plutarchus.de-recta-ratione-audiendi-37b-48d 2
ἐπεὶ δʼ ὥσπερ τῶν ἐγγραφομένων εἰς τὰς πολιτείας οἱ μὲν ἀλλοδαποὶ καὶ ξένοι κομιδῇ πολλὰ μέμφονται καὶ δυσκολαίνουσι τῶν γιγνομένων , οἱ δʼ ἐκ μετοίκων σύντροφοι καὶ συνήθεις τῶν νόμων ὄντες οὐ χαλεπῶς προσδέχονται τὰ ἐπιβάλλοντα καὶ στέργουσιν , οὕτω σε δεῖ πολὺν χρόνον ἐν φιλοσοφίᾳ παρατρεφόμενον καὶ πᾶν μάθημα καὶ ἄκουσμα παιδικὸν ἀπʼ ἀρχῆς ἐθισθέντα προσφέρεσθαι λόγῳ φιλοσόφῳ μεμιγμένον , εὐμενῆ καὶ οἰκεῖον ἥκειν εἰς φιλοσοφίαν , ἣ μόνη τὸν ἀνδρεῖον καὶ τέλειον ὡς ἀληθῶς ἐκ λόγου τοῖς νέοις περιτίθησι κόσμον . Οὐκ ἂν ἀηδῶς οἶμαί σε προακοῦσαι περὶ τῆς ἀκουστικῆς αἰσθήσεως , ἣν ὁ Θεόφραστος παθητικωτάτην εἶναί φησι πασῶν . οὔτε γὰρ ὁρατὸν οὐδὲν οὔτε γευστὸν οὔτε ἁπτὸν ἐκστάσεις ἐπιφέρει καὶ ταραχὰς καὶ πτοίας τηλικαύτας ἡλίκαι καταλαμβάνουσι τὴν ψυχὴν κτύπων τινῶν καὶ πατάγων καὶ ἤχων τῇ ἀκοῇ προσπεσόντων . ἔστι δὲ λογικωτέρα μᾶλλον ἢ παθητικωτέρα . τῇ μὲν γὰρ κακίᾳ πολλὰ χωρία καὶ μέρη τοῦ σώματος παρέχει διʼ αὐτῶν ἐνδῦσαν ἅψασθαι τῆς ψυχῆς , τῇ δʼ ἀρετῇ μία λαβὴ τὰ ὦτα τῶν νέων ἐστίν , ἂν ᾖ καθαρὰ καὶ ἄθρυπτα κολακείᾳ καὶ λόγοις ἄθικτα φαύλοις ἀπʼ ἀρχῆς φυλάττηται . διὸ καὶ Ξενοκράτης τοῖς παισὶ μᾶλλον ἢ τοῖς ἀθληταῖς ἐκέλευε περιάπτειν ἀμφωτίδας , ὡς ἐκείνων μὲν τὰ ὦτα ταῖς πληγαῖς , τούτων δὲ τοῖς λόγοις τὰ ἤθη διαστρεφομένων , οὐκ ἀνηκοΐαν οὐδὲ κωφότητα προμνώμενος , ἀλλὰ τῶν λόγων τοὺς φαύλους φυλάττεσθαι παραινῶν , πρὶν ἑτέρους χρηστούς , ὥσπερ φύλακας ἐντραφέντας ὑπὸ φιλοσοφίας τῷ ἤθει , τὴν μάλιστα κινουμένην αὐτοῦ καὶ ἀναπειθομένην χώραν κατασχεῖν . καὶ Βίας ὁ παλαιὸς Ἀμάσιδι , κελευσθεὶς τὸ χρηστότατον ὁμοῦ καὶ φαυλότατον ἐκπέμψαι κρέας τοῦ ἱερείου , τὴν γλῶτταν ἐξελὼν ἀπέπεμψεν , ὡς καὶ βλάβας καὶ ὠφελείας τοῦ λέγειν ἔχοντος μεγίστας . οἵ τε πολλοὶ τὰ μικρὰ παιδία καταφιλοῦντες αὐτοὶ τε τῶν ὤτων ἅπτονται κἀκεῖνα τοῦτο ποιεῖν κελεύουσιν , αἰνιττόμενοι μετὰ παιδιᾶς ὅτι δεῖ φιλεῖν μάλιστα τοὺς διὰ τῶν ὤτων ὠφελοῦντας . ἐπεὶ ὅτι γε πάσης ἀκροάσεως ἀπειργόμενος ὁ νέος καὶ λόγου μηδενὸς γευόμενος οὐ μόνον ἄκαρπος ὅλως καὶ ἀβλαστὴς διαμένει πρὸς ἀρετήν , ἀλλὰ καὶ διαστρέφοιτʼ ἂν πρὸς κακίαν , ὥσπερ ἐκ χώρας ἀκινήτου καὶ ἀργῆς ἄγρια πολλὰ τῆς ψυχῆς ἀναδιδούς , δῆλόν ἐστι . τὰς γὰρ ἐφʼ ἡδονὴν ὁρμὰς καὶ πρὸς πόνον ὑποψίας οὐ θυραίους οὐδʼ ὑπὸ λόγων ἐπεισάκτους , ἀλλʼ ὥσπερ αὐτόχθονας οὔσας μυρίων παθῶν καὶ νοσημάτων πηγάς ἂν ἐᾷ τις ἀφέτους ᾗ πεφύκασι χωρεῖν καὶ μὴ λόγοις χρηστοῖς ἀφαιρῶν ἢ παρατρέπων καταρτύῃ τὴν φύσιν , οὐκ ἔστιν ὃ τῶν θηρίων οὐκ ἂν ἡμερώτερον ἀνθρώπου φανείη .
