plutarchus.de-tuenda-sanitate-praecepta-122b-137e 11
μάλιστα δὲ προφυλακτέον ἐν ταῖς προπαθείαις καὶ προαισθήσεσιν . οὐ γὰρ ἅπασαι κατὰ τὸν Ἡσίοδον ἐπιφοιτῶσιν αἱ νόσοι σιγῇ , ἐπεὶ φωνὴν ἐξείλετο μητίετα Ζεύς , ἀλλʼ αἱ πλεῖσται καθάπερ προαγγέλους καὶ προδρόμους καὶ κήρυκας ἔχουσιν ἀπεψίας καὶ δυσκινησίας . βαρύτητες καὶ κόποι φησὶν Ἱπποκράτης αὐτόματοι νοῦσον φράζουσι διὰ πλῆθος ὡς ἔοικεν ἐντὸς διάτασιν καὶ σφήνωσιν τοῦ περὶ τὰ νεῦρα πνεύματος ἔχοντος . ἀλλʼ ὅμως αὐτοῦ μονονουχὶ τοῦ σώματος ἀντιτείνοντος καὶ κατασπῶντος ἐπὶ τὸ κλινίδιον καὶ τὴν ἡσυχίαν οἱ μὲν ὑπὸ λαιμαργίας καὶ φιληδονίας ἐμβάλλουσιν ἑαυτοὺς ἐπὶ τὰ βαλανεῖα καὶ σπεύδουσιν ἐπὶ τὰς προπόσεις , ὥσπερ εἰς πολιορκίαν ἐπισιτιζόμενοι καὶ δεδιότες μὴ φθάσῃ καταλαβὼν αὐτοὺς ὁ πυρετὸς ἀναρίστους , οἱ δὲ κομψότεροι ταύτῃ μὲν οὐχ ἁλίσκονται , πάνυ δʼ ἀβελτέρως αἰσχυνόμενοι κραιπάλην ἢ ἀπεψίαν ὁμολογεῖν καὶ διημερεύειν ἐν ἱματίοις , ἑτέρων εἰς τὸ γυμνάσιον βαδιζόντων καὶ παρακαλούντων ἀναστάντες συναποδύονται καὶ ταὐτὰ πράττουσι τοῖς ὑγιαίνουσι . τοὺς δὲ πλείους ἀκρασίας καὶ μαλακίας συνήγορον ἔχουσα παροιμίαν ἐλπὶς ἀναπείθει καὶ προάγεται βαδίζειν ἀναστάντας ἰταμῶς ἐπὶ τὴν συνήθειαν , ὡς οἴνῳ δὴ τὸν οἶνον κραιπάλῃ δὲ τὴν κραιπάλην ἐξελῶντας καὶ διαφορήσοντας . πρὸς μὲν οὖν ταύτην τὴν ἐλπίδα τὴν τοῦ Κάτωνος εὐλάβειαν ἀντιτακτέον ἥν φησιν ἐκεῖνος ὁ ἀνὴρ τὰ μὲν μεγάλα μικρὰ ποιεῖν τὰ δὲ μικρὰ παντελῶς ἀναιρεῖν καὶ ὅτι κρεῖττον ἔνδειαν ὑπομεῖναι διὰ κενῆς καὶ ἡσυχίαν ἢ διακυβεῦσαι πρὸς λουτρὸν ὠσαμένους καὶ δεῖπνον . εἰ μὲν γὰρ ἔστι τι , βλάψει τὸ μὴ φυλάξασθαι μηδʼ ἐπισχεῖν εἰ δὲ μηδέν , οὐ βλάψει τὸ συσταλῆναι τῷ σώματι καὶ γενέσθαι καθαρώτερον . ὁ δὲ παιδαριώδης ἐκεῖνος καὶ τοῖς φίλοις δεδιὼς καὶ τοῖς οἰκέταις φανερὸς γενέσθαι διακείμενος ἐκ πλησμονῆς ἢ κραιπάλης ἀηδῶς , αἰσχυνόμενος ἀπεψίαν ὁμολογῆσαι τήμερον , αὔριον ὁμολογήσει κατάρροιαν ἢ πυρετὸν ἢ στρόφον · αἰσχυνόμενος αἴσχιστα πενίαν ἂν φέροις , πολὺ δʼ αἴσχιον ἀπεψίαν καὶ βαρύτητα καὶ πλησμονὴν σώματος εἰς βαλανεῖον ἑλκομένου καθάπερ εἰς θάλασσαν σαθροῦ πλοίου καὶ μὴ στέγοντος . ὥσπερ γὰρ ἀμέλει πλέοντες ἔνιοι χειμῶνος ὄντος αἰδοῦνται διατρίβειν ἐπʼ ἀκτῆς · , εἶτʼ ἀναχθέντες αἴσχιστα διάκεινται βοῶντες καὶ ναυτιῶντες , οὕτως ἐν ὑποψίᾳ καὶ προπαθείᾳ σώματος ἀγεννὲς ἡγούμενοι μίαν ἡμέραν ἐν κλίνῃ διάγειν καὶ μὴ παραθέσθαι τράπεζαν , αἴσχιστα πολλὰς ἡμέρας κεῖνται καθαιρόμενοι καὶ καταπλασσόμενοι καὶ θωπεύοντες ἰατροὺς καὶ θεραπεύοντες , οἶνον αἰτοῦντες ἢ ψυχρὸν ὕδωρ , ἄτοπα καὶ ἀγεννῆ πολλὰ ποιεῖν καὶ φθέγγεσθαι διὰ τὸν πόνον καὶ τὸν φόβον ὑπομένοντες . καὶ μὴν τούς γε διὰ τὰς ἡδονὰς μὴ κρατοῦντας ἑαυτῶν ἀλλʼ ἐγκλίνοντας ἢ φερομένους ὑπὸ τῶν ἐπιθυμιῶν καλῶς ἔχει διδάσκειν καὶ ἀναμιμνῄσκειν ὅτι πλεῖστον ἐκ τοῦ σώματος αἱ ἡδοναὶ λαμβάνουσι · .
