plutarchus.de-recta-ratione-audiendi-37b-48d 18
πᾶσαν οὖν ἀπωσάμενοι τὴν τοσαύτην βλακείαν καὶ ἀλαζονείαν καὶ πρὸς τὸ μαθεῖν ἰόντες καὶ περὶ τὸ λαβεῖν τῇ διανοίᾳ τὸ χρησίμως λεγόμενον ὄντες , ὑπομένωμεν τοὺς τῶν εὐφυῶν δοκούντων γέλωτας , ὥσπερ ὁ Κλεάνθης καὶ ὁ Ξενοκράτης βραδύτεροι δοκοῦντες εἶναι τῶν συσχολαστῶν οὐκ ἀπεδίδρασκον ἐκ τοῦ μανθάνειν οὐδʼ ἀπέκαμνον , ἀλλὰ φθάνοντες εἰς ἑαυτοὺς ἔπαιζον , ἀγγείοις τε βραχυστόμοις καὶ πινακίσι χαλκαῖς ἀπεικάζοντες , ὡς μόλις μὲν παραδεχόμενοι τοὺς λόγους , ἀσφαλῶς δὲ καὶ βεβαίως τηροῦντες . οὐ γὰρ μόνον , ὥς φησι Φωκυλίδης , πόλλʼ ἀπατηθῆναι διζήμενον ἔμμεναι ἐσθλόν , ἀλλὰ καὶ γελασθῆναι δεῖ πολλὰ καὶ ἀδοξῆσαι , καὶ σκώμματα καὶ βωμολοχίας ἀναδεξάμενον ὤσασθαι παντὶ τῷ θυμῷ καὶ καταθλῆσαι τὴν ἀμαθίαν . οὐ μὴν οὐδὲ τῆς πρὸς τοὐναντίον ἁμαρτίας ἀμελητέον , ἣν ἁμαρτάνουσιν οἱ μὲν ὑπὸ νωθείας , ἀηδεῖς καὶ κοπώδεις ὄντες οὐ γὰρ ἐθέλουσι γενόμενοι καθʼ αὑτοὺς πράγματα ἔχειν , ἀλλὰ παρέχουσι τῷ λέγοντι , πολλάκις ἐκπυνθανόμενοι περὶ τῶν αὐτῶν , ὥσπερ ἀπτῆνες νεοσσοὶ κεχηνότες ἀεὶ πρὸς ἀλλότριον στόμα καὶ πᾶν ἕτοιμον ἤδη καὶ διαπεπονημένον ὑπʼ ἄλλων ἐκλαμβάνειν ἐθέλοντες . ἕτεροι δὲ προσοχῆς καὶ δριμύτητος ἐν οὐ δέοντι θηρώμενοι δόξαν ἀποκναίουσι λαλιᾷ καὶ περιεργίᾳ τοὺς λέγοντας , ἀεί τι προσδιαποροῦντες τῶν οὐκ ἀναγκαίων καὶ ζητοῦντες ἀποδείξεις τῶν οὐ δεομένων οὕτως ὁδὸς βραχεῖα γίγνεται μακρά , ὥς φησι Σοφοκλῆς , οὐκ αὐτοῖς μόνον ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις . ἀντιλαμβανόμενοι γὰρ ἑκάστοτε κεναῖς καὶ περιτταῖς ἐρωτήσεσι τοῦ διδάσκοντος , ὥσπερ ἐν συνοδίᾳ , τὸ ἐνδελεχὲς ἐμποδίζουσι τῆς μαθήσεως , ἐπιστάσεις καὶ διατριβὰς λαμβανούσης . οὗτοι μὲν οὖν κατὰ τὸν Ἱερώνυμον ὥσπερ οἱ δειλοὶ καὶ γλίσχροι σκύλακες τὰ δέρματα δάκνοντες οἴκοι καὶ 15 τὰ τίλματα τίλλοντες