plutarchus.de-recta-ratione-audiendi-37b-48d 3
διὸ δὴ μεγάλην μὲν ὠφέλειαν οὐκ ἐλάττω δὲ κίνδυνον τοῖς νέοις τοῦ ἀκούειν ἔχοντος , οἶμαι καλῶς ἔχειν καὶ πρὸς αὑτὸν ἀεὶ καὶ πρὸς ἕτερον διαλέγεσθαι περὶ τοῦ ἀκούειν . ἐπεὶ καὶ τούτῳ κακῶς τοὺς πλείστους χρωμένους ὁρῶμεν ; οἳ λέγειν ἀσκοῦσι πρὶν ἀκούειν ἐθισθῆναι · καὶ λόγων μὲν οἴονται μάθησιν εἶναι καὶ μελέτην , ἀκροάσει δὲ καὶ τοὺς ὁπωσοῦν χρωμένους ὠφελεῖσθαι . καίτοι τοῖς μὲν σφαιρίζουσιν ἅμα τοῦ βαλεῖν καὶ τοῦ λαβεῖν τὴν σφαῖραν ἡ μάθησις · ἐν δὲ τῇ τοῦ λόγου χρείᾳ τὸ δέξασθαι καλῶς τοῦ προέσθαι πρότερόν ἐστιν , ὥσπερ τοῦ τεκεῖν τὸ συλλαβεῖν καὶ κατασχεῖν τι τῶν γονίμων . ταῖς μὲν οὖν ὄρνισι τὰς ὑπηνεμίους λοχείας καὶ ὠδῖνας ἀτελῶν τινων καὶ ἀψύχων ὑπολειμμάτων ἀρχὰς λέγουσιν εἶναι · τῶν δʼ ἀκούειν μὴ δυναμένων νέων μηδʼ ὠφελεῖσθαι διʼ ἀκοῆς ἐθισθέντων ὑπηνέμιος ὄντως ὁ λόγος ἐκπίπτων ἀκλειὴς ἀίδηλος ὑπαὶ νεφέεσσι κεδάσθη τὰ μὲν γὰρ ἀγγεῖα πρὸς τὴν ὑποδοχὴν τῶν ἐγχεομένων ἐπικλίνουσι καὶ συνεπιστρέφουσιν , ἵνʼ ἔγχυσις ἀληθῶς , μὴ ἔκχυσις γένηται , αὑτοὺς δὲ τῷ λέγοντι παρέχειν καὶ , συναρμόττειν τῇ προσοχῇ τὴν ἀκρόασιν , ὡς μηδὲν ἐκφύγῃ τῶν χρησίμως λεγομένων , οὐ μανθάνουσιν , ἀλλʼ ὃ πάντων καταγελαστότατόν ἐστιν , ἂν μέν τινι προστύχωσι διηγουμένῳ δεῖπνον ἢ πομπὴν ἢ ὄνειρον ἢ λοιδορίαν γεγενημένην αὐτῷ πρὸς ἄλλον , ἀκροῶνται σιωπῇ καὶ προσλιπαροῦσιν ἂν δέ τις αὐτοὺς ἐπισπασάμενος διδάσκῃ τι τῶν χρησίμων ἢ παραινῇ τῶν δεόντων ἢ νουθετῇ πλημμελοῦντας ἢ καταπραΰνῃ χαλεπαίνοντας , οὐχ ὑπομένουσιν , ἀλλʼ ἂν μὲν δύνωνται , περιγενέσθαι φιλοτιμούμενοι διαμάχονται πρὸς τὸν λόγον · εἰ δὲ μή , φεύγοντες ἀπίασι πρὸς ἑτέρους λόγους καὶ φλυάρους , ὡς ἀγγεῖα φαῦλα καὶ σαθρὰ τὰ ὦτα πάντων μᾶλλον ἢ τῶν ἀναγκαίων ἐμπιπλάντες . τοὺς μὲν οὖν ἵππους οἱ καλῶς τρέφοντες εὐστόμους τῷ χαλινῷ , τοὺς δὲ παῖδας εὐηκόους τῷ λόγῳ παρέχουσι , πολλὰ μὲν ἀκούειν μὴ πολλὰ δὲ λέγειν διδασκομένους . καὶ γὰρ τὸν Ἐπαμεινώνδαν ὁ Σπίνθαρος ἐπαινῶν ἔφη μήτε πλείονα γιγνώσκοντι μήτʼ ἐλάττονα φθεγγομένῳ ῥᾳδίως ἐντυχεῖν ἑτέρῳ . καὶ τὴν φύσιν ἡμῶν ἑκάστῳ λέγουσι δύο μὲν ὦτα δοῦναι , μίαν δὲ γλῶτταν , ὡς ἐλάττονα λέγειν ἢ ἀκούειν ὀφείλοντι .
