plutarchus.de-sollertia-animalium-959a-985c 27
τῆς δʼ ἐπιχειρητικῆς καὶ θηρευτικῆς δεινότητος αὐτῶν ἐν πολλοῖς σοφίσματα κατιδεῖν ἔστιν . ὁ μὲν γὰρ ἀστήρ , ὧν ἂν ἅψηται , πάντα διαλυόμενα καὶ διατηκόμενα γιγνώσκων , ἐνδίδωσι τὸ σῶμα καὶ περιορᾷ ψαυόμενον ὑπὸ τῶν παρατρεχόντων ἢ προσπελαζόντων . τῆς δὲ νάρκης ἴστε δήπου τὴν δύναμιν , οὐ μόνον τοὺς θιγόντας αὐτῆς ἐκπηγνύουσαν , ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς σαγήνης βαρύτητα ναρκώδη ταῖς χερσὶ τῶν ἀντιλαμβανομένων ἐμποιοῦσαν . ἔνιοι δʼ ἱστοροῦσι , πεῖραν αὐτῆς ἐπὶ πλέον λαμβάνοντες , ἂν ἐκπέσῃ ζῶσα , κατασκεδαννύντες ὕδωρ ἄνωθεν , αἰσθάνεσθαι τοῦ πάθους ἀνατρέχοντος ἐπὶ τὴν χεῖρα καὶ τὴν ἁφὴν ἀμβλύνοντος ὡς ἔοικε διὰ τοῦ ὕδατος τρεπομένου καὶ προπεπονθότος . ταύτης οὖν ἔχουσα σύμφυτον αἴσθησιν μάχεται μὲν ἐξ ἐναντίας πρὸς οὐδὲν οὐδὲ διακινδυνεύει · κύκλῳ δὲ περιιοῦσα τὸ θηρευόμενον ὥσπερ βέλη διασπείρει τὰς ἀπορροάς , φαρμάττουσα τὸ ὕδωρ πρῶτον , εἶτα τὸ ζῷον διὰ τοῦ ὕδατος , μήτε ἀμύνεσθαι δυνάμενον μήτε φυγεῖν ἀλλʼ ἐνισχόμενον ὥσπερ ὑπὸ δεσμῶν καὶ πηγνύμενον . ὁ δὲ καλούμενος ἁλιεὺς ; γνώριμος μέν ἐστι πολλοῖς · καὶ διὰ τοὔργον αὐτῷ γέγονε τοὔνομα ᾧ σοφίσματι καὶ τὴν σηπίαν χρῆσθαί φησιν ὁ Ἀριστοτέλης καθίησι γὰρ ὥσπερ ὁρμιὰν ἀπὸ τοῦ τραχήλου πλεκτάνην , μηκύνεσθαί τε πόρρω χαλώσης καὶ πάλιν συντρέχειν εἰς ἑαυτὴν ἀναλαμβανούσης ῥᾷστα πεφυκυῖαν . ὅταν οὖν τι τῶν μικρῶν ἰχθυδίων ἴδῃ πλησίον ἐνδίδωσι δακεῖν , καὶ κατὰ μικρὸν ἀναμηρύεται λανθάνουσα καὶ προσάγεται , μέχρι ἂν ἐν ἐφικτῷ τοῦ στόματος γένηται τὸ προσισχόμενον . τῶν δὲ πολυπόδων τῆς χρόας τὴν ἄμειψιν ὅ τε Πίνδαρος περιβόητον πεποίηκεν εἰπὼν ποντίου θηρὸς χρωτὶ μάλιστα νόον , προσφέρων πάσαις πολίεσσιν ὁμίλει καὶ Θέογνις ὁμοίως πουλύποδος νόον ἴσχε πολυχρόου , ὃς ποτὶ πέτρῃ τῇπερ ὁμιλήσῃ , τοῖος