ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
plutarchus.de-superstitione-164e-171f 1
τῆς περὶ θεῶν ἀμαθίας καὶ ἀγνοίας εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς δίχα ῥυείσης τὸ μὲν ὥσπερ ἐν χωρίοις σκληροῖς τοῖς ἀντιτύποις ἤθεσι τὴν ἀθεότητα , τὸ δʼ ὥσπερ ἐν ὑγροῖς τοῖς ἁπαλοῖς τὴν δεισιδαιμονίαν πεποίηκεν . ἅπασα μὲν οὖν κρίσις ψευδής , ἄλλως τε κἂν ᾖ περὶ ταῦτα , μοχθηρόν · ᾗ δὲ καὶ πάθος πρόσεστι , μοχθηρότατον . πᾶν γὰρ πάθος ἔοικε πληγὴ φλεγμαίνουσα εἶναι · καὶ καθάπερ αἱ μετὰ τραύματος ἐκβολαὶ τῶν ἄρθρων , οὕτως αἱ μετὰ πάθους διαστροφαὶ τῆς ψυχῆς χαλεπώτεραι . ἀτόμους τις οἴεται καὶ κενὸν ἀρχὰς εἶναι τῶν ὅλων ψευδὴς ἡ ὑπόληψις , ἀλλʼ ἕλκος οὐ ποιεῖ οὐδὲ σφυγμὸν οὐδʼ ὀδύνην ταράττουσαν . ὑπολαμβάνει τις τὸν πλοῦτον ἀγαθὸν εἶναι μέγιστον · τοῦτο τὸ ψεῦδος ἰὸν ἔχει , νέμεται τὴν ψυχήν , ἐξίστησιν , οὐκ ἐᾷ καθεύδειν , οἴστρων ἐμπίπλησιν , ὠθεῖ κατὰ πετρῶν , ἄγχει , τὴν παρρησίαν ἀφαιρεῖται . πάλιν οἴονταί τινες εἶναι σῶμα τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν κακίαν · αἰσχρὸν ἴσως τὸ ἀγνόημα , θρήνων δὲ καὶ ὀδυρμῶν οὐκ ἄξιον · ἀλλʼ αἵτινές εἰσι τοιαῦται κρίσεις καὶ ὑπολήψεις ὦ τλῆμον ἀρετή , λόγος ἄρʼ ἦσθʼ · ἐγὼ δέ σε ὡς ἔργον ἤσκουν ἀφεὶς τὴν πλουτοποιὸν ἀδικίαν καὶ τὴν γόνιμον ἁπάσης ἡδονῆς ἀκολασίαν , ταύτας ἄξιόν ἐστιν οἰκτίρειν ὁμοῦ καὶ δυσχεραίνειν , ὅτι πολλὰ νοσήματα καὶ πάθη καθάπερ εὐλὰς καὶ σκώληκας ἐντίκτουσι ταῖς ψυχαῖς παροῦσαι .
Lemmas: ὁ περί θεός ἀμαθία καί ἄγνοια εὐθύς ἐκ ἀρχή δίχα ῥέω ὁ μέν ὥσπερ ἐν χωρίον σκληρός ὁ ἀντίτυπος ἦθος ὁ ἀθεότης , ὁ δέ ὥσπερ ἐν ὑγρός ὁ ἁπαλός ὁ δεισιδαιμονία ποιέω . ἅπας μέν οὖν κρίσις ψευδής , ἄλλος τε ἐάν εἰμί περί οὗτος , μοχθηρός · ὅς δέ καί πάθος πρόσειμι , μοχθηρός . πᾶς γάρ πάθος ἔοικα πληγή φλεγμαίνω εἰμί · καί καθά ὁ μετά τραῦμα ἐκβολή ὁ ἄρθρον , οὕτως ὁ μετά πάθος διαστροφή ὁ ψυχή χαλεπός . ἄτομος τις οἴομαι καί κενός ἀρχή εἰμί ὁ ὅλος ψευδής ὁ ὑπόληψις , ἀλλά ἕλκος οὐ ποιέω οὐδέ σφυγμός οὐδέ ὀδύνη ταράσσω . ὑπολαμβάνω τις ὁ πλοῦτος ἀγαθός εἰμί μέγας · οὗτος ὁ ψεῦδος ἔρχομαι ἔχω , νέμω ὁ ψυχή , ἐξίστημι , οὐ ἐάω καθεύδω , οἶστρος ἐμπίμπλημι , ὠθέω κατά πέτρα , ἄγχω , ὁ παρρησία ἀφαιρέω . πάλιν οἴομαι τις εἰμί σῶμα ὁ ἀρετή καί ὁ κακία · αἰσχρός ἴσως ὁ ἀγνόημα , θρῆνος δέ καί ὀδυρμός οὐ ἄξιος · ἀλλά ὅστις εἰμί τοιοῦτος κρίσις καί ὑπόληψις ὦ τλήμων ἀρετή , λόγος ἄρα εἰμί · ἐγώ δέ σύ ὡς ἔργον ἀσκέω ἀφίημι ὁ πλουτοποιός ἀδικία καί ὁ γόνιμος ἅπας ἡδονή ἀκολασία , οὗτος ἄξιος εἰμί οἰκτίρω ὁμοῦ καί δυσχεραίνω , ὅτι πολύς νόσημα καί πάθος καθά εὐλή καί σκώληξ ἐντίκτω ὁ ψυχή πάρειμι .