τῶν θηρίων αὐτῶν οὐχ ἅπτονται τοὺς δʼ ἀργοὺς ἐκείνους παρακαλῶμεν , ὅταν τὰ κεφάλαια τῇ νοήσει περιλάβωσιν , αὐτοὺς διʼ αὑτῶν τὰ λοιπὰ συντιθέναι , καὶ τῇ μνήμῃ χειραγωγεῖν τὴν εὕρεσιν , καὶ τὸν ἀλλότριον λόγον οἷον ἀρχὴν καὶ σπέρμα λαβόντας ἐκτρέφειν καὶ αὔξειν . οὐ γὰρ ὡς ἀγγεῖον ὁ νοῦς ἀποπληρώσεως ἀλλʼ ὑπεκκαύματος μόνον ὥσπερ ὕλη δεῖται , ὁρμὴν ἐμποιοῦντος εὑρετικὴν καὶ ὄρεξιν ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν . ὥσπερ οὖν εἴ τις ἐκ γειτόνων πυρὸς δεόμενος , εἶτα πολὺ καὶ λαμπρὸν εὑρὼν αὐτοῦ καταμένοι διὰ τέλους θαλπόμενος , οὕτως εἴ τις ἥκων λόγου μεταλαβεῖν πρὸς ἄλλον οὐχ οἴεται δεῖν φῶς οἰκεῖον ἐξάπτειν καὶ νοῦν ἴδιον , ἀλλὰ χαίρων τῇ ἀκροάσει κάθηται θελγόμενος , οἷον ἔρευθος ἕλκει καὶ γάνωμα τὴν δόξαν ἀπὸ τῶν λόγων , τὸν δʼ ἐντὸς εὐρῶτα τῆς ψυχῆς καὶ ζόφον οὐκ ἐκτεθέρμαγκεν οὐδʼ ἐξέωκε διὰ φιλοσοφίας . εἰ δεῖ τινος οὖν πρὸς ἀκρόασιν ἑτέρου παραγγέλματος , δεῖ καὶ τοῦ νῦν εἰρημένου μνημονεύοντας ἀσκεῖν ἅμα τῇ μαθήσει τὴν εὕρεσιν , ἵνα μὴ σοφιστικὴν ἕξιν μηδʼ ἱστορικὴν ἀλλʼ ἐνδιάθετον καὶ φιλόσοφον λαμβάνωμεν , ἀρχὴν τοῦ καλῶς βιῶναι τὸ καλῶς ἀκοῦσαι νομίζοντες .
Lemmas: πᾶς οὖν ἀπωθέω ὁ τοσοῦτος βλακεία καί ἀλαζονεία καί πρός ὁ μανθάνω ἔρχομαι καί περί ὁ λαμβάνω ὁ διάνοια ὁ χρήσιμος λέγω εἰμί , ὑπομένω ὁ ὁ εὐφυής δοκέω γέλως , ὥσπερ ὁ Κλεάνθης καί ὁ Ξενοκράτης βραδύς δοκέω εἰμί ὁ συσχολαστής οὐ ἀποδιδράσκω ἐκ ὁ μανθάνω οὐδέ ἀποκάμνω , ἀλλά φθάνω εἰς ἑαυτοῦ παίζω , ἀγγεῖον τε βραχύστομος καί πινακίς χάλκεος ἀπεικάζω , ὡς μόλις μέν παραδέχομαι ὁ λόγος , ἀσφαλής δέ καί βέβαιος τηρέω . οὐ γάρ μόνος , ὡς φημί Φωκυλίδης , πολύς ἀπατάω δίζημαι εἰμί ἐσθλός , ἀλλά καί γελάω δέω πολύς καί ἀδοξέω , καί σκῶμμα καί βωμολοχία ἀναδέχομαι ὠθέω πᾶς ὁ θυμός καί καταθλέω ὁ ἀμαθία . οὐ μήν οὐδέ ὁ πρός ἐναντίος