plutarchus.de-stoicorum-repugnantiis-1033a-1057b 44
ὅτι τοῦ κόσμου κενὸν ἐκτὸς ἄπειρόν ἐστι , τὸ δʼ ἄπειρον οὔτε ἀρχὴν οὔτε μέσον οὔτε τελευτὴν ἔχει πολλάκις ὑπʼ αὐτοῦ λέγεται . καὶ τούτῳ μάλιστα τὴν λεγομένην ὑπʼ Ἐπικούρου τῆς ἀτόμου κάτω φορὰν ἐξ αὑτῆς ἀναιροῦσιν , οὐκ οὔσης ἐν ἀπείρῳ διαφορᾶς , καθʼ ἣν τὸ μὲν ἄνω τὸ δὲ κάτω νοεῖται γιγνόμενον . ἀλλʼ ἔν γε τῷ τετάρτῳ περὶ Δυνατῶν μέσον τινὰ τόπον καὶ μέσην χώραν ὑποθέμενος ἐνταῦθά φησιν ἱδρῦσθαι τὸν κόσμον ἔστι δʼ ἡ λέξις αὕτη διὸ καὶ ἐπὶ τοῦ κόσμου εἰ ῥητέον αὐτὸν φθαρτὸν εἶναι , λόγου οἴομαι δεῖσθαι . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐμοὶ φαίνεται οὕτως ἔχειν . οἱονεὶ δʼ εἰς τὴν ὥσπερ ἀφθαρσίαν πολύ τι αὐτῷ συνεργεῖ καὶ ἡ τῆς χώρας ; κατάληψις , οἷον διὰ τὸ ἐν μέσῳ εἶναι · ἐπεί , εἰ ἀλλαχῆ νοηθείη ὤν , καὶ παντελῶς ἂν αὐτῷ συνάπτοι ἡ φθορά . καὶ μετὰ μικρὸν αὖθις οὕτω γάρ πως καὶ ἡ οὐσία συντέτευχεν ἀιδίως τὸν μέσον κατειληφυῖα τόπον , εὐθὺς τοιάδε τις οὖσα , ὥστε καθʼ ἕτερον τρόπον , ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν συντυχίαν μὴ ἐπιδέχεσθαι αὐτὴν φθοράν , καὶ κατὰ τοῦτʼ αὐτὸ εἶναι ἀίδιον . ταῦτα μίαν μὲν ἔχει καταφανῆ καὶ βλεπομένην ἐναντίωσιν , ἐν ἀπείρῳ μέσον τινὰ τόπον καὶ μέσην χώραν ἀπολείποντος · δευτέραν δʼ ἀδηλοτέραν μὲν ἀλογωτέραν δὲ ταύτης ; . οἰόμενος γὰρ οὐκ ἂν ἄφθαρτον διαμένειν τὸν κόσμον , εἰ κατʼ ἄλλο μέρος αὐτῷ τοῦ κενοῦ συντέτευχε γενέσθαι τὴν ἵδρυσιν , δῆλός ἐστι δεδιὼς μή , τῶν μερῶν τῆς οὐσίας ἐπὶ τὸ μέσον φερομένων , διάλυσις καὶ φθορὰ τοῦ κόσμου γένοιτο . ταῦτα δʼ οὐκ ἂν ἐφοβεῖτο , μὴ φύσει τὰ σώματα φέρεσθαι πανταχόθεν ἐπὶ τὸ μέσον ἡγούμενος οὐ τῆς οὐσίας ἀλλὰ τῆς περιεχούσης τὴν οὐσίαν χώρας . περὶ οὗ καὶ πολλάκις εἴρηκεν ὡς ἀδυνάτου καὶ παρὰ φύσιν ὄντος · οὐ γὰρ ὑπάρχειν ἐν τῷ κενῷ διαφοράν , ἣ τὰ σώματα δευρὶ μᾶλλον ἢ δευρὶ προσάγεται · τὴν δὲ τοῦ κόσμου τούτου σύνταξιν αἰτίαν εἶναι τῆς κινήσεως ἐπὶ τὸ κέντρον καὶ τὸ μέσον αὐτοῦ νευόντων καὶ φερομένων πανταχόθεν ἀρκεῖ δʼ εἰς τοῦτο παραθέσθαι λέξιν ἐκ τοῦ δευτέρου περὶ Κινήσεως . ὑπειπὼν γὰρ ὅτι τέλεον μὲν ὁ κόσμος σῶμά ἐστιν , οὐ τέλεα δὲ τὰ τοῦ κόσμου μέρη τῷ πρὸς τὸ ὅλον πως ἔχειν καὶ μὴ καθʼ αὑτὰ εἶναι · καὶ περὶ τῆς κινήσεως αὐτοῦ διελθὼν ὡς ἐπὶ τὴν συμμονὴν καὶ τὴν συνοχὴν τὴν ἑαυτοῦ κινεῖσθαι διὰ τῶν μερῶν πάντων πεφυκότος , οὐκ ἐπὶ τὴν διάλυσιν καὶ τὴν θρύψιν ; ταῦτʼ ἐπείρηκεν οὕτω δὲ τοῦ ὅλου τεινομένου εἰς ταὐτὸ καὶ κινουμένου καὶ τῶν μορίων ταύτην τὴν κίνησιν ἐχόντων ἐκ τῆς τοῦ σώματος φύσεως , πιθανὸν πᾶσι τοῖς σώμασιν εἶναι τὴν πρώτην κατὰ φύσιν κίνησιν πρὸς τὸ τοῦ κόσμου μέσον , τῷ μὲν κόσμῳ οὑτωσὶ κινουμένῳ πρὸς αὑτόν , τοῖς δὲ μέρεσιν ὡς ἂν μέρεσιν οὖσιν εἶτα , φήσαι τις ἄν , ὦ ἄνθρωπε , τί παθὼν ἐπελάθου τῶν λόγων τούτων , ὥστε τὸν κόσμον , εἰ μὴ τὴν μέσην χώραν ἐκ τύχης κατειλήφει , διαλυτὸν καὶ φθαρτὸν ἀποφαίνειν ; εἰ γὰρ αὐτός γε νεύειν ἐπὶ τὸ αὑτοῦ μέσον ἀεὶ πέφυκε καὶ τὰ μέρη πρὸς τοῦτο κατατείνειν πανταχόθεν , ὅποι ποτʼ ἂν τοῦ κενοῦ μετατεθῇ , συνέχων ἑαυτὸν οὕτω καὶ περιστέλλων , ἄφθαρτος καὶ ἄθρυπτος διαμενεῖ · τὰ γὰρ θρυπτόμενα καὶ σκεδαννύμενα τοῦτο πάσχει διακρίσει τῶν μερῶν ἑκάστου καὶ διαλύσει πρὸς τὸν οἰκεῖον τόπον ἐκ τοῦ παρὰ φύσιν ἀπορρέοντος σὺ δὴ κατʼ ἄλλο τοῦ κενοῦ τεθέντα τὸν κόσμον οἰόμενος οὕτω παντελεῖ συνάπτεσθαι φθορᾷ καὶ λέγων οὕτω καὶ διὰ τοῦτο μέσον ἐν τῷ μηδὲν ἔχειν πεφυκότι μέσον ζητῶν ἀπείρῳ , τὰς μὲν τάσεις καὶ τὰς συνοχὰς καὶ νεύσεις ἐκείνας , ὡς οὐδὲν ἐχέγγυον εἰς σωτηρίαν ἐχούσας , ἀφῆκας , τῇ δὲ καταλήψει τοῦ τόπου τὴν σύμπασαν αἰτίαν τῆς διαμονῆς ἀνέθηκας . καίτοι τοῖς προειρημένοις ταυτὶ συνάπτεις , ὥσπερ αὐτὸς σεαυτὸν ἐξελέγξαι φιλοτιμούμενος · ὃν τρόπον δὲ κινεῖται ἕκαστον τῶν μορίων συμφυὲς ὂν τῷ λοιπῷ , εὔλογον οὕτω καὶ καθʼ αὑτὸ κινεῖσθαι , καὶ εἰ λόγου χάριν νοήσαιμεν αὐτὸ καὶ ὑποθοίμεθα εἶναι ἐν κενῷ τινι τοῦ κόσμου τούτου · ὡς γὰρ ἂν συνεχόμενον πάντοθεν ἐκινεῖτο ἐπὶ τὸ μέσον , μενεῖ ἐν τῇ κινήσει ταύτῃ , κἂν λόγου χάριν ἐξαίφνης περὶ αὐτὸ γένηται κενόν . εἶτα μέρος μὲν ὁτιοῦν ὑπὸ κενοῦ περιληφθὲν οὐκ ἀποβάλλει τὴν ἐπὶ τὸ τοῦ κόσμου μέσον ἄγουσαν ῥοπήν · αὐτὸς δʼ ὁ κόσμος , ἂν μὴ τὴν μέσην παρασκευάσῃ χώραν αὐτῷ τὸ αὐτόματον , ἀπολεῖ τὸν συνεκτικὸν τόνον , ἄλλοις ἀλλαχόσε τῆς οὐσίας αὐτοῦ μέρεσι φερόμενος .
Lemmas: ὅτι ὁ κόσμος κενός ἐκτός ἄπειρος εἰμί , ὁ δέ ἄπειρος οὔτε ἀρχή οὔτε μέσος οὔτε τελευτή ἔχω πολλάκις ὑπό αὐτός λέγω . καί οὗτος μάλα ὁ λέγω ὑπό Ἐπίκουρος ὁ ἄτομος κάτω φορά ἐκ ἑαυτοῦ ἀναιρέω , οὐ εἰμί ἐν ἄπειρος διαφορά , κατά ὅς ὁ μέν ἄνω ὁ δέ κάτω νοέω γίγνομαι . ἀλλά ἐν γε ὁ τέταρτος περί Δυνάτης μέσος τις τόπος καί μέσος χώρα ὑποτίθημι ἐνταῦθα φημί ἱδρύω ὁ κόσμος εἰμί δέ ὁ λέξις οὗτος διό καί ἐπί ὁ κόσμος εἰ λέγω αὐτός φθαρτός εἰμί , λόγος οἴομαι δέω . οὐ μήν ἀλλά καί μάλα ἐγώ φαίνω οὕτως ἔχω . οἱονεί δέ εἰς ὁ ὥσπερ ἀφθαρσία πολύς τις αὐτός συνεργέω καί ὁ ὁ χώρα ; κατάληψις , οἷος διά ὁ ἐν μέσος εἰμί · ἐπεί , εἰ ἀλλαχῆ νοέω εἰμί , καί παντελής ἄν αὐτός συνάπτω ὁ φθορά . καί μετά μικρός αὖθις οὕτως γάρ πως καί ὁ οὐσία συντυγχάνω ἀίδιος ὁ μέσος καταλαμβάνω τόπος , εὐθύς τοιόσδε τις εἰμί , ὥστε κατά ἕτερος τρόπος , ἀλλά καί διά ὁ συντυχία μή ἐπιδέχομαι αὐτός φθορά , καί κατά οὗτος αὐτός εἰμί ἀίδιος . οὗτος εἷς μέν ἔχω καταφανής καί βλέπω ἐναντίωσις , ἐν ἄπειρος μέσος τις τόπος καί μέσος χώρα ἀπολείπω · δεύτερος δέ ἄδηλος μέν ἄλογος δέ οὗτος ; . οἴομαι γάρ οὐ ἄν ἄφθαρτος διαμένω ὁ κόσμος , εἰ κατά ἄλλος μέρος αὐτός ὁ κενός συντυγχάνω γίγνομαι ὁ ἵδρυσις , δῆλος εἰμί δείδω μή , ὁ μέρος ὁ οὐσία ἐπί ὁ μέσος φέρω , διάλυσις καί φθορά ὁ κόσμος γίγνομαι . οὗτος δέ οὐ ἄν φοβέω , μή φύσις ὁ σῶμα φέρω πανταχόθεν ἐπί ὁ μέσος ἡγέομαι οὐ ὁ οὐσία ἀλλά ὁ περιέχω ὁ οὐσία χώρα . περί ὅς καί πολλάκις λέγω ὡς ἀδύνατος καί παρά φύσις εἰμί · οὐ γάρ ὑπάρχω ἐν ὁ κενός διαφορά , ὅς ὁ σῶμα δεῦρο μάλα ἤ δεῦρο προσάγω · ὁ δέ ὁ κόσμος οὗτος σύνταξις αἰτία εἰμί ὁ κίνησις ἐπί ὁ κέντρον καί ὁ μέσος αὐτός νεύω καί φέρω πανταχόθεν ἀρκέω δέ εἰς οὗτος παρατίθημι λέξις ἐκ ὁ δεύτερος περί Κίνησις . ὑπολέγω γάρ ὅτι τέλειος μέν ὁ κόσμος σῶμα εἰμί , οὐ τέλειος δέ ὁ ὁ κόσμος μέρος ὁ πρός ὁ ὅλος πως ἔχω καί μή κατά ἑαυτοῦ εἰμί · καί περί ὁ κίνησις αὐτός διέρχομαι ὡς ἐπί ὁ συμμονή καί ὁ συνοχή ὁ ἑαυτοῦ κινέω διά ὁ μέρος πᾶς φύω , οὐ ἐπί ὁ διάλυσις καί ὁ θρύψις ; οὗτος ἐπιλέγω οὕτως δέ ὁ ὅλος τείνω εἰς αὐτός καί κινέω καί ὁ μόριον οὗτος ὁ κίνησις ἔχω ἐκ ὁ ὁ σῶμα φύσις , πιθανός πᾶς ὁ σῶμα εἰμί ὁ πρῶτος κατά φύσις κίνησις πρός ὁ ὁ κόσμος μέσος , ὁ μέν κόσμος οὕτως κινέω πρός ἑαυτοῦ , ὁ δέ μέρος ὡς ἄν μέρος εἰμί εἶτα , φημί τις ἄν , ὦ ἄνθρωπος , τίς πάσχω ἐπιλανθάνω ὁ λόγος οὗτος , ὥστε ὁ κόσμος , εἰ μή ὁ μέσος χώρα ἐκ τύχη καταλαμβάνω , διαλυτός καί φθαρτός ἀποφαίνω ; εἰ γάρ αὐτός γε νεύω ἐπί ὁ ἑαυτοῦ μέσος ἀεί φύω καί ὁ μέρος πρός οὗτος κατατείνω πανταχόθεν , ὅποι ποτέ ἄν ὁ κενός μετατίθημι , συνέχω ἑαυτοῦ οὕτως καί περιστέλλω , ἄφθαρτος καί ἄθρυπτος διαμένω · ὁ γάρ θρύπτω καί σκεδάννυμι οὗτος πάσχω διάκρισις ὁ μέρος ἕκαστος καί διάλυσις πρός ὁ οἰκεῖος τόπος ἐκ ὁ παρά φύσις ἀπορρέω σύ δή κατά ἄλλος ὁ κενός τίθημι ὁ κόσμος οἴομαι οὕτως παντελής συνάπτω φθορά καί λέγω οὕτως καί διά οὗτος μέσος ἐν ὁ μηδείς ἔχω φύω μέσος ζητέω ἄπειρος , ὁ μέν τάσις καί ὁ συνοχή καί νεῦσις ἐκεῖνος , ὡς οὐδείς ἐχέγγυος εἰς σωτηρία ἔχω , ἀφίημι , ὁ δέ κατάληψις ὁ τόπος ὁ σύμπας αἰτία ὁ διαμονή ἀνατίθημι . καίτοι ὁ προλέγω οὗτος συνάπτω , ὥσπερ αὐτός σεαυτοῦ ἐξελέγχω φιλοτιμέομαι · ὅς τρόπος δέ κινέω ἕκαστος ὁ μόριον συμφυής εἰμί ὁ λοιπός , εὔλογος οὕτως καί κατά ἑαυτοῦ κινέω , καί εἰ λόγος χάριν νοέω αὐτός καί ὑποτίθημι εἰμί ἐν κενός τις ὁ κόσμος οὗτος · ὡς γάρ ἄν συνέχω πάντοθεν κινέω ἐπί ὁ μέσος , μένω ἐν ὁ κίνησις οὗτος , ἐάν λόγος χάριν ἐξαίφνης περί αὐτός γίγνομαι κενός . εἶτα μέρος μέν ὁστισοῦν ὑπό κενός περιλαμβάνω οὐ ἀποβάλλω ὁ ἐπί ὁ ὁ κόσμος μέσος ἄγω ῥοπή · αὐτός δέ ὁ κόσμος , ἐάν μή ὁ μέσος παρασκευάζω χώρα αὐτός ὁ αὐτόματος , ἀπόλλυμι ὁ συνεκτικός τόνος , ἄλλος ἀλλαχόσε ὁ οὐσία αὐτός μέρος φέρω .