plutarchus.de-sollertia-animalium-959a-985c 4
. κἀμὲ τοίνυν , ὦ Αὐτόβουλε , ταῦτὰ γε τίθει πειθόμενον τῷ δὲ τοῖς ἀνθρωπίνοις ἤθεσι καὶ βίοις καὶ πράξεσι καὶ διαίταις τὰ τῶν ζῴων παρατιθέναι ἄλλην τε πολλὴν ἐνορῶν φλαυρότητα καὶ τῆς ἀρετῆς 1 , πρὸς ἣν ὁ λόγος γέγονε , μηδένα ἐμφανῆ στοχασμὸν αὐτῶν μηδὲ προκοπὴν μηδʼ ὄρεξιν , ἀπορῶ πῶς ἡ φύσις ἔδωκε τὴν ἀρχὴν αὐτοῖς , ἐπὶ τὸ τέλος ἐξικέσθαι μὴ δυναμένοις . Ἀλλὰ τοῦτο μὲν οὐδʼ αὐτοῖς ἐκείνοις , ὦ Σώκλαρε , τοῖς ἀνδράσιν ἄτοπον εἶναι δοκεῖ · τὴν γοῦν πρὸς τὰ ἔκγονα φιλοστοργίαν ἀρχὴν μὲν ἡμῖν κοινωνίας καὶ δικαιοσύνης τιθέμενοι , πολλὴν δὲ τοῖς ζῴοις καὶ ἰσχυρὰν ὁρῶντες παροῦσαν , οὔ φασιν αὐτοῖς οὐδʼ ἀξιοῦσι μετεῖναι δικαιοσύνης . ἡμιόνοις δὲ τῶν γεννητικῶν μορίων οὐδὲν ἐνδεῖ · καὶ γὰρ αἰδοῖα καὶ μήτρας καὶ τὸ χρῆσθαι μεθʼ ἡδονῆς τούτοις ἔχουσαι πρὸς τὸ τέλος οὐκ ἐξικνοῦνται τῆς γενέσεως . σκόπει δʼ ἄλλως , μὴ καὶ καταγέλαστόν ἐστι τοὺς Σωκράτας καὶ τοὺς Πλάτωνας οὐδὲν ἐλαφροτέρᾳ κακίᾳ τοῦ τυχόντος ἀνδραπόδου συνεῖναι φάσκειν , ἀλλʼ ὁμοίως ἄφρονας εἶναι καὶ ἀκολάστους καὶ ἀδίκους , εἶτα τῶν θηρίων αἰτιᾶσθαι τὸ μὴ καθαρὸν μηδʼ ἀπηκριβωμένον πρὸς ἀρετὴν ὡς στέρησιν οὐχὶ φαυλότητα λόγου καὶ ἀσθένειαν , καὶ ταῦτα τὴν κακίαν ὁμολογοῦντας εἶναι λογικήν , ἧς πᾶν θηρίον ἀναπέπλησται καὶ γὰρ δειλίαν πολλοῖς καὶ ἀκολασίαν ἀδικίαν τε καὶ κακόνοιαν ὁρῶμεν ἐνυπάρχουσαν . ὁ δʼ ἀξιῶν τὸ μὴ πεφυκὸς ὀρθότητα λόγου δέχεσθαι μηδὲ λόγον δέχεσθαι φύσει πρῶτον μὲν οὐδὲν διαφέρει τοῦ μήτε πίθηκον αἴσχους φύσει μετέχειν μήτε χελώνην βραδυτῆτος ἀξιοῦντος , ὅτι μηδὲ κάλλους ἐπιδεκτικὰ μηδὲ τάχους ἐστίν · ἔπειτα τὴν διαφορὰν ἐμποδὼν οὖσαν οὐ συνορᾷ · λόγος μὲν γὰρ ἐγγίγνεται φύσει , σπουδαῖος δὲ λόγος καὶ τέλειος ἐξ ἐπιμελείας καὶ διδασκαλίας διὸ τοῦ λογικοῦ πᾶσι τοῖς ἐμψύχοις μέτεστιν . ἣν δὲ ζητοῦσιν ὀρθότητα καὶ σοφίαν οὐδʼ ἄνθρωπον εἰπεῖν κεκτημένον ἔχουσιν . ὡς γὰρ ὄψεώς ἐστι πρὸς ὄψιν διαφορὰ καὶ πτήσεως πρὸς πτῆσιν · οὐ γὰρ ὁμοίως ἱέρακες βλέπουσι καὶ τέττιγες οὐδʼ ἀετοὶ πέτονται καὶ πέρδικες · οὕτως οὐδὲ παντὶ λογικῷ μέτεστιν ὡσαύτως τῆς εὑρομένης τὸ ἄκρον εὐστροφίας καὶ ὀξύτητος · ἐπεὶ δείγματά γε πολλὰ κοινωνίας καὶ ἀνδρείας καὶ τοῦ πανούργου περὶ τοὺς πορισμοὺς καὶ τὰς οἰκονομίας , ὥσπερ αὖ καὶ τῶν ἐναντίων , ἀδικίας δειλίας ἀβελτερίας , ἔνεστιν αὐτοῖς . καὶ μαρτυρεῖ τὸ νυνὶ πεποιηκὸς ἐν τοῖς νεανίσκοις τὴν ἅμιλλαν · ὡς γὰρ οὔσης τινὸς διαφορᾶς , οἱ μὲν τὰ χερσαῖά φασιν οἱ δὲ τὰ θαλάσσια μᾶλλον προῆχθαι φύσει πρὸς ἀρετήν · ὃ δὴ καὶ δῆλόν ἐστι , παραβαλλομένων πελαργοῖς ἵππων ποταμίων · οἱ μὲν γὰρ τρέφουσι τοὺς πατέρας οἱ δʼ ἀποκτιννύουσιν ἵνα τὰς μητέρας ὀχεύωσι καὶ περιστεραῖς περδίκων οἱ μὲν γὰρ ἀφανίζουσι τὰ ᾠὰ καὶ διαφθείρουσι , τῆς θηλείας , ὅταν ἐπῳάζῃ , μὴ προσδεχομένης τὴν ὀχείαν , οἱ δὲ καὶ διαδέχονται τὴν ἐπιμέλειαν , ἐν μέρει θάλποντες τὰ ᾠά καὶ ψωμίζουσι πρότεροι τὰ νεόττια , καὶ τὴν θήλειαν , ἐὰν πλείονα χρόνον ἀποπλανηθῇ , κόπτων ὁ ἄρρην εἰσελαύνει πρὸς τὰ ᾠὰ καὶ τοὺς νεοττούς . ὄνοις δὲ καὶ προβάτοις Ἀντίπατρος ἐγκαλῶν ὀλιγωρίαν καθαριότητος οὐκ οἶδʼ ὅπως παρεῖδε τὰς λύγκας καὶ τὰς χελιδόνας , ὧν αἱ μὲν ἐκτοπίζουσι παντάπασι κρύπτουσαι καὶ ἀφανίζουσαι τὸ λυγκούριον , αἱ δὲ χελιδόνες ἔξω στρεφομένους διδάσκουσι τοὺς νεοττοὺς ; ἀφιέναι τὸ περίττωμα . καίτοι διὰ τί δένδρου δένδρον οὐ λέγομεν ἀμαθέστερον , ὡς κυνὸς πρόβατον οὐδὲ λαχάνου λάχανον ἀνανδρότερον , ὡς ἔλαφον λέοντος ; ἢ καθάπερ ἐν τοῖς ἀκινήτοις ἕτερον ἑτέρου βραδύτερον οὐκ ἔστιν οὐδὲ μικροφωνότερον ἐν τοῖς ἀναύδοις , οὕτως οὐδὲ δειλότερον οὐδὲ νωθρότερον οὐδʼ ἀκρατέστερον , οἷς μὴ φύσει πᾶσιν ἡ τοῦ 1 φρονεῖν δύναμις , ἄλλοις δʼ ἄλλως κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον παροῦσα τὰς ὁρωμένας διαφορὰς πεποίηκεν ;
Lemmas: . ἐγώ τοίνυν , ὦ Αὐτόβουλος , οὗτος γε τίθημι πείθω ὁ δέ ὁ ἀνθρώπινος ἦθος καί βίος καί πρᾶξις καί δίαιτα ὁ ὁ ζῷον παρατίθημι ἄλλος τε πολύς ἐνοράω φλαυρότης καί ὁ ἀρετή 1 , πρός ὅς ὁ λόγος γίγνομαι , μηδείς ἐμφανής στοχασμός αὐτός μηδέ προκοπή μηδέ ὄρεξις , ἀπορέω πῶς ὁ φύσις δίδωμι ὁ ἀρχή αὐτός , ἐπί ὁ τέλος ἐξικνέομαι μή δύναμαι . ἀλλά οὗτος μέν οὐδέ αὐτός ἐκεῖνος , ὦ Σώκλαρός , ὁ ἀνήρ ἄτοπος εἰμί δοκέω · ὁ γοῦν πρός ὁ ἔκγονος φιλοστοργία ἀρχή μέν ἐγώ κοινωνία καί δικαιοσύνη τίθημι , πολύς δέ ὁ ζῷον καί ἰσχυρός ὁράω πάρειμι , οὐ φημί αὐτός οὐδέ ἀξιόω μέτειμι δικαιοσύνη . ἡμίονος δέ ὁ γεννητικός μόριον οὐδείς ἐνδέω · καί γάρ αἰδοῖον καί μήτρα καί ὁ χράω μετά ἡδονή οὗτος ἔχω πρός ὁ τέλος οὐ ἐξικνέομαι ὁ γένεσις . σκοπέω δέ ἄλλος , μή καί καταγέλαστος εἰμί ὁ Σωκράτης καί ὁ Πλάτων οὐδείς ἐλαφρός κακία ὁ τυγχάνω ἀνδράποδον σύνειμι φάσκω , ἀλλά ὅμοιος