθόριον . καὶ γὰρ αὐτῷ τῷ Διονύσῳ πολλάκις νηφάλια θύομεν , ἐθιζόμενοι καλῶς μὴ ζητεῖν ἀεὶ τὸν ἄκρατον . ὁ δὲ Μίνως καὶ τὸν αὐλὸν ἀφεῖλε τῆς θυσίας καὶ τὸν στέφανον ὑπὸ λύπης . καίτοι λυπουμένην ψυχὴν ἴσμεν οὔθʼ ὑπὸ στεφάνων οὔθʼ ὑπʼ αὐλῶν παθοῦσαν · σῶμα δʼ οὐδὲν οὕτως ἰσχυρόν ἐστιν , ᾧ τεταραγμένῳ καὶ φλεγμαίνοντι προσπεσὼν οἶνος οὐκ ἠδίκησε .
Lemmas: ὁ δέ ὑγρός γάλα μέν οὐ ὡς ποτός χράω , ἀλλά ὡς σιτίον δύναμις ἐμβριθής καί πολύτροφος ἔχω . πρός δέ ὁ οἶνος ὅς Εὐριπίδης πρός ὁ Ἀφροδίτη διαλέγω εἰμί ἐγώ , μέτριος δέ πως εἰμί , μηδέ ἀπολείπω καί γάρ ποτόν ὠφέλιμος εἰμί καί φάρμακον ἡδύς καί ὄψον ἄσικχος , ἐάν τυγχάνω ὁ πρός ὁ καιρός εὐκρασία μάλα ἤ ὁ πρός ὁ ὕδωρ . ὕδωρ δέ οὐ μόνος ὁ μείγνυμι πρός οἶνος , ἀλλά καί ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ κεράννυμι μεταξύ πίνω ἀβλαβής ποιέω ὁ κεράννυμι . ἐθίζω οὖν παρά ὁ κατά ἡμέρα δίαιτα ὕδωρ προσφέρω καί δύο καί τρεῖς ποτήριον , ὁ τε δύναμις ὁ οἶνος ποιέω μαλακός καί ὁ σῶμα συνήθης ὁ ὑδροποσία , ὅπως , ὅταν ἐν χρεία γίγνομαι , μή ξενοπαθέω μηδέ ἀπαναίνομαι . συμβαίνω γάρ ἔνιοι φέρω μάλα πρός ὁ οἶνος ὅταν μάλα χρεία ὑδροποσία ἔχω . καί γάρ ἡλιόω καί ῥιγόω πάλιν καί σφοδρός λέγω καί σύντονος φροντίζω καί ὅλος μετά ὁ κόπος καί ὁ ἀγών οἴομαι πίνω εἰμί ὁ οἶνος ὡς καί ὁ φύσις ἀπαιτέω εὐπάθεια τις ὁ σῶμα καί μεταβολή ἐκ ὁ πόνος . ὁ δέ φύσις εὐπάθεια μέν , εἰ τις εὐπάθεια καλέω ὁ ἡδυπάθεια , οὐ ἀπαιτέω , μεταβολή δέ ἀπαιτέω ὁ εἰς ὁ μέσος ἡδονή καί πόνος καθίστημι . διό καί τροφή ὑφαιρετέον ἐν οὗτος , καί ὁ οἶνος ἤ παντελής ἀφαιρετέος ἤ προσφέρω πολύς κατακεράννυμι διά μέσος καί κατακλύζω ὑδροποσία . πλήκτης γάρ εἰμί καί ὀξύς ἐπιτείνω ὁ ὁ σῶμα ταραχή , καί τραχύς ποιέω καί παροξύνω ὁ πλήσσω , παρηγορία δέω καί λειότης , ὅς μάλα ὁ ὕδωρ ἐνδίδωμι . καί γάρ ἐάν οὐ διψάω , ἄλλος 1 δέ θερμός ὕδωρ πίνω μετά ὁ κόπος καί ὁ διάτασις καί ὁ καῦμα , χάλασμα καί μαλακότης ; αἰσθάνομαι περί ὁ ἐντός · ἤπιος γάρ ὁ ὁ ὕδωρ ὑγρότης καί ἄσφυκτος , ὁ δέ ὁ οἶνος φορά ἔχω πολύς καί δύναμις οὐ εὐμενής ὁ πρόσφατος πάθος οὐδέ φιλάνθρωπος . καί γάρ ὅς λέγω ἔνιοι ὁ σῶμα ὁ ἀσιτία δριμύτης ἐγγεννάω καί πικρότης εἰ τις δείδω ἤ καθά ὁ παῖς δεινός ἡγέομαι πρό ὁ πυρέσσω μή παρατίθημι τράπεζα ἐν ὑποψία γίγνομαι , εὐάρμοστος ὁ ὑδροποσία μεθόριος . καί γάρ αὐτός ὁ Διόνυσος πολλάκις νηφάλιος θύω , ἐθίζω καλός μή ζητέω ἀεί ὁ ἄκρατος . ὁ δέ Μίνως καί ὁ αὐλός ἀφαιρέω ὁ θυσία καί ὁ στέφανος ὑπό λύπη . καίτοι λυπέω ψυχή οἶδα οὔτε ὑπό στέφανος οὔτε ὑπό αὐλός πάσχω · σῶμα δέ οὐδείς οὕτως ἰσχυρός εἰμί , ὅς ταράσσω καί φλεγμαίνω προσπίπτω οἶνος οὐ ἀδικέω .