plutarchus.de-sollertia-animalium-959a-985c 29
ὁ δὲ θύννος οὕτως ἰσημερίας αἰσθάνεται καὶ τροπῆς , ὥστε καὶ τὸν ἄνθρωπον διδάσκειν , μηδὲν ἀστρολογικῶν κανόνων δεόμενον · ὅπου γὰρ ἂν αὐτὸν χειμῶνος αἱ τροπαὶ καταλάβωσιν , ἀτρεμεῖ καὶ διατρίβει περὶ τὸν αὐτὸν τόπον ἄχρι τῆς ἰσημερίας . ἀλλὰ τῆς γεράνου σοφὸν ἡ τοῦ λίθου περίδραξις , ὅπως προϊεμένη πυκνὸν ἐξυπνίζηται . καὶ πόσῳ σοφώτερον , ὦ φίλε , τὸ τοῦ δελφῖνος , ᾧ στῆναι μὲν οὐ θέμις οὐδὲ παύσασθαι φορᾶς ἀεικίνητος γάρ ἐστιν ἡ φύσις αὐτοῦ καὶ ταὐτὸν ἔχουσα τοῦ ζῆν καὶ τοῦ κινεῖσθαι πέρας · ὅταν δʼ ὕπνου δέηται , μετεωρίσας ἄνω τὸ σῶμα πρὸς τὴν ἐπιφάνειαν τῆς θαλάττης , ὕπτιον ἀφῆκε διὰ βάθους , αἰώρας τινὶ σάλῳ κοιμιζόμενος , ἄχρι προσπεσεῖν καὶ ψαῦσαι τῆς γῆς · οὕτω δʼ ἐξυπνισθεὶς ἀναρροιζεῖ καὶ πάλιν ἄνω γενόμενος ἐνδίδωσι , καὶ φέρεται κινήσει τινὰ μεμιγμένην ἀνάπαυσιν αὑτῷ μηχανώμενος . τὸ δʼ αὐτὸ δρᾶν καὶ θύννους ἀπὸ τῆς αὐτῆς αἰτίας λέγουσιν . ἐπεὶ δʼ ἄρτι τὴν μαθηματικὴν αὐτῶν τῆς τοῦ ἡλίου μεταβολῆς ἐτέλεσα πρόγνωσιν , ἧς μάρτυς Ἀριστοτέλης ἐστίν , ἄκουσον ἢδη τὴν ἀριθμητικὴν ἐπιστήμην αὐτῶν · πρότερον δέ , ναὶ μὰ Δία , τὴν ὀπτικήν , ἣν ἔοικε μηδʼ Αἰσχύλος ἀγνοῆσαι · λέγει γάρ που τὸ σκαιὸν ὄμμα παραβαλὼν θύννου δίκην . τῷ γὰρ ἑτέρῳ δοκοῦσιν ἀμβλυώττειν ὅθεν ἐμβάλλουσιν εἰς τὸν Πόντον ἐν δεξιᾷ τῆς γῆς ἐχόμενοι , καὶ τοὐναντίον , ὅταν ἐξίωσιν · ἐμφρόνως πάνυ καὶ νουνεχῶς ἀεὶ τὴν τοῦ σώματος φυλακὴν ἐπὶ τῷ κρείττονι ποιούμενοι τῶν ὀφθαλμῶν . ἀριθμητικῆς δὲ διὰ τὴν κοινωνικήν , ὡς ἔοικε , καὶ φιλάλληλον ἀγάπησιν ἑαυτῶν δεηθέντες οὕτως ἐπʼ ἄκρον ἥκουσι τοῦ μαθήματος , ὥστε , ἐπεὶ πάνυ χαίρουσι τῷ συντρέφεσθαι καὶ συναγελάζεσθαι μετʼ ἀλλήλων , ἀεὶ τὸ πλῆθος τῷ σχήματι κυβίζουσι καὶ στερεὸν ἐκ πάντων ποιοῦσιν , ἓξ ἴσοις ἐπιπέδοις περιεχόμενον εἶτα νήχονται τὴν τάξιν οὕτω τὸ πλαίσιον ἀμφίστομον διαφυλάττοντες ὁ γοῦν θυννοσκόπος , ἂν ἀκριβῶς λάβῃ τὸν ἀριθμὸν τῆς ἐπιφανείας , εὐθὺς ἀποφαίνεται πόσον καὶ ἅπαν τὸ πλῆθός ἐστιν , εἰδὼς ὅτι καὶ τὸ βάθος αὐτῶν ἐν ἴσῳ τεταγμένον στοιχείῳ πρός τε τὸ πλάτος ἐστὶ καὶ τὸ μῆκος .