Lemmas: διό δή μέγας μέν ὠφέλεια οὐ ἐλαχύς δέ κίνδυνος ὁ νέος ὁ ἀκούω ἔχω , οἴομαι καλός ἔχω καί πρός ἑαυτοῦ ἀεί καί πρός ἕτερος διαλέγω περί ὁ ἀκούω . ἐπεί καί οὗτος κακός ὁ πολύς χράω ὁράω ; ὅς λέγω ἀσκέω πρίν ἀκούω ἐθίζω · καί λόγος μέν οἴομαι μάθησις εἰμί καί μελέτη , ἀκρόασις δέ καί ὁ ὁπωσοῦν χράω ὠφελέω . καίτοι ὁ μέν σφαιρίζω ἅμα ὁ βάλλω καί ὁ λαμβάνω ὁ σφαῖρα ὁ μάθησις · ἐν δέ ὁ ὁ λόγος χρεία ὁ δέχομαι καλός ὁ προίημι πρότερος εἰμί , ὥσπερ ὁ τίκτω ὁ συλλαμβάνω καί κατέχω τις ὁ γόνιμος . ὁ μέν οὖν ὄρνις ὁ ὑπηνέμιος λοχεία καί ὠδίς ἀτελής τις καί ἄψυχος ὑπόλειμμα ἀρχή λέγω εἰμί · ὁ δέ ἀκούω μή δύναμαι νέος μηδέ ὠφελέω διά ἀκοή ἐθίζω ὑπηνέμιος ὄντως ὁ λόγος ἐκπίπτω ἀκλειής ἀίδηλος ὑπό νέφος κεδάννυμι ὁ μέν γάρ ἀγγεῖον πρός ὁ ὑποδοχή ὁ ἐγχέω ἐπικλίνω καί συνεπιστρέφω , ἵνα ἔγχυσις ἀληθής , μή ἔκχυσις γίγνομαι , ἑαυτοῦ δέ ὁ λέγω παρέχω καί , συναρμόζω ὁ προσοχή ὁ ἀκρόασις , ὡς μηδείς ἐκφεύγω ὁ χρήσιμος λέγω , οὐ μανθάνω , ἀλλά ὅς πᾶς καταγέλαστος εἰμί , ἐάν μέν τις προστυγχάνω διηγέομαι δεῖπνον ἤ πομπή ἤ ὄνειρος ἤ λοιδορία γίγνομαι αὐτός πρός ἄλλος , ἀκροάομαι σιωπή καί προσλιπαρέω ἐάν δέ τις αὐτός ἐπισπάω διδάσκω τις ὁ χρήσιμος ἤ παραινέω ὁ δέω ἤ νουθετέω πλημμελέω ἤ καταπραύνω χαλεπαίνω , οὐ ὑπομένω , ἀλλά ἐάν μέν δύναμαι , περιγίγνομαι φιλοτιμέομαι διαμάχομαι πρός ὁ λόγος · εἰ δέ μή , φεύγω ἀπέρχομαι πρός ἕτερος λόγος καί φλύαρος , ὡς ἀγγεῖον φαῦλος καί σαθρός ὁ οὖς πᾶς μάλα ἤ ὁ ἀναγκαῖος ἐμπίμπλημι . ὁ μέν οὖν ἵππος ὁ καλός τρέφω εὔστομος ὁ χαλινός , ὁ δέ παῖς εὐήκοος ὁ λόγος παρέχω , πολύς μέν ἀκούω μή πολύς δέ λέγω διδάσκω . καί γάρ ὁ Ἐπαμεινώνδας ὁ Σπίνθαρος ἐπαινέω φημί μήτε πολύς γιγνώσκω μήτε ἐλαχύς φθέγγομαι ῥᾴδιος ἐντυγχάνω ἕτερος . καί ὁ φύσις ἐγώ ἕκαστος λέγω δύο μέν οὖς δίδωμι , εἷς δέ γλῶσσα , ὡς ἐλαχύς λέγω ἤ ἀκούω ὀφείλω .