plutarchus.de-superstitione-164e-171f 2
οὐκοῦν καὶ περὶ ὧν ὁ λόγος , ἡ μὲν ἀθεότης κρίσις οὖσα φαύλη τοῦ μηδὲν εἶναι μακάριον καὶ ἄφθαρτον εἰς ἀπάθειάν τινα δοκεῖ τῇ ἀπιστίᾳ τοῦ θείου περιφέρειν , καὶ τέλος ἐστὶν αὐτῇ τοῦ μὴ νομίζειν θεοὺς τὸ μὴ φοβεῖσθαι · τὴν δεισιδαιμονίαν δὲ μηνύει καὶ τοὔνομα δόξαν ἐμπαθῆ καὶ δέους ποιητικὴν ὑπόληψιν οὖσαν ἐκταπεινοῦντος καὶ συντρίβοντος τὸν ἄνθρωπον , οἰόμενον μὲν εἶναι θεούς , εἶναι δὲ λυπηροὺς καὶ βλαβερούς . ἔοικε γὰρ ὁ μὲν ἄθεος ἀκίνητος εἶναι πρὸς τὸ θεῖον , ὁ δὲ δεισιδαίμων κινούμενος ὡς οὐ προσήκει διαστρέφεσθαι . ἡ γὰρ ἄγνοια τῷ μὲν ἀπιστίαν τοῦ ὠφελοῦντος ἐμπεποίηκε , τῷ δὲ καὶ δόξαν ὅτι βλάπτει προστέθεικεν . ὅθεν ἡ μὲν ἀθεότης λόγος ἐστὶ διεψευσμένος , ἡ δὲ δεισιδαιμονία πάθος ἐκ λόγου ψευδοῦς ἐγγεγενημένον .
Lemmas: οὐκοῦν καί περί ὅς ὁ λόγος , ὁ μέν ἀθεότης κρίσις εἰμί φαῦλος ὁ μηδείς εἰμί μακάριος καί ἄφθαρτος εἰς ἀπάθεια τις δοκέω ὁ ἀπιστία ὁ θεῖος περιφέρω , καί τέλος εἰμί αὐτός ὁ μή νομίζω θεός ὁ μή φοβέω · ὁ δεισιδαιμονία δέ μηνύω καί ὄνομα δόξα ἐμπαθής καί δέος ποιητικός ὑπόληψις εἰμί ἐκταπεινόω καί συντρίβω ὁ ἄνθρωπος , οἴομαι μέν εἰμί θεός , εἰμί δέ λυπηρός καί βλαβερός . ἔοικα Γάρ ὁ μέν ἄθεος ἀκίνητος εἰμί πρός ὁ θεῖος , ὁ δέ δεισιδαίμων κινέω ὡς οὐ προσήκω διαστρέφω . ὁ γάρ ἄγνοια ὁ μέν ἀπιστία ὁ ὠφελέω ἐμποιέω , ὁ δέ καί δόξα ὅτι βλάπτω προστίθημι . ὅθεν ὁ μέν ἀθεότης λόγος εἰμί διαψεύδω , ὁ δέ δεισιδαιμονία πάθος ἐκ λόγος ψευδής ἐγγίγνομαι .
plutarchus.de-superstitione-164e-171f 5
τούτων οὐδὲν τῇ ἀθεότητι πρόσεστιν , ἀλλʼ ἡ μὲν ἄγνοια χαλεπὴ καὶ τὸ παρορᾶν καὶ τυφλώττειν περὶ τηλικαῦτα συμφορὰ μεγάλη ψυχῆς , ὥσπερ ὀμμάτων πολλῶν τὸ φανότατον καὶ κυριώτατον ἀπεσβεσμένης τὴν τοῦ θεοῦ νόησιν . ταύτῃ δὲ τὸ ἐμπαθές , ὥσπερ εἴρηται , καὶ ἑλκῶδες καὶ ταρακτικὸν καὶ καταδεδουλωμένον εὐθὺς πρόσεστι τῇ δόξῃ . μουσικήν φησιν ὁ Πλάτων ἐμμελείας καὶ εὐρυθμίας δημιουργὸν ἀνθρώποις ὑπὸ θεῶν οὐ τρυφῆς ἕνεκα καὶ κνήσεως ὤτων δοθῆναι , ἀλλʼ ὥστε τῶν τῆς ψυχῆς περιόδων καὶ ἁρμονιῶν τὸ ταραχῶδες καὶ πεπλανημένον ἐν σώματι , μούσης τε καὶ χάριτος ἐνδείᾳ πολλαχῇ διʼ ἀκολασίαν καὶ πλημμέλειαν ἐξυβρίζον , αὖθις εἰς τάξιν ἀνελίττουσαν οἰκείως καὶ περιάγουσαν καθιστᾶν . ὅσσα δὲ μὴ πεφίληκε Ζεύς ( φησὶ Πίνδαρος ) ἀτύζονται βοὰν Πιερίδων ἀίοντα · καὶ γὰρ διαγριαίνεται καὶ ἀγανακτεῖ , καὶ τὰς τίγρεις δέ φασι περιτυμπανιζομένας ἐκμαίνεσθαι καὶ ταράττεσθαι καὶ τέλος αὑτὰς διασπᾶν . ἔλαττον οὖν κακὸν οἷς διὰ κωφότητα καὶ πήρωσιν ἀκοῆς ἀπάθεια πρὸς μουσικὴν καὶ ἀναισθησία συμβέβηκεν . ὁ Τειρεσίας ἐχρῆτο δυστυχίᾳ μὴ βλέπων τὰ τέκνα μηδὲ τοὺς συνήθεις , ὁ δʼ Ἀθάμας μείζονι καὶ ἡ Ἀγαύη , βλέποντες ὡς λέοντας καὶ ἐλάφους · καὶ τῷ Ἡρακλεῖ δήπου μανέντι τοὺς υἱοὺς ἐλυσιτέλει μήτʼ ἰδεῖν μήτʼ αἰσθέσθαι παρόντας ἢ χρῆσθαι τοῖς φιλτάτοις ὡς πολεμίοις .
