plutarchus.de-stoicorum-repugnantiis-1033a-1057b 13
καὶ τὸ δόγμα τοῦτο τοῖς κυριωτάτοις ἑπόμενὸν ἐστι , καὶ Χρύσιππος , εἰ καὶ πολλὰ πρὸς τοὐναντίον γέγραφε , δῆλός ἐστι προστιθέμενος τῷ μήτε κακίαν κακίας ἢ ἁμαρτίαν ἁμαρτίας ὑπερέχουσαν εἶναι μήτʼ ἀρετὴν ἀρετῆς ἢ κατόρθωσιν κατορθώσεως · ὃς γέ φησιν ἐν τῷ τρίτῳ περὶ Φύσεως ὥσπερ τῷ Διὶ προσήκει σεμνύνεσθαι ἐπʼ αὑτῷ τε καὶ τῷ βίῳ καὶ μέγα φρονεῖν καί , εἰ δεῖ οὕτως εἰπεῖν , ὑψαυχενεῖν καὶ κομᾶν καὶ μεγαληγορεῖν , ἀξίως βιοῦντι μεγαληγορίας · οὕτω τοῖς ἀγαθοῖς πᾶσι ταῦτα προσήκει , κατʼ οὐθὲν προεχομένοις ὑπὸ τοῦ Διός . ἀλλʼ αὐτός γε πάλιν ἐν τῷ τρίτῳ περὶ Δικαιοσύνης φησὶν ὅτι τὴν δικαιοσύνην ἀναιροῦσιν οἱ τέλος ὑποτιθέμενοι τὴν ἡδονήν , οἱ δὲ μόνον ἀγαθὸν εἶναι λέγοντες οὐκ ἀναιροῦσιν · ἔστι δὲ ταυτὶ τὰ κατὰ λέξιν τάχα γὰρ ἀγαθοῦ αὐτῆς ἀπολειπομένης τέλους δὲ μή , τῶν δὲ διʼ αὑτῶν αἱρετῶν ὄντος καὶ τοῦ καλοῦ , σῴζοιμεν ἂν τὴν δικαιοσύνην , μεῖζον ἀγαθὸν ἀπολιπόντες τὸ καλὸν καὶ τὸ δίκαιον τῆς ἡδονῆς . ἀλλʼ εἴπερ μόνον τὸ καλὸν ἀγαθόν ἐστιν , ἁμαρτάνει μὲν ὁ τὴν ἡδονὴν ἀγαθὸν ἀποφαίνων , ἧττον δʼ ἁμαρτάνει τοῦ καὶ τέλος αὐτὴν ποιοῦντος · ἀναιρεῖ οὗτος τὴν δικαιοσύνην ἐκεῖνος δὲ σῴζει · καὶ κατὰ τοῦτον ἡ κοινωνία φροῦδός ἐστι καὶ ἀπόλωλεν , ὁ δὲ χρηστότητι καὶ φιλανθρωπίᾳ χώραν δίδωσιν . ἔτι τὸ μὲν λέγειν αὐτὸν ἐν τῷ περὶ τοῦ Διὸς αὔξεσθαι τὰς ἀρετὰς καὶ διαβαίνειν ἀφίημι μὴ δόξω τῶν ὀνομάτων ἐπιλαμβάνεσθαι , καίτοι πικρῶς ἐν τῷ γένει τούτῳ καὶ Πλάτωνα καὶ τοὺς ἄλλους τοῦ Χρυσίππου δάκνοντος . ἐπαινεῖν δὲ μὴ πᾶν τὸ πραττόμενον κατʼ ἀρετὴν κελεύων ἐμφαίνει τινὰ τῶν κατορθωμάτων διαφοράν · λέγει δʼ οὕτως ἐν τῷ περὶ τοῦ Διὸς ἔργων γὰρ κατὰ τὰς ἀρετὰς ὄντων οἰκεῖον ἐστὶ τὰ προενεχθέντα καὶ τούτων , οἷον ἀνδρείως τὸν δάκτυλον ἐκτεῖναι καὶ ἐγκρατῶς ἀποσχέσθαι δυσθανατώσης γραὸς καὶ ἀπροπτώτως ἀκοῦσαι τοῦ τὰ τρία τέσσαρα μὴ εἶναι τελέως τινʼ ἐμφαίνει ψυχρίαν ὁ διὰ τῶν τοιούτων ἐπαινεῖν τινας ἐγχειρῶν καὶ ἐγκωμιάζειν ὅμοια δʼ εἴρηται τούτοις ἐν τῷ τρίτῳ περὶ Θεῶν · ἔτι γὰρ οἶμαι φησὶ τοὺς ἐπαίνους ἀλλοτριώσεσθαι κατὰ τὰ τοιαῦτα τῶν συμβαινόντων ἀπʼ ἀρετῆς , οἷον δυσθανατώσης γραὸς ἀποσχέσθαι καὶ καρτερῶς ὑπομεῖναι μυίας δηγμόν τίνʼ οὖν οὗτος ἄλλον κατήγορον περιμένει τῶν αὑτοῦ δογμάτων ; εἰ γὰρ ψυχρός ; ἐστιν ὁ ταῦτʼ ἐπαινῶν , πολλῷ δήπου ψυχρότερος ὁ τούτων ἕκαστον κατόρθωμα καὶ μέγα καὶ μέγιστον εἶναι τιθέμενος · εἰ γὰρ ἴσον ἐστὶ τὸ ἀνδρείως δῆγμα μυίας ἐνεγκεῖν καὶ τὸ σωφρόνως ἀποσχέσθαι τῆς γραός , οὐδὲν οἶμαι διαφέρει τὸν σπουδαῖον ἀπὸ τούτων ἢ ἀπʼ ἐκείνων ἐπαινεῖσθαι . ἔτι τοίνυν ἐν τῷ δευτέρῳ περὶ διδάσκων ὡς οὐκ ἐπὶ πᾶσι δεῖ τοῖς ἁμαρτήμασι τὰς φιλίας διαλύεσθαι , ταύταις κέχρηται ταῖς λέξεσι προσήκει γὰρ τὰ μὲν ὅλως παραπέμπεσθαι τὰ δὲ μικρᾶς ἐπιστροφῆς τυγχάνειν , τὰ δὲ καὶ ἐπὶ μεῖζον τὰ δʼ ὅλως διαλύσεως ἀξιοῦσθαι ὃ δὲ τούτου μεῖζόν ἐστιν , ἐν ταὐτῷ φησιν ὅτι τοῖς μὲν ἐπὶ πλεῖον τοῖς δʼ ἐπʼ ἔλαττον συμβαλοῦμεν , ὥστε τοὺς μὲν μᾶλλον τοὺς δʼ ἧττον φίλους εἶναι · ἐπὶ πολὺ δὲ τῆς τοιαύτης παραλλαγῆς γενομένης , οἱ μὲν τοσαύτης οἱ δὲ τοσαύτης γίγνονται φιλίας ἄξιοι · καὶ οἱ μὲν ἐπὶ τοσοῦτον οἱ δὲ ἐπὶ τοσοῦτον πίστεως καὶ τῶν ὁμοίων καταξιωθήσονται . τί γὰρ ἄλλο πεποίηκεν ἐν τούτοις ἢ καὶ τούτων μεγάλας διαφορὰς ἀπολέλοιπε ; καὶ μὴν ἐν τῷ περὶ Καλοῦ , πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ μόνον τὸ καλὸν ἀγαθὸν εἶναι , τοιούτοις λόγοις κέχρηται τἀγαθὸν αἱρετόν , τὸ δʼ αἱρετὸν ἀρεστόν , τὸ δʼ ἀρεστὸν ἐπαινετόν , τὸ δʼ ἐπαινετὸν καλόν · καὶ πάλιν τἀγαθὸν χαρτόν , τὸ δὲ χαρτὸν σεμνόν , τὸ δὲ σεμνὸν καλόν οὗτοι δʼ οἱ λόγοι μάχονται πρὸς ἐκεῖνον · εἴτε γὰρ πᾶν ἀγαθὸν ἐπαινετόν ἐστι , καὶ τὸ σωφρόνως ; ἀποσχέσθαι τῆς γραὸς ἐπαινετὸν ἂν εἴη · ἢ πᾶν ἀγαθὸν οὔτε σεμνὸν οὔτε χαρτόν , ἀλλʼ οἴχεται ὁ λόγος . πῶς γὰρ οἷόν τε τὸ μὲν ἄλλους ἀπὸ τῶν τοιούτων ἐπαινεῖν ψυχρὸν εἶναι , τὸ δʼ αὐτὸν ἐπὶ τοῖς τοιούτοις χαίρειν καὶ σεμνύνεσθαι μὴ καταγέλαστον ;