ἰδεῖν ἐφάνη . μεταβάλλει γὰρ ὁ μὲν χαμαιλέων οὐδέν τι μηχανώμενος οὐδὲ κατακρύπτων ἑαυτὸν ἀλλʼ ὑπὸ δέους ἄλλως τρέπεται , φύσει ψοφοδεὴς ὢν καὶ δειλός . συνέπεται δὲ καὶ πνεύματος πλῆρες , ὡς Θεόφραστος · ὀλίγον γὰρ ἀποδεῖ πᾶν τὸ σῶμα τοῦ ζῴου πλῆρες εἶναι πνεύμονος , ᾧ τεκμαίρεται τὸ πνευματικὸν αὐτοῦ καὶ διὰ τοῦτο πρὸς τὰς μεταβολὰς εὔτρεπτον . τοῦ δὲ πολύποδος ἔργον ἐστὶν οὐ πάθος ἡ μεταβολὴ μεταβάλλει γὰρ ἐκ προνοίας , μηχανῇ χρώμενος τοῦ λανθάνειν ἃ δέδιε καὶ λαμβάνειν οἷς τρέφεται παρακρουόμενος γὰρ τὰ μὲν αἱρεῖ μὴ φεύγοντα τὰ δʼ ἐκφεύγει παρερχόμενα . τὸ μὲν γὰρ αὑτοῦ τὰς πλεκτάνας κατεσθίειν αὐτὸν ψεῦδός ἐστιν · τὸ δὲ μύραιναν δεδιέναι καὶ γόγγρον ἀληθές ἐστιν · ὑπʼ ἐκείνων γὰρ κακῶς πάσχει , δρᾶν μὴ δυνάμενος ἐξολισθανόντων . ὥσπερ αὖ πάλιν ὁ κάραβος ἐκείνων μὲν ἐν λαβαῖς γενομένων περιγίγνεται ῥᾳδίως ἡ γὰρ ψιλότης οὐ βοηθεῖ πρὸς τὴν τραχύτητα τοῦ δὲ πολύποδος εἴσω τὰς πλεκτάνας διωθοῦντος ἀπόλλυται . καὶ τὸν κύκλον τοῦτον καὶ τὴν περίοδον ταῖς κατʼ ἀλλήλων διώξεσι καὶ φυγαῖς γύμνασμα καὶ μελέτην ἡ φύσις αὐτοῖς ἐναγώνιον πεποίηκε δεινότητος καὶ συνέσεως .
Lemmas: ὁ δέ ἐπιχειρητικός καί θηρευτικός δεινότης αὐτός ἐν πολύς σόφισμα κατοράω εἰμί . ὁ μέν γάρ ἀστήρ , ὅς ἄν ἅπτω , πᾶς διαλύω καί διατήκω γιγνώσκω , ἐνδίδωμι ὁ σῶμα καί περιοράω ψαύω ὑπό ὁ παρατρέχω ἤ προσπελάζω . ὁ δέ νάρκη οἶδα δήπου ὁ δύναμις , οὐ μόνος ὁ θιγγάνω αὐτός ἐκπήγνυμι , ἀλλά καί διά ὁ σαγήνη βαρύτης ναρκώδης ὁ χείρ ὁ ἀντιλαμβάνω ἐμποιέω . ἔνιοι δέ ἱστορέω , πεῖρα αὐτός ἐπί πολύς λαμβάνω , ἐάν ἐκπίπτω ζάω , κατασκεδάννυμι ὕδωρ ἄνωθεν , αἰσθάνομαι ὁ πάθος ἀνατρέχω ἐπί ὁ χείρ καί ὁ ἁφή ἀμβλύνω ὡς ἔοικα διά ὁ ὕδωρ τρέπω καί προπάσχω . οὗτος οὖν ἔχω σύμφυτος αἴσθησις μάχομαι μέν ἐκ ἐναντίος πρός οὐδείς οὐδέ διακινδυνεύω · κύκλος δέ περιέρχομαι ὁ θηρεύω