Lemmas: οὗτος οὐδείς ὁ ἀθεότης πρόσειμι , ἀλλά ὁ μέν ἄγνοια χαλεπός καί ὁ παροράω καί τυφλώττω περί τηλικοῦτος συμφορά μέγας ψυχή , ὥσπερ ὄμμα πολύς ὁ φανός καί κύριος ἀποσβέννυμι ὁ ὁ θεός νόησις . οὗτος δέ ὁ ἐμπαθής , ὥσπερ λέγω , καί ἑλκώδης καί ταρακτικός καί καταδουλόω εὐθύς πρόσειμι ὁ δόξα . μουσική φημί ὁ Πλάτων ἐμμέλεια καί εὐρυθμία δημιουργός ἄνθρωπος ὑπό θεός οὐ τρυφή ἕνεκα καί κνῆσις οὖς δίδωμι , ἀλλά ὥστε ὁ ὁ ψυχή περίοδος καί ἁρμονία ὁ ταραχώδης καί πλανάω ἐν σῶμα , μοῦσαι τε καί χάρις ἔνδεια πολλαχῆ διά ἀκολασία καί πλημμέλεια ἐξυβρίζω , αὖθις εἰς τάξις ἀνελίσσω οἰκεῖος καί περιάγω καθίστημι . ὅσος δέ μή φιλέω Ζεύς ( φημί Πίνδαρος ) ἀτύζομαι βοή Πιερίς ἀίω · καί γάρ διαγριαίνω καί ἀγανακτέω , καί ὁ τίγρις δέ φημί περιτυμπανίζομαι ἐκμαίνω καί ταράσσω καί τέλος ἑαυτοῦ διασπάω . ἐλαχύς οὖν κακός ὅς διά κωφότης καί πήρωσις ἀκοή ἀπάθεια πρός μουσική καί ἀναισθησία συμβαίνω . ὁ Τειρεσίας χράω δυστυχία μή βλέπω ὁ τέκνον μηδέ ὁ συνήθης , ὁ δέ Ἀθάμας μέγας καί ὁ Ἀγαυή , βλέπω ὡς λέων καί ἔλαφος · καί ὁ Ἡρακλῆς δήπου μαίνομαι ὁ υἱός λυσιτελέω μήτε ὁράω μήτε αἰσθάνομαι πάρειμι ἤ χράω ὁ φίλος ὡς πολέμιος .
plutarchus.de-superstitione-164e-171f 6
τί οὖν ; οὐ δοκεῖ σοι καὶ τὸ τῶν ἀθέων πρὸς τοὺς δεισιδαίμονας πάθος ἔχειν τοιαύτην διαφοράν ; οἱ μὲν οὐχ ὁρῶσι τοὺς θεοὺς τὸ παράπαν , οἱ δὲ κακοὺς ὑπάρχειν νομίζουσιν · οἱ μὲν παρορῶσιν , οἱ δὲ δοξάζουσι φοβερὸν τὸ εὐμενὲς καὶ τυραννικὸν τὸ πατρικὸν καὶ βλαβερὸν τὸ κηδεμονικὸν καὶ τὸ ἄμικτον ἄγριον εἶναι καὶ θηριῶδες . εἶτα χαλκοτύποις μὲν πείθονται καὶ λιθοξόοις καὶ κηροπλάσταις ἀνθρωπόμορφα τῶν θεῶν τὰ εἴδη ποιοῦσι , καὶ τοιαῦτα πλάττουσι καὶ κατασκευάζουσι καὶ προσκυνοῦσι · φιλοσόφων δὲ καὶ πολιτικῶν ἀνδρῶν καταφρονοῦσιν , ἀποδεικνύντων τὴν τοῦ θεοῦ σεμνότητα μετὰ χρηστότητος καὶ μεγαλοφροσύνης καὶ εὐμενείας καὶ κηδεμονίας . περίεστιν οὖν τοῖς μὲν ἀναισθησία καὶ ἀπιστία τῶν ὠφελούντων , τοῖς δὲ ταραχὴ καὶ φόβος πρὸς τὰ ὠφελοῦντα . καὶ ὅλως ἡ μὲν ἀθεότης ἀπάθεια πρὸς τὸ θεῖόν ἐστι μὴ νοοῦσα τὸ ἀγαθόν , ἡ δὲ δεισιδαιμονία πολυπάθεια κακὸν τὸ ἀγαθὸν ὑπονοοῦσα . φοβοῦνται τοὺς θεοὺς καὶ καταφεύγουσιν ἐπὶ τοὺς θεούς , κολακεύουσι καὶ λοιδοροῦσιν , εὔχονται καὶ καταμέμφονται . κοινὸν ἀνθρώπων τὸ μὴ πάντα διευτυχεῖν · κεῖνοι γάρ τʼ ἄνοσοι καὶ ἀγήραοι πόνων τʼ ἄπειροι , βαρυβόαν πορθμὸν πεφευγότες Ἀχέροντος , ὁ Πίνδαρός φησι , τὰ δʼ ἀνθρώπινα πάθη καὶ πράγματα μέμικται συντυχίαις ἄλλοτʼ ἄλλως ῥεούσαις .