Lemmas: καί ὁ δόγμα οὗτος ὁ κύριος ἕπομαι εἰμί , καί Χρύσιππος , εἰ καί πολύς πρός ἐναντίος γράφω , δῆλος εἰμί προστίθημι ὁ μήτε κακία κακία ἤ ἁμαρτία ἁμαρτία ὑπερέχω εἰμί μήτε ἀρετή ἀρετή ἤ κατόρθωσις κατόρθωσις · ὅς γε φημί ἐν ὁ τρίτος περί Φύσις ὥσπερ ὁ Ζεύς προσήκω σεμνύνω ἐπί ἑαυτοῦ τε καί ὁ βίος καί μέγας φρονέω καί , εἰ δέω οὕτως λέγω , ὑψαυχενέω καί κομάω καί μεγαληγορέω , ἄξιος βιάζω μεγαληγορία · οὕτως ὁ ἀγαθός πᾶς οὗτος προσήκω , κατά οὐδείς προέχω ὑπό ὁ Ζεύς . ἀλλά αὐτός γε πάλιν ἐν ὁ τρίτος περί Δικαιοσύνη φημί ὅτι ὁ δικαιοσύνη ἀναιρέω ὁ τέλος ὑποτίθημι ὁ ἡδονή , ὁ δέ μόνος ἀγαθός εἰμί λέγω οὐ ἀναιρέω · εἰμί δέ οὗτος ὁ κατά λέξις τάχα γάρ ἀγαθός αὐτός ἀπολείπω τέλος δέ μή , ὁ δέ διά ἑαυτοῦ αἱρετός εἰμί καί ὁ καλός , σῴζω ἄν ὁ δικαιοσύνη , μέγας ἀγαθός ἀπολείπω ὁ καλός καί ὁ δίκαιος ὁ ἡδονή . ἀλλά εἴπερ μόνος ὁ καλός ἀγαθός εἰμί , ἁμαρτάνω μέν ὁ ὁ ἡδονή ἀγαθός ἀποφαίνω , ἥσσων δέ ἁμαρτάνω ὁ καί τέλος αὐτός ποιέω · ἀναιρέω οὗτος ὁ δικαιοσύνη ἐκεῖνος δέ σῴζω · καί κατά οὗτος ὁ κοινωνία φροῦδος εἰμί καί ἀπόλλυμι , ὁ δέ χρηστότης καί φιλανθρωπία χώρα δίδωμι . ἔτι ὁ μέν λέγω αὐτός ἐν ὁ περί ὁ Ζεύς αὐξάνω ὁ ἀρετή καί διαβαίνω ἀφίημι μή δοκέω ὁ ὄνομα ἐπιλαμβάνω , καίτοι πικρός ἐν ὁ γένος οὗτος καί Πλάτων καί ὁ ἄλλος ὁ Χρύσιππος δάκνω . ἐπαινέω δέ μή πᾶς ὁ πράσσω κατά ἀρετή κελεύω ἐμφαίνω τις ὁ κατόρθωμα διαφορά · λέγω δέ οὕτως ἐν ὁ περί ὁ Ζεύς ἔργον γάρ κατά ὁ ἀρετή εἰμί οἰκεῖος εἰμί ὁ προφέρω καί οὗτος , οἷος ἀνδρεῖος ὁ δάκτυλος ἐκτείνω καί ἐγκρατής ἀπέχω δυσθανατάω γραῦς