plutarchus.de-pythiae-oraculis-394d-409d 21
ἀλλʼ αὖθις ἄξιον μέν ἐστι διὰ μακροτέρων εἰπεῖν τι καὶ πυθέσθαι περὶ τούτων , τὰ δὲ νῦν ἐν βραχεῖ μαθόντες διαμνημονεύωμεν ὡς σῶμα μὲν ὀργάνοις χρῆται πολλοῖς αὐτῷ δὲ σώματι ψυχὴ καὶ μέρεσι τοῖς σώματος ψυχὴ δʼ ὄργανον θεοῦ γέγονεν ὀργάνου δʼ ἀρετὴ μάλιστα μιμεῖσθαι τὸ χρώμενον ᾗ πέφυκε δυνάμει καὶ παρέχειν τὸ ἔργον αὐτοῦ τοῦ νοήματος ἐν αὐτῷ δυναμένη , δεικνύναι δʼ οὐχ οἷον ἐν τῷ δημιουργῷ καθαρὸν καὶ ἀπαθὲς καὶ ἀναμάρτητον , ἀλλὰ μεμιγμένον πολλῷ τῷ ἀλλοτρίῳ · καθʼ ἑαυτὸ γὰρ ἄδηλον ἡμῖν , ἕτερον δὲ καὶ διʼ ἑτέρου φαινόμενον ἀναπίμπλαται τῆς ἐκείνου φύσεως . καὶ κηρὸν μὲν ἐῶ καὶ χρυσὸν ἄργυρόν τε καὶ χαλκόν , ὅσα τʼ ἄλλα πλαττομένης οὐσίας εἴδη δέχεται μὲν ἰδέαν μίαν ἐκτυπουμένης ὁμοιότητος , ἄλλο δʼ ἄλλην ἀφʼ ἑαυτοῦ τῷ μιμήματι διαφορὰν προστίθησι καὶ τὰς ἐν κατόπτροις ἐπιπέδοις τε καὶ κοίλοις καὶ περιηγέσι φασμάτων καὶ εἰδώλων ἀφʼ ἑνὸς εἴδους μυρίας παρατυπώσεις . καὶ γάρ εἰσι οὐδὲν οὔτε μᾶλλον τὴν ἰδέαν ἔοικεν οὔτε ὡς ὄργανον χρῆσθαι φύσει γέγονεν εὐπειθέστερον σελήνης · λαμβάνουσα δὲ παρʼ ἡλίου τὸ λαμπρὸν καὶ πυρωπὸν οὐχ ὅμοιον ἀποπέμπει πρὸς ἡμᾶς , ἀλλὰ μιχθὲν αὐτῇ καὶ χρόαν μετέβαλε καὶ δύναμιν ἔσχεν ἑτέραν · ἡ δὲ θερμότης καὶ παντάπασιν ἐξοίχεται καὶ προλέλοιπε τὸ φῶς ὑπʼ ἀσθενείας . οἶμαι δὲ σὲ γιγνώσκειν τὸ παρʼ Ἡρακλείτῳ λεγόμενον ὡς ὁ ἄναξ , οὗ τὸ μαντεῖόν ἐστι τὸ ἐν Δελφοῖς , οὔτε λέγει οὔτε κρύπτει ἀλλὰ σημαίνει . πρόσλαβε δὲ τούτοις εὖ λεγομένοις καὶ νόησον τὸν ἐνταῦθα θεὸν χρώμενον τῇ Πυθίᾳ πρὸς ἀκοήν , καθὼς ἥλιος χρῆται σελήνῃ πρὸς ὄψιν · δείκνυσι μὲν γὰρ καὶ ἀναφαίνει τὰς αὑτοῦ νοήσεις , μεμιγμένας δὲ δείκνυσι διὰ σώματος θνητοῦ καὶ ψυχῆς ἡσυχίαν ἄγειν μὴ δυναμένης μηδὲ τῷ κινοῦντι παρέχειν ἑαυτὴν ἀκίνητον ἐξ αὑτῆς καὶ καθεστῶσαν , ἀλλʼ ὥσπερ ἐν σάλῳ ψοφοῦσαν καὶ συμπλεκομένην τοῖς ἐν αὑτῇ κινήμασι καὶ πάθεσιν ἐπιταράττουσιν αὐτήν . ὡς γὰρ οἱ δῖνοι τῶν ἅμα κύκλῳ καταφερομένων σωμάτων οὐκ ἐπικρατοῦσι βεβαίως , ἀλλὰ κύκλῳ μὲν ὑπʼ ἀνάγκης φερομένων κάτω δὲ φύσει ῥεπόντων γίγνεταί τις ἐξ ἀμφοῖν ταραχώδης καὶ παράφορος ἑλιγμός , οὕτως ὁ καλούμενος ἐνθουσιασμὸς ἔοικε μῖξις εἶναι κινήσεων δυοῖν , τὴν μὲν ὡς πέπονθε τῆς ψυχῆς ἅμα τὴν δʼ ὡς πέφυκε κινουμένης . ὅπου γὰρ ἀψύχοις σώμασι καὶ κατὰ ταὐτὰ μονίμοις οὐκ ἔστι χρήσασθαι παρʼ ὃ πέφυκε βιαζόμενον , οὐδὲ κινῆσαι σφαιρικῶς κύλινδρον ἢ κυβικῶς ἢ λύραν αὐλητικῶς ἢ σάλπιγγα κιθαριστικῶς · ἀλλʼ οὐχ ἕτερον ὡς ἔοικε τὸ τεχνικῶς ἑκάστῳ χρῆσθαι καὶ ὡς πέφυκεν · ἦπου τὸ ἔμψυχον καὶ αὐτοκίνητον ὁρμῆς τε καὶ λόγου μετέχον ἄλλως ἄν τις ἢ κατὰ τὴν ἐν αὐτῷ προϋπάρχουσαν ἕξιν ἢ δύναμιν ἢ φύσιν μεταχειρίσαιτο , μουσικῶς κινῶν νοῦν ἄμουσον ἢ γραμματικῶς τὸν ἀγράμματον ἢ λογίως τὸν ἐν λόγοις ἀθεώρητον καὶ ἀνάσκητον ; οὐκ ἔστιν εἰπεῖν .