Lemmas: τίς οὖν ; οὐ δοκέω σύ καί ὁ ὁ ἄθεος πρός ὁ δεισιδαίμων πάθος ἔχω τοιοῦτος διαφορά ; ὁ μέν οὐ ὁράω ὁ θεός ὁ παράπαν , ὁ δέ κακός ὑπάρχω νομίζω · ὁ μέν παροράω , ὁ δέ δοξάζω φοβερός ὁ εὐμενής καί τυραννικός ὁ πατρικός καί βλαβερός ὁ κηδεμονικός καί ὁ ἄμικτος ἄγριος εἰμί καί θηριώδης . εἶτα χαλκότυπος μέν πείθω καί λιθόξοος καί κηροπλάστης ἀνθρωπόμορφος ὁ θεός ὁ εἶδος ποιέω , καί τοιοῦτος πλήσσω καί κατασκευάζω καί προσκυνέω · φιλόσοφος δέ καί πολιτικός ἀνήρ καταφρονέω , ἀποδείκνυμι ὁ ὁ θεός σεμνότης μετά χρηστότης καί μεγαλοφροσύνη καί εὐμένεια καί κηδεμονία . περίειμι οὖν ὁ μέν ἀναισθησία καί ἀπιστία ὁ ὠφελέω , ὁ δέ ταραχή καί φόβος πρός ὁ ὠφελέω . καί ὅλος ὁ μέν ἀθεότης ἀπάθεια πρός ὁ θεῖος εἰμί μή νοέω ὁ ἀγαθός , ὁ δέ δεισιδαιμονία πολυπάθεια κακός ὁ ἀγαθός ὑπονοέω . φοβέω ὁ θεός καί καταφεύγω ἐπί ὁ θεός , κολακεύω καί λοιδορέω , εὔχομαι καί καταμέμφομαι . κοινός ἄνθρωπος ὁ μή πᾶς διευτυχέω · ἐκεῖνος γάρ τε ἄνοσος καί ἀγήραος πόνος τε ἄπειρος , βαρυβόας πορθμός φεύγω Ἀχέρων , ὁ Πίνδαρος φημί , ὁ δέ ἀνθρώπινος πάθος καί πρᾶγμα μείγνυμι συντυχία ἄλλοτε ἄλλος ῥέω .
plutarchus.de-superstitione-164e-171f 9
τοιαύτη μὲν ἐν τοῖς ἀβουλήτοις καὶ περιστατικοῖς λεγομένοις πράγμασι καὶ καιροῖς ἡ δεισιδαιμονία , βελτίων δʼ οὐδὲν οὐδʼ ἐν τοῖς ἡδίοσι τῆς ἀθεότητος . ἥδιστα δὲ τοῖς ἀνθρώποις ἑορταὶ καὶ εἰλαπίναι πρὸς ἱεροῖς καὶ μυήσεις καὶ ὀργιασμοὶ καὶ κατευχαὶ θεῶν καὶ προσκυνήσεις . ἐνταῦθα τοίνυν σκόπει τὸν ἄθεον γελῶντα μὲν μανικὸν καὶ Σαρδόνιον γέλωτα τοῖς ποιουμένοις καί που παραφθεγγόμενον ἀτρέμα πρὸς τοὺς συνήθεις ὅτι τετύφωνται καὶ δαιμονῶσιν οἱ θεοῖς ταῦτα δρᾶσθαι νομίζοντες , ἄλλο δʼ οὐδὲν ἔχοντα κακόν . ὁ δὲ δεισιδαίμων βούλεται μὲν οὐ δύναται δὲ χαίρειν οὐδʼ ἥδεσθαι , πόλις δʼ ὁμοῦ μὲν θυμιαμάτων γέμει , ὁμοῦ δὲ παιάνων τε καὶ στεναγμάτων ἡ ψυχὴ τοῦ δεισιδαίμονος . ἐστεφανωμένος ὠχριᾷ , θύει καὶ φοβεῖται , εὔχεται φωνῇ παλλομένῃ καὶ χερσὶν ἐπιθυμιᾷ τρεμούσαις , καὶ ὅλως ἀποδείκνυσι τὸν Πυθαγόρου λόγον φλύαρον εἰπόντος ὅτι βέλτιστοι γιγνόμεθα πρὸς τοὺς θεοὺς βαδίζοντες · τότε γὰρ ἀθλιώτατα καὶ κάκιστα πράττουσιν οἱ δεισιδαίμονες , ὥσπερ ἄρκτων φωλεοῖς ἢ χειαῖς δρακόντων ἢ μυχοῖς κητῶν τοῖς τῶν θεῶν μεγάροις ἢ ἀνακτόροις προσιόντες .
