plutarchus.de-sollertia-animalium-959a-985c 7
. ταῦτα μέν , ὦ φίλε τἀπὸ καρδίας τῶν ἀνδρῶν ἐξείρηκας οὐ μὴν δοτέον , ὥσπερ δυστοκούσαις γυναιξί , περιάψασθαι τοῖς φιλοσόφοις ὠκυτόκιον , ἵνα ῥᾳδίως καὶ ἀταλαιπώρως τὸ δίκαιον ἡμῖν ἀποτέκωσιν . οὐδὲ γὰρ αὐτοὶ τῷ Ἐπικούρῳ διδόασιν ὑπὲρ τῶν μεγίστων σμικρὸν οὕτω πρᾶγμα καὶ φαῦλον , οἶμαι , ἄτομον παρεγκλῖναι μίαν ἐπὶ τοὐλάχιστον , ὅπως ἄστρα καὶ ζῷα καὶ τύχη παρεισέλθῃ καὶ τὸ ἐφʼ ἡμῖν μὴ ἀπόληται δεικνύναι δὲ τὸ ἄδηλον ἢ λαμβάνειν τι τῶν προδήλων καὶ προσήκει τὸ περὶ τῶν ζῴων ὑποτίθεσθαι πρὸς τὴν δικαιοσύνην , εἰ μήθʼ ὁμολογεῖται μήτʼ ἄλλως ἀποδεικνύουσιν . ἔχει γὰρ ἑτέραν ὁδὸν ἐκεῖ τὸ δίκαιον οὐ σφαλερὰν καὶ παράκρημνον οὕτω καὶ διὰ τῶν ἐναργῶν ἀνατρεπομένων ἄγουσαν , ἀλλʼ ἣν , Πλάτωνος ὑφηγουμένου , δείκνυσιν οὑμὸς υἱός , ὦ Σώκλαρε , σὸς δʼ ἑταῖρος , τοῖς μὴ φιλομαχεῖν ἕπεσθαι δὲ καὶ μανθάνειν βουλομένοις . ἐπεὶ τό γε μὴ παντάπασι καθαρεύειν ἀδικίας τὸν ἄνθρωπον οὕτω τὰ ζῷα μεταχειριζόμενον Ἐμπεδοκλῆς καὶ Ἡράκλειτος ὡς ἀληθὲς προσδέχονται , πολλάκις ὀδυρόμενοι καὶ λοιδοροῦντες τὴν φύσιν , ὡς ἀνάγκην καὶ πόλεμον οὖσαν , ἀμιγὲς δὲ μηδὲν μηδʼ εἰλικρινὲς ἔχουσαν ἀλλὰ διὰ πολλῶν κἀδίκων παθῶν περαινομένην · ὅπου καὶ τὴν γένεσιν αὐτὴν ἐξ ἀδικίας συντυγχάνειν λέγουσι , τῷ θνητῷ συνερχομένου τοῦ ἀθανάτου , καὶ τρέφεσθαι τὸ γεννώμενον παρὰ φύσιν μέλεσι τοῦ γεννήσαντος ἀποσπωμένοις . οὐ μὴν ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἄκρατα καὶ πικρὰ φαίνεται κατακόρως · ἑτέρα δʼ ἐστὶν ἐμμελὴς παρηγορία , μήτε τῶν ζῴων τὸν λόγον ἀφαιρουμένη καὶ σῴζουσα χρωμένων αὐτοῖς ὡς προσήκει τὸ δίκαιον · ἣν τῶν σοφῶν καὶ παλαιῶν εἰσαγόντων συστᾶσα λαιμαργία μεθʼ ἡδυπαθείας ἐξέβαλε καὶ ἠφάνισεν , αὖθις δὲ Πυθαγόρας ἀνελάμβανε , διδάσκων ὡφελεῖσθαι μὴ ἀδικοῦντας οὐ γὰρ ἀδικοῦσιν οἱ τὰ μὲν