plutarchus.de-recta-ratione-audiendi-37b-48d 7
τῷ τοίνυν καταφρονεῖν τὸ θαυμάζειν ἀντικείμενον εὐγνωμονεστέρας μέν ἐστι δήπου καὶ ἡμερωτέρας φύσεως , δεῖταί γε μὴν οὐδʼ αὐτὸ μικρᾶς εὐλαβείας , τάχα δὲ καὶ μείζονος · οἱ μὲν γὰρ καταφρονητικοὶ καὶ θρασεῖς ἧττον ὠφελοῦνται ὑπὸ τῶν λεγόντων , οἱ δὲ θαυμαστικοὶ καὶ ἄκακοι μᾶλλον βλάπτονται , καὶ τὸν Ἡράκλειτον οὐκ ἐλέγχουσιν εἰπόντα βλὰξ ἄνθρωπος ἐπὶ παντὶ λόγῳ ἐπτοῆσθαι φιλεῖ . δεῖ δὲ τὸν μὲν ἔπαινον ἀφελῶς τοῖς λέγουσι τὴν δὲ πίστιν εὐλαβῶς προΐεσθαι τοῖς λόγοις , καὶ τῆς μὲν λέξεως καὶ προφορᾶς τῶν ἀγωνιζομένων εὐμενῆ καὶ ἁπλοῦν εἶναι θεατήν , τῆς δὲ χρείας καὶ τῆς ἀληθείας τῶν λεγομένων ἀκριβῆ καὶ πικρὸν ἐξεταστήν , ἵνʼ οἱ μὲν λέγοντες μὴ μισῶσιν , οἱ δὲ λόγοι μὴ βλάπτωσιν · ὡς πολλὰ ψευδῆ καὶ πονηρὰ δόγματα λανθάνομεν εὐνοίᾳ καὶ πίστει τῇ πρὸς τοὺς λέγοντας ἐνδεχόμενοι . οἱ μὲν οὖν Λακεδαιμονίων ἄρχοντες ἀνδρὸς οὐκ εὖ βεβιωκότος γνώμην δοκιμάσαντες ἑτέρῳ προσέταξαν εἰπεῖν εὐδοκιμοῦντι περὶ τὸν βίον καὶ τὸ ἦθος , ὀρθῶς πάνυ καὶ πολιτικῶς ἐθίζοντες τὸν δῆμον ὑπὸ τοῦ τρόπου μᾶλλον ἢ τοῦ λόγου τῶν συμβουλευόντων ἄγεσθαι . τοὺς δʼ ἐν φιλοσοφίᾳ λόγους ἀφαιροῦντα χρὴ τὴν τοῦ λέγοντος δόξαν αὐτοὺς ἐφʼ ἑαυτῶν ἐξετάζειν . ὡς γὰρ πολέμου , καὶ ἀκροάσεως πολλὰ τὰ κενά ἐστι . καὶ γὰρ πολιὰ τοῦ λέγοντος καὶ πλάσμα καὶ ὀφρῦς καὶ περιαυτολογία , μάλιστα δʼ αἱ κραυγαὶ καὶ οἱ θόρυβοι καὶ τὰ πηδήματα τῶν παρόντων συνεκπλήττει τὸν ἄπειρον ἀκροατὴν καὶ νέον ὥσπερ ὑπὸ ῥεύματος παραφερόμενον . ἔχει δέ τι καὶ ἡ λέξις ἀπατηλόν , ὅταν ἡδεῖα καὶ πολλὴ καὶ μετʼ ὄγκου τινὸς καὶ κατασκευῆς ἐπιφέρηται τοῖς πράγμασιν . ὡς γὰρ τῶν ὑπʼ αὐλοῖς ᾀδόντων αἱ πολλαὶ τοὺς ἀκούοντας ἁμαρτίαι διαφεύγουσιν , οὕτω περιττὴ καὶ σοβαρὰ λέξις ἀντιλάμπει τῷ ἀκροατῇ πρὸς τὸ δηλούμενον . ὁ μὲν γὰρ Μελάνθιος , ὡς ἔοικε , περὶ τῆς Διογένους τραγῳδίας ἐρωτηθεὶς οὐκ ἔφη κατιδεῖν αὐτὴν ὑπὸ τῶν ὀνομάτων ἐπιπροσθουμένην αἱ δὲ τῶν πολλῶν διαλέξεις καὶ μελέται σοφιστῶν οὐ μόνον τοῖς ὀνόμασι παραπετάσμασι χρῶνται τῶν διανοημάτων , ἀλλὰ καὶ τὴν φωνὴν ἐμμελείαις τισὶ καὶ μαλακότησι καὶ παρισώσεσιν ἐφηδύνοντες ἐκβακχεύουσι καὶ παραφέρουσι τοὺς ἀκροωμένους , κενὴν ἡδονὴν διδόντες καὶ κενωτέραν δόξαν ἀντιλαμβάνοντες . ὥστʼ αὐτοῖς συμβαίνει τὸ ὑπὸ Διονυσίου ῥηθέν . ἐκεῖνος γάρ , ὡς ἔοικεν , εὐδοκιμοῦντι κιθαρῳδῷ παρὰ τὴν θέαν ἐπαγγειλάμενος δωρεάς τινας μεγάλας ὕστερον οὐδὲν ἔδωκεν ὡς ἀποδεδωκὼς τὴν χάριν · ὅσον γάρ ἔφη χρόνον εὔφραινες ᾄδων , τοσοῦτον ἔχαιρες ἐλπίζων τοῦτον δὲ τὸν ἔρανον αἱ τοιαῦται πληροῦσιν ἀκροάσεις τοῖς λέγουσι · θαυμάζονται γὰρ ἐφʼ ὅσον τέρπουσιν , εἶθʼ ἅμα τῆς ἀκοῆς ἐξερρύη τὸ ἡδὺ κἀκείνους προλέλοιπεν ἡ δόξα , καὶ μάτην , τοῖς μὲν ὁ χρόνος τοῖς δὲ καὶ ὁ βίος ἀνάλωται .
