plutarchus.de-sera-numinis-vindicta-548a-568a 5
ταῦτα δʼ οὐκ ἀποδράσεως πρόφασίς ἐστιν ἀλλὰ συγγνώμης αἴτησις , ὅπως ὁ λόγος , οἷον εἰς λιμένα καὶ καταφυγὴν ἀποβλέπων , εὐθαρσέστερον ἐξαναφέρῃ τῷ πιθανῷ πρὸς τὴν ἀπορίαν . ἀλλὰ σκοπεῖτε πρῶτον , ὅτι κατὰ Πλάτωνα πάντων καλῶν ὁ θεὸς ἑαυτὸν ἐν μέσῳ παράδειγμα θέμενος , τὴν ἀνθρωπίνην ἀρετήν , ἐξομοίωσιν οὖσαν ἁμωσγέπως πρὸς αὑτόν , ἐνδίδωσι τοῖς ἕπεσθαι θεῷ δυναμένοις . καὶ γὰρ ἡ πάντων φύσις ἄτακτος οὖσα ταύτην ἔσχεν ἀρχὴν τοῦ μεταβαλεῖν καὶ γενέσθαι κόσμος , ὁμοιότητι καὶ μεθέξει τινὶ τῆς περὶ τὸ θεῖον ἰδέας καὶ ἀρετῆς . καὶ τὴν ὄψιν αὐτὸς οὗτος ἁνὴρ ἀνάψαι φησὶ τὴν φύσιν ἐν ἡμῖν , ὅπως ὑπὸ θέας τῶν ἐν οὐρανῷ φερομένων καὶ θαύματος ἀσπάζεσθαι καὶ ἀγαπᾶν ἐθιζομένη τὸ εὔσχημον ἡ ψυχὴ καὶ τεταγμένον ἀπεχθάνηται τοῖς ἀναρμόστοις καὶ πλανητοῖς πάθεσι καὶ φεύγῃ τὸ εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν , ὡς κακίας καὶ πλημμελείας ἁπάσης γένεσιν . οὐ γὰρ ἔστιν ὅ τι μεῖζον ἄνθρωπος ἀπολαύειν θεοῦ πέφυκεν ἢ τὸ μιμήσει καὶ διώξει τῶν ἐν ἐκείνῳ καλῶν καὶ ἀγαθῶν εἰς ἀρετὴν καθίστασθαι . διὸ καὶ τοῖς πονηροῖς ἐν χρόνῳ καὶ σχολαίως τὴν δίκην ἐπιτίθησιν , οὐκ αὐτός τινα τοῦ ταχὺ κολάζειν ἁμαρτίαν δεδιὼς ἢ μετάνοιαν , ἀλλʼ ἡμῶν τὸ περὶ τὰς τιμωρίας θηριῶδες καὶ λάβρον ἀφαιρῶν καὶ διδάσκων μὴ σὺν ὀργῇ μηδʼ ὅτε μάλιστα φλέγεται καὶ σφαδᾴζει πηδῶν ὁ θυμὸς τῶν φρενῶν ἀνωτέρω καθάπερ δίψαν ἢ πεῖναν ἀποπιμπλάντας ἐπιπηδᾶν τοῖς λελυπηκόσιν , ἀλλὰ μιμουμένους τὴν ἐκείνου πραότητα καὶ τὴν μέλλησιν , ἐν τάξει καὶ ἐμμελείᾳ τὸν ἥκιστα μετανοίᾳ προσοισόμενον χρόνον ἔχοντας σύμβουλον , ἅπτεσθαι τῆς δίκης . ὕδατι γὰρ τεταραγμένῳ προσπεσόντα χρῆσθαι διʼ ἀκρασίαν ἧττόν ἐστι κακόν , ὡς Σωκράτης ἔλεγεν , ἢ θολερὸν ὄντα καὶ διάπλεων τὸν λογισμὸν ὀργῆς καὶ μανίας , πρὶν ἢ καταστῆναι καὶ γενέσθαι καθαρὸν ἐμφορεῖσθαι τιμωρίας συγγενοῦς καὶ ὁμοφύλου σώματος . , οὐ γάρ ἐγγυτάτω τὸ ἀμύνασθαι τῷ παθεῖν ὡς Θουκυδίδης ἔλεγεν , ἀλλὰ μᾶλλον ἀπωτάτω κείμενον ἀπολαμβάνει τὸ προσῆκον . ὡς γὰρ ὁ θυμὸς κατὰ τὸν Μελάνθιον τὰ δεινὰ πράσσει τὰς φρένας μετοικίσας οὕτω καὶ ὁ λογισμὸς τὰ δίκαια πράττει καὶ μέτρια , τὴν ὀργὴν καὶ τὸν θυμὸν ἐκποδὼν θέμενος . ὅθεν ἡμεροῦνται καὶ τοῖς ἀνθρωπίνοις παραδείγμασιν , ἀκούοντες ὡς Πλάτων τε τὴν βακτηρίαν ἀνατεινάμενος τῷ παιδὶ πολὺν ἔστη χρόνον , ὡς αὐτὸς ἔφη , τὸν θυμὸν κολάζων καὶ Ἀρχύτας οἰκετῶν τινα πλημμέλειαν ἐν ἀγρῷ καὶ ἀταξίαν καταμαθών , εἶθʼ ἑαυτοῦ συναισθανόμενος ἐμπαθέστερον ἔχοντος καὶ τραχύτερον πρὸς αὐτούς , οὐδὲν ἐποίησεν ἀλλʼ ἢ τοσοῦτον ἀπιών εὐτυχεῖτʼ εἶπεν ὅτι ὀργίζομαι ὑμῖν . εἴπερ οὖν ἀνδρῶν λόγοι μνημονευόμενοι καὶ πράξεις λεγόμεναι τὸ τραχὺ καὶ σφοδρὸν ἀπαρύτουσι τῆς ὀργῆς , πολὺ μᾶλλον εἰκὸς ἡμᾶς τὸν θεὸν ὁρῶντας , ᾧ δέος οὐδὲν οὐδὲ μετάνοια πράγματος οὐδενός , ὅμως ἐν τῷ μέλλοντι τὴν τιμωρίαν κατατιθέμενον καὶ περιμένοντα τὸν χρόνον , εὐλαβεῖς περὶ τὰ τοιαῦτα γίγνεσθαι καὶ θεῖον ἡγεῖσθαι μόριον ἀρετῆς τὴν πραότητα καὶ τὴν μετριοπάθειαν , ἣν ὁ θεὸς ἐνδείκνυται τῷ μὲν κολάζειν ὀλίγους ἐπανορθοῦσαν , τῷ δὲ βραδέως πολλοὺς ὠφελοῦσαν καὶ νουθετοῦσαν .
Lemmas: οὗτος δέ οὐ ἀπόδρασις πρόφασις εἰμί ἀλλά συγγνώμη αἴτησις , ὅπως ὁ λόγος , οἷος εἰς λιμήν καί καταφυγή ἀποβλέπω , εὐθαρσής ἐξαναφέρω ὁ πιθανός πρός ὁ ἀπορία . ἀλλά σκοπέω πρῶτος , ὅτι κατά Πλάτων πᾶς καλός ὁ θεός ἑαυτοῦ ἐν μέσος παράδειγμα τίθημι , ὁ ἀνθρώπινος ἀρετή , ἐξομοίωσις εἰμί ἀμῶς πρός ἑαυτοῦ , ἐνδίδωμι ὁ ἕπομαι θεός δύναμαι . καί γάρ ὁ πᾶς φύσις ἄτακτος εἰμί οὗτος ἔχω ἀρχή ὁ μεταβάλλω καί γίγνομαι κόσμος , ὁμοιότης καί μέθεξις τις ὁ περί ὁ θεῖος ἰδέα καί ἀρετή . καί ὁ ὄψις αὐτός οὗτος ἀνήρ ἀνάπτω φημί ὁ φύσις ἐν ἐγώ , ὅπως ὑπό θέα ὁ ἐν οὐρανός φέρω καί θαῦμα ἀσπάζομαι καί ἀγαπάω ἐθίζω ὁ εὐσχήμων ὁ ψυχή καί τάσσω ἀπεχθάνομαι ὁ ἀνάρμοστος καί πλανητός πάθος καί φεύγω ὁ εἰκῇ καί