plutarchus.de-liberis-educandis-sp-1a-14c 7
ἐπειδὰν τοίνυν ἡλικίαν λάβωσιν ὑπὸ παιδαγωγοῖς τετάχθαι , ἐνταῦθα δὴ πολλὴν ἐπιμέλειαν ἑκτέον ἐστὶ τῆς τούτων καταστάσεως , ὡς μὴ λάθωσιν ἀνδραπόδοις ἢ βαρβάροις ἢ παλιμβόλοις τὰ τέκνα παραδόντες . ἐπεὶ νῦν γε τὸ γιγνόμενον πολλοῖς ὑπερκαταγέλαστόν ἐστι . τῶν γὰρ δούλων τῶν σπουδαίων τοὺς μὲν γεωργοὺς ἀποδεικνύουσι , τοὺς δὲ ναυκλήρους τοὺς δʼ ἐμπόρους τοὺς δʼ οἰκονόμους τοὺς δὲ δανειστάς · ὅ τι δʼ ἂν εὕρωσιν ἀνδράποδον οἰνόληπτον καὶ λίχνον , πρὸς πᾶσαν πραγματείαν ἄχρηστον , τούτῳ φέροντες ὑποβάλλουσι τοὺς υἱούς . δεῖ δὲ τὸν σπουδαῖον παιδαγωγὸν τοιοῦτον εἶναι τὴν φύσιν οἷόσπερ ἦν ὁ Φοῖνιξ ὁ τοῦ Ἀχιλλέως παιδαγωγός . τὸ δὲ πάντων μέγιστον καὶ κυριώτατον τῶν εἰρημένων ἔρχομαι φράσων . διδασκάλους γὰρ ζητητέον τοῖς τέκνοις , οἳ καὶ τοῖς βίοις εἰσὶν ἀδιάβλητοι καὶ τοῖς τρόποις ἀνεπίληπτοι καὶ ταῖς ἐμπειρίαις ἄριστοι · πηγὴ γὰρ καὶ ῥίζα καλοκαγαθίας τὸ νομίμου τυχεῖν παιδείας . καὶ καθάπερ τὰς χάρακας οἱ γεωργοὶ τοῖς φυτοῖς παρατιθέασιν , οὕτως οἱ νόμιμοι τῶν διδασκάλων ἐμμελεῖς τὰς ὑποθήκας καὶ παραινέσεις παραπηγνύουσι τοῖς νέοις , ἵνʼ ὀρθὰ τούτων βλαστάνῃ τὰ ἤθη . νῦν δέ τις κἂν καταπτύσειε τῶν πατέρων ἐνίων , οἵτινες πρὶν δοκιμάσαι τοὺς μέλλοντας διδάσκειν , διʼ ἄγνοιαν , ἔσθʼ ὅτε καὶ διʼ ἀπειρίαν , ἀνθρώποις ἀδοκίμοις καὶ παρασήμοις ἐγχειρίζουσι τοὺς παῖδας . καὶ οὔπω τοῦτʼ ἐστὶ καταγέλαστον εἰ διʼ ἀπειρίαν αὐτὸ πράττουσιν , ἐκεῖνο δʼ ἐσχάτως ἄτοπον . τὸ ποῖον ; ἐνίοτε γὰρ εἰδότες , αἰσθόμενοι δὲ καὶ ἄλλων αὐτοῖς τοῦτο λεγόντων , τὴν ἐνίων τῶν παιδευτῶν ἀπειρίαν ἅμα καὶ μοχθηρίαν , ὅμως τούτοις ἐπιτρέπουσι τοὺς παῖδας , οἱ μὲν ταῖς τῶν ἀρεσκευομένων ἡττώμενοι κολακείαις , εἰσὶ δʼ οἳ καὶ δεομένοις χαριζόμενοι φίλοις , παρόμοιον ποιοῦντες ὥσπερ ἂν εἴ τις τῷ σώματι κάμνων τὸν σὺν ἐπιστήμῃ δυνηθέντʼ ἂν σῶσαι παραλιπών , φίλῳ χαριζόμενος τὸν διʼ ἀπειρίαν ἀπολέσαντʼ ἂν αὐτὸν προέλοιτο , ἢ ναύκληρον τὸν ἄριστον ἀφεὶς τὸν χείριστον δοκιμάσειε φίλου δεηθέντος . Ζεῦ καὶ θεοὶ πάντες , πατήρ τις καλούμενος πλείω λόγον τῆς τῶν δεομένων ποιεῖται χάριτος