plutarchus.de-primo-frigido-945f-955c 19
ὧν βλεπομένων , σκόπει τὸ γιγνόμενον οὕτω . πᾶσα δήπου δύναμις , ἂν περιγένηται , πέφυκε μεταβάλλειν καὶ τρέπειν εἰς ἑαυτὴν τὸ νικώμενον τὸ μὲν γὰρ ὑπὸ θερμοῦ κρατηθὲν ἐκπυροῦται , τὸ ὑπὸ πνεύματος ἐξαεροῦται , τὸ δʼ εἰς ὕδωρ ἐμπεσόν , ἂν μὴ διαφύγῃ , - καθυγραίνεται , συνδιαχεόμενον . ἀνάγκη δὴ καὶ τὰ ψυχόμενα κομιδῇ μεταβάλλειν εἰς τὸ πρώτως ψυχρόν ἔστι δʼ ὑπερβολὴ ψύξεως πῆξις , πῆξις δʼ εἰς ἀγνωσίαν τελευτᾷ καὶ λίθωσιν , ὅταν , παντάπασι τοῦ ψυχροῦ κρατήσαντος , ἐκπαγῇ μὲν τὸ ὑγρὸν ἐκθλιβῇ δὲ τὸ θερμόν . ὅθεν ἡ μὲν ἐν βάθει γῆ πάγος ἐστὶν ὡς εἰπεῖν καὶ κρύσταλλος ἅπασα τὸ γὰρ ψυχρὸν ἄκρατον οἰκουρεῖ καὶ ἀμάλακτον ἀπεωσμένον ἐκεῖ τοῦ αἰθέρος ἀπωτάτω ταυτὶ δὲ · τὰ ἐμφανῆ , κρημνοὺς καὶ σκοπέλους καὶ πέτρας , Ἐμπεδοκλῆς μὲν ὑπὸ τοῦ πυρὸς οἴεται τοῦ ἐν βάθει τῆς γῆς ἑστάναι καὶ ἀνέχεσθαι διερειδόμενα φλεγμαίνοντος · ἐμφαίνεται δὲ μᾶλλον , ὅσων τὸ θερμὸν ἐξεθλίβη καὶ διέπτατο , πάντα ταῦτα παντάπασιν ὑπὸ τῆς ψυχρότητος παγῆναι διὸ καὶ πάγοι καλοῦνται . καὶ τὰ ἄκρα πολλῶν ἐπιμελανθέντων , τὸ θερμὸν ἐξέπεσε , πυρικαύστοις ἰδεῖν προσέοικε πήγνυσι γὰρ τὸ ψυχρὸν τὰ μὲν μᾶλλον τὰ δʼ ἧττον , μάλιστα δʼ οἷς πρώτως ἐνυπάρχειν πέφυκεν . ὥσπερ γάρ , εἰ θερμοῦ τὸ κουφίζειν , θερμότατόν ἐστι τὸ κουφότατον · εἰ δʼ ὑγροῦ τὸ μαλάσσειν , ὑγρότατον τὸ μαλακώτατον · οὕτως , εἰ ψυχροῦ τὸ πηγνύειν , ἀνάγκη ψυχρότατον εἶναι τὸ μάλιστα πεπηγός , οἷον ἡ γῆ τὸ δὲ ψυχρότατον φύσει δήπου καὶ πρώτως ψυχρὸν ὥστε φύσει καὶ · πρώτως ψυχρὸν ἡ γῆ . τοῦτο δʼ ἀμέλει καὶ τῇ αἰσθήσει δῆλόν ἐστι καὶ γὰρ πηλὸς ὕδατοσψυχρότερος καὶ τὸ πῦρ γῆν ἐπιφοροῦντες ἀφανίζουσιν οἱ · δὲ χαλκεῖς τῷ πυρουμένῳ καὶ ἀνατηκομένῳ σιδήρῳ μάρμαρον καὶ λατύπην παραπάσσουσι , τὴν πολλὴν ῥύσιν ἐφιστάντες καὶ καταψύχοντες · ψύχει δὲ καὶ τὰ τῶν ἀθλητῶν κόνις σώματα καὶ κατασβέννυσι τοὺς ἱδρῶτας .
