plutarchus.de-recta-ratione-audiendi-37b-48d 6
διὸ δεῖ τῇ φιληκοΐᾳ πρὸς τὴν φιλοδοξίαν σπεισάμενον ἀκροᾶσθαι τοῦ λέγοντος ἵλεων καὶ πρᾶον , ὥσπερ ἐφʼ ἑστίασιν ἱερὰν καὶ θυσίας ἀπαρχὴν παρειλημμένον , ἐπαινοῦντα μὲν ἐν οἷς ἐπιτυγχάνει τὴν δύναμιν , ἀγαπῶντα δὲ τὴν προθυμίαν αὐτὴν τοῦ φέροντος εἰς μέσον ἃ γιγνώσκει καὶ πείθοντος ἑτέρους διʼ ὧν αὐτὸς πέπεισται . τοῖς μὲν οὖν κατορθουμένοις ἐπιλογιστέον ὡς οὐκ ἀπὸ τύχης οὐδʼ αὐτομάτως ἀλλʼ ἐπιμελείᾳ καὶ πόνῳ καὶ μαθήσει κατορθοῦνται , καὶ μιμητέον γε ταῦτα θαυμάζοντάς γε δὴ καὶ ζηλοῦντας τοῖς δʼ ἁμαρτανομένοις ἐφιστάναι χρὴ τὴν διάνοιαν , ὑφʼ ὧν αἰτιῶν καὶ ὅθεν ἡ παρατροπὴ γέγονεν . ὡς γὰρ ὁ Ξενοφῶν φησι τοὺς οἰκονομικοὺς καὶ ἀπὸ τῶν φίλων ὀνίνασθαι καὶ ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν , οὕτω τοὺς ἐγρηγορότας καὶ προσέχοντας οὐ μόνον κατορθοῦντες ἀλλὰ καὶ διαμαρτάνοντες ὠφελοῦσιν οἱ λέγοντες · καὶ γὰρ διανοήματος εὐτέλεια καὶ ῥήματος κενότης καὶ σχῆμα φορτικὸν καὶ πτόησις μετὰ χαρᾶς ἀπειροκάλου πρὸς ἔπαινον καὶ ὅσα τοιαῦτα μᾶλλον ἀκροωμένοις ἐφʼ ἑτέρων ἢ λέγουσιν ἐφʼ ἑαυτῶν καταφαίνεται . διὸ δεῖ μεταφέρειν τὴν εὐθύνην ἐφʼ ἑαυτοὺς ἀπὸ τοῦ λέγοντος , ἀνασκοποῦντας εἴ τι τοιοῦτο λανθάνομεν ἁμαρτάνοντες , ῥᾷστον γάρ ἐστι τῶν ὄντων τὸ μέμψασθαι τὸν πλησίον , ἀχρήστως τε καὶ κενῶς γιγνόμενον , ἂν μὴ πρός τινα διόρθωσιν ἢ φυλακὴν ἀναφέρηται τῶν ὁμοίων . καὶ τὸ τοῦ Πλάτωνος οὐκ ὀκνητέον ἀεὶ πρὸς αὑτὸν ἐπὶ τῶν ἁμαρτανόντων ἀναφθέγγεσθαι , μή που ἄρʼ ἐγὼ τοιοῦτος ; ὡς γὰρ ἐν τοῖς ὄμμασι τῶν πλησίον ἐλλάμποντα τὰ ἑαυτῶν ὁρῶμεν , οὕτως ἐπὶ τῶν λόγων δεῖ τοὺς ἑαυτῶν ἐνεικονίζεσθαι τοῖς ἑτέρων , ἵνα μήτʼ ἄγαν θρασέως καταφρονῶμεν ἄλλων , αὑτοῖς τε προσέχωμεν ἐν τῷ λέγειν ἐπιμελέστερον . χρήσιμον δὲ πρὸς τοῦτο καὶ τὸ τῆς παραβολῆς , ὅταν γενόμενοι καθʼ αὑτοὺς ἀπὸ τῆς ἀκροάσεως καὶ λαβόντες τι τῶν μὴ καλῶς ἢ μὴ ἱκανῶς εἰρῆσθαι δοκούντων ἐπιχειρῶμεν εἰς ταὐτὸ καὶ προάγωμεν αὑτοὺς τὰ μὲν ὥσπερ ἀναπληροῦν , τὰ δʼ ἐπανορθοῦσθαι , τὰ δʼ ἑτέρως φράζειν , τὰ δʼ ὅλοις ἐξ ὑπαρχῆς εἰσφέρειν πειρώμενοι πρὸς τὴν ὑπόθεσιν . ὃ καὶ Πλάτων ἐποίησε πρὸς τὸν Λυσίου λόγον . τὸ μὲν γὰρ ἀντειπεῖν οὐ χαλεπὸν ἀλλὰ καὶ πάνυ ῥᾴδιον εἰρημένῳ λόγῳ · τὸ δʼ ἕτερον ἀνταναστῆσαι βελτίονα παντάπασιν ἐργῶδες . ὥσπερ ὁ Λακεδαιμόνιος ἀκούσας ὅτι Φίλιππος Ὄλυνθον κατέσκαψεν ἀλλʼ οὐκ ἀναστῆσαί γε τοιαύτην ἔφη πόλιν ἐκεῖνος ἂν δυνηθείη . ὅταν οὖν ἐν τῷ διαλέγεσθαι πρὸς τὴν τοιαύτην ὑπόθεσιν μὴ πολὺ φαινώμεθα τῶν εἰρηκότων διαφέροντες , πολὺ τοῦ καταφρονεῖν ἀφαιροῦμεν , καὶ τάχιστα κολούεται τὸ αὔθαδες ἡμῶν καὶ φίλαυτον ἐν ταῖς τοιαύταις ἐλεγχόμενον ἀντιπαραβολαῖς .