Lemmas: τοιοῦτος μέν ἐν ὁ ἀβούλητος καί περιστατικός λέγω πρᾶγμα καί καιρός ὁ δεισιδαιμονία , ἀγαθός δέ οὐδείς οὐδέ ἐν ὁ ἡδύς ὁ ἀθεότης . ἡδύς δέ ὁ ἄνθρωπος ἑορτή καί εἰλαπίνη πρός ἱερόν καί μύησις καί ὀργιασμός καί κατευχή θεός καί προσκύνησις . ἐνταῦθα τοίνυν σκοπέω ὁ ἄθεος γελάω μέν μανικός καί σαρδόνιος γέλως ὁ ποιέω καί που παραφθέγγομαι ἀτρέμας πρός ὁ συνήθης ὅτι τυφόω καί δαιμονάω ὁ θεός οὗτος δράω νομίζω , ἄλλος δέ οὐδείς ἔχω κακός . ὁ δέ δεισιδαίμων βούλομαι μέν οὐ δύναμαι δέ χαίρω οὐδέ ἥδομαι , πόλις δέ ὁμοῦ μέν θυμίαμα γέμω , ὁμοῦ δέ παιάν τε καί στέναγμα ὁ ψυχή ὁ δεισιδαίμων . στεφανόω ὠχριάω , θύω καί φοβέω , εὔχομαι φωνή πάλλω καί χείρ ἐπιθυμιάω τρέμω , καί ὅλος ἀποδείκνυμι ὁ Πυθαγόρας λόγος φλύαρος λέγω ὅτι ἀγαθός γίγνομαι πρός ὁ θεός βαδίζω · τότε γάρ ἄθλιος καί κακός πράσσω ὁ δεισιδαίμων , ὥσπερ ἄρκτος φωλεός ἤ χειά δράκων ἤ μυχός κήτα ὁ ὁ θεός μέγαρον ἤ ἀνάκτορον προσέρχομαι .
plutarchus.de-superstitione-164e-171f 11
ἆρʼ οὖν τὸ μὲν λέγειν τὰ φαῦλα περὶ τῶν θεῶν ἀνόσιον , τὸ δὲ δοξάζειν οὐκ ἀνόσιον ; ἢ καὶ τὴν φωνὴν ἄτοπον ἡ δόξα ποιεῖ τοῦ βλασφημοῦντος ; καὶ γὰρ ἡμεῖς τὴν βλασφημίαν ὅτι δυσμενείας σημεῖόν ἐστι προβαλλόμεθα , καὶ τοὺς κακῶς ἡμᾶς λέγοντας ἐχθροὺς νομίζομεν ὡς καὶ κακῶς φρονοῦντας . ὁρᾷς δʼ οἷα περὶ τῶν θεῶν οἱ δεισιδαίμονες φρονοῦσιν , ἐμπλήκτους ἀπίστους εὐμεταβόλους τιμωρητικοὺς ὠμοὺς μικρολύπους ὑπολαμβάνοντες , ἐξ ὧν ἀνάγκη καὶ μισεῖν τὸν δεισιδαίμονα καὶ φοβεῖσθαι τοὺς θεούς . πῶς γὰρ οὐ μέλλει , τὰ μέγιστα τῶν κακῶν αὑτῷ διʼ ἐκείνους οἰόμενος γεγονέναι καὶ πάλιν γενήσεσθαι ; μισῶν δὲ θεοὺς καὶ φοβούμενος ἐχθρός ἐστι . καίτοι προσκυνεῖ γε καὶ θύει καὶ κάθηται πρὸς ἱεροῖς , καὶ οὐ θαυμαστόν ἐστι · καὶ γὰρ τοὺς τυράννους ἀσπάζονται περιέπουσι χρυσοῦς ἀνιστᾶσιν , ἀλλὰ μισοῦσι σιγῇ κάρα σείοντες . Ἀλέξανδρον Ἑρμόλαος ἐθεράπευε , Παυσανίας ἐδορυφόρει Φίλιππον , Χαιρέας Γάιον , ἀλλʼ ἕκαστος τούτων ἔλεγε παρακολουθῶν ἦ σʼ ἂν τισαίμην , εἴ μοι δύναμίς γε παρείη . οὐκ οἴεται θεοὺς εἶναι ὁ ἄθεος , ὁ δὲ δεισιδαίμων οὐ βούλεται , πιστεύει δʼ ἄκων · φοβεῖται γὰρ ἀπιστεῖν . καίτοι γʼ ὥσπερ ὁ Τάνταλος ὑπεκδῦναι τὸν λίθον ἐπαιωρούμενον οὕτω καὶ οὗτος τὸν φόβον ὡς οὐχ ἧττον ὑπʼ αὐτοῦ πιεζόμενος ἀγαπήσειεν ἄν , καὶ μακαρίσειε τὴν τοῦ ἀθέου διάθεσιν ὡς ἐλευθέριον . νυνὶ δὲ τῷ μὲν ἀθέῳ δεισιδαιμονίας οὐδὲν μέτεστιν , ὁ δὲ δεισιδαίμων τῇ προαιρέσει ἄθεος ὢν ἀσθενέστερός ἐστιν ἢ ὥστε δοξάζειν περὶ θεῶν ὃ βούλεται .