ὥσπερ βέλος διασπείρω ὁ ἀπορροή , φαρμάσσω ὁ ὕδωρ πρῶτος , εἶτα ὁ ζῷον διά ὁ ὕδωρ , μήτε ἀμύνω δύναμαι μήτε φεύγω ἀλλά ἐνίσχω ὥσπερ ὑπό δεσμός καί πήγνυμι . ὁ δέ καλέω ἁλιεύς ; γνώριμος μέν εἰμί πολύς · καί διά ἔργον αὐτός γίγνομαι ὄνομα ὅς σόφισμα καί ὁ σηπία χράω φημί ὁ Ἀριστοτέλης καθίημι γάρ ὥσπερ ὁρμιά ἀπό ὁ τράχηλος πλεκτάνη , μηκύνω τε πρόσω χαλάω καί πάλιν συντρέχω εἰς ἑαυτοῦ ἀναλαμβάνω ῥᾴδιος φύω . ὅταν οὖν τις ὁ μικρός ἰχθύδιον ὁράω πλησίον ἐνδίδωμι δάκνω , καί κατά μικρός ἀναμηρύομαι λανθάνω καί προσάγω , μέχρι ἄν ἐν ἐφικτός ὁ στόμα γίγνομαι ὁ προσίσχω . ὁ δέ πολύπους ὁ χροιά ὁ ἄμειψις ὁ τε Πίνδαρος περιβόητος ποιέω λέγω Πόντιος θήρ χρώς μάλα νόος , προσφέρω πᾶς πόλις ὁμιλέω καί Θέογνις ὅμοιος πολύπους νόος ἴσχω πολύχροος , ὅς πρός πέτρα τῇπερ ὁμιλέω , τοῖος ὁράω φαίνω . μεταβάλλω γάρ ὁ μέν χαμαιλέων οὐδείς τις μηχανάομαι οὐδέ κατακρύπτω ἑαυτοῦ ἀλλά ὑπό δέος ἄλλος τρέπω , φύσις ψοφοδεής εἰμί καί δειλός . συνέπομαι δέ καί πνεῦμα πλήρης , ὡς Θεόφραστος · ὀλίγος γάρ ἀποδέω πᾶς ὁ σῶμα ὁ ζῷον πλήρης εἰμί πνεύμων , ὅς τεκμαίρομαι ὁ πνευματικός αὐτός καί διά οὗτος πρός ὁ μεταβολή εὔτρεπτος . ὁ δέ πολύπους ἔργον εἰμί οὐ πάθος ὁ μεταβολή μεταβάλλω γάρ ἐκ πρόνοια , μηχανή χράω ὁ λανθάνω ὅς δείδω καί λαμβάνω ὅς τρέφω παρακρούω γάρ ὁ μέν αἱρέω μή φεύγω ὁ δέ ἐκφεύγω παρέρχομαι . ὁ μέν γάρ ἑαυτοῦ ὁ πλεκτάνη κατεσθίω αὐτός ψεῦδος εἰμί · ὁ δέ μύραινα δείδω καί γόγγρος ἀληθής εἰμί · ὑπό ἐκεῖνος γάρ κακός πάσχω , δράω μή δύναμαι ἐξολισθάνω . ὥσπερ αὖ πάλιν ὁ κάραβος ἐκεῖνος μέν ἐν λαβή γίγνομαι περιγίγνομαι ῥᾴδιος ὁ γάρ ψιλότης οὐ βοηθέω πρός ὁ τραχύτης ὁ δέ πολύπους εἴσω ὁ πλεκτάνη διωθέω ἀπόλλυμι . καί ὁ κύκλος οὗτος καί ὁ περίοδος ὁ κατά ἀλλήλων δίωξις καί φυγή γύμνασμα καί μελέτη ὁ φύσις αὐτός ἐναγώνιος ποιέω δεινότης καί σύνεσις .