plutarchus.de-primo-frigido-945f-955c 9
οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὰ αἰσθητὰ ταυτὶ προανακινῆσαι βέλτιόν ἐστιν , ἐν οἷς Ἐμπεδοκλῆς τε καὶ Στράτων καὶ οἱ Στωικοὶ τὰς οὐσίας τίθενται τῶν δυνάμεων , οἱ μὲν Στωικοὶ τῷ ἀέρι τὸ πρώτως ψυχρὸν ἀποδιδόντες , Ἐμπεδοκλῆς δὲ καὶ Στράτων τῷ ὕδατι · τὴν δὲ γῆν ἴσως ἂν ἕτερος φανείη ψυχρότητος αἰτίαν ὑποτιθέμενος . πρότερον δὲ τὰ ἐκείνων σκοπῶμεν . ἐπεὶ τὸ πῦρ θερμὸν ἅμα καὶ λαμπρόν ἐστι , δεῖ τὴν ἀντικειμένην τῷ πυρὶ φύσιν ψυχρὰν τʼ εἶναι καὶ σκοτεινήν · ἀντίκειται γὰρ ὡς τῷ λαμπρῷ τὸ ζοφερὸν οὕτω τῷ . θερμῷ τὸ ψυχρόν · ἔστι γὰρ ὡς ὄψεως τὸ σκοτεινὸν οὕτω τὸ ψυχρὸν ἁφῆς συγχυτικόν , 1 ἡ δὲ θερμότης διαχεῖ τὴν αἴσθησιν τοῦ ἁπτομένου καθάπερ ἡ λαμπρότης τοῦ ὁρῶντος . τὸ ἄρα πρώτως σκοτεινὸν ἐν τῇ φύσει πρώτως καὶ ψυχρόν ἐστιν . ὅτι δʼ ἀὴρ τὸ πρώτως σκοτεινὸν ἐστιν , οὐδὲ τοὺς ποιητὰς ; λέληθεν · ἀέρα γὰρ τὸ σκότος 1 καλοῦσιν ἀὴρ γὰρ παρὰ νηυσὶ βαθεῖʼ ἦν οὐδὲ σελήνη οὐρανόθεν προύφαινε · καἴπάλιν ἠέρα ἑσσάμενοι πᾶσαν φοιτῶσιν ἐπʼ αἶαν καὶ πάλιν αὐτίκα δʼ ἠέρα μὲν σκέδασεν καὶ ἀπῶσεν ὀμίχλην , ἠέλιος δʼ ἐπέλαμψε · μάχη δʼ ἐπὶ πᾶσα φαάνθη . καὶ γάρ κνέφας τὸν ἀφώτιστον ἀέρα καλοῦσι , κενόν , ὡς ἔοικε , φάους ὄντα · καὶ νέφος ὁ συμπεσὼν καὶ πυκνωθεὶς ἀὴρ ἀποφάσει φωτὸς κέκληται καλεῖται δὲ καὶ ἀχλὺς καὶ ὁμίχλη · καὶ ὅσα τοῦ φωτὸς οὐ παρέχει τῇ αἰσθήσει δίοψιν ἀέρος εἰσὶ διαφοραί · καὶ τὸ ἀειδὲς αὐτοῦ καὶ ἄχρωστον Ἅιδης καὶ Ἀχέρων ἐπίκλησιν ἔσχεν . ὥσπερ οὖν αὐγῆς ἐπιλιπούσης σκοτεινὸς ἀήρ , οὕτω θερμοῦ μεταστάντος τὸ ἀπολειπόμενον ἀὴρ ψυχρὸς ἄλλο δʼ οὐδέν ἐστι · διὸ καὶ Τάρταρος οὗτος ὑπὸ ψυχρότητος κέκληται δηλοῖ δὲ καὶ Ἡσίοδος εἰπὼν τάρταρά τʼ ἠερόεντα · καὶ τὸ ῥιγοῦντα πάλλεσθαι καὶ τρέμειν ταρταρίζειν ταῦτα μὲν οὖν τοιοῦτον ἔχει λόγον .
Lemmas: οὐ μήν ἀλλά καί ὁ αἰσθητός οὗτος προανακινέω ἀγαθός εἰμί , ἐν ὅς Ἐμπεδοκλῆς τε καί Στράτων καί ὁ Στωϊκός ὁ οὐσία τίθημι ὁ δύναμις , ὁ μέν Στωϊκός ὁ ἀήρ ὁ πρῶτος ψυχρός ἀποδίδωμι , Ἐμπεδοκλῆς δέ καί Στράτων ὁ ὕδωρ · ὁ δέ γῆ ἴσως ἄν ἕτερος φαίνω ψυχρότης αἰτία ὑποτίθημι . πρότερος δέ ὁ ἐκεῖνος σκοπέω . ἐπεί ὁ πῦρ θερμός ἅμα καί λαμπρός εἰμί , δέω ὁ ἀντίκειμαι ὁ πῦρ φύσις ψυχρός τε εἰμί καί σκοτεινός · ἀντίκειμαι γάρ ὡς ὁ λαμπρός ὁ ζοφερός οὕτως ὁ . θερμός ὁ ψυχρός · εἰμί γάρ ὡς ὄψις ὁ σκοτεινός οὕτως ὁ ψυχρός ἁφή συγχυτικός , 1 ὁ δέ θερμότης διαχέω ὁ αἴσθησις ὁ ἅπτω καθά ὁ λαμπρότης ὁ ὁράω . ὁ ἄρα πρῶτος σκοτεινός ἐν ὁ φύσις πρῶτος καί ψυχρός εἰμί . ὅτι δέ ἀήρ ὁ πρῶτος σκοτεινός εἰμί , οὐδέ ὁ ποιητής ; λανθάνω · ἀήρ γάρ ὁ σκότος 1 καλέω ἀήρ γάρ παρά ναῦς βαθύς εἰμί οὐδέ σελήνη οὐρανόθεν προφαίνω · καἴπάλιν ἀήρ ἕννυμι πᾶς φοιτάω ἐπί αἶα καί πάλιν αὐτίκα δέ ἀήρ μέν σκεδάννυμι καί ἀπωθέω ὀμίχλη , ἥλιος δέ ἐπιλάμπω · μάχη δέ ἐπί πᾶς φαίνω . καί γάρ κνέφας ὁ ἀφώτιστος ἀήρ καλέω , κενός , ὡς ἔοικα , φάος εἰμί · καί νέφος ὁ συμπίπτω καί πυκνόω ἀήρ ἀπόφασις φώς καλέω καλέω δέ καί ἀχλύς καί ὁμίχλη · καί ὅσος ὁ φώς οὐ παρέχω ὁ αἴσθησις δίοψις ἀήρ εἰμί διαφορά · καί ὁ ἀειδής αὐτός καί ἄχρωστος ᾍδης καί Ἀχέρων ἐπίκλησις ἔχω . ὥσπερ οὖν αὐγή ἐπιλείπω σκοτεινός ἀήρ , οὕτως θερμός μεθίστημι ὁ ἀπολείπω ἀήρ ψυχρός ἄλλος δέ οὐδείς εἰμί · διό καί Τάρταρος οὗτος ὑπό ψυχρότης καλέω δηλόω δέ καί Ἡσίοδος λέγω Τάρταρος τε ἠερόεις · καί ὁ ῥιγέω πάλλω καί τρέμω ταρταρίζω οὗτος μέν οὖν τοιοῦτος ἔχω λόγος .