plutarchus.de-sollertia-animalium-959a-985c 16
πανουργίας δὲ πολλῶν παραδειγμάτων ὄντων , ἀφεὶς ἀλώπεκας καὶ λύκους καὶ τὰ γεράνων σοφίσματα καὶ κολοιῶν , ἔστι γὰρ δῆλα , μάρτυρι χρήσομαι Θαλῇ τῷ παλαιοτάτῳ τῶν σοφῶν , ὃν οὐχ ἥκιστα θαυμασθῆναι λέγουσιν ὀρέως τέχνῃ περιγενόμενον . τῶν γὰρ ἁληγῶν ἡμιόνων εἷς ἐμβαλὼν εἰς ποταμὸν ὤλισθεν αὐτομάτως καὶ τῶν ἁλῶν διατακέντων ἀναστὰς ἐλαφρὸς ᾔσθετο τὴν αἰτίαν καὶ κατεμνημόνευσεν ὥστε διαβαίνων ἀεὶ τὸν ποταμόν , ἐπίτηδες ὑφιέναι καὶ βαπτίζειν τὰ ἀγγεῖα , συγκαθίζων καὶ ἀπονεύων εἰς ἑκάτερον μέρος · ἀκούσας οὖν ὁ Θαλῆς ἐκέλευσεν ἀντὶ τῶν ἁλῶν ἐρίων τὰ ἀγγεῖα καὶ σπόγγων ἐμπλήσαντας καὶ ἀναθέντας , ἐλαύνειν τὸν ἡμίονον . ποιήσας οὖν τὸ εἰωθὸς καὶ ἀναπλήσας ὓδατος τὰ φορτία συνῆκεν ἀλυσιτελῆ σοφιζόμενος ἑαυτῷ , καὶ τὸ λοιπὸν οὕτω προσέχων καὶ φυλαττόμενος διέβαινε τὸν ποταμόν , ὥστε μηδʼ ἄκοντος αὐτοῦ τῶν φορτίων παραψαῦσαι τὸ ὑγρόν . ἄλλην δὲ πανουργίαν ὁμοῦ μετὰ τοῦ φιλοστόργου πέρδικες ἐπιδεικνύντες τοὺς μὲν νεοττοὺς ἐθίζουσι μηδέπω φεύγειν δυναμένους , ὅταν διώκωνται , καταβαλόντας ὑπτίους ἑαυτοὺς βῶλόν τινα ἢ συρφετὸν ἄνω προΐσχεσθαι τοῦ σώματος οἷον ἐπηλυγαζομένους · αὐταὶ δὲ τοὺς διώκοντας ὑπάγουσιν ἄλλῃ καὶ περισπῶσιν εἰς ἑαυτάς , ἐμποδὼν διαπετόμεναι καὶ κατὰ μικρὸν ἐξανιστάμεναι , μέχρι ἂν οὕτως ἁλισκομένων δόξαν ἐνδιδοῦσαι , μακρὰν ἀποσπάσωσι τῶν νεοττῶν . οἱ δὲ δασύποδες πρὸς εὐνὴν ἐπανιόντες ἄλλον ἀλλαχῆ κομίζουσι τῶν λαγιδέων , καὶ πλέθρου διάστημα , πολλάκις ἀλλήλων ἀπέχοντας , ὅπως , ἂν ἄνθρωπος ἢ κύων ἐπίῃ , μὴ πάντες ἅμα συγκινδυνεύωσιν · αὐτοὶ δὲ πολλαχόθι ταῖς μεταδρομαῖς ἴχνη θέντες , τὸ δʼ ἔσχατον ἅλμα μέγα καὶ μακρὰν τῶν ἰχνῶν ἀποσπάσαντες οὕτω καθεύδουσιν . ἡ δʼ ἄρκτος ὑπὸ τοῦ πάθους , ὃ καλοῦσι φωλείαν , καταλαμβανομένη , πρὶν ἢ παντάπασι ναρκῆσαι καὶ γενέσθαι βαρεῖα καὶ δυσκίνητος , τόν τε τόπον ἀνακαθαίρει καὶ μέλλουσα καταδύεσθαι τὴν μὲν ἄλλην πορείαν ὡς ἐνδέχεται μάλιστα ποιεῖται μετέωρον καὶ ἐλαφρὰν ἄκροις ἐπιθιγγάνουσα τοῖς ἴχνεσι , τῷ νώτῳ δὲ τὸ σῶμα προσάγει καὶ παρακομίζει πρὸς τὸν φωλεόν . τῶν