ἢ τῆς τῶν τέκνων παιδεύσεως ; εἶτʼ οὐκ εἰκότα πολλάκις Σωκράτης ἐκεῖνος ὁ παλαιὸς ἔλεγεν , ὅτι εἴπερ ἄρα δυνατὸν ἦν , ἀναβάντα ἐπὶ τὸ μετεωρότατον τῆς πόλεως ἀνακραγεῖν μέρος ὦ ἄνθρωποι , ποῖ φέρεσθε , οἵτινες χρημάτων μὲν κτήσεως πέρι πᾶσαν , ποιεῖσθε σπουδήν , τῶν δʼ υἱέων , οἷς ταῦτα καταλείψετε , μικρὰ φροντίζετε ; τούτοις δʼ ἂν ἔγωγε προσθείην ὅτι οἱ τοιοῦτοι πατέρες παραπλήσιον ποιοῦσιν , οἷον εἴ τις τοῦ μὲν ὑποδήματος φροντίζοι , τοῦ δὲ ποδὸς ὀλιγώρως ἔχοι . πολλοὶ δʼ εἰς τοσοῦτο τῶν πατέρων προβαίνουσι φιλαργυρίας ἅμα καὶ μισοτεκνίας , ὥσθʼ ἵνα μὴ πλείονα μισθὸν τελέσειαν , ἀνθρώπους τοὺς μηδενὸς τιμίους αἱροῦνται τοῖς τέκνοις παιδευτάς , εὔωνον ἀμαθίαν διώκοντες . ᾗ καὶ Ἀρίστιππος οὐκ ἀκόμψως ἀλλὰ καὶ πάνυ ἀστείως ἐπέσκωψε τῷ λόγῳ πατέρα νοῦ καὶ φρενῶν κενόν . ἐρωτήσαντος γάρ τινος αὐτὸν πόσον αἰτοίη μισθὸν ὑπὲρ τῆς τοῦ τέκνου παιδεύσεως , χιλίας ἔφησε δραχμάς . τοῦ δʼ Ἡράκλεις εἰπόντος , ὡς ὑπέρπολυ τὸ αἴτημα · δύναμαι γὰρ ἀνδράποδον χιλίων πρίασθαι , τοιγαροῦν εἶπε δύο ἕξεις ἀνδράποδα , καὶ τὸν υἱὸν καὶ ὃν ἂν πρίῃ . τὸ δʼ ὅλον πῶς οὐκ ἄτοπον τῇ μὲν δεξιᾷ συνεθίζειν τὰ παιδία δέχεσθαι τὰς τροφάς , κἂν εἰ προτείνειε τὴν ἀριστεράν , ἐπιτιμᾶν , μηδεμίαν δὲ ποιεῖσθαι πρόνοιαν τοῦ λόγων ἐπιδεξίων καὶ νομίμων ἀκούειν ; τί οὖν συμβαίνει τοῖς θαυμαστοῖς πατράσιν , ἐπειδὰν κακῶς μὲν θρέψωσι κακῶς δὲ παιδεύσωσι τοὺς υἱεῖς , ἐγὼ φράσω . ὅταν γὰρ εἰς ἄνδρας ἐγγραφέντες τοῦ μὲν ὑγιαίνοντος καὶ τεταγμένου βίου καταμελήσωσιν , ἐπὶ δὲ τὰς ἀτάκτους καὶ ἀνδραποδώδεις ἡδονὰς ἑαυτοὺς κρημνίσωσι , τότε δὴ μεταμέλονται τὴν τῶν τέκνων προδεδωκότες παιδείαν , ὅτʼ οὐδὲν ὄφελος , τοῖς ἐκείνων ἀδικήμασιν ἀδημονοῦντες . οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν κόλακας καὶ παρασίτους ἀναλαμβάνουσιν , ἀνθρώπους ἀσήμους καὶ καταράτους καὶ τῆς νεότητος ἀνατροπέας καὶ λυμεῶνας , οἱ δέ τινες ἑταίρας καὶ χαμαιτύπας λυτροῦνται σοβαρὰς καὶ πολυτελεῖς , οἱ δὲ κατοψοφαγοῦσιν , οἱ δʼ εἰς κύβους καὶ κώμους ἐξοκέλλουσιν , ἤδη δέ τινες καὶ τῶν νεανικωτέρων ἅπτονται κακῶν , μοιχεύοντες καὶ οἰκοφθοροῦντες