Lemmas: ἆρα οὖν ὁ μέν λέγω ὁ φαῦλος περί ὁ θεός ἀνόσιος , ὁ δέ δοξάζω οὐ ἀνόσιος ; ἤ καί ὁ φωνή ἄτοπος ὁ δόξα ποιέω ὁ βλασφημέω ; καί γάρ ἐγώ ὁ βλασφημία ὅτι δυσμένεια σημεῖον εἰμί προβάλλω , καί ὁ κακός ἐγώ λέγω ἐχθρός νομίζω ὡς καί κακός φρονέω . ὁράω δέ οἷος περί ὁ θεός ὁ δεισιδαίμων φρονέω , ἔμπληκτος ἄπιστος εὐμετάβολος τιμωρητικός ὠμός μικρόλυπος ὑπολαμβάνω , ἐκ ὅς ἀνάγκη καί μισέω ὁ δεισιδαίμων καί φοβέω ὁ θεός . πῶς γάρ οὐ μέλλω , ὁ μέγας ὁ κακός ἑαυτοῦ διά ἐκεῖνος οἴομαι γίγνομαι καί πάλιν γίγνομαι ; μισέω δέ θεός καί φοβέω ἐχθρός εἰμί . καίτοι προσκυνέω γε καί θύω καί κάθημαι πρός ἱερόν , καί οὐ θαυμαστός εἰμί · καί γάρ ὁ τύραννος ἀσπάζομαι περιέπω χρύσεος ἀνίστημι , ἀλλά μισέω σιγή κάρα σείω . Ἀλέξανδρος Ἑρμόλαος θεραπεύω , Παυσανίας δορυφορέω Φίλιππος , Χαιρέας Γάιος , ἀλλά ἕκαστος οὗτος λέγω παρακολουθέω ἦ σύ ἄν τίνω , εἰ ἐγώ δύναμις γε πάρειμι . οὐ οἴομαι θεός εἰμί ὁ ἄθεος , ὁ δέ δεισιδαίμων οὐ βούλομαι , πιστεύω δέ ἄκων · φοβέω γάρ ἀπιστέω . καίτοι γε ὥσπερ ὁ Τάνταλος ὑπεκδύομαι ὁ λίθος ἐπαιωρέω οὕτως καί οὗτος ὁ φόβος ὡς οὐ ἥσσων ὑπό αὐτός πιέζω ἀγαπάω ἄν , καί μακαρίζω ὁ ὁ ἄθεος διάθεσις ὡς ἐλευθέριος . νυνί δέ ὁ μέν ἄθεος δεισιδαιμονία οὐδείς μέτειμι , ὁ δέ δεισιδαίμων ὁ προαίρεσις ἄθεος εἰμί ἀσθενής εἰμί ἤ ὥστε δοξάζω περί θεός ὅς βούλομαι .
plutarchus.de-superstitione-164e-171f 12
καὶ μὴν ὁ ἄθεος δεισιδαιμονίας οὐδαμῆ συναίτιος , ἡ δὲ δεισιδαιμονία τῇ ἀθεότητι καὶ γενέσθαι παρέσχεν ἀρχὴν καὶ γενομένῃ δίδωσιν ἀπολογίαν , οὐκ ἀληθῆ μὲν οὐδὲ καλήν , προφάσεως δέ τινος οὐκ ἄμοιρον οὖσαν . οὐ γὰρ ἐν οὐρανῷ τι μεμπτὸν οὐδʼ ἐν ἄστροις οὐδʼ ἐν ὥραις ἢ περιόδοις σελήνης ἢ κινήσεσιν ἡλίου περὶ γῆν , ἡμέρας καὶ νυκτὸς δημιουργοῖς , ἢ τροφαῖς ζῴων ἢ καρπῶν γενέσεσι πλημμελὲς καὶ ἄτακτον ἐνιδόντες οὕτως ἀθεότητα τοῦ παντὸς κατέγνωσαν , ἀλλὰ τῆς δεισιδαιμονίας ἔργα καὶ πάθη καταγέλαστα , καὶ ῥήματα καὶ κινήματα καὶ γοητεῖαι καὶ μαγεῖαι καὶ περιδρομαὶ καὶ τυμπανισμοὶ καὶ ἀκάθαρτοι μὲν καθαρμοὶ ῥυπαραὶ δʼ ἁγνεῖαι , βάρβαροι δὲ καὶ παράνομοι πρὸς ἱεροῖς κολασμοὶ καὶ προπηλακισμοί , ταῦτα δίδωσιν ἐνίοις λέγειν ὡς μὴ εἶναι θεοὺς ἄμεινον ἢ εἶναι , τοιαῦτα μὲν δεχομένους τοιούτοις δὲ χαίροντας , οὕτω δʼ ὑβριστάς , οὕτω δὲ μικρολόγους καὶ μικρολόγους