ἐλάφων δʼ αἱ θήλειαι μάλιστα τίκ τουσι παρὰ τὴν ὁδόν , ὅπου τὰ σαρκοβόρα θηρία μὴ πρόσεισιν οἳ τʼ ἄρρενες , ὅταν αἴσθωνται βαρεῖς ὑπὸ πιμελῆς καὶ πολυσαρκίας ὄντες , ἐκτοπίζουσι σῴζοντες αὑτοὺς τῷ λανθάνειν , ὅτε τῷ φεύγειν οὐ πεποίθασιν . τῶν δὲ χερσαίων ἐχίνων ἡ μὲν ὑπὲρ αὑτῶν ἄμυνα καὶ φυλακὴ παροιμίαν πεποίηκε πόλλʼ οἶδʼ ἀλώπηξ , ἀλλʼ ἐχῖνος ἓν μέγα προσιούσης γὰρ αὐτῆς , ὥς φησιν ὁ Ἴων , στρόβιλος ἀμφʼ ἄκανθαν εἱλίξας δέμας , κεῖται θιγεῖν τε καὶ δακεῖν ἀμήχανος . γλαφυρωτέρα δʼ ἐστὶν ἡ περὶ τῶν σκυμνίων πρόνοια μετοπώρου γὰρ ὑπὸ τὰς ἀμπέλους ὑποδυόμενος , καὶ τοῖς ποσὶ τὰς ῥᾶγας ἀποσείσας τοῦ βότρυος χαμᾶζε καὶ περικυλινδηθείς , ἀναλαμβάνει ταῖς ἀκάνθαις καὶ παρέσχε ποτὲ πᾶσιν ἡμῖν ὁρῶσιν ὄψιν ἑρπούσης ἢ βαδιζούσης σταφυλῆς · οὕτως ; ἀνάπλεως ἐχώρει τῆς ὀπώρας · εἶτα καταδὺς εἰς τὸν φωλεὸν τοῖς σκύμνοις χρῆσθαι καὶ λαμβάνειν ἀπʼ αὐτοῦ ταμιευομένοις παραδίδωσι . τὸ δὲ κοιταῖον αὐτῶν ὀπὰς ἔχει δύο , τὴν μὲν πρὸς νότον τὴν δὲ πρὸς βορρᾶν βλέπουσαν · ὅταν δὲ προαίσθωνται τὴν διαφορὰν τοῦ ἀέρος , ὥσπερ ἱστίον κυβερνῆται μεταλαμβάνοντες ἐμφράσσουσι τὴν κατʼ ἄνεμον τὴν δʼ ἑτέραν ἀνοίγουσι . καὶ τοῦτό τις ἐν Κυζίκῳ κατα μαθὼν , δόξαν ἔσχεν ὡς ἀφʼ αὑτοῦ τὸν μέλλοντα πνεῖν ἄνεμον προαγορεύων .
Lemmas: πανουργία δέ πολύς παράδειγμα εἰμί , ἀφίημι ἀλώπηξ καί λύκος καί ὁ γέρανος σόφισμα καί κολοιός , εἰμί γάρ δῆλος , μάρτυς χράω Θαλῆς ὁ παλαιός ὁ σοφός , ὅς οὐ ἦκα θαυμάζω λέγω ὀρεύς τέχνη περιγίγνομαι . ὁ γάρ ἁληγός ἡμίονος εἷς ἐμβάλλω εἰς ποταμός ὀλισθάνω αὐτόματος καί ὁ ἅλς διατήκω ἀνίστημι ἐλαφρός αἰσθάνομαι ὁ αἰτία καί καταμνημονεύω ὥστε διαβαίνω ἀεί ὁ ποταμός , ἐπίτηδες ὑφίημι καί βαπτίζω ὁ ἀγγεῖον , συγκαθίζω καί ἀπονεύω εἰς ἑκάτερος μέρος · ἀκούω οὖν ὁ Θαλῆς κελεύω ἀντί ὁ ἅλς ἔριον ὁ ἀγγεῖον καί σπόγγος ἐμπίμπλημι καί ἀνατίθημι , ἐλαύνω ὁ ἡμίονος . ποιέω οὖν ὁ εἴωθα καί ἀναπίμπλημι ὕδωρ ὁ φορτίον συνίημι ἀλυσιτελής σοφίζω ἑαυτοῦ , καί ὁ λοιπός οὕτως προσέχω καί φυλάσσω διαβαίνω ὁ ποταμός , ὥστε μηδέ ἄκων αὐτός ὁ φορτίον παραψαύω ὁ ὑγρός . ἄλλος δέ πανουργία ὁμοῦ μετά ὁ φιλόστοργος πέρδιξ ἐπιδείκνυμι ὁ μέν νεοσσός ἐθίζω μηδέπω φεύγω δύναμαι , ὅταν διώκω , καταβάλλω ὕπτιος ἑαυτοῦ βῶλος τις ἤ συρφετός ἄνω προίσχω ὁ σῶμα οἷος ἐπηλυγάζω · αὐτός δέ ὁ διώκω ὑπάγω ἄλλῃ καί περισπάω εἰς ἑαυτοῦ , ἐμποδών διαπέταμαι καί κατά μικρός ἐξανίστημι , μέχρι ἄν οὕτως ἁλίσκομαι δόξα ἐνδίδωμι , μακρός ἀποσπάω ὁ νεοσσός . ὁ δέ δασύπους πρός εὐνή ἐπανέρχομαι ἄλλος ἀλλαχῆ κομίζω ὁ λαγιδεύς , καί πλέθρον διάστημα , πολλάκις ἀλλήλων ἀπέχω , ὅπως , ἐάν ἄνθρωπος ἤ κύων ἐπέρχομαι , μή πᾶς ἅμα συγκινδυνεύω · αὐτός δέ πολλαχόθι ὁ μεταδρομή ἴχνος τίθημι , ὁ δέ ἔσχατος ἅλμα μέγας καί μακρός ὁ ἴχνος ἀποσπάω οὕτως καθεύδω . ὁ δέ ἄρκτος ὑπό ὁ πάθος , ὅς καλέω φωλεία , καταλαμβάνω , πρίν ἤ παντάπασι ναρκάω καί γίγνομαι βαρύς καί δυσκίνητος , ὁ τε τόπος ἀνακαθαίρω καί μέλλω καταδύω ὁ μέν ἄλλος πορεία ὡς ἐνδέχομαι μάλα ποιέω μετέωρος καί ἐλαφρός ἄκρος ἐπιθιγγάνω ὁ ἴχνος , ὁ νῶτον δέ ὁ σῶμα προσάγω καί παρακομίζω πρός ὁ φωλεός . ὁ ἔλαφος δέ ὁ θῆλυς μάλα Τίκ Τοῦσι παρά ὁ ὁδός , ὅπου ὁ σαρκοβόρος θηρίον μή πρόσειμι ὁ τε ἄρσην , ὅταν αἰσθάνομαι βαρύς ὑπό πιμελή καί πολυσαρκία εἰμί , ἐκτοπίζω σῴζω ἑαυτοῦ ὁ λανθάνω , ὅτε ὁ φεύγω οὐ πείθω . ὁ δέ χερσαῖος ἐχῖνος ὁ μέν ὑπέρ ἑαυτοῦ ἄμυνα καί φυλακή παροιμία ποιέω πολύς οἶδα ἀλώπηξ , ἀλλά ἐχῖνος εἷς μέγας προσέρχομαι γάρ αὐτός , ὡς φημί ὁ Ἴων , στρόβιλος ἀμφί ἄκανθα ἑλίσσω δέμας , κεῖμαι θιγγάνω τε καί δάκνω ἀμήχανος . γλαφυρός δέ εἰμί ὁ περί ὁ σκυμνίον πρόνοια μετόπωρον γάρ ὑπό ὁ ἄμπελος ὑποδύω , καί ὁ πούς ὁ ῥάξ ἀποσείω ὁ βότρυς χαμᾶζε καί περικυλινδέω , ἀναλαμβάνω ὁ ἄκανθα καί παρέχω ποτέ πᾶς ἐγώ ὁράω ὄψις ἕρπω ἤ βαδίζω σταφυλή · οὕτως ; ἀνάπλεος χωρέω ὁ ὀπώρα · εἶτα καταδύω εἰς ὁ φωλεός ὁ σκύμνος χράω καί λαμβάνω ἀπό αὐτός ταμιεύω παραδίδωμι . ὁ δέ κοιταῖος αὐτός ὀπή ἔχω δύο , ὁ μέν πρός νότος ὁ δέ πρός βορέας βλέπω · ὅταν δέ προαισθάνομαι ὁ διαφορά ὁ ἀήρ , ὥσπερ ἱστίον κυβερνήτης μεταλαμβάνω ἐμφράζω ὁ κατά ἄνεμος ὁ δέ ἕτερος ἀνοίγνυμι . καί οὗτος τις ἐν Κύζικος κατά μανθάνω , δόξα ἔχω ὡς ἀπό ἑαυτοῦ ὁ μέλλω πνέω ἄνεμος προαγορεύω .