Lemmas: ὁ τοίνυν καταφρονέω ὁ θαυμάζω ἀντίκειμαι εὐγνώμων μέν εἰμί δήπου καί ἥμερος φύσις , δέω γε μήν οὐδέ αὐτός μικρός εὐλάβεια , τάχα δέ καί μέγας · ὁ μέν γάρ καταφρονητικός καί θρασύς ἥσσων ὠφελέω ὑπό ὁ λέγω , ὁ δέ θαυμαστικός καί ἄκακος μάλα βλάπτω , καί ὁ Ἡράκλειτος οὐ ἐλέγχω λέγω βλάξ ἄνθρωπος ἐπί πᾶς λόγος πτοέω φιλέω . δέω δέ ὁ μέν ἔπαινος ἀφελής ὁ λέγω ὁ δέ πίστις εὐλαβής προίημι ὁ λόγος , καί ὁ μέν λέξις καί προφορά ὁ ἀγωνίζομαι εὐμενής καί ἁπλόος εἰμί θεατής , ὁ δέ χρεία καί ὁ ἀλήθεια ὁ λέγω ἀκριβής καί πικρός ἐξεταστής , ἵνα ὁ μέν λέγω μή μισέω , ὁ δέ λόγος μή βλάπτω · ὡς πολύς ψευδής καί πονηρός δόγμα λανθάνω εὔνοια καί πίστις ὁ πρός ὁ λέγω ἐνδέχομαι . ὁ μέν οὖν Λακεδαιμόνιος ἄρχων ἀνήρ οὐ εὖ βιόω γνώμη δοκιμάζω ἕτερος προστάσσω λέγω εὐδοκιμέω περί ὁ βίος καί ὁ ἦθος , ὀρθός πάνυ καί πολιτικός ἐθίζω ὁ δῆμος ὑπό ὁ τρόπος μάλα ἤ ὁ λόγος ὁ συμβουλεύω ἄγω . ὁ δέ ἐν φιλοσοφία λόγος ἀφαιρέω χρή ὁ ὁ λέγω δόξα αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ ἐξετάζω . ὡς γάρ πόλεμος , καί ἀκρόασις πολύς ὁ κενός εἰμί . καί γάρ πολιά ὁ λέγω καί πλάσμα καί ὀφρύς καί περιαυτολογία , μάλα δέ ὁ κραυγή καί ὁ θόρυβος καί ὁ πήδημα ὁ πάρειμι συνεκπλήσσω ὁ ἄπειρος ἀκροατής καί νέος ὥσπερ ὑπό ῥεῦμα παραφέρω . ἔχω δέ τις καί ὁ λέξις ἀπατηλός , ὅταν ἡδύς καί πολύς καί μετά ὄγκος τις καί κατασκευή ἐπιφέρω ὁ πρᾶγμα . ὡς γάρ ὁ ὑπό αὐλός ἀείδω ὁ πολύς ὁ ἀκούω ἁμαρτία διαφεύγω , οὕτως περισσός καί σοβαρός λέξις ἀντιλάμπω ὁ ἀκροατής πρός ὁ δηλέομαι . ὁ μέν γάρ Μελάνθιος , ὡς ἔοικα , περί ὁ Διογένης τραγῳδία ἐρωτάω οὐ φημί κατοράω αὐτός ὑπό ὁ ὄνομα ἐπιπροσθέω ὁ δέ ὁ πολύς διάλεξις καί μελέτη σοφιστής οὐ μόνος ὁ ὄνομα παραπέτασμα χράω ὁ διανόημα , ἀλλά καί ὁ φωνή ἐμμέλεια τις καί μαλακότης καί παρίσωσις ἐφηδύνω ἐκβακχεύω καί παραφέρω ὁ ἀκροάομαι , κενός ἡδονή δίδωμι καί κενός δόξα ἀντιλαμβάνω . ὥστε αὐτός συμβαίνω ὁ ὑπό Διονύσιος λέγω . ἐκεῖνος γάρ , ὡς ἔοικα , εὐδοκιμέω κιθαρῳδός παρά ὁ θέα ἐπαγγέλλω δωρεά τις μέγας ὕστερον οὐδείς δίδωμι ὡς ἀποδίδωμι ὁ χάρις · ὅσος γάρ φημί χρόνος εὐφραίνω ἀείδω , τοσοῦτος χαίρω ἐλπίζω οὗτος δέ ὁ ἔρανος ὁ τοιοῦτος πληρόω ἀκρόασις ὁ λέγω · θαυμάζω γάρ ἐπί ὅσος τέρπω , εἶτα ἅμα ὁ ἀκοή ἐκρέω ὁ ἡδύς ἐκεῖνος προλείπω ὁ δόξα , καί μάτην , ὁ μέν ὁ χρόνος ὁ δέ καί ὁ βίος ἀναλίσκω .