Lemmas: ὅς βλέπω , σκοπέω ὁ γίγνομαι οὕτως . πᾶς δήπου δύναμις , ἐάν περιγίγνομαι , φύω μεταβάλλω καί τρέπω εἰς ἑαυτοῦ ὁ νικάω ὁ μέν γάρ ὑπό θερμός κρατέω ἐκπυρόω , ὁ ὑπό πνεῦμα ἐξαερόω , ὁ δέ εἰς ὕδωρ ἐμπίπτω , ἐάν μή διαφεύγω , - καθυγραίνω , συνδιαχέω . ἀνάγκη δή καί ὁ ψύχω κομιδῇ μεταβάλλω εἰς ὁ πρῶτος ψυχρός εἰμί δέ ὑπερβολή ψῦξις πῆξις , πῆξις δέ εἰς ἀγνωσία τελευτάω καί λίθωσις , ὅταν , παντάπασι ὁ ψυχρός κρατέω , ἐκπήγνυμι μέν ὁ ὑγρός ἐκθλιβή δέ ὁ θερμός . ὅθεν ὁ μέν ἐν βάθος γῆ πάγος εἰμί ὡς λέγω καί κρύσταλλος ἅπας ὁ γάρ ψυχρός ἄκρατος οἰκουρέω καί ἀμάλακτος ἀπωθέω ἐκεῖ ὁ αἰθήρ ἀπωτάτω οὗτος δέ · ὁ ἐμφανής , κρημνός καί σκόπελος καί πέτρα , Ἐμπεδοκλῆς μέν ὑπό ὁ πῦρ οἴομαι ὁ ἐν βάθος ὁ γῆ ἵστημι καί ἀνέχω διερείδομαι φλεγμαίνω · ἐμφαίνω δέ μάλα , ὅσος ὁ θερμός ἐξεθλιβαίνω καί διαπέταμαι , πᾶς οὗτος παντάπασι ὑπό ὁ ψυχρότης πάσσω διό καί πάγος καλέω . καί ὁ ἄκρον πολύς ἐπιμελαίνω , ὁ θερμός ἐκπίπτω , πυρίκαυστος ὁράω προσέοικα πήγνυμι γάρ ὁ ψυχρός ὁ μέν μάλα ὁ δέ ἥσσων , μάλα δέ ὅς πρῶτος ἐνυπάρχω φύω . ὥσπερ γάρ , εἰ θερμός ὁ κουφίζω , θερμός εἰμί ὁ κοῦφος · εἰ δέ ὑγρός ὁ μαλάσσω , ὑγρός ὁ μαλακός · οὕτως , εἰ ψυχρός ὁ πήγνυμι , ἀνάγκη ψυχρός εἰμί ὁ μάλα πήγνυμι , οἷος ὁ γῆ ὁ δέ ψυχρός φύσις δήπου καί πρῶτος ψυχρός ὥστε φύσις καί · πρῶτος ψυχρός ὁ γῆ . οὗτος δέ ἀμέλει καί ὁ αἴσθησις δῆλος εἰμί καί γάρ πηλός ὕδατοσψυχρότερος καί ὁ πῦρ γῆ ἐπιφορέω ἀφανίζω ὁ · δέ χαλκεύς ὁ πυρόω καί ἀνατήκω σίδηρος μάρμαρος καί λατύπη παραπάσσω , ὁ πολύς ῥύσις ἐφίστημι καί καταψύχω · ψύχω δέ καί ὁ ὁ ἀθλητής κόνις σῶμα καί κατασβέννυμι ὁ ἱδρώς .