Lemmas: μάλα δέ προφυλακτέος ἐν ὁ προπάθεια καί προαίσθησις . οὐ γάρ ἅπας κατά ὁ Ἡσίοδος ἐπιφοιτάω ὁ νόσος σιγή , ἐπεί φωνή ἐξαιρέω μητίετα Ζεύς , ἀλλά ὁ πολύς καθά προάγγελος καί πρόδρομος καί κῆρυξ ἔχω ἀπεψία καί δυσκινησία . βαρύτης καί κόπος φημί Ἱπποκράτης αὐτόματος νόσος φράζω διά πλῆθος ὡς ἔοικα ἐντός διάτασις καί σφήνωσις ὁ περί ὁ νεῦρον πνεῦμα ἔχω . ἀλλά ὅμως αὐτός μονονού ὁ σῶμα ἀντιτείνω καί κατασπάω ἐπί ὁ κλινίδιον καί ὁ ἡσυχία ὁ μέν ὑπό λαιμαργία καί φιληδονία ἐμβάλλω ἑαυτοῦ ἐπί ὁ βαλανεῖον καί σπεύδω ἐπί ὁ πρόποσις , ὥσπερ εἰς πολιορκία ἐπισιτίζομαι καί δείδω μή φθάνω καταλαμβάνω αὐτός ὁ πυρετός ἀνάριστος , ὁ δέ κομψός οὗτος μέν οὐ ἁλίσκομαι , πάνυ δέ ἀβέλτερος αἰσχύνω κραιπάλη ἤ ἀπεψία ὁμολογέω καί διημερεύω ἐν ἱμάτιον , ἕτερος εἰς ὁ γυμνάσιον βαδίζω καί παρακαλέω ἀνίστημι συναποδύω καί αὐτός πράσσω ὁ ὑγιαίνω . ὁ δέ πολύς ἀκρασία καί μαλακία συνήγορος ἔχω παροιμία ἐλπίς ἀναπείθω καί προάγω βαδίζω ἀνίστημι ἰταμός ἐπί ὁ συνήθεια , ὡς οἶνος δή ὁ οἶνος κραιπάλη δέ ὁ κραιπάλη ἐξελαύνω καί διαφορέω . πρός μέν οὖν οὗτος ὁ ἐλπίς ὁ ὁ Κάτων εὐλάβεια ἀντιτακτέον ὅς φημί ἐκεῖνος ὁ ἀνήρ ὁ μέν μέγας μικρός ποιέω ὁ δέ μικρός παντελής ἀναιρέω καί ὅτι κρατύς ἔνδεια ὑπομένω διά κενός καί ἡσυχία ἤ διακυβεύω πρός λουτρόν ὠθέω καί δεῖπνον . εἰ μέν γάρ εἰμί τις , βλάπτω ὁ μή φυλάσσω μηδέ ἐπέχω εἰ δέ μηδείς , οὐ βλάπτω ὁ συστέλλω ὁ σῶμα καί γίγνομαι καθαρός . ὁ δέ παιδαριώδης ἐκεῖνος καί ὁ φίλος δείδω καί ὁ οἰκέτης φανερός γίγνομαι διάκειμαι ἐκ πλησμονή ἤ κραιπάλη ἀηδής , αἰσχύνω ἀπεψία ὁμολογέω σήμερον , αὔριον ὁμολογέω κατάρροια ἤ πυρετός ἤ στρόφος · αἰσχύνω αἰσχρός πενία ἄν φέρω , πολύς δέ αἰσχρός ἀπεψία καί βαρύτης καί πλησμονή σῶμα εἰς βαλανεῖον ἕλκω καθά εἰς θάλασσα σαθρός πλοῖον καί μή στέγω . ὥσπερ γάρ ἀμέλει πλέω ἔνιοι χειμών εἰμί αἰδέομαι διατρίβω ἐπί ἀκτή · , εἶτα ἀνάγω αἰσχρός διάκειμαι βοάω καί ναυτιάω , οὕτως ἐν ὑποψία καί προπάθεια σῶμα ἀγεννής ἡγέομαι εἷς ἡμέρα ἐν κλίνη διάγω καί μή παρατίθημι τράπεζα , αἰσχρός πολύς ἡμέρα κεῖμαι καθαίρω καί καταπλάσσω καί θωπεύω ἰατρός καί θεραπεύω , οἶνος αἰτέω ἤ ψυχρός ὕδωρ , ἄτοπος καί ἀγεννής πολύς ποιέω καί φθέγγομαι διά ὁ πόνος καί ὁ φόβος ὑπομένω . καί μήν ὁ γε διά ὁ ἡδονή μή κρατέω ἑαυτοῦ ἀλλά ἐγκλίνω ἤ φέρω ὑπό ὁ ἐπιθυμία καλός ἔχω διδάσκω καί ἀναμιμνῄσκω ὅτι πολύς ἐκ ὁ σῶμα ὁ ἡδονή λαμβάνω · .