καί ἀπρόπτωτος ἀκούω ὁ ὁ τρεῖς τέσσαρες μή εἰμί τέλειος τις ἐμφαίνω ψυχρία ὁ διά ὁ τοιοῦτος ἐπαινέω τις ἐγχειρέω καί ἐγκωμιάζω ὅμοιος δέ λέγω οὗτος ἐν ὁ τρίτος περί θεός · ἔτι γάρ οἴομαι φημί ὁ ἔπαινος ἀλλοτριόω κατά ὁ τοιοῦτος ὁ συμβαίνω ἀπό ἀρετή , οἷος δυσθανατάω γραῦς ἀπέχω καί καρτερός ὑπομένω μυῖα δηγμός τίς οὖν οὗτος ἄλλος κατήγορος περιμένω ὁ ἑαυτοῦ δόγμα ; εἰ γάρ ψυχρός ; εἰμί ὁ οὗτος ἐπαινέω , πολύς δήπου ψυχρός ὁ οὗτος ἕκαστος κατόρθωμα καί μέγας καί μέγας εἰμί τίθημι · εἰ γάρ ἴσος εἰμί ὁ ἀνδρεῖος δῆγμα μυῖα φέρω καί ὁ σώφρων ἀπέχω ὁ γραῦς , οὐδείς οἴομαι διαφέρω ὁ σπουδαῖος ἀπό οὗτος ἤ ἀπό ἐκεῖνος ἐπαινέω . ἔτι τοίνυν ἐν ὁ δεύτερος περί διδάσκω ὡς οὐ ἐπί πᾶς δέω ὁ ἁμάρτημα ὁ φιλία διαλύω , οὗτος χράω ὁ λέξις προσήκω γάρ ὁ μέν ὅλος παραπέμπω ὁ δέ μικρός ἐπιστροφή τυγχάνω , ὁ δέ καί ἐπί μέγας ὁ δέ ὅλος διάλυσις ἀξιόω ὅς δέ οὗτος μέγας εἰμί , ἐν αὐτός φημί ὅτι ὁ μέν ἐπί πολύς ὁ δέ ἐπί ἐλαχύς συμβάλλω , ὥστε ὁ μέν μάλα ὁ δέ ἥσσων φίλος εἰμί · ἐπί πολύς δέ ὁ τοιοῦτος παραλλαγή γίνομαι , ὁ μέν τοσοῦτος ὁ δέ τοσοῦτος γίγνομαι φιλία ἄξιος · καί ὁ μέν ἐπί τοσοῦτος ὁ δέ ἐπί τοσοῦτος πίστις καί ὁ ὅμοιος καταξιόω . τίς γάρ ἄλλος ποιέω ἐν οὗτος ἤ καί οὗτος μέγας διαφορά ἀπολείπω ; καί μήν ἐν ὁ περί Καλός , πρός ἀπόδειξις ὁ μόνος ὁ καλός ἀγαθός εἰμί , τοιοῦτος λόγος χράω ἀγαθός αἱρετός , ὁ δέ αἱρετός ἀρεστός , ὁ δέ ἀρεστός ἐπαινετός , ὁ δέ ἐπαινετός καλός · καί πάλιν ἀγαθός χαρτός , ὁ δέ χαρτός σεμνός , ὁ δέ σεμνός καλός οὗτος δέ ὁ λόγος μάχομαι πρός ἐκεῖνος · εἴτε γάρ πᾶς ἀγαθός ἐπαινετός εἰμί , καί ὁ σώφρων ; ἀπέχω ὁ γραῦς ἐπαινετός ἄν εἰμί · ἤ πᾶς ἀγαθός οὔτε σεμνός οὔτε χαρτός , ἀλλά οἴχομαι ὁ λόγος . πῶς γάρ οἷος τε ὁ μέν ἄλλος ἀπό ὁ τοιοῦτος ἐπαινέω ψυχρός εἰμί , ὁ δέ αὐτός ἐπί ὁ τοιοῦτος χαίρω καί σεμνύνω μή καταγέλαστος ;