Lemmas: διό δέω ὁ φιληκοία πρός ὁ φιλοδοξία σπένδω ἀκροάομαι ὁ λέγω ἵλαος καί πρᾶος , ὥσπερ ἐπί ἑστίασις ἱερός καί θυσία ἀπαρχή παραλαμβάνω , ἐπαινέω μέν ἐν ὅς ἐπιτυγχάνω ὁ δύναμις , ἀγαπάω δέ ὁ προθυμία αὐτός ὁ φέρω εἰς μέσος ὅς γιγνώσκω καί πείθω ἕτερος διά ὅς αὐτός πείθω . ὁ μέν οὖν κατορθόω ἐπιλογιστέον ὡς οὐ ἀπό τύχη οὐδέ αὐτόματος ἀλλά ἐπιμέλεια καί πόνος καί μάθησις κατορθόω , καί μιμέω γε οὗτος θαυμάζω γε δή καί ζηλόω ὁ δέ ἁμαρτάνω ἐφίστημι χρή ὁ διάνοια , ὑπό ὅς αἰτία καί ὅθεν ὁ παρατροπή γίγνομαι . ὡς γάρ ὁ Ξενοφῶν φημί ὁ οἰκονομικός καί ἀπό ὁ φίλος ὀνίνημι καί ἀπό ὁ ἐχθρός , οὕτως ὁ ἐγείρω καί προσέχω οὐ μόνος κατορθόω ἀλλά καί διαμαρτάνω ὠφελέω ὁ λέγω · καί γάρ διανόημα εὐτέλεια καί ῥῆμα κενότης καί σχῆμα φορτικός καί πτόησις μετά χαρά ἀπειρόκαλος πρός ἔπαινος καί ὅσος τοιοῦτος μάλα ἀκροάομαι ἐπί ἕτερος ἤ λέγω ἐπί ἑαυτοῦ καταφαίνω . διό δέω μεταφέρω ὁ εὔθυνα ἐπί ἑαυτοῦ ἀπό ὁ λέγω , ἀνασκοπέω εἰ τις τοιοῦτος λανθάνω ἁμαρτάνω , ῥᾴδιος γάρ εἰμί ὁ εἰμί ὁ μέμφομαι ὁ πλησίον , ἄχρηστος τε καί κενῶς γίγνομαι , ἐάν μή πρός τις διόρθωσις ἤ φυλακή ἀναφέρω ὁ ὅμοιος . καί ὁ ὁ Πλάτων οὐ ὀκνέω ἀεί πρός ἑαυτοῦ ἐπί ὁ ἁμαρτάνω ἀναφθέγγομαι , μή που ἄρα ἐγώ τοιοῦτος ; ὡς γάρ ἐν ὁ ὄμμα ὁ πλησίον ἐλλάμπω ὁ ἑαυτοῦ ὁράω , οὕτως ἐπί ὁ λόγος δέω ὁ ἑαυτοῦ ἐνεικονίζω ὁ ἕτερος , ἵνα μήτε ἄγαν θρασύς καταφρονέω ἄλλος , ἑαυτοῦ τε προσέχω ἐν ὁ λέγω ἐπιμελής . χρήσιμος δέ πρός οὗτος καί ὁ ὁ παραβολή , ὅταν γίγνομαι κατά ἑαυτοῦ ἀπό ὁ ἀκρόασις καί λαμβάνω τις ὁ μή καλός ἤ μή ἱκανός λέγω δοκέω ἐπιχειρέω εἰς αὐτός καί προάγω ἑαυτοῦ ὁ μέν ὥσπερ ἀναπληρόω , ὁ δέ ἐπανορθόω , ὁ δέ ἕτερος φράζω , ὁ δέ ὅλος ἐκ ὑπαρχή εἰσφέρω πειράω πρός ὁ ὑπόθεσις . ὅς καί Πλάτων ποιέω πρός ὁ Λύσιος λόγος . ὁ μέν γάρ ἀντιλέγω οὐ χαλεπός ἀλλά καί πάνυ ῥᾴδιος λέγω λόγος · ὁ δέ ἕτερος ἀντανίστημι ἀγαθός παντάπασι ἐργώδης . ὥσπερ ὁ Λακεδαιμόνιος ἀκούω ὅτι Φίλιππος Ὄλυνθος κατασκάπτω ἀλλά οὐ ἀνίστημι γε τοιοῦτος φημί πόλις ἐκεῖνος ἄν δύναμαι . ὅταν οὖν ἐν ὁ διαλέγω πρός ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις μή πολύς φαίνω ὁ λέγω διαφέρω , πολύς ὁ καταφρονέω ἀφαιρέω , καί ταχύς κολούω ὁ αὔθαδες ἐγώ καί φίλαυτος ἐν ὁ τοιοῦτος ἐλέγχω ἀντιπαραβολή .