ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 54
ὅθεν οὐκ ἀπὸ τρόπου μυθολογοῦσι τὴν Ὀσίριδος ψυχὴν ἀίδιον εἶναι καὶ ἄφθαρτον , τὸ δὲ σῶμα πολλάκις διασπᾶν καὶ ἀφανίζειν τὸν Τυφῶνα · τὴν δʼ Ἶσιν πλανωμένην καὶ ζητεῖν καὶ συναρμόττειν πάλιν . τὸ γὰρ ὂν καὶ νοητὸν καὶ ἀγαθὸν φθορᾶς καὶ μεταβολῆς κρεῖττόν ἐστιν · ἃς δʼ ἀπʼ αὐτοῦ τὸ αἰσθητὸν καὶ σωματικὸν εἰκόνας ἐκμάττεται , καὶ λόγους καὶ εἴδη καὶ ὁμοιότητας ἀναλαμβάνει , καθάπερ ἐν κηρῷ σφραγῖδες οὐκ ἀεὶ διαμένουσιν , ἀλλὰ καταλαμβάνει τὸ ἄτακτον αὐτὰς καὶ ταραχῶδες ἐνταῦθα τῆς ἄνω χώρας ἀπεληλαμένον καὶ μαχόμενον πρὸς τὸν Ὧρον , ὃν ἡ Ἶσις εἰκόνα τοῦ νοητοῦ κόσμου αἰσθητὸν ὄντα γεννᾷ . διὸ καὶ δίκην φεύγειν λέγεται νοθείας ὑπὸ Τυφῶνος , ὡς οὐκ ὢν καθαρὸς οὐδʼ εἰλικρινὴς οἷος ὁ πατήρ , λόγος αὐτὸς καθʼ ἑαυτὸν ἀμιγὴς καὶ ἀπαθής , ἀλλὰ νενοθευμένος τῇ ὕλῃ διὰ τὸ σωματικόν . περιγίγνεται δὲ καὶ νικᾷ , τοῦ Ἑρμοῦ , τουτέστι τοῦ λόγου , μαρτυροῦντος καὶ δεικνύοντος , ὅτι πρὸς τὸ νοητὸν ἡ φύσις μετασχηματιζομένη τὸν κόσμον ἀποδίδωσιν . ἡ μὲν γάρ , ἔτι τῶν θεῶν ἐν γαστρὶ τῆς Ῥέας ὄντων , ἐξ Ἴσιδος καὶ Ὀσίριδος γενομένη γένεσις Ἀπόλλωνος αἰνίττεται τὸ πρὶν ἐκφανῆ γενέσθαι τόνδε τὸν κόσμον καὶ συντελεσθῆναι τῷ λόγῳ τὴν ὕλην , τὴν φύσιν ἐλεγχομένην ἐφʼ αὑτῆς ἀτελῆ τὴν πρώτην γένεσιν ἐξενεγκεῖν . διὸ καί φασι τὸν θεὸν ἐκεῖνον ἀνάπηρον ὑπὸ σκότῳ γενέσθαι , καὶ πρεσβύτερον Ὧρον καλοῦσιν · οὐ γὰρ ἦν κόσμος , ἀλλʼ εἴδωλόν τι καὶ κόσμου φάντασμα μέλλοντος .
Lemmas: ὅθεν οὐ ἀπό τρόπος μυθολογέω ὁ Ὄσιρις ψυχή ἀίδιος εἰμί καί ἄφθαρτος , ὁ δέ σῶμα πολλάκις διασπάω καί ἀφανίζω ὁ Τυφῶν · ὁ δέ Ἶσις πλανάω καί ζητέω καί συναρμόζω πάλιν . ὁ γάρ εἰμί καί νοητός καί ἀγαθός φθορά καί μεταβολή κρατύς εἰμί · ὅς δέ ἀπό αὐτός ὁ αἰσθητός καί σωματικός εἰκών ἐκμάσσω , καί λόγος καί εἶδος καί ὁμοιότης ἀναλαμβάνω , καθά ἐν κηρός σφραγίς οὐ ἀεί διαμένω , ἀλλά καταλαμβάνω ὁ ἄτακτος αὐτός καί ταραχώδης ἐνταῦθα ὁ ἄνω χώρα ἀπελαύνω καί μάχομαι πρός ὁ Ὧρος , ὅς ὁ Ἶσις εἰκών ὁ νοητός κόσμος αἰσθητός εἰμί γεννάω . διό καί δίκη φεύγω λέγω νοθεία ὑπό Τυφῶν , ὡς οὐ εἰμί καθαρός οὐδέ εἰλικρινής οἷος ὁ πατήρ , λόγος αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἀμιγής καί ἀπαθής , ἀλλά νοθεύω ὁ ὕλη διά ὁ σωματικός . περιγίγνομαι δέ καί νικάω , ὁ Ἑρμῆς , τουτέστι ὁ λόγος , μαρτυρέω καί δείκνυμι , ὅτι πρός ὁ νοητός ὁ φύσις μετασχηματίζω ὁ κόσμος ἀποδίδωμι . ὁ μέν γάρ , ἔτι ὁ θεός ἐν γαστήρ ὁ Ῥέα εἰμί , ἐκ Ἶσις καί Ὄσιρις γίγνομαι γένεσις Ἀπόλλων αἰνίσσομαι ὁ πρίν ἐκφανής γίγνομαι ὅδε ὁ κόσμος καί συντελέω ὁ λόγος ὁ ὕλη , ὁ φύσις ἐλέγχω ἐπί αὐτηες͂ς ἀτελής ὁ πρῶτος γένεσις ἐκφέρω . διό εἰ φημί ὁ θεός ἐκεῖνος ἀνάπηρος ὑπό σκότος γίγνομαι , καί πρέσβυς Ὧρος καλέω · οὐ γάρ εἰμί κόσμος , ἀλλά εἴδωλον τίς καί κόσμος φάντασμα μέλλω .