plutarchus.de-primo-frigido-945f-955c 16
ἔπειτα πανταχοῦ μέν ἐστιν ἀὴρ ἴσος , οὐ πανταχοῦ δὲ χειμὼν ὅμοιος οὐδὲ ψῦχος . ἀλλὰ ταῦτα μὲν τὰ μέρη ψυχρὰ καὶ κάθυγρα , ταῦτα δὲ ξηρὰ καὶ θερμὰ τῆς οἰκουμένης οὐ κατὰ τύχην , ἀλλὰ τῷ μίαν οὐσίαν ψυχρότητος καὶ ὑγρότητος εἶναι . Λιβύης μὲν γὰρ ἔνθερμος πολλὴ καὶ ἄνυδρος , Σκυθίαν δὲ καὶ Θρᾴκην καὶ Πόντον οἱ πεπλανημένοι λίμνας τε μεγάλας ἔχειν καὶ ποταμοῖς διαρρεῖσθαι βαθέσι καὶ πολλοῖς ἱστοροῦσιν αὐτῶν τε τῶν ἐν μέσῳ τόπων τὰ παράλιμνα καὶ ἑλώδη ψῦχος ἔχει μάλιστα διὰ τὰς ἀπὸ τῶν ὑγρῶν ἀναθυμιάσεις Ποσειδώνιος δὲ τῆς ψυχρότητος αἰτίαν εἰπὼν τὸ πρόσφατον εἶναι τὸν ἕλειον ἀέρα καὶ νοτερὸν οὐκ ἔλυσε τὸ πιθανόν , ἀλλὰ πιθανώτερον ἐποίησεν οὐ γὰρ ἂν ἐφαίνετο τοῦ ἀέρος ὁ πρόσφατος ἀεὶ ψυχρότερος , εἰ μὴ τὸ ψυχρὸν ἐν τοῖς . ὑγροῖς τὴν γένεσιν εἶχε . βέλτιον οὖν Ὅμηρος εἰπὼν αὔρη δʼ ἐκ ποταμοῦ ψυχρὴ πνέει ἠῶθι πρό , τὴν πηγὴν τῆς ψυχρότητος ἔδειξεν . ἔτι τοίνυν ἡ μὲν αἴσθησις πολλάκις ἡμᾶς ἐξαπατᾷ , ὅταν ἱματίων ἢ ἐρίων ψυχρῶν θιγγάνωμεν , οἰομένους ὑγρῶν θιγγάνειν διὰ τὸ κοινὴν ἀμφοτέροις οὐσίαν ὑπάρχειν καὶ τὰς φύσεις σύνεγγυς εἶναι καὶ οἰκείας . ἐν δὲ τοῖς δυσχειμέροις κλίμασι πολλὰ ῥηγνύει τὸ ψῦχος ἀγγεῖα καὶ χαλκᾶ καὶ κεραμεᾶ · κενὸν δʼ οὐδὲν ἀλλὰ πάντα πλήρη , βιαζομένου τῇ ψυχρότητι τοῦ ὕδατος . καίτοι φησὶ Θεόφραστος τὸν ἀέρα ῥηγνύειν τὰ ἀγγεῖα τῷ ὑγρῷ καθάπερ ἥλῳ χρώμενον · ὅρα δὲ μὴ τοῦτο κομψῶς μᾶλλον ἢ ἀληθῶς εἰρημένον ἐστίν · ἔδει γὰρ τὰ πίττης γέμοντα μᾶλλον ῥήγνυσθαι ὑπὸ τοῦ ἀέρος καὶ τὰ γάλακτος .. ἀλλʼ ἔοικε τὸ ὕδωρ ἐξ ἑαυτοῦ ψυχρὸν εἶναι καὶ πρώτως · ἀντίκειται γὰρ τῇ ψυχρότητι πρὸς τὴν θερμότητα τοῦ πυρός , ὥσπερ τῇ ὑγρότητι πρὸς τὴν ξηρότητα καὶ τῇ βαρύτητι πρὸς τὴν κουφότητα . καὶ ὅλως τὸ μὲν πῦρ διαστατικόν ἐστι · καὶ διαιρετικόν , τὸ δʼ ὕδωρ κολλητικὸν καὶ σχετικόν , τῇ ὑγρότητι συνέχον καὶ πῆττον · ᾗ καὶ παρέσχεν Ἐμπεδοκλῆς ὑπόνοιαν , ὡς τὸ μὲν πῦρ νεῖκος οὐλόμενον σχεδύνην δὲ φιλότητα τὸ ὑγρὸν ἑκάστοτε προσαγορεύων ἐπεὶ , τροφὴ μὲν · πυρὸς τὸ μεταβάλλον εἰς πῦρ , μεταβάλλει δὲ τὸ συγγενὲς ; καὶ οἰκεῖον , τὸ δʼ ἐναντίον δυσμετάβλητον , ὡς τὸ ὕδωρ καὶ αὐτὸ μὲν ὡς ἔπος εἰπεῖν ἄκαυστόν ἐστιν , ὕλην δὲ καὶ πόαν νοτερὰν καὶ ξύλα βεβρεγμένα δυσκαῆ παρέχει , καὶ φλόγα ζοφερὰν καὶ ἀμβλεῖαν ὑπὸ χλωρότητος ἀναδίδωσι τῷ ψυχρῷ μαχόμενον πρὸς τὸ θερμὸν ὡς φύσει πολέμιον .
Lemmas: ἔπειτα πανταχοῦ μέν εἰμί ἀήρ ἴσος , οὐ πανταχοῦ δέ χειμών ὅμοιος οὐδέ ψῦχος . ἀλλά οὗτος μέν ὁ μέρος ψυχρός καί κάθυγρος , οὗτος δέ ξηρός καί θερμός ὁ οἰκουμένη οὐ κατά τύχη , ἀλλά ὁ εἷς οὐσία ψυχρότης καί ὑγρότης εἰμί . Λιβύη μέν γάρ ἔνθερμος πολύς καί ἄνυδρος , Σκυθία δέ καί Θρᾴκη καί Πόντος ὁ πλανάω λίμνη τε μέγας ἔχω καί ποταμός διαρρέω βαθύς καί πολύς ἱστορέω αὐτός τε ὁ ἐν μέσος τόπος ὁ παράλιμνος καί ἑλώδης ψῦχος ἔχω μάλα διά ὁ ἀπό ὁ ὑγρός ἀναθυμίασις Ποσειδώνιος δέ ὁ ψυχρότης αἰτία λέγω ὁ πρόσφατος εἰμί ὁ ἕλειος ἀήρ καί νοτερός οὐ λύω ὁ πιθανός , ἀλλά πιθανός ποιέω οὐ γάρ ἄν φαίνω ὁ ἀήρ ὁ πρόσφατος ἀεί ψυχρός , εἰ μή ὁ ψυχρός ἐν ὁ . ὑγρός ὁ γένεσις ἔχω . ἀγαθός οὖν Ὅμηρος λέγω αὔρα δέ ἐκ ποταμός ψυχρός πνέω ἠώς πρό , ὁ πηγή ὁ ψυχρότης δείκνυμι . ἔτι τοίνυν ὁ μέν αἴσθησις πολλάκις ἐγώ ἐξαπατάω , ὅταν ἱμάτιον ἤ ἔριον ψυχρός θιγγάνω , οἴομαι ὑγρός θιγγάνω διά ὁ κοινός ἀμφότερος οὐσία ὑπάρχω καί ὁ φύσις σύνεγγυς εἰμί καί οἰκεῖος . ἐν δέ ὁ δυσχείμερος κλίμα πολύς ῥήγνυμι ὁ ψῦχος ἀγγεῖον καί χάλκεος καί κεραμεοῦς · κενός δέ οὐδείς ἀλλά πᾶς πλήρης , βιάζω ὁ ψυχρότης ὁ ὕδωρ . καίτοι φημί Θεόφραστος ὁ ἀήρ ῥήγνυμι ὁ ἀγγεῖον ὁ ὑγρός καθά ἧλος χράω · ὁράω δέ μή οὗτος κομψός μάλα ἤ ἀληθής λέγω εἰμί · δέω γάρ ὁ πίσσα γέμω μάλα ῥήγνυμι ὑπό ὁ ἀήρ καί ὁ γάλα .. ἀλλά ἔοικα ὁ ὕδωρ ἐκ ἑαυτοῦ ψυχρός εἰμί καί πρῶτος · ἀντίκειμαι γάρ ὁ ψυχρότης πρός ὁ θερμότης ὁ πῦρ , ὥσπερ ὁ ὑγρότης πρός ὁ ξηρότης καί ὁ βαρύτης πρός ὁ κουφότης . καί ὅλος ὁ μέν πῦρ διαστατικός εἰμί · καί διαιρετικός , ὁ δέ ὕδωρ κολλητικός καί σχετικός , ὁ ὑγρότης συνέχω καί πήσσω · ὅς καί παρέχω Ἐμπεδοκλῆς ὑπόνοια , ὡς ὁ μέν πῦρ νεῖκος ὄλλυμι σχέδυνος δέ φιλότης ὁ ὑγρός ἑκάστοτε προσαγορεύω ἐπεί , τροφή μέν · πῦρ ὁ μεταβάλλω εἰς πῦρ , μεταβάλλω δέ ὁ συγγενής ; καί οἰκεῖος , ὁ δέ ἐναντίος δυσμετάβλητος , ὡς ὁ ὕδωρ καί αὐτός μέν ὡς ἔπος λέγω ἄκαυστος εἰμί , ὕλη δέ καί πόα νοτερός καί ξύλον βρέχω δυσκαής παρέχω , καί φλόξ ζοφερός καί ἀμβλύς ὑπό χλωρότης ἀναδίδωμι ὁ ψυχρός μάχομαι πρός ὁ θερμός ὡς φύσις πολέμιος .