Lemmas: καί μήν ὁ ἄθεος δεισιδαιμονία οὐδαμῆ συναίτιος , ὁ δέ δεισιδαιμονία ὁ ἀθεότης καί γίγνομαι παρέχω ἀρχή καί γίγνομαι δίδωμι ἀπολογία , οὐ ἀληθής μέν οὐδέ καλός , πρόφασις δέ τις οὐ ἄμοιρος εἰμί . οὐ γάρ ἐν οὐρανός τις μεμπτός οὐδέ ἐν ἄστρον οὐδέ ἐν ὥρα ἤ περίοδος σελήνη ἤ κίνησις ἥλιος περί γῆ , ἡμέρα καί νύξ δημιουργός , ἤ τροφή ζῷον ἤ καρπός γένεσις πλημμελής καί ἄτακτος ἐνδίδωμι οὕτως ἀθεότης ὁ πᾶς καταγιγνώσκω , ἀλλά ὁ δεισιδαιμονία ἔργον καί πάθος καταγέλαστος , καί ῥῆμα καί κίνημα καί γοητεία καί μαγεία καί περιδρομή καί τυμπανισμός καί ἀκάθαρτος μέν καθαρμός ῥυπαρός δέ ἁγνεία , βάρβαρος δέ καί παράνομος πρός ἱερός κολασμός καί προπηλακισμός , οὗτος δίδωμι ἔνιοι λέγω ὡς μή εἰμί θεός ἀγαθός ἤ εἰμί , τοιοῦτος μέν δέχομαι τοιοῦτος δέ χαίρω , οὕτως δέ ὑβριστής , οὕτως δέ μικρολόγος καί μικρολόγος
plutarchus.de-superstitione-164e-171f 13
οὐκ ἄμεινον οὖν ἦν Γαλάταις ἐκείνοις καὶ Σκύθαις τὸ παράπαν μήτʼ ἔννοιαν ἔχειν θεῶν μήτε φαντασίαν μήθʼ ἱστορίαν ἢ θεοὺς εἶναι νομίζειν χαίροντας ἀνθρώπων σφαττομένων αἵματι καὶ τελεωτάτην θυσίαν καὶ ἱερουργίαν ταύτην νομίζοντας ; τί δέ ; Καρχηδονίοις οὐκ ἐλυσιτέλει Κριτίαν λαβοῦσιν ἢ Διαγόραν νομοθέτην ἀπʼ ἀρχῆς μήτε τινὰ δαιμόνων μήτε θεῶν νομίζειν ἢ τοιαῦτα θύειν οἷα τῷ Κρόνῳ ἔθυον ; οὐχ ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς φησι τῶν τὰ ζῷα θυόντων καθαπτόμενος μορφὴν δʼ ἀλλάξαντα πατὴρ φίλον υἱὸν ἀείρας σφάζει ἐπευχόμενος μέγα νήπιος , ἀλλʼ εἰδότες καὶ γιγνώσκοντες αὐτοὶ τὰ αὑτῶν τέκνα καθιέρευον , οἱ δʼ ἄτεκνοι παρὰ τῶν πενήτων ὠνούμενοι παιδία κατέσφαζον καθάπερ ἄρνας ἢ νεοσσούς , παρειστήκει δʼ ἡ μήτηρ ἄτεγκτος καὶ ἀστένακτος . εἰ δὲ στενάξειεν ἢ δακρύσειεν , ἔδει τῆς τιμῆς στέρεσθαι , τὸ δὲ παιδίον οὐδὲν ἧττον ἐθύετο , κρότου τε κατεπίμπλατο πάντα πρὸ τοῦ ἀγάλματος ἐπαυλούντων καὶ τυμπανιζόντων ἕνεκα τοῦ μὴ γίγνεσθαι τὴν βοὴν τῶν θρήνων ἐξάκουστον . εἰ δὲ Τυφῶνές τινες ἢ Γίγαντες ἦρχον ἡμῶν τοὺς θεοὺς ἐκβαλόντες , ποίαις ἂν ἥδοντο θυσίαις ἢ τίνας ἄλλας ἱερουργίας ἀπῄτουν ; Ἄμηστρις δʼ ἡ Ξέρξου γυνὴ δώδεκα κατώρυξεν ἀνθρώπους ζῶντας ὑπὲρ αὑτῆς τῷ ᾍδῃ , ὃν ὁ Πλάτων φησὶ φιλάνθρωπον ὄντα καὶ σοφὸν καὶ πλούσιον , πειθοῖ καὶ λόγῳ κατέχοντα τὰς ψυχάς , ᾍδην ὠνομάσθαι . Ξενοφάνης δʼ ὁ φυσικὸς τοὺς Αἰγυπτίους κοπτομένους ἐν ταῖς ἑορταῖς καὶ θρηνοῦντας ὁρῶν ὑπέμνησεν οἰκείως . οὗτοι φησὶν εἰ μὲν θεοί εἰσι , μὴ θρηνεῖτε αὐτούς · εἰ δʼ ἄνθρωποι , μὴ θύετε αὐτοῖς .