ἄμικτα καὶ βλαβερὰ κομιδῇ κολάζοντες καὶ ἀποκτιννύοντες , τὰ δʼ ἣμερα καὶ φιλάνθρωπα ποιούμενοι τιθασὰ καὶ συνεργὰ χρείας , πρὸς ἣν ἕκαστον εὖ πέφυκεν , ἵππων ὄνων τʼ ὀχεῖα καὶ ταύρων γονάς , ὧν ὁ Αἰσχύλου Προμηθεὺς δοῦναι φησὶν ἡμῖν ἀντίδουλα καὶ πόνων ἐκδέκτορα · κυσὶ δὲ χρώμενοι προφυλάττουσιν , αἶγάς τε καὶ ὄϊς ἀμελγόμενα καὶ κειρόμένα νέμοντες . οὐ γὰρ ἀναιρεῖται τὸ ζῆν οὐδὲ βίος ἀπόλλυται τοῖς ἀνθρώποις , ἂν μὴ λοπάδας ἰχθύων μηδʼ ἥπατα χηνῶν ἔχωσι μηδὲ βοῦς μηδʼ ἐρίφους κατακόπτωσιν ἐπʼ εὐωχίᾳ , μηδʼ ἀλύοντες ἐν θεάτροις μηδὲ παίζοντες ἐν θήραις τὰ μὲν ἀναγκάζωσι τολμᾶν ἄκοντα καὶ μάχεσθαι , τὰ δὲ μηδʼ ἀμύνεσθαι πεφυκότα διαφθείρωσι . τὸν γὰρ παίζοντα καὶ παιζόμενον οἶμαι συμπαίζουσι δεῖν χρῆσθαι καὶ ἱλαροῖς , οὐχ ὥσπερ ὁ Βίων ἔλεγε τὰ παιδάρια παίζοντα τῶν βατράχων τοῖς λίθοις ἐφίεσθαι , τοὺς δὲ βατράχους μηκέτι παίζοντας ἀλλʼ ἀληθῶς ἀποθνήσκειν , οὕτω κυνηγεῖν καὶ ἁλιεύειν , ὀδυνωμένοις τερπομένους καὶ ἀποθνήσκουσι , τοῖς δʼ ἀπὸ σκύμνων καὶ νεοσσῶν ἐλεεινῶς ἀγομένοις . οὐ γὰρ οἱ χρώμενοι ζῴοις ἀδικοῦσιν , ἀλλʼ οἱ χρώμενοι βλαβερῶς καὶ ὀλιγώρως καὶ μετʼ ὠμότητος .
Lemmas: . οὗτος μέν , ὦ φίλος ἀπό καρδία ὁ ἀνήρ ἐξερέω οὐ μήν δίδωμι , ὥσπερ δυστοκέω γυνή , περιάπτω ὁ φιλόσοφος ὠκυτόκιος , ἵνα ῥᾴδιος καί ἀταλαίπωρος ὁ δίκαιος ἐγώ ἀποτίκτω . οὐδέ γάρ αὐτός ὁ Ἐπίκουρος δίδωμι ὑπέρ ὁ μέγας μικρός οὕτως πρᾶγμα καί φαῦλος , οἴομαι , ἄτομος παρεγκλίνω εἷς ἐπί ἐλαχύς , ὅπως ἄστρον καί ζῷον καί τύχη παρεισέρχομαι καί ὁ ἐπί ἐγώ μή ἀπόλλυμι δείκνυμι δέ ὁ ἄδηλος ἤ λαμβάνω τις ὁ πρόδηλος καί προσήκω ὁ περί ὁ ζῷον ὑποτίθημι πρός ὁ δικαιοσύνη , εἰ μήτε ὁμολογέω μήτε ἄλλος ἀποδείκνυμι . ἔχω γάρ ἕτερος ὁδός ἐκεῖ ὁ δίκαιος οὐ σφαλερός καί παράκρημνος οὕτως καί διά ὁ ἐναργής ἀνατρέπω ἄγω , ἀλλά ὅς , Πλάτων ὑφηγέομαι , δείκνυμι ἐμός