Lemmas: ὁ δέ θύννος οὕτως ἰσημερία αἰσθάνομαι καί τροπή , ὥστε καί ὁ ἄνθρωπος διδάσκω , μηδείς ἀστρολογικός κανών δέω · ὅπου γάρ ἄν αὐτός χειμών ὁ τροπή καταλαμβάνω , ἀτρεμέω καί διατρίβω περί ὁ αὐτός τόπος ἄχρι ὁ ἰσημερία . ἀλλά ὁ γέρανος σοφός ὁ ὁ λίθος περίδραξις , ὅπως προίημι πυκνός ἐξυπνίζω . καί πόσος σοφός , ὦ φίλος , ὁ ὁ δελφίς , ὅς ἵστημι μέν οὐ θέμις οὐδέ παύω φορά ἀεικίνητος γάρ εἰμί ὁ φύσις αὐτός καί αὐτός ἔχω ὁ ζάω καί ὁ κινέω πέρας · ὅταν δέ ὕπνος δέω , μετεωρίζω ἄνω ὁ σῶμα πρός ὁ ἐπιφάνεια ὁ θάλασσα , ὕπτιος ἀφίημι διά βάθος , αἰώρα τις σάλος κοιμίζω , ἄχρι προσπίπτω καί ψαύω ὁ γῆ · οὕτως δέ ἐξυπνίζω ἀναρροιζέω καί πάλιν ἄνω γίγνομαι ἐνδίδωμι , καί φέρω κίνησις τις μείγνυμι ἀνάπαυσις ἑαυτοῦ μηχανάομαι . ὁ δέ αὐτός δράω καί θύννος ἀπό ὁ αὐτός αἰτία λέγω . ἐπεί δέ ἄρτι ὁ μαθηματικός αὐτός ὁ ὁ ἥλιος μεταβολή τελέω πρόγνωσις , ὅς μάρτυς Ἀριστοτέλης εἰμί , ἀκούω ἤδη ὁ ἀριθμητικός ἐπιστήμη αὐτός · πρότερος δέ , ναί μά Ζεύς , ὁ ὀπτικός , ὅς ἔοικα μηδέ Αἰσχύλος ἀγνοέω · λέγω γάρ που ὁ σκαιός ὄμμα παραβάλλω θύννος δίκη . ὁ γάρ ἕτερος δοκέω ἀμβλυώσσω ὅθεν ἐμβάλλω εἰς ὁ Πόντος ἐν δεξιός ὁ γῆ ἔχω , καί ἐναντίος , ὅταν ἐξέρχομαι · ἔμφρων πάνυ καί νουνεχής ἀεί ὁ ὁ σῶμα φυλακή ἐπί ὁ κρατύς ποιέω ὁ ὀφθαλμός . ἀριθμητικός δέ διά ὁ κοινωνικός , ὡς ἔοικα , καί φιλάλληλος ἀγάπησις ἑαυτοῦ δέω οὕτως ἐπί ἄκρον ἥκω ὁ μάθημα , ὥστε , ἐπεί πάνυ χαίρω ὁ συντρέφω καί συναγελάζομαι μετά ἀλλήλων , ἀεί ὁ πλῆθος ὁ σχῆμα κυβίζω καί στερεός ἐκ πᾶς ποιέω , ἕξ ἴσος ἐπίπεδος περιέχω εἶτα νήχω ὁ τάξις οὕτως ὁ πλαίσιον ἀμφίστομος διαφυλάσσω ὁ γοῦν θυννοσκόπος , ἐάν ἀκριβής λαμβάνω ὁ ἀριθμός ὁ ἐπιφάνεια , εὐθύς ἀποφαίνω πόσος καί ἅπας ὁ πλῆθος εἰμί , οἶδα ὅτι καί ὁ βάθος αὐτός ἐν ἴσος τάσσω στοιχεῖον πρός τε ὁ πλάτος εἰμί καί ὁ μῆκος .