plutarchus.de-liberis-educandis-sp-1a-14c 17
καθόλου δʼ ἀπείργειν προσήκει τοὺς παῖδας τῆς πρὸς τοὺς πονηροὺς ἀνθρώπους συνουσίας · ἀποφέρονται γάρ τι τῆς τούτων κακίας . τοῦτο δὲ παρήγγειλε καὶ Πυθαγόρας αἰνίγμασιν ἅπερ ἐγὼ παραθεὶς ἐξηγήσομαι · καὶ γὰρ ταῦτα πρὸς ἀρετῆς κτῆσιν συμβάλλεται ῥοπὴν οὐκ ἐλαχίστην . οἷον μὴ γεύεσθαι μελανούρων τουτέστι μὴ συνδιατρίβειν μέλασιν ἀνθρώποις διὰ κακοήθειαν . μὴ ζυγὸν ὑπερβαίνειν ; τουτέστιν ὅτι δεῖ τῆς δικαιοσύνης πλεῖστον ποιεῖσθαι λόγον καὶ μὴ ταύτην ὑπερβαίνειν . μὴ ἐπὶ χοίνικος καθίσαι ἤτοι φεύγειν ἀργίαν καὶ προνοεῖν ὅπως τὴν ἀναγκαίαν παρασκευάσωμεν τροφήν . μὴ παντὶ ἐμβάλλειν δεξιάν ἀντὶ τοῦ προχείρως οὐ δεῖ συναλλάσσειν . μὴ φορεῖν στενὸν δακτύλιον ; ὅτι δεῖ τὸν βίον ἐπιτηδεύειν ὡς μὴ δεῖν αὐτόν . πῦρ σιδήρῳ μὴ σκαλεύειν ; ἀντὶ τοῦ θυμούμενον μὴ ἐρεθίζειν · οὐ γὰρ προσῆκεν , ἀλλʼ ὑπείκειν τοῖς ὀργιζομένοις . μὴ ἐσθίειν καρδίαν ἤτοι μὴ βλάπτειν τὴν ψυχὴν ταῖς φροντίσιν αὐτὴν κατατρύχοντα . κυάμων ἀπέχεσθαι ὅτι οὐ δεῖ πολιτεύεσθαι · κυαμευταὶ γὰρ ἦσαν ἔμπροσθεν αἱ ψηφοφορίαι διʼ ὧν πέρας ἐπετίθεσαν ταῖς ἀρχαῖς . σιτίον εἰς ἀμίδα μὴ ἐμβάλλειν · ἐπισημαίνει γὰρ ὅτι εἰς πονηρὰν ψυχὴν ἀστεῖον λόγον ἐμβάλλειν οὐ προσῆκεν · ὁ μὲν γὰρ λόγος τροφὴ διανοίας ἐστί , τοῦτον δʼ ἀκάθαρτον ἡ πονηρία ποιεῖ τῶν ἀνθρώπων . μὴ ἐπιστρέφεσθαι ἐπὶ τοὺς ὅρους ἐλθόντας , τουτέστι μέλλοντας ἀποθνήσκειν καὶ τὸν ὅρον τοῦ βίου πλησίον ὄντα ὁρῶντας φέρειν εὐκόλως καὶ μὴ ἀθυμεῖν . ἀνακάμψω δʼ ἐπὶ τὴν ἐξ ἀρχῆς τοῦ λόγου ὑπόθεσιν · ἁπάντων γὰρ ὅπερ ἔφην τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων ἀπάγειν δεῖ τοὺς παῖδας , μάλιστα δὲ τῶν κολάκων . ὅπερ γὰρ πολλάκις καὶ πρὸς πολλοὺς τῶν πατέρων διατελῶ λέγων , καὶ νῦν ἂν εἴποιμι . γένος οὐδέν ἐστιν ἐξωλέστερον οὐδὲ μᾶλλον καὶ θᾶττον ἐκτραχηλίζον νεότητα τῶν κολάκων , οἳ καὶ τοὺς πατέρας καὶ τοὺς παῖδας προρρίζους ἐκτρίβουσι , τῶν μὲν τὸ γῆρας ἐπίλυπον , τῶν δὲ τὴν νεότητα ποιοῦντες , τῶν δὲ συμβουλευμάτων δέλεαρ ἀφύλακτον προτείνοντες τὴν ἡδονήν . τοῖς παισὶ τῶν πλουσίων οἱ πατέρες νήφειν παραινοῦσιν οἱ δὲ μεθύειν , σωφρονεῖν οἱ δʼ ἀσελγαίνειν , φυλάττειν οἱ δὲ δαπανᾶν , φιλεργεῖν οἱ δὲ ῥᾳθυμεῖν , στιγμὴ χρόνου πᾶς ἐστιν ὁ βίος λέγοντες , ζῆν οὐ παραζῆν προσῆκε . τί δὲ φροντιστέον ἡμῖν τῶν τοῦ πατρὸς ἀπειλῶν ; κρονόληρος καὶ σοροδαίμων ἐστί , καὶ μετέωρον αὐτὸν ἀράμενοι τὴν ταχίστην ἐξοίσομεν . καθῆκε δέ τις καὶ χαμαιτύπην καὶ προηγώγευσε γαμετήν ; καὶ τὰ τῶν πατέρων ἐφόδια τοῦ γήρως ἐσύλησε καὶ περιέκοψε . μιαρὸν τὸ φῦλον , ὑποκριταὶ φιλίας , ἄγευστοι παρρησίας , πλουσίων μὲν κόλακες πενήτων δʼ ὑπερόπται , ὡς ἐκ λυρικῆς τέχνης ἐπὶ τοὺς νέους ἀγόμενοι , σεσηρότες ὅθʼ οἱ τρέφοντες γελῶσι , καὶ ψυχῆς ὑποβολιμαῖα καὶ νόθα μέρη βίου , πρὸς δὲ τὸ τῶν πλουσίων νεῦμα ζῶντες , τῇ τύχῃ μὲν ἐλεύθεροι , τῇ προαιρέσει δὲ δοῦλοι · ὅταν δὲ μὴ ὑβρίζωνται , τόθʼ ὑβρίζεσθαι δοκοῦντες , ὅτι μάτην παρατρέφονται . ὥστʼ εἴ τῳ μέλει τῶν , πατέρων τῆς τῶν τέκνων εὐαγωγίας , ἐκδιωκτέον τὰ μιαρὰ ταῦτα θρέμματα , ἐκδιωκτέον δʼ οὐχ ἥκιστα καὶ τάς τῶν συμφοιτητῶν μοχθηρίας · καὶ γάρ οὗτοι τὰς ἐπιεικεστάτας φύσεις ἱκανοὶ διαφθείρειν εἰσί .
Lemmas: καθόλου δέ ἀπείργω προσήκω ὁ παῖς ὁ πρός ὁ πονηρός ἄνθρωπος συνουσία · ἀποφέρω γάρ τις ὁ οὗτος κακία . οὗτος δέ παραγγέλλω καί Πυθαγόρας αἴνιγμα ὅς ἐγώ παρατίθημι ἐξηγέομαι · καί γάρ οὗτος πρός ἀρετή κτῆσις συμβάλλω ῥοπή οὐ ἐλαχύς . οἷος μή γεύω μελάνουρος τουτέστι μή συνδιατρίβω μέλας ἄνθρωπος διά κακοήθεια . μή ζυγόν ὑπερβαίνω ; τουτέστι ὅτι δέω ὁ δικαιοσύνη πολύς ποιέω λόγος καί μή οὗτος ὑπερβαίνω . μή ἐπί χοῖνιξ καθίζω ἤτοι φεύγω ἀργία καί προνοέω ὅπως ὁ ἀναγκαῖος παρασκευάζω τροφή . μή πᾶς ἐμβάλλω δεξιά ἀντί ὁ πρόχειρος οὐ δέω συναλλάσσω . μή φορέω στενός δακτύλιος ; ὅτι δέω ὁ βίος ἐπιτηδεύω ὡς μή δεῖ αὐτός . πῦρ σίδηρος μή σκαλεύω ; ἀντί ὁ θυμόω μή ἐρεθίζω · οὐ γάρ προσήκω , ἀλλά ὑπείκω ὁ ὀργίζω . μή ἐσθίω καρδία ἤτοι μή βλάπτω ὁ ψυχή ὁ φροντίς αὐτός κατατρύχω . κύαμος ἀπέχω ὅτι οὐ δέω πολιτεύω · κυαμευτός γάρ εἰμί ἔμπροσθεν ὁ ψηφοφορία διά ὅς πέρας ἐπιτίθημι ὁ ἀρχή . σιτίον εἰς ἀμίς μή ἐμβάλλω · ἐπισημαίνω γάρ ὅτι εἰς πονηρός ψυχή ἀστεῖος λόγος ἐμβάλλω οὐ προσήκω · ὁ μέν γάρ λόγος τροφή διάνοια εἰμί , οὗτος δέ ἀκάθαρτος ὁ πονηρία ποιέω ὁ ἄνθρωπος . μή ἐπιστρέφω ἐπί ὁ ὅρος ἔρχομαι , τουτέστι μέλλω ἀποθνῄσκω καί ὁ ὅρος ὁ βίος πλησίον εἰμί ὁράω φέρω εὔκολος καί μή ἀθυμέω . ἀνακάμπτω δέ ἐπί ὁ ἐκ ἀρχή ὁ λόγος ὑπόθεσις · ἅπας γάρ ὅς φημί ὁ πονηρός ἄνθρωπος ἀπάγω δέω ὁ παῖς , μάλα δέ ὁ κόλαξ . ὅς γάρ πολλάκις καί πρός πολύς ὁ πατήρ διατελέω λέγω , καί νῦν ἄν λέγω . γένος οὐδείς εἰμί ἐξώλης οὐδέ μάλα καί ταχύς ἐκτραχηλίζω νεότης ὁ κόλαξ , ὅς καί ὁ πατήρ καί ὁ παῖς πρόρριζος ἐκτρίβω , ὁ μέν ὁ γῆρας ἐπίλυπος , ὁ δέ ὁ νεότης ποιέω , ὁ δέ συμβούλευμα δέλεαρ ἀφύλακτος προτείνω ὁ ἡδονή . ὁ παῖς ὁ πλούσιος ὁ πατήρ νήφω παραινέω ὁ δέ μεθύω , σωφρονέω ὁ δέ ἀσελγαίνω , φυλάσσω ὁ δέ δαπανάω , φιλεργέω ὁ δέ ῥαθυμέω , στιγμή χρόνος πᾶς εἰμί ὁ βίος λέγω , ζάω οὐ παραζάω προσήκω . τίς δέ φροντίζω ἐγώ ὁ ὁ πατήρ ἀπειλή ; κρονόληρος καί σοροδαίμων εἰμί , καί μετέωρος αὐτός ἀράομαι ὁ ταχύς ἐκφέρω . καθίημι δέ τις καί χαμαιτύπη καί προαγωγεύω γαμετή ; καί ὁ ὁ πατήρ ἐφόδια ὁ γῆρας συλάω καί περικόπτω . μιαρός ὁ φῦλον , ὑποκριτής φιλία , ἄγευστος παρρησία , πλούσιος μέν κόλαξ πένης δέ ὑπερόπτης , ὡς ἐκ λυρικός τέχνη ἐπί ὁ νέος ἄγω , σαίρω ὅτε ὁ τρέφω γελάω , καί ψυχή ὑποβολιμαῖος καί νόθος μέρος βίος , πρός δέ ὁ ὁ πλούσιος νεῦμα ζάω , ὁ τύχη μέν ἐλεύθερος , ὁ προαίρεσις δέ δοῦλος · ὅταν δέ μή ὑβρίζω , τότε ὑβρίζω δοκέω , ὅτι μάτην παρατρέφω . ὥστε εἰ τις μέλω ὁ , πατήρ ὁ ὁ τέκνον εὐαγωγία , ἐκδιωκτέον ὁ μιαρός οὗτος θρέμμα , ἐκδιωκτέον δέ οὐ ἦκα καί ὁ ὁ συμφοιτητής μοχθηρία · καί γάρ οὗτος ὁ ἐπιεικής φύσις ἱκανός διαφθείρω εἰμί .