Lemmas: ἀλλά αὖθις ἄξιος μέν εἰμί διά μακρός λέγω τις καί πυνθάνομαι περί οὗτος , ὁ δέ νῦν ἐν βραχύς μανθάνω διαμνημονεύω ὡς σῶμα μέν ὄργανον χράω πολύς αὐτός δέ σῶμα ψυχή καί μέρος ὁ σῶμα ψυχή δέ ὄργανον θεός γίγνομαι ὄργανον δέ ἀρετή μάλα μιμέομαι ὁ χράω ὅς φύω δύναμις καί παρέχω ὁ ἔργον αὐτός ὁ νόημα ἐν αὐτός δύναμαι , δείκνυμι δέ οὐ οἷος ἐν ὁ δημιουργός καθαρός καί ἀπαθής καί ἀναμάρτητος , ἀλλά μείγνυμι πολύς ὁ ἀλλότριος · κατά ἑαυτοῦ γάρ ἄδηλος ἐγώ , ἕτερος δέ καί διά ἕτερος φαίνω ἀναπίμπλημι ὁ ἐκεῖνος φύσις . καί κηρός μέν ἐάω καί χρυσός ἄργυρος τε καί χαλκός , ὅσος τε ἄλλος πλήσσω οὐσία εἶδος δέχομαι μέν ἰδέα εἷς ἐκτυπόω ὁμοιότης , ἄλλος δέ ἄλλος ἀπό ἑαυτοῦ ὁ μίμημα διαφορά προστίθημι καί ὁ ἐν κάτοπτρον ἐπίπεδος τε καί κοῖλος καί περιηγής φάσμα καί εἴδωλον ἀπό εἷς εἶδος μυρίος παρατύπωσις . καί γάρ εἰμί οὐδείς οὔτε μάλα ὁ ἰδέα ἔοικα οὔτε ὡς ὄργανον χράω φύσις γίγνομαι εὐπειθής σελήνη · λαμβάνω δέ παρά ἥλιος ὁ λαμπρός καί πυρωπός οὐ ὅμοιος ἀποπέμπω πρός ἐγώ , ἀλλά μείγνυμι αὐτός καί χροιά μεταβάλλω καί δύναμις ἔχω ἕτερος · ὁ δέ θερμότης καί παντάπασι ἐξοίχομαι καί προλείπω ὁ φάος ὑπό ἀσθένεια . οἴομαι δέ σύ γιγνώσκω ὁ παρά Ἡράκλειτος λέγω ὡς ὁ ἄναξ , ὅς ὁ μαντεῖον εἰμί ὁ ἐν Δελφοί , οὔτε λέγω οὔτε κρύπτω ἀλλά σημαίνω . προσλαμβάνω δέ οὗτος εὖ λέγω καί νοέω ὁ ἐνταῦθα θεός χράω ὁ Πυθία πρός ἀκοή , καθώς ἥλιος χράω σελήνη πρός ὄψις · δείκνυμι μέν γάρ καί ἀναφαίνω ὁ ἑαυτοῦ νόησις , μείγνυμι δέ δείκνυμι διά σῶμα θνητός καί ψυχή ἡσυχία ἄγω μή δύναμαι μηδέ ὁ κινέω παρέχω ἑαυτοῦ ἀκίνητος ἐκ ἑαυτοῦ καί καθίστημι , ἀλλά ὥσπερ ἐν σάλος ψοφέω καί συμπλέκω ὁ ἐν ἑαυτοῦ κίνημα καί πάθος ἐπιταράσσω αὐτός . ὡς γάρ ὁ δῖνος ὁ ἅμα κύκλος καταφέρω σῶμα οὐ ἐπικρατέω βέβαιος , ἀλλά κύκλος μέν ὑπό ἀνάγκη φέρω κάτω δέ φύσις ῥέπω γίγνομαι τις ἐκ ἄμφω ταραχώδης καί παράφορος ἑλιγμός , οὕτως ὁ καλέω ἐνθουσιασμός ἔοικα μῖξις εἰμί κίνησις δύο , ὁ μέν ὡς πάσχω ὁ ψυχή ἅμα ὁ δέ ὡς φύω κινέω . ὅπου γάρ ἄψυχος σῶμα καί κατά αὐτός μόνιμος οὐ εἰμί χράω παρά ὅς φύω βιάζω , οὐδέ κινέω σφαιρικός κύλινδρος ἤ κυβικός ἤ λύρα αὐλητικός ἤ σάλπιγξ κιθαριστικός · ἀλλά οὐ ἕτερος ὡς ἔοικα ὁ τεχνικός ἕκαστος χράω καί ὡς φύω · ἦπου ὁ ἔμψυχος καί αὐτοκίνητος ὁρμή τε καί λόγος μετέχω ἄλλος ἄν τις ἤ κατά ὁ ἐν αὐτός προϋπάρχω ἕξις ἤ δύναμις ἤ φύσις μεταχειρίζω , μουσικός κινέω νόος ἄμουσος ἤ γραμματικός ὁ ἀγράμματος ἤ λόγιος ὁ ἐν λόγος ἀθεώρητος καί ἀνάσκητος ; οὐ εἰμί λέγω .