ἄφρων εἰμί καί ἀκόλαστος καί ἄδικος , εἶτα ὁ θηρίον αἰτιάομαι ὁ μή καθαρός μηδέ ἀπακριβόομαι πρός ἀρετή ὡς στέρησις οὐ φαυλότης λόγος καί ἀσθένεια , καί οὗτος ὁ κακία ὁμολογέω εἰμί λογικός , ὅς πᾶς θηρίον ἀναπίμπλημι καί γάρ δειλία πολύς καί ἀκολασία ἀδικία τε καί κακόνοια ὁράω ἐνυπάρχω . ὁ δέ ἀξιόω ὁ μή φύω ὀρθότης λόγος δέχομαι μηδέ λόγος δέχομαι φύσις πρῶτος μέν οὐδείς διαφέρω ὁ μήτε πίθηκος αἶσχος φύσις μετέχω μήτε χελώνη βραδυτής ἀξιόω , ὅτι μηδέ κάλλος ἐπιδεκτικός μηδέ τάχος εἰμί · ἔπειτα ὁ διαφορά ἐμποδών εἰμί οὐ συνοράω · λόγος μέν γάρ ἐγγίγνομαι φύσις , σπουδαῖος δέ λόγος καί τέλειος ἐκ ἐπιμέλεια καί διδασκαλία διό ὁ λογικός πᾶς ὁ ἔμψυχος μέτειμι . ὅς δέ ζητέω ὀρθότης καί σοφία οὐδέ ἄνθρωπος λέγω κτάομαι ἔχω . ὡς γάρ ὄψις εἰμί πρός ὄψις διαφορά καί πτῆσις πρός πτῆσις · οὐ γάρ ὅμοιος ἱέραξ βλέπω καί τέττιξ οὐδέ ἀετός πέτομαι καί πέρδιξ · οὕτως οὐδέ πᾶς λογικός μέτειμι ὡσαύτως ὁ εὑρίσκω ὁ ἄκρον εὐστροφία καί ὀξύτης · ἐπεί δεῖγμα γε πολύς κοινωνία καί ἀνδρεία καί ὁ πάνουργος περί ὁ πορισμός καί ὁ οἰκονομία , ὥσπερ αὖ καί ὁ ἐναντίος , ἀδικία δειλία ἀβελτερία , ἔνειμι αὐτός . καί μαρτυρέω ὁ νυνί ποιέω ἐν ὁ νεανίσκος ὁ ἅμιλλα · ὡς γάρ εἰμί τις διαφορά , ὁ μέν ὁ χερσαῖος φημί ὁ δέ ὁ θαλάσσιος μάλα προάγω φύσις πρός ἀρετή · ὅς δή καί δῆλος εἰμί , παραβάλλω πελαργός ἵππος ποτάμιος · ὁ μέν γάρ τρέφω ὁ πατήρ ὁ δέ ἀποκτείνω ἵνα ὁ μήτηρ ὀχεύω καί περιστερά πέρδιξ ὁ μέν γάρ ἀφανίζω ὁ ᾠόν καί διαφθείρω , ὁ θῆλυς , ὅταν ἐπῳάζω , μή προσδέχομαι ὁ ὀχεία , ὁ δέ καί διαδέχομαι ὁ ἐπιμέλεια , ἐν μέρος θάλπω ὁ ᾠόν καί ψωμίζω πρότερος ὁ νεόσσιον , καί ὁ θῆλυς , ἐάν πολύς χρόνος ἀποπλανάω , κόπτω ὁ ἄρσην εἰσελαύνω πρός ὁ ᾠόν καί ὁ νεοσσός . ὄνος δέ καί πρόβατον Ἀντίπατρος ἐγκαλέω ὀλιγωρία καθαριότης οὐ οἶδα ὅπως παροράω ὁ λύγξ καί ὁ χελιδών , ὅς ὁ μέν ἐκτοπίζω παντάπασι κρύπτω καί ἀφανίζω ὁ λυγγούριον , ὁ δέ χελιδών ἔξω στρέφω διδάσκω ὁ νεοσσός ; ἀφίημι ὁ περίσσωμα . καίτοι διά τίς δένδρον δένδρον οὐ λέγω ἀμαθής , ὡς κύων πρόβατον οὐδέ λάχανον λάχανον ἄνανδρος , ὡς ἔλαφος λέων ; ἤ καθά ἐν ὁ ἀκίνητος ἕτερος ἕτερος βραδύς οὐ εἰμί οὐδέ μικρόφωνος ἐν ὁ ἄναυδος , οὕτως οὐδέ δειλός οὐδέ νωθρός οὐδέ ἀκρατής , ὅς μή φύσις πᾶς ὁ ὁ 1 φρονέω δύναμις , ἄλλος δέ ἄλλος κατά ὁ μάλα καί ἥσσων πάρειμι ὁ ὁράω διαφορά ποιέω ;