ἁμαρτία ἀμελητέος , ὅς ἁμαρτάνω ὁ μέν ὑπό νώθεια , ἀηδής καί κοπώδης εἰμί οὐ γάρ ἐθέλω γίγνομαι κατά ἑαυτοῦ πρᾶγμα ἔχω , ἀλλά παρέχω ὁ λέγω , πολλάκις ἐκπυνθάνομαι περί ὁ αὐτός , ὥσπερ ἀπτήν νεοσσός χάσκω ἀεί πρός ἀλλότριος στόμα καί πᾶς ἑτοῖμος ἤδη καί διαπονέω ὑπό ἄλλος ἐκλαμβάνω ἐθέλω . ἕτερος δέ προσοχή καί δριμύτης ἐν οὐ δέω θηράω δόξα ἀποκναίω λαλιά καί περιεργία ὁ λέγω , ἀεί τις προσδιαπορέω ὁ οὐ ἀναγκαῖος καί ζητέω ἀπόδειξις ὁ οὐ δέω οὕτως ὁδός βραχύς γίγνομαι μακρός , ὡς φημί Σοφοκλῆς , οὐ αὐτός μόνος ἀλλά καί ὁ ἄλλος . ἀντιλαμβάνω γάρ ἑκάστοτε κενός καί περισσός ἐρώτησις ὁ διδάσκω , ὥσπερ ἐν συνοδία , ὁ ἐνδελεχής ἐμποδίζω ὁ μάθησις , ἐπίστασις καί διατριβή λαμβάνω . οὗτος μέν οὖν κατά ὁ Ἱερώνυμος ὥσπερ ὁ δειλός καί γλίσχρος σκύλαξ ὁ δέρμα δάκνω οἴκοι καί 15 ὁ τίλμα τίλλω ὁ θηρίον αὐτός οὐ ἅπτω ὁ δέ ἀργός ἐκεῖνος παρακαλέω , ὅταν ὁ κεφάλαιος ὁ νόησις περιλαμβάνω , αὐτός διά ἑαυτοῦ ὁ λοιπός συντίθημι , καί ὁ μνήμη χειραγωγέω ὁ εὕρεσις , καί ὁ ἀλλότριος λόγος οἷος ἀρχή καί σπέρμα λαμβάνω ἐκτρέφω καί αὐξάνω . οὐ γάρ ὡς ἀγγεῖον ὁ νόος ἀποπλήρωσις ἀλλά ὑπέκκαυμα μόνος ὥσπερ ὕλη δέω , ὁρμή ἐμποιέω εὑρετικός καί ὄρεξις ἐπί ὁ ἀλήθεια . ὥσπερ οὖν εἰ τις ἐκ γείτων πῦρ δέω , εἶτα πολύς καί λαμπρός εὑρίσκω αὐτοῦ καταμένω διά τέλος θάλπω , οὕτως εἰ τις ἥκω λόγος μεταλαμβάνω πρός ἄλλος οὐ οἴομαι δέω φάος οἰκεῖος ἐξάπτω καί νόος ἴδιος , ἀλλά χαίρω ὁ ἀκρόασις κάθημαι θέλγω , οἷος ἔρευθος ἕλκω καί γάνωμα ὁ δόξα ἀπό ὁ λόγος , ὁ δέ ἐντός εὐρώς ὁ ψυχή καί ζόφος οὐ ἐκτεθαρμείγω οὐδέ ἐξωθέω διά φιλοσοφία . εἰ δέω τις οὖν πρός ἀκρόασις ἕτερος παράγγελμα , δέω καί ὁ νῦν λέγω μνημονεύω ἀσκέω ἅμα ὁ μάθησις ὁ εὕρεσις , ἵνα μή σοφιστικός ἕξις μηδέ ἱστορικός ἀλλά ἐνδιάθετος καί φιλόσοφος λαμβάνω , ἀρχή ὁ καλός βιόω ὁ καλός ἀκούω νομίζω .