υἱός , ὦ Σώκλαρός , σός δέ ἑταῖρος , ὁ μή φιλομαχέω ἕπομαι δέ καί μανθάνω βούλομαι . ἐπεί ὁ γε μή παντάπασι καθαρεύω ἀδικία ὁ ἄνθρωπος οὕτως ὁ ζῷον μεταχειρίζω Ἐμπεδοκλῆς καί Ἡράκλειτος ὡς ἀληθής προσδέχομαι , πολλάκις ὀδύρομαι καί λοιδορέω ὁ φύσις , ὡς ἀνάγκη καί πόλεμος εἰμί , ἀμιγής δέ μηδείς μηδέ εἰλικρινής ἔχω ἀλλά διά πολύς ἄδικος πάθος περαίνω · ὅπου καί ὁ γένεσις αὐτός ἐκ ἀδικία συντυγχάνω λέγω , ὁ θνητός συνέρχομαι ὁ ἀθάνατος , καί τρέφω ὁ γεννάω παρά φύσις μέλος ὁ γεννάω ἀποσπάω . οὐ μήν ἀλλά οὗτος μέν ἄκρατος καί πικρός φαίνω κατάκορος · ἕτερος δέ εἰμί ἐμμελής παρηγορία , μήτε ὁ ζῷον ὁ λόγος ἀφαιρέω καί σῴζω χράω αὐτός ὡς προσήκω ὁ δίκαιος · ὅς ὁ σοφός καί παλαιός εἰσάγω συνίστημι λαιμαργία μετά ἡδυπάθεια ἐκβάλλω καί ἀφανίζω , αὖθις δέ Πυθαγόρας ἀναλαμβάνω , διδάσκω ὠφελέω μή ἀδικέω οὐ γάρ ἀδικέω ὁ ὁ μέν ἄμικτος καί βλαβερός κομιδῇ κολάζω καί ἀποκτείνω , ὁ δέ ἥμερος καί φιλάνθρωπος ποιέω τιθασός καί συνεργός χρεία , πρός ὅς ἕκαστος εὖ φύω , ἵππος ὄνος τε ὀχεῖον καί ταῦρος γονή , ὅς ὁ Αἰσχύλος Προμηθεύς δίδωμι φημί ἐγώ ἀντίδουλος καί πόνος ἐκδέκτωρ · κύων δέ χράω προφυλάσσω , αἴξ τε καί ὄις ἀμέλγω καί κείρω νέμω . οὐ γάρ ἀναιρέω ὁ ζάω οὐδέ βίος ἀπόλλυμι ὁ ἄνθρωπος , ἐάν μή λοπάς ἰχθῦς μηδέ ἧπαρ χήν ἔχω μηδέ βοῦς μηδέ ἔριφος κατακόπτω ἐπί εὐωχία , μηδέ ἀλύω ἐν θέατρον μηδέ παίζω ἐν θήρα ὁ μέν ἀναγκάζω τολμάω ἄκων καί μάχομαι , ὁ δέ μηδέ ἀμύνω φύω διαφθείρω . ὁ γάρ παίζω καί παίζω οἴομαι συμπαίζω δέω χράω καί ἱλαρός , οὐ ὥσπερ ὁ Βίων λέγω ὁ παιδάριον παίζω ὁ βάτραχος ὁ λίθος ἐφίημι , ὁ δέ βάτραχος μηκέτι παίζω ἀλλά ἀληθής ἀποθνῄσκω , οὕτως κυνηγέω καί ἁλιεύω , ὀδυνάω τέρπω καί ἀποθνῄσκω , ὁ δέ ἀπό σκύμνος καί νεοσσός ἐλεεινός ἄγω . οὐ γάρ ὁ χράω ζῷον ἀδικέω , ἀλλά ὁ χράω βλαβερός καί ὀλίγωρος καί μετά ὠμότης .