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 55
ὁ δʼ Ὧρος οὗτος αὐτός ἐστιν ὡρισμένος καὶ τέλειος , οὐκ ἀνῃρηκὼς τὸν Τυφῶνα παντάπασιν , ἀλλὰ τὸ δραστήριον καὶ ἰσχυρὸν αὐτοῦ παρῃρημένος ὅθεν ἐν Κοπτῷ τὸ ἄγαλμα τοῦ Ὥρου λέγουσιν ἐν τῇ ἑτέρᾳ χειρὶ Τυφῶνος αἰδοῖα κατέχειν · καὶ τὸν Ἑρμῆν μυθολογοῦσιν ἐξελόντα τοῦ Τυφῶνος τὰ νεῦρα χορδαῖς χρήσασθαι , διδάσκοντες ὡς τὸ πᾶν ὁ λόγος διαρμοσάμενος σύμφωνον ἐξ ἀσυμφώνων μερῶν ἐποίησε , καὶ τὴν φθαρτικὴν οὐκ ἀπώλεσεν ἀλλʼ ἀνεπήρωσε δύναμιν . ὅθεν ἐκεῖ μὲν ἀσθενὴς καὶ ἀδρανής , ἐνταῦθα δὲ φυρομένη καὶ προσπλεκομένη τοῖς παθητικοῖς καὶ μεταβολικοῖς μέρεσι , σεισμῶν μὲν ἐν γῇ καὶ τρόμων , αὐχμῶν δʼ ἐν ἀέρι καὶ πνευμάτων ἀτόπων , αὖθις δὲ πρηστήρων καὶ κεραυνῶν δημιουργός ἐστι . φαρμάττει δὲ καὶ λοιμοῖς ὕδατα καὶ πνεύματα , καὶ μέχρι σελήνης ἀνατρέχει καὶ ἀναχαιτίζει συγχέουσα καὶ μελαίνουσα πολλάκις τὸ λαμπρόν , ὡς Αἰγύπτιοι νομίζουσι καὶ λέγουσιν , ὅτι τοῦ Ὥρου νῦν μὲν ἐπάταξε , νῦν δʼ ἐξελὼν κατέπιεν ὁ Τυφὼν τὸν ὀφθαλμόν , εἶτα τῷ ἡλίῳ πάλιν ἀπέδωκε · πληγὴν μὲν αἰνιττόμενοι τὴν κατὰ μῆνα μείωσιν τῆς σελήνης , πήρωσιν δὲ τὴν ἔκλειψιν , ἣν ὁ ἥλιος ἰᾶται διαφυγούσῃ τὴν σκιὰν τῆς γῆς εὐθὺς ἀντιλάμπων .
Lemmas: ὁ δέ Ὧρος οὗτος αὐτός εἰμί ὁρίζω καί τέλειος , οὐ ἀναλέγω ὁ Τυφῶν παντάπασι , ἀλλά ὁ δραστήριος καί ἰσχυρός αὐτός παραλέγω ὅθεν ἐν Κοπτός ὁ ἄγαλμα ὁ Ὧρος λέγω ἐν ὁ ἕτερος χείρ Τυφῶν αἰδοῖον κατέχω · καί ὁ Ἑρμῆς μυθολογέω ἐξαιρέω ὁ Τυφῶν ὁ νεῦρον χορδή χράω , διδάσκω ὡς ὁ πᾶς ὁ λόγος διαρμόζω σύμφωνος ἐκ ἀσύμφωνος μέρος ποιέω , καί ὁ φθαρτικός οὐ ἀπόλλυμι ἀλλά ἀναπηρόω δύναμις . ὅθεν ἐκεῖ μέν ἀσθενής καί ἀδρανής , ἐνταῦθα δέ φύρω καί προσπλέκω ὁ παθητικός καί μεταβολικός μέρος , σεισμός μέν ἐν γῆ καί τρόμος , αὐχμός δέ ἐν ἀήρ καί πνεῦμα ἄτοπος , αὖθις δέ πρηστήρ καί κεραυνός δημιουργός εἰμί . φαρμάσσω δέ καί λοιμός ὕδωρ καί πνεῦμα , καί μέχρι σελήνη ἀνατρέχω καί ἀναχαιτίζω συγχέω καί μελαίνω πολλάκις ὁ λαμπρός , ὡς Αἰγύπτιος νομίζω καί λέγω , ὅτι ὁ Ὧρος νῦν μέν πατάσσω , νῦν δέ ἐξαιρέω καταπίνω ὁ Τυφῶν ὁ ὀφθαλμός , εἶτα ὁ Ἥλιος πάλιν ἀποδίδωμι · πληγή μέν αἰνίσσομαι ὁ κατά