ὡς τυγχάνω , ὡς κακία καί πλημμέλεια ἅπας γένεσις . οὐ γάρ εἰμί ὅς τις μέγας ἄνθρωπος ἀπολαύω θεός φύω ἤ ὁ μίμησις καί δίωξις ὁ ἐν ἐκεῖνος καλός καί ἀγαθός εἰς ἀρετή καθίστημι . διό καί ὁ πονηρός ἐν χρόνος καί σχολαῖος ὁ δίκη ἐπιτίθημι , οὐ αὐτός τις ὁ ταχύς κολάζω ἁμαρτία δείδω ἤ μετάνοια , ἀλλά ἐγώ ὁ περί ὁ τιμωρία θηριώδης καί λάβρος ἀφαιρέω καί διδάσκω μή σύν ὀργή μηδέ ὅτε μάλα φλέγω καί σφαδάζω πηδάω ὁ θυμός ὁ φρήν ἀνώτερος καθά δίψα ἤ πεῖνα ἀποπίμπλημι ἐπιπηδάω ὁ λυπέω , ἀλλά μιμέομαι ὁ ἐκεῖνος πραότης καί ὁ μέλλησις , ἐν τάξις καί ἐμμέλεια ὁ ἦκα μετάνοια προσφέρω χρόνος ἔχω σύμβουλος , ἅπτω ὁ δίκη . ὕδωρ γάρ ταράσσω προσπίπτω χράω διά ἀκρασία ἥσσων εἰμί κακός , ὡς Σωκράτης λέγω , ἤ θολερός εἰμί καί διάπλεως ὁ λογισμός ὀργή καί μανία , πρίν ἤ καθίστημι καί γίγνομαι καθαρός ἐμφορέω τιμωρία συγγενής καί ὁμόφυλος σῶμα . , οὐ γάρ ἐγγύς ὁ ἀμύνω ὁ πάσχω ὡς Θουκυδίδης λέγω , ἀλλά μάλα ἀπωτάτω κεῖμαι ἀπολαμβάνω ὁ προσήκω . ὡς γάρ ὁ θυμός κατά ὁ Μελάνθιος ὁ δεινός πράσσω ὁ φρήν μετοικίζω οὕτως καί ὁ λογισμός ὁ δίκαιος πράσσω καί μέτριος , ὁ ὀργή καί ὁ θυμός ἐκποδών τίθημι . ὅθεν ἡμερόω καί ὁ ἀνθρώπινος παράδειγμα , ἀκούω ὡς Πλάτων τε ὁ βακτηρία ἀνατείνω ὁ παῖς πολύς ἵστημι χρόνος , ὡς αὐτός φημί , ὁ θυμός κολάζω καί Ἀρχύτας οἰκέτης τις πλημμέλεια ἐν ἀγρός καί ἀταξία καταμανθάνω , εἶτα ἑαυτοῦ συναισθάνομαι ἐμπαθής ἔχω καί τραχύς πρός αὐτός , οὐδείς ποιέω ἀλλά ἤ τοσοῦτος ἀπέρχομαι εὐτυχέω λέγω ὅτι ὀργίζω σύ . εἴπερ οὖν ἀνήρ λόγος μνημονεύω καί πρᾶξις λέγω ὁ τραχύς καί σφοδρός ἀπαρύω ὁ ὀργή , πολύς μάλα ἔοικα ἐγώ ὁ θεός ὁράω , ὅς δέος οὐδείς οὐδέ μετάνοια πρᾶγμα οὐδείς , ὅμως ἐν ὁ μέλλω ὁ τιμωρία κατατίθημι καί περιμένω ὁ χρόνος , εὐλαβής περί ὁ τοιοῦτος γίγνομαι καί θεῖος ἡγέομαι μόριον ἀρετή ὁ πραότης καί ὁ μετριοπάθεια , ὅς ὁ θεός ἐνδείκνυμι ὁ μέν κολάζω ὀλίγος ἐπανορθόω , ὁ δέ βραδύς πολύς ὠφελέω καί νουθετέω .