plutarchus.de-liberis-educandis-sp-1a-14c 8
συνελὼν τοίνυν ἐγώ φημι καὶ χρησμολογεῖν μᾶλλον ἢ παραινεῖν δόξαιμʼ ἂν εἰκότως ὅτι ἓν πρῶτον καὶ μέσον καὶ τελευταῖον ἐν τούτοις κεφάλαιον ἀγωγὴ σπουδαία καὶ παιδεία νόμιμός ἐστι , καὶ ταῦτα φορὰ καὶ συνεργὰ πρὸς ἀρετὴν καὶ πρὸς εὐδαιμονίαν φημί . καὶ τὰ μὲν ἄλλα τῶν ἀγαθῶν ἀνθρώπινα καὶ μικρὰ καὶ οὐκ ἀξιοσπούδαστα καθέστηκεν . εὐγένεια καλὸν μέν , ἀλλὰ προγόνων ἀγαθόν . πλοῦτος δὲ τίμιον μέν , ἀλλὰ τύχης κτῆμα , ἐπειδὴ τῶν μὲν ἐχόντων πολλάκις ἀφείλετο , τοῖς δʼ οὐκ ἐλπίσασι φέρουσα προσήνεγκε , καὶ ὁ πολὺς πλοῦτος σκοπὸς ἔκκειται τοῖς βουλομένοις βαλλάντια τοξεύειν , κακούργοις οἰκέταις καὶ συκοφάνταις , καὶ τὸ μέγιστον , ὅτι καὶ τοῖς πονηροτάτοις μέτεστι . δόξα γε μὴν σεμνὸν μέν , ἀλλʼ ἀβέβαιον . κάλλος δὲ περιμάχητον μέν , ἀλλʼ ὀλιγοχρόνιον . ὑγίεια δὲ τίμιον μέν , ἀλλʼ εὐμετάστατον . ἰσχὺς δὲ ζηλωτὸν μέν , ἀλλὰ νόσῳ εὐάλωτον καὶ γήρᾳ . τὸ δʼ ὅλον εἴ τις ἐπὶ τῇ τοῦ σώματος ῥώμῃ φρονεῖ , μαθέτω γνώμης διαμαρτάνων . πόστον γάρ ἐστιν ἰσχὺς ἀνθρωπίνη τῆς τῶν ἄλλων ζῴων δυνάμεως ; λέγω δʼ οἷον ἐλεφάντων καὶ ταύρων καὶ λεόντων . παιδεία δὲ τῶν ἐν ἡμῖν μόνον ἐστὶν ἀθάνατον καὶ θεῖον . καὶ δύο τὰ πάντων ἐστὶ κυριώτατα ἐν ἀνθρωπίνῃ φύσει , νοῦς καὶ λόγος . καὶ ὁ μὲν νοῦς ἀρχικός ἐστι τοῦ λόγου , ὁ δὲ λόγος ὑπηρετικὸς τοῦ νοῦ , τύχῃ μὲν ἀνάλωτος , συκοφαντίᾳ δʼ ἀναφαίρετος , νόσῳ δʼ ἀδιάφθορος , γήρᾳ δʼ ἀλύμαντος . μόνος γὰρ ὁ νοῦς παλαιούμενος ἀνηβᾷ , καὶ ὁ χρόνος τἄλλα πάντʼ ἀφαιρῶν τῷ γήρᾳ προστίθησι τὴν ἐπιστήμην . ὅ γε μὴν πόλεμος χειμάρρου δίκην πάντα σύρων καὶ πάντα παραφέρων μόνην οὐ δύναται παιδείαν παρελέσθαι . καί μοι δοκεῖ Στίλπων ὁ Μεγαρεὺς φιλόσοφος ἀξιομνημόνευτον ποιῆσαι ἀπόκρισιν , ὅτε Δημήτριος ἐξανδραποδισάμενος τὴν πόλιν εἰς ἔδαφος κατέβαλε καὶ τὸν Στίλπωνα ἤρετο μή τι ἀπολωλεκὼς εἴη . καὶ ὃς οὐ δῆτα εἶπε , πόλεμος γὰρ οὐ λαφυραγωγεῖ ἀρετήν σύμφωνος δὲ καὶ συνῳδὸς καὶ ἡ Σωκράτους ἀπόκρισις ταύτῃ φαίνεται . καὶ γὰρ οὗτος ἐρωτήσαντος αὐτόν μοι δοκεῖ Γοργίου ἣν ἔχει περὶ τοῦ μεγάλου βασιλέως ὑπόληψιν καὶ εἰ νομίζει τοῦτον εὐδαίμονα εἶναι , οὐκ οἶδʼ ἔφησε πῶς ἀρετῆς καὶ παιδείας ἔχει , ὡς τῆς εὐδαιμονίας ἐν τούτοις , οὐκ ἐν τοῖς τυχηροῖς ἀγαθοῖς κειμένης .
