plutarchus.de-tranquillitate-animi-464e-477f 17
καθόλου δʼ ἐπεὶ τῶν ἀβουλήτων τὰ μὲν φύσει τὸ λυποῦν καὶ βαρῦνον ἐπιφέρει , τὰ δὲ πλεῖστα δόξῃ δυσχεραίνειν ἐθιζόμεθα καὶ μανθάνομεν , οὐκ ἄχρηστόν ἐστι πρὸς ταῦτα μὲν ἔχειν ἀεὶ τὸ τοῦ Μενάνδρου πρόχειρον οὐδὲν πέπονθας δεινὸν ἂν μὴ προσποιῇ · τί γὰρ πρὸς σέ ἐστι , φησίν , ἂν μήτε σαρκὸς ἅπτηται μήτε ψυχῆς , οἷόν ἐστι δυσγένεια πατρὸς ἢ μοιχεία γυναικὸς ἢ στεφάνου τινὸς ἢ προεδρίας ἀφαίρεσις , ὧν οὐ κωλύεται καὶ μὴ παρόντων ἄνθρωπος καὶ τὸ σῶμα βέλτιστα διακείμενον ἔχειν καὶ τὴν ψυχήν ; πρὸς δὲ τὰ φύσει δοκοῦντα λυπεῖν , οἷα νόσοι καὶ πόνοι καὶ θάνατοι φίλων καὶ τέκνων , ἐκεῖνο τὸ Εὐριπίδειον οἴμοι · τί δʼ οἴμοι ; θνητά τοι πεπόνθαμεν . οὐδεὶς ; γὰρ οὕτω τοῦ παθητικοῦ καταφερομένου καὶ ὀλισθάνοντος ἀντιλαμβάνεται λόγος , ὡς ὁ τῆς κοινῆς καὶ φυσικῆς ἀνάμνησιν ποιῶν ἀνάγκης , ᾗ διὰ τὸ σῶμα μεμειγμένος ὁ ἄνθρωπος μόνην ταύτην τῇ τύχῃ λαβὴν δίδωσιν , ἐν δὲ τοῖς κυριωτάτοις καὶ μεγίστοις ἀσφαλὴς ἕστηκεν . ὁ Δημήτριος τὴν Μεγαρέων πόλιν καταλαβὼν ἠρώτησε τὸν Στίλπωνα , μή τι τῶν ἐκείνου διήρπασται καὶ ὁ Στίλπων ἔφη μηδένʼ ἰδεῖν τἀμά φέροντα . καὶ τοίνυν τῆς τύχης πάντα τἄλλα λεηλατούσης καὶ περιαιρουμένης , ἔχομέν τι τοιοῦτον . ἐν ἑαυτοῖς οἷόν κʼ οὔτε φέροιεν Ἀχαιοὶ οὔτε ἂν ἄγοιεν . ὅθεν οὐ δεῖ παντάπασιν ἐκταπεινοῦν οὐδὲ καταβάλλειν τὴν φύσιν , ὡς μηδὲν ἰσχυρὸν μηδὲ μόνιμον μηδʼ ὑπὲρ τὴν τύχην ἔχουσαν · ἀλλὰ τοὐναντίον εἰδότας , ὅτι μικρόν ἐστι μέρος τοῦ ἀνθρώπου τὸ σαθρὸν καὶ τὸ ἐπίκηρον , ὃ δέχεται τὴν τύχην , τῆς δὲ βελτίονος μερίδος αὐτοὶ κρατοῦμεν , ἐν ᾗ τὰ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν ἱδρυθέντα , δόξαι τε χρησταὶ καὶ μαθήματα καὶ λόγοι τελευτῶντες εἰς ἀρετήν , ἀναφαίρετον ἔχουσι τὴν οὐσίαν καὶ ἀδιάφθορον , ἀηττήτους πρὸς τὸ μέλλον εἶναι καὶ θαρραλέους , πρὸς τὴν τύχην λέγοντας , ἃ Σωκράτης δοκῶν πρὸς τοὺς κατηγόρους λέγειν πρὸς τοὺς δικαστὰς ἔλεγεν , ὡς ἀποκτεῖναι μὲν Ἄνυτος καὶ Μέλητος