Lemmas: ἐπεί δέ ὥσπερ ὁ ἐγγράφω εἰς ὁ πολιτεία ὁ μέν ἀλλοδαπός καί ξένος κομιδῇ πολύς μέμφομαι καί δυσκολαίνω ὁ γίγνομαι , ὁ δέ ἐκ μέτοικος σύντροφος καί συνήθης ὁ νόμος εἰμί οὐ χαλεπός προσδέχομαι ὁ ἐπιβάλλω καί στέργω , οὕτως σύ δέω πολύς χρόνος ἐν φιλοσοφία παρατρέφω καί πᾶς μάθημα καί ἄκουσμα παιδικός ἀπό ἀρχή ἐθίζω προσφέρω λόγος φιλόσοφος μείγνυμι , εὐμενής καί οἰκεῖος ἥκω εἰς φιλοσοφία , ὅς μόνος ὁ ἀνδρεῖος καί τέλειος ὡς ἀληθής ἐκ λόγος ὁ νέος περιτίθημι κόσμος . οὐ ἄν ἀηδής οἴομαι σύ προακούω περί ὁ ἀκουστικός αἴσθησις , ὅς ὁ Θεόφραστος παθητικός εἰμί φημί πᾶς . οὔτε γάρ ὁρατός οὐδείς οὔτε γευστός οὔτε ἁπτός ἔκστασις ἐπιφέρω καί ταραχή καί πτόα τηλικοῦτος ἡλίκος καταλαμβάνω ὁ ψυχή κτύπος τις καί πάταγος καί ἦχος ὁ ἀκοή προσπίπτω . εἰμί δέ λογικός μάλα ἤ παθητικός . ὁ μέν γάρ κακία πολύς χωρίον καί μέρος ὁ σῶμα παρέχω διά αὐτός ἐνδύω ἅπτω ὁ ψυχή , ὁ δέ ἀρετή εἷς λαβή ὁ οὖς ὁ νέος εἰμί , ἐάν εἰμί καθαρός καί ἄθρυπτος κολακεία καί λόγος ἄθικτος φαῦλος ἀπό ἀρχή φυλάσσω . διό καί Ξενοκράτης ὁ παῖς μάλα ἤ ὁ ἀθλητής κελεύω περιάπτω ἀμφωτίς , ὡς ἐκεῖνος μέν ὁ οὖς ὁ πληγή , οὗτος δέ ὁ λόγος ὁ ἦθος διαστρέφω , οὐ ἀνηκοία οὐδέ κωφότης προμνάομαι , ἀλλά ὁ λόγος ὁ φαῦλος φυλάσσω παραινέω , πρίν ἕτερος χρηστός , ὥσπερ φύλαξ ἐντρέφω ὑπό φιλοσοφία ὁ ἦθος , ὁ μάλα κινέω αὐτός καί ἀναπείθω χώρα κατέχω . καί Βίας ὁ παλαιός Ἄμασις , κελεύω ὁ χρηστός ὁμοῦ καί φαῦλος ἐκπέμπω κρέας ὁ ἱερεῖον , ὁ γλῶσσα ἐξαιρέω ἀποπέμπω , ὡς καί βλάβη καί ὠφέλεια ὁ λέγω ἔχω μέγας . ὁ τε πολύς ὁ μικρός παιδίον καταφιλέω αὐτός τε ὁ οὖς ἅπτω ἐκεῖνος οὗτος ποιέω κελεύω , αἰνίσσομαι μετά παιδιά ὅτι δέω φιλέω μάλα ὁ διά ὁ οὖς ὠφελέω . ἐπεί ὅτι γε πᾶς ἀκρόασις ἀπείργω ὁ νέος καί λόγος μηδείς γεύω οὐ μόνος ἄκαρπος ὅλος καί ἀβλαστής διαμένω πρός ἀρετή , ἀλλά καί διαστρέφω ἄν πρός κακία , ὥσπερ ἐκ χώρα ἀκίνητος καί ἀργός ἄγριος πολύς ὁ ψυχή ἀναδίδωμι , δῆλος εἰμί . ὁ γάρ ἐπί ἡδονή ὁρμή καί πρός πόνος ὑποψία οὐ θυραῖος οὐδέ ὑπό λόγος ἐπείσακτος , ἀλλά ὥσπερ αὐτόχθων εἰμί μυρίος πάθος καί νόσημα πηγή ἐάν ἐάω τις ἄφετος ᾗ φύω χωρέω καί μή λόγος χρηστός ἀφαιρέω ἤ παρατρέπω καταρτύω ὁ φύσις , οὐ εἰμί ὅς ὁ θηρίον οὐ ἄν ἥμερος ἄνθρωπος φαίνω .