Lemmas: οὐ ἀγαθός οὖν εἰμί Γαλάτης ἐκεῖνος καί Σκύθης ὁ παράπαν μήτε ἔννοια ἔχω θεός μήτε φαντασία μήτε ἱστορία ἤ θεός εἰμί νομίζω χαίρω ἄνθρωπος σφάζω αἷμα καί τέλειος θυσία καί ἱερουργία οὗτος νομίζω ; τίς δέ ; Καρχηδόνιος οὐ λυσιτελέω Κριτίας λαμβάνω ἤ Διαγόρας νομοθέτης ἀπό ἀρχή μήτε τις δαίμων μήτε θεός νομίζω ἤ τοιοῦτος θύω οἷος ὁ Κρόνος θύω ; οὐ ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς φημί ὁ ὁ ζῷον θύω καθάπτω μορφή δέ ἀλλάσσω πατήρ φίλος υἱός ἀείρω σφάζω ἐπεύχομαι μέγας νήπιος , ἀλλά οἶδα καί γιγνώσκω αὐτός ὁ ἑαυτοῦ τέκνον καθιερεύω , ὁ δέ ἄτεκνος παρά ὁ πένης ὠνέομαι παιδίον κατασφάζω καθά ἀρήν ἤ νεοσσός , παρίστημι δέ ὁ μήτηρ ἄτεγκτος καί ἀστένακτος . εἰ δέ στενάζω ἤ δακρύω , δέω ὁ τιμή στέρομαι , ὁ δέ παιδίον οὐδείς ἥσσων θύω , κρότος τε καταπίμπλημι πᾶς πρό ὁ ἄγαλμα ἐπαυλέω καί τυμπανίζω ἕνεκα ὁ μή γίγνομαι ὁ βοή ὁ θρῆνος ἐξάκουστος . εἰ δέ Τυφῶν τις ἤ Γίγας ἄρχω ἐγώ ὁ θεός ἐκβάλλω , ποῖος ἄν ἥδομαι θυσία ἤ τίς ἄλλος ἱερουργία ἀπαιτέω ; Ἄμηστρις δέ ὁ Ξέρξης γυνή δώδεκα κατορύσσω ἄνθρωπος ζάω ὑπέρ ἑαυτοῦ ὁ ᾍδης , ὅς ὁ Πλάτων φημί φιλάνθρωπος εἰμί καί σοφός καί πλούσιος , πειθώ καί λόγος κατέχω ὁ ψυχή , ᾍδης ὀνομάζω . Ξενοφάνης δέ ὁ φυσικός ὁ Αἰγύπτιος κόπτω ἐν ὁ ἑορτή καί θρηνέω ὁράω ὑπομιμνῄσκω οἰκεῖος . οὗτος φημί εἰ μέν θεός εἰμί , μή θρηνέω αὐτός · εἰ δέ ἄνθρωπος , μή θύω αὐτός .
plutarchus.de-superstitione-164e-171f 14
ἀλλʼ οὐδὲν οὕτω πολυπλανὲς καὶ πολυπαθὲς νόσημα καὶ μεμιγμένον ἐναντίαις δόξαις καὶ μαχομέναις μᾶλλον ὡς τὸ τῆς δεισιδαιμονίας . φευκτέον οὖν αὐτὴν ἀσφαλῶς τε καὶ συμφερόντως , οὐχ ὥσπερ οἱ λῃστῶν ἢ θηρίων ἔφοδον ἢ πῦρ ἀπερισκέπτως καὶ ἀλογίστως περιφεύγοντες ἐμπίπτουσιν εἰς ἀνοδίας . βάραθρα καὶ κρημνοὺς ἐχούσας . οὕτω γὰρ ἔνιοι φεύγοντες τὴν δεισιδαιμονίαν ἐμπίπτουσιν εἰς ἀθεότητα τραχεῖαν καὶ ἀντίτυπον , ὑπερπηδήσαντες ἐν μέσῳ κειμένην τὴν εὐσέβειαν .
Lemmas: ἀλλά οὐδείς οὕτως πολυπλανής καί πολυπαθής νόσημα καί μείγνυμι ἐναντίος δόξα καί μάχομαι μάλα ὡς ὁ ὁ δεισιδαιμονία . φεύγω οὖν αὐτός ἀσφαλής τε καί συμφερόντως , οὐ ὥσπερ ὁ λῃστής ἤ θηρίον ἔφοδος ἤ πῦρ ἀπερίσκεπτος καί ἀλόγιστος περιφεύγω ἐμπίπτω εἰς ἀνοδία . βάραθρον καί κρημνός ἔχω . οὕτως γάρ ἔνιοι φεύγω ὁ δεισιδαιμονία ἐμπίπτω εἰς ἀθεότης τραχύς καί ἀντίτυπος , ὑπερπηδάω ἐν μέσος κεῖμαι ὁ εὐσέβεια .