δύνανται , βλάψαι δʼ οὐ δύνανται . καὶ γὰρ ἡ τύχη δύναται νόσῳ περιβαλεῖν , ἀφελέσθαι χρήματα , διαβαλεῖν πρὸς δῆμον ἢ τύραννον κακὸν δὲ καὶ δειλὸν καὶ ταπεινόφρονα καὶ ἀγεννῆ καὶ φθονερὸν οὐ δύναται ποιῆσαι τὸν ἀγαθὸν καὶ ἀνδρώδη καὶ μεγαλόψυχον καὶ γενναῖον καὶ ἐλευθέριον οὐδὲ παρελέσθαι τὴν διάθεσιν , ἧς ἀεὶ παρούσης , πλέον ἢ κυβερνήτου πρὸς θάλατταν ὄφελὸς ἐστι πρὸς τὸν βίον . κυβερνήτῃ γὰρ οὔτε κῦμα πραῧναι τραχὺ καὶ πνεῦμα δυνατόν ἐστιν , οὔτε ὅποι βούλεται δεομένῳ λιμένος · τυχεῖν οὔτε θαρραλέως καὶ ἀτρόμως ὑπομεῖναι τὸ συμβαῖνον ἀλλʼ ἓως οὐκ ἀπέγνωκε τῇ τέχνῃ χρώμενος φεύγει μέγα λαῖφος ὑποστολίσας , ἓως ἐνέρτερον ἱστὸν , ἐρεβώδεος ἐκ θαλάσσης ὑπέρσχῃ , τρέμων κάθηται καὶ παλλόμενος , ἡ δὲ τοῦ φρονίμου διάθεσις τοῖς τε σωματικοῖς παρέχει γαλήνην , ἐπὶ πλεῖστον ἐκλύουσα τὰς τῶν νόσων κατασκευὰς ἐγκρατείᾳ καὶ διαίτῃ σώφρονι καὶ μετρίοις πόνοις · κἄν τις ἔξωθεν ἀρχὴ πάθους ὥσπερ διαδρομὴ γένηται σπιλάδος , εὐσταλεῖ καὶ κούφῃ κεραίᾳ παρήνεγκεν ὥς φησιν Ἀσκληπιάδης παραλόγου δέ τινος καὶ μεγάλου καταλαβόντος καὶ κρατήσαντος , ἐγγὺς ὁ λιμὴν καὶ πάρεστιν ἀπονήξασθαι τοῦ σώματος ὥσπερ ἐφολκίου μὴ στέγοντος
Lemmas: καθόλου δέ ἐπεί ὁ ἀβούλητος ὁ μέν φύσις ὁ λυπέω καί βαρύνω ἐπιφέρω , ὁ δέ πολύς δόξα δυσχεραίνω ἐθίζω καί μανθάνω , οὐ ἄχρηστος εἰμί πρός οὗτος μέν ἔχω ἀεί ὁ ὁ Μένανδρος πρόχειρος οὐδείς πάσχω δεινός ἐάν μή προσποιέω · τίς γάρ πρός σύ εἰμί , φημί , ἐάν μήτε σάρξ ἅπτω μήτε ψυχή , οἷος εἰμί δυσγένεια πατήρ ἤ μοιχεία γυνή ἤ στέφανος τις ἤ προεδρία ἀφαίρεσις , ὅς οὐ κωλύω καί μή πάρειμι ἄνθρωπος καί ὁ σῶμα ἀγαθός διάκειμαι ἔχω καί ὁ ψυχή ; Πρός δέ ὁ φύσις δοκέω λυπέω , οἷος νόσος καί πόνος καί θάνατος φίλος καί τέκνον , ἐκεῖνος ὁ Εὐριπίδειος οἴμοι · τίς δέ οἴμοι ; θνητός τοι πάσχω . οὐδείς ; γάρ οὕτως ὁ παθητικός καταφέρω καί ὀλισθάνω ἀντιλαμβάνω λόγος , ὡς ὁ ὁ κοινός καί φυσικός ἀνάμνησις ποιέω ἀνάγκη , ὅς διά ὁ σῶμα μείγνυμι ὁ ἄνθρωπος μόνος οὗτος ὁ τύχη λαβή δίδωμι , ἐν δέ ὁ κύριος καί μέγας ἀσφαλής ἵστημι . ὁ Δημήτριος ὁ Μεγαρεύς πόλις καταλαμβάνω ἐρωτάω ὁ Στίλπων , μή τις ὁ ἐκεῖνος διαρπάζω καί ὁ Στίλπων φημί μηδείς ὁράω ἐμός φέρω . καί τοίνυν ὁ τύχη πᾶς ἄλλος λεηλατέω καί περιαιρέω , ἔχω τις τοιοῦτος . ἐν ἑαυτοῦ οἷος ἄν οὔτε φέρω Ἀχαιός οὔτε ἄν ἄγω . ὅθεν οὐ δέω παντάπασι ἐκταπεινόω οὐδέ καταβάλλω ὁ φύσις , ὡς μηδείς ἰσχυρός μηδέ μόνιμος μηδέ ὑπέρ ὁ τύχη ἔχω · ἀλλά ἐναντίος οἶδα , ὅτι μικρός εἰμί μέρος ὁ ἄνθρωπος ὁ σαθρός καί ὁ ἐπικηρος , ὁ δέχομαι ὁ τύχη , ὁ δέ ἀγαθός μερίς αὐτός κρατέω , ἐν ὅς ὁ μέγας ὁ ἀγαθός ἱδρύω , δόξα τε χρηστός καί μάθημα καί λόγος τελευτάω εἰς ἀρετή , ἀναφαίρετος ἔχω ὁ οὐσία καί ἀδιάφθορος , ἀήσσητος πρός ὁ μέλλω εἰμί καί θαρσαλέος , πρός ὁ τύχη λέγω , ὅς Σωκράτης δοκέω πρός ὁ κατήγορος λέγω πρός ὁ δικαστής λέγω , ὡς ἀποκτείνω μέν Ἄνυτος καί Μέλητος δύναμαι , βλάπτω δέ οὐ δύναμαι . καί γάρ ὁ τύχη δύναμαι νόσος περιβάλλω , ἀφαιρέω χρῆμα , διαβάλλω πρός δῆμος ἤ τύραννος κακός δέ καί δειλός καί ταπεινόφρων καί ἀγεννής καί φθονερός οὐ δύναμαι ποιέω ὁ ἀγαθός καί ἀνδρώδης καί μεγαλόψυχος καί γενναῖος καί ἐλευθέριος οὐδέ παραιρέω ὁ διάθεσις , ὅς ἀεί πάρειμι , πολύς ἤ κυβερνήτης πρός θάλασσα ὄφελος εἰμί πρός ὁ βίος . κυβερνήτης γάρ οὔτε κῦμα πραύνω τραχύς καί πνεῦμα δυνατός εἰμί , οὔτε ὅποι βούλομαι δέω λιμήν · τυγχάνω οὔτε θαρσαλέος καί ἄτρομος ὑπομένω ὁ συμβαίνω ἀλλά ἕως οὐ ἀπογιγνώσκω ὁ τέχνη χράω φεύγω μέγας λαῖφος ὑποστολίζω , ἕως ἐνέρτερος ἱστός , ἐρεβώδης ἐκ θάλασσα ὑπερέχω , τρέμω κάθημαι καί πάλλω , ὁ δέ ὁ φρόνιμος διάθεσις ὁ τε σωματικός παρέχω γαλήνη , ἐπί πολύς ἐκλύω ὁ ὁ νόσος κατασκευή ἐγκράτεια καί δίαιτα σώφρων καί μέτριος πόνος · ἐάν τις ἔξωθεν ἀρχή πάθος ὥσπερ διαδρομή γίγνομαι σπιλάς , εὐσταλής καί κοῦφος κεραία παραφέρω ὡς φημί Ἀσκληπιάδης παράλογος δέ τις καί μέγας καταλαμβάνω καί κρατέω , ἐγγύς ὁ λιμήν καί πάρειμι ἀπονήχομαι ὁ σῶμα ὥσπερ ἐφόλκιον μή στέγω