Lemmas: συναιρέω τοίνυν ἐγώ φημί καί χρησμολογέω μάλα ἤ παραινέω δοκέω ἄν ἔοικα ὅτι εἷς πρῶτος καί μέσος καί τελευταῖος ἐν οὗτος κεφάλαιος ἀγωγή σπουδαῖος καί παιδεία νόμιμος εἰμί , καί οὗτος φορά καί συνεργός πρός ἀρετή καί πρός εὐδαιμονία φημί . καί ὁ μέν ἄλλος ὁ ἀγαθός ἀνθρώπινος καί μικρός καί οὐ ἀξιοσπούδαστος καθίστημι . εὐγένεια καλός μέν , ἀλλά πρόγονος ἀγαθός . πλοῦτος δέ τίμιος μέν , ἀλλά τύχη κτῆμα , ἐπειδή ὁ μέν ἔχω πολλάκις ἀφαιρέω , ὁ δέ οὐ ἐλπίζω φέρω προσφέρω , καί ὁ πολύς πλοῦτος σκοπός ἔκκειμαι ὁ βούλομαι βαλλάντιον τοξεύω , κακοῦργος οἰκέτης καί συκοφάντης , καί ὁ μέγας , ὅτι καί ὁ πονηρός μέτειμι . δόξα γε μήν σεμνός μέν , ἀλλά ἀβέβαιος . κάλλος δέ περιμάχητος μέν , ἀλλά ὀλιγοχρόνιος . ὑγίεια δέ τίμιος μέν , ἀλλά εὐμετάστατος . ἰσχύς δέ ζηλωτός μέν , ἀλλά νόσος εὐάλωτος καί γῆρας . ὁ δέ ὅλος εἰ τις ἐπί ὁ ὁ σῶμα ῥώμη φρονέω , μανθάνω γνώμη διαμαρτάνω . πόστος γάρ εἰμί ἰσχύς ἀνθρώπινος ὁ ὁ ἄλλος ζῷον δύναμις ; λέγω δέ οἷος ἐλέφας καί ταῦρος καί λέων . παιδεία δέ ὁ ἐν ἐγώ μόνος εἰμί ἀθάνατος καί θεῖος . καί δύο ὁ πᾶς εἰμί κύριος ἐν ἀνθρώπινος φύσις , νόος καί λόγος . καί ὁ μέν νόος ἀρχικός εἰμί ὁ λόγος , ὁ δέ λόγος ὑπηρετικός ὁ νόος , τύχη μέν ἀνάλωτος , συκοφαντία δέ ἀναφαίρετος , νόσος δέ ἀδιάφθορος , γῆρας δέ ἀλύμαντος . μόνος γάρ ὁ νόος παλαιόω ἀνηβάω , καί ὁ χρόνος ἄλλος πᾶς ἀφαιρέω ὁ γῆρας προστίθημι ὁ ἐπιστήμη . ὁ γε μήν πόλεμος χείμαρρος δίκη πᾶς σύρω καί πᾶς παραφέρω μόνος οὐ δύναμαι παιδεία παραιρέω . καί ἐγώ δοκέω Στίλπων ὁ Μεγαρεύς φιλόσοφος ἀξιομνημόνευτος ποιέω ἀπόκρισις , ὅτε Δημήτριος ἐξανδραποδίζω ὁ πόλις εἰς ἔδαφος καταβάλλω καί ὁ Στίλπων ἔρομαι μή τις ἀπόλλυμι εἰμί . καί ὅς οὐ δῆτα λέγω , πόλεμος γάρ οὐ λαφυραγωγέω ἀρετή σύμφωνος δέ καί συνῳδός καί ὁ Σωκράτης ἀπόκρισις οὗτος φαίνω . καί γάρ οὗτος ἐρωτάω αὐτός ἐγώ δοκέω Γοργίας ὅς ἔχω περί ὁ μέγας βασιλεύς ὑπόληψις καί εἰ νομίζω οὗτος εὐδαίμων εἰμί , οὐ οἶδα φημί πῶς ἀρετή καί παιδεία ἔχω , ὡς ὁ εὐδαιμονία ἐν οὗτος , οὐ ἐν ὁ τυχηρός ἀγαθός κεῖμαι .