καὶ μίαν ἡδονὴν θανάτου τιμώμενοι . φιλοσοφίᾳ δʼ ὁμιλήσαντες οὗτοι οὐ τοιούτοις ἴσως πράγμασιν ἑαυτοὺς καταπειθεῖς παρέσχοντο , καὶ τό γε παράγγελμα τοῦ Διογένους ἔμαθον ἄν , ὃς φορτικῶς μὲν τοῖς ῥήμασιν ἀληθῶς δὲ τοῖς πράγμασι παραινεῖ καί φησιν εἴσελθε εἰς πορνεῖόν παῖ , ἵνα μάθῃς ὅτι τῶν ἀναξίων τὰ τίμια οὐδὲν διαφέρει
Lemmas: ἐπειδάν τοίνυν ἡλικία λαμβάνω ὑπό παιδαγωγός τάσσω , ἐνταῦθα δή πολύς ἐπιμέλεια ἔχω εἰμί ὁ οὗτος κατάστασις , ὡς μή λανθάνω ἀνδράποδον ἤ βάρβαρος ἤ παλίμβολος ὁ τέκνον παραδίδωμι . ἐπεί νῦν γε ὁ γίγνομαι πολύς ὑπερκαταγέλαστος εἰμί . ὁ γάρ δοῦλος ὁ σπουδαῖος ὁ μέν γεωργός ἀποδείκνυμι , ὁ δέ ναύκληρος ὁ δέ ἔμπορος ὁ δέ οἰκονόμος ὁ δέ δανειστής · ὅς τις δέ ἄν εὑρίσκω ἀνδράποδον οἰνόληπτος καί λίχνος , πρός πᾶς πραγματεία ἄχρηστος , οὗτος φέρω ὑποβάλλω ὁ υἱός . δέω δέ ὁ σπουδαῖος παιδαγωγός τοιοῦτος εἰμί ὁ φύσις οἷος εἰμί ὁ Φοῖνιξ ὁ ὁ Ἀχιλλεύς παιδαγωγός . ὁ δέ πᾶς μέγας καί κύριος ὁ λέγω ἔρχομαι φράζω . διδάσκαλος γάρ ζητέω ὁ τέκνον , ὅς καί ὁ βίος εἰμί ἀδιάβλητος καί ὁ τρόπος ἀνεπίληπτος καί ὁ ἐμπειρία ἀγαθός · πηγή γάρ καί ῥίζα καλοκαγαθία ὁ νόμιμος τυγχάνω παιδεία . καί καθά ὁ χάραξ ὁ γεωργός ὁ φυτόν παρατίθημι , οὕτως ὁ νόμιμος ὁ διδάσκαλος ἐμμελής ὁ ὑποθήκη καί παραίνεσις παραπήγνυμι ὁ νέος , ἵνα ὀρθός οὗτος βλαστάνω ὁ ἦθος . νῦν δέ τις ἄν καταπτύω ὁ πατήρ ἔνιοι , ὅστις πρίν δοκιμάζω ὁ μέλλω διδάσκω , διά ἄγνοια , εἰμί ὅτε καί διά ἀπειρία , ἄνθρωπος ἀδόκιμος καί παράσημος ἐγχειρίζω ὁ παῖς . καί οὔπω οὗτος εἰμί καταγέλαστος εἰ διά ἀπειρία αὐτός πράσσω , ἐκεῖνος δέ ἔσχατος ἄτοπος . ὁ ποῖος ; ἐνίοτε γάρ οἶδα , αἰσθάνομαι δέ καί ἄλλος αὐτός οὗτος λέγω , ὁ ἔνιοι ὁ παιδευτής ἀπειρία ἅμα καί μοχθηρία , ὅμως οὗτος ἐπιτρέπω ὁ παῖς , ὁ μέν ὁ ὁ ἀρεσκεύομαι ἡσσάομαι κολακεία , εἰμί δέ ὅς καί δέω χαρίζω φίλος , παρόμοιος ποιέω ὥσπερ ἄν εἰ τις ὁ σῶμα κάμνω ὁ σύν ἐπιστήμη δύναμαι ἄν σῴζω παραλείπω , φίλος χαρίζω ὁ διά ἀπειρία ἀπόλλυμι ἄν αὐτός προαιρέω , ἤ ναύκληρος ὁ ἀγαθός ἀφίημι ὁ κακός δοκιμάζω φίλος δέω . Ζεύς καί θεός πᾶς , πατήρ τις καλέω πολύς λόγος ὁ ὁ δέω ποιέω χάρις ἤ ὁ ὁ τέκνον παίδευσις ; εἶτα οὐ ἔοικα πολλάκις Σωκράτης ἐκεῖνος ὁ παλαιός λέγω , ὅτι εἴπερ ἄρα δυνατός εἰμί , ἀναβαίνω ἐπί ὁ μετέωρος ὁ πόλις ἀνακράζω μέρος ὦ ἄνθρωπος , ποῖ φέρω , ὅστις χρῆμα μέν κτῆσις περί πᾶς , ποιέω σπουδή , ὁ δέ υἱός , ὅς οὗτος καταλείβω , μικρός φροντίζω ; οὗτος δέ ἄν ἐγώ προστίθημι ὅτι ὁ τοιοῦτος πατήρ παραπλήσιος ποιέω , οἷος εἰ τις ὁ μέν ὑπόδημα φροντίζω , ὁ δέ πούς ὀλίγωρος ἔχω . πολύς δέ εἰς τοσοῦτος ὁ πατήρ προβαίνω φιλαργυρία ἅμα καί μισοτεκνία , ὥστε ἵνα μή πολύς μισθός τελέω , ἄνθρωπος ὁ μηδείς τίμιος αἱρέω ὁ τέκνον παιδευτής , εὔωνος ἀμαθία διώκω . ὅς καί Ἀρίστιππος οὐ ἄκομψος ἀλλά καί πάνυ ἀστεῖος ἐπισκώπτω ὁ λόγος πατήρ νόος καί φρήν κενός . ἐρωτάω γάρ τις αὐτός πόσος αἰτέω μισθός ὑπέρ ὁ ὁ τέκνον παίδευσις , χίλιοι φημί δραχμή . ὁ δέ Ἡρακλῆς λέγω , ὡς ὑπέρπολυς ὁ αἴτημα · δύναμαι γάρ ἀνδράποδον χίλιοι πρίαμαι , τοιγαροῦν λέγω δύο ἔχω ἀνδράποδον , καί ὁ υἱός καί ὅς ἄν πρίω . ὁ δέ ὅλος πῶς οὐ ἄτοπος ὁ μέν δεξιός συνεθίζω ὁ παιδίον δέχομαι ὁ τροφή , ἄν εἰ προτείνω ὁ ἀριστερός , ἐπιτιμάω , μηδείς δέ ποιέω πρόνοια ὁ λόγος ἐπιδέξιος καί νόμιμος ἀκούω ; τίς οὖν συμβαίνω ὁ θαυμαστός πατήρ , ἐπειδάν κακός μέν τρέφω κακός δέ παιδεύω ὁ υἱός , ἐγώ φράζω . ὅταν γάρ εἰς ἀνήρ ἐγγράφω ὁ μέν ὑγιαίνω καί τάσσω βίος καταμελέω , ἐπί δέ ὁ ἄτακτος καί ἀνδραποδώδης ἡδονή ἑαυτοῦ κρημνίζω , τότε δή μεταμέλομαι ὁ ὁ τέκνον προδίδωμι παιδεία , ὅτε οὐδείς ὄφελος , ὁ ἐκεῖνος ἀδίκημα ἀδημονέω . ὁ μέν γάρ αὐτός κόλαξ καί παράσιτος ἀναλαμβάνω , ἄνθρωπος ἄσημος καί κατάρατος καί ὁ νεότης ἀνατροπεύς καί λυμεών , ὁ δέ τις ἑταίρα καί χαμαιτύπη λυτρόω σοβαρός καί πολυτελής , ὁ δέ κατοψοφαγέω , ὁ δέ εἰς κύβος καί κῶμος ἐξοκέλλω , ἤδη δέ τις καί ὁ νεανικός ἅπτω κακός , μοιχεύω καί οἰκοφθορέω καί εἷς ἡδονή θάνατος τιμάω . φιλοσοφία δέ ὁμιλέω οὗτος οὐ τοιοῦτος ἴσως πρᾶγμα ἑαυτοῦ καταπειθής παρέχω , καί ὁ γε παράγγελμα ὁ Διογένης μανθάνω ἄν , ὅς φορτικός μέν ὁ ῥῆμα ἀληθής δέ ὁ πρᾶγμα παραινέω καί φημί εἰσέρχομαι εἰς πορνεῖον παῖς , ἵνα μανθάνω ὅτι ὁ ἀνάξιος ὁ τίμιος οὐδείς διαφέρω