plutarchus.de-stoicorum-repugnantiis-1033a-1057b 9
ὁ Χρύσιππος οἴεται δεῖν τῶν λογικῶν πρῶτον ἀκροᾶσθαι τοὺς νέους δεύτερον δὲ τῶν ἠθικῶν μετὰ δὲ ταῦτα τῶν φυσικῶν , ὡσαύτως δὲ τούτοις τὸν περὶ θεῶν λόγον ἔσχατον παραλαμβάνειν . πολλαχοῦ δὲ τούτων ὑπʼ αὐτοῦ λεγομένων , ἀρκέσει παραθέσθαι τὰ ἐν τῷ τετάρτῳ περὶ Βίων ἔχοντα κατὰ λέξιν οὕτω · πρῶτον μὲν οὖν δοκεῖ μοι κατὰ τὰ ὀρθῶς ὑπὸ τῶν ἀρχαίων εἰρημένα τρία γένη τῶν τοῦ φιλοσόφου θεωρημάτων εἶναι , τὰ μὲν λογικὰ τὰ δʼ ἠθικὰ τὰ δὲ φυσικά · εἶτα τούτων δεῖν τάττεσθαι πρῶτα μὲν τὰ λογικὰ δεύτερα δὲ τὰ ἠθικὰ τρίτα δὲ τὰ φυσικά · τῶν δὲ φυσικῶν ἔσχατος εἶναι ὁ περὶ τῶν θεῶν λόγος · διὸ καὶ τελετὰς προσηγόρευσαν τὰς τούτου παραδόσεις . ἀλλὰ τοῦτόν γε τὸν λόγον , ὃν ἔσχατόν φησι δεῖν τάττεσθαι , περὶ θεῶν , ἔθει προτάττει καὶ προεκτίθησι παντὸς ἠθικοῦ ζητήματος · οὔτε γὰρ περὶ τελῶν οὔτε περὶ δικαιοσύνης οὔτε περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν οὔτε περὶ γάμου καὶ παιδοτροφίας οὔτε περὶ νόμου καὶ πολιτείας φαίνεται τὸ παράπαν φθεγγόμενος , εἰ μή , καθάπερ οἱ τὰ ψηφίσματα ταῖς πόλεσιν εἰσφέροντες προγράφουσιν Ἀγαθὴν Τύχην , οὕτω καὶ αὐτὸς προγράψειε τὸν Δία , τὴν Εἱμαρμένην , τὴν Πρόνοιαν , τὸ συνέχεσθαι μιᾷ δυνάμει τὸν κόσμον ἕνα ὄντα καὶ πεπερασμένον . ὧν οὐδὲν ἔστι πεισθῆναι μὴ διὰ βάθους ἐγκραθέντα τοῖς φυσικοῖς λόγοις . ἄκουε δʼ ἃ λέγει περὶ τούτων ἐν τῷ τρίτῳ περὶ Θεῶν οὐ γὰρ ἔστιν εὑρεῖν τῆς δικαιοσύνης ἄλλην ἀρχὴν οὐδʼ ἄλλην γένεσιν ἢ τὴν ἐκ τοῦ Διὸς καὶ τὴν ἐκ τῆς κοινῆς φύσεως · ἐντεῦθεν γὰρ δεῖ πᾶν τὸ τοιοῦτον τὴν ἀρχὴν ἔχειν , εἰ μέλλομεν τι ἐρεῖν περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν πάλιν ἐν ταῖς Φυσικαῖς Θέσεσιν οὐ γὰρ ἔστιν ἄλλως οὐδʼ οἰκειότερον ἐπελθεῖν ἐπὶ τὸν τῶν ἀγαθῶν καὶ κακῶν λόγον οὐδʼ ἐπὶ τὰς ἀρετὰς οὐδʼ ἐπʼ εὐδαιμονίαν , ἀλλʼ ἢ ἀπὸ τῆς κοινῆς φύσεως καὶ ἀπὸ τῆς τοῦ κόσμου διοικήσεως . προελθὼν δʼ αὖθις δεῖ γὰρ τούτοις συνάψαι τὸν περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν λόγον , οὐκ οὔσης ἄλλης ἀρχῆς αὐτῶν ἀμείνονος οὐδʼ ἀναφορᾶς , οὐδʼ ἄλλου τινὸς ἕνεκεν τῆς φυσικῆς θεωρίας παραληπτῆς οὔσης ἢ πρὸς τὴν περὶ ἀγαθῶν ἢ κακῶν διάστασιν γίγνεται τοίνυν ἅμα πρόσω καὶ ὀπίσω τῶν ἠθικῶν ὁ φυσικὸς λόγος κατὰ Χρύσιππον μᾶλλον δʼ ὅλως ἄπορος ἡ περιτροπὴ τῆς τάξεως , εἰ μετὰ ταῦτα τακτέον ἐκεῖνον , ὧν καταλαβεῖν οὐδὲν ἐκείνου χωρὶς ἔστιν · καὶ πρόδηλος ἡ μάχη τοῦ τὸν φυσικὸν λόγον ἀρχὴν μὲν εἶναι τοῦ περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν τιθεμένου , κελεύοντος δὲ μὴ πρότερον ἀλλʼ ὕστερον ἐκείνων παραδίδοσθαι . εἰ δέ τις ἐρεῖ γεγραφέναι τὸν Χρύσιππον ἐν τῷ , ὡς οὐ καθάπαξ ἀφεκτέον ἐστὶ τῶν ἄλλων τῷ τὴν λογικὴν ἀναλαμβάνοντι πρώτην , ἀλλὰ κἀκείνων μεταληπτέον κατὰ τὸ διδόμενον , ἀληθῆ μὲν ἐρεῖ βεβαιώσει δὲ τὴν αἰτίαν · μάχεται γὰρ πρὸς ἑαυτόν , ὅπου μὲν ἔσχατον τὸν περὶ θεῶν λόγον ἀναλαμβάνειν κελεύων καὶ τελευταῖον , ὡς διὰ τοῦτο καὶ τελετὴν προσαγορευόμενον , ὅπου δὲ πάλιν ἐν πρώτοις ἅμα καὶ τούτου μεταληπτέον εἶναι λέγων οἴχεται γὰρ ἡ τάξις , εἰ πάντων ἐν πᾶσι μεταλαμβάνειν δεήσει . τὸ δὲ μεῖζον , ὅτι τοῦ περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν λόγου τὸν περὶ θεῶν ἀρχὴν πεποιημένος οὐκ ἀπὸ τούτου κελεύει τὸν ἠθικὸν ἀρξαμένους ἀναλαμβάνειν , ἀλλʼ ἐκεῖνον ἀναλαμβάνοντας τούτου μεταλαμβάνειν κατὰ τὸ διδόμενον , εἶτα μεταβαίνειν ἐπὶ τοῦτον ἀπʼ ἐκείνων , οὗ χωρὶς οὐδεμίαν ἀρχὴν ἐπʼ ἐκεῖνον οὐδʼ ἔφοδον εἶναί φησι .
Lemmas: ὁ Χρύσιππος οἴομαι δέω ὁ λογικός πρῶτος ἀκροάομαι ὁ νέος δεύτερος δέ ὁ ἠθικός μετά δέ οὗτος ὁ φυσικός , ὡσαύτως δέ οὗτος ὁ περί θεός λόγος ἔσχατος παραλαμβάνω . πολλαχοῦ δέ οὗτος ὑπό αὐτός λέγω , ἀρκέω παρατίθημι ὁ ἐν ὁ τέταρτος περί Βίων ἔχω κατά λέξις οὕτως · πρῶτος μέν οὖν δοκέω ἐγώ κατά ὁ ὀρθός ὑπό ὁ ἀρχαῖος λέγω τρεῖς γένος ὁ ὁ φιλόσοφος θεώρημα εἰμί , ὁ μέν λογικός ὁ δέ ἠθικός ὁ δέ φυσικός · εἶτα οὗτος δέω τάσσω πρῶτος μέν ὁ λογικός δεύτερος δέ ὁ ἠθικός τρίτος δέ ὁ φυσικός · ὁ δέ φυσικός ἔσχατος εἰμί ὁ περί ὁ θεός λόγος · διό καί τελετή προσαγορεύω ὁ οὗτος παράδοσις . ἀλλά οὗτος γε ὁ λόγος , ὅς ἔσχατος φημί δέω τάσσω , περί θεός , ἔθος προτάσσω καί προεκτίθεμαι πᾶς ἠθικός ζήτημα · οὔτε γάρ περί τέλος οὔτε περί δικαιοσύνη οὔτε περί ἀγαθός καί κακός οὔτε περί γάμος καί παιδοτροφία οὔτε περί νόμος καί πολιτεία φαίνω ὁ παράπαν φθέγγομαι , εἰ μή , καθά ὁ ὁ ψήφισμα ὁ πόλις εἰσφέρω προγράφω Ἀγαθή Τύχη , οὕτως καί αὐτός προγράφω ὁ Ζεύς , ὁ Εἱμαρμένη , ὁ Πρόνοια , ὁ συνέχω εἷς δύναμις ὁ κόσμος εἷς εἰμί καί περαίνω . ὅς οὐδείς εἰμί πείθω μή διά βάθος ἐγκεράννυμι ὁ φυσικός λόγος . ἀκούω δέ ὅς λέγω περί οὗτος ἐν ὁ τρίτος περί θεός οὐ γάρ εἰμί εὑρίσκω ὁ δικαιοσύνη ἄλλος ἀρχή οὐδέ ἄλλος γένεσις ἤ ὁ ἐκ ὁ Ζεύς καί ὁ ἐκ ὁ κοινός φύσις · ἐντεῦθεν γάρ δέω πᾶς ὁ τοιοῦτος ὁ ἀρχή ἔχω , εἰ μέλλω τις λέγω περί ἀγαθός καί κακός πάλιν ἐν ὁ Φυσικός Θέσις οὐ γάρ εἰμί ἄλλος οὐδέ οἰκεῖος ἐπέρχομαι ἐπί ὁ ὁ ἀγαθός καί κακός λόγος οὐδέ ἐπί ὁ ἀρετή οὐδέ ἐπί εὐδαιμονία , ἀλλά ἤ ἀπό ὁ κοινός φύσις καί ἀπό ὁ ὁ κόσμος διοίκησις . προέρχομαι δέ αὖθις δέω γάρ οὗτος συνάπτω ὁ περί ἀγαθός καί κακός λόγος , οὐ εἰμί ἄλλος ἀρχή αὐτός ἀγαθός οὐδέ ἀναφορά , οὐδέ ἄλλος τις ἕνεκα ὁ φυσικός θεωρία παραληπτός εἰμί ἤ πρός ὁ περί ἀγαθός ἤ κακός διάστασις γίγνομαι τοίνυν ἅμα πρόσω καί ὀπίσω ὁ ἠθικός ὁ φυσικός λόγος κατά Χρύσιππος μάλα δέ ὅλος ἄπορος ὁ περιτροπή ὁ τάξις , εἰ μετά οὗτος τάττω ἐκεῖνος , ὅς καταλαμβάνω οὐδείς ἐκεῖνος χωρίς εἰμί · καί πρόδηλος ὁ μάχη ὁ ὁ φυσικός λόγος ἀρχή μέν εἰμί ὁ περί ἀγαθός καί κακός τίθημι , κελεύω δέ μή πρότερος ἀλλά ὕστερον ἐκεῖνος παραδίδωμι . εἰ δέ τις λέγω γράφω ὁ Χρύσιππος ἐν ὁ , ὡς οὐ καθάπαξ ἀπέχω εἰμί ὁ ἄλλος ὁ ὁ λογικός ἀναλαμβάνω πρῶτος , ἀλλά ἐκεῖνος μεταληπτέος κατά ὁ δίδωμι , ἀληθής μέν λέγω βεβαιόω δέ ὁ αἰτία · μάχομαι γάρ πρός ἑαυτοῦ , ὅπου μέν ἔσχατος ὁ περί θεός λόγος ἀναλαμβάνω κελεύω καί τελευταῖος , ὡς διά οὗτος καί τελετή προσαγορεύω , ὅπου δέ πάλιν ἐν πρῶτος ἅμα καί οὗτος μεταληπτέος εἰμί λέγω οἴχομαι γάρ ὁ τάξις , εἰ πᾶς ἐν πᾶς μεταλαμβάνω δέω . ὁ δέ μέγας , ὅτι ὁ περί ἀγαθός καί κακός λόγος ὁ περί θεός ἀρχή ποιέω οὐ ἀπό οὗτος κελεύω ὁ ἠθικός ἄρχω ἀναλαμβάνω , ἀλλά ἐκεῖνος ἀναλαμβάνω οὗτος μεταλαμβάνω κατά ὁ δίδωμι , εἶτα μεταβαίνω ἐπί οὗτος ἀπό ἐκεῖνος , ὅς χωρίς οὐδείς ἀρχή ἐπί ἐκεῖνος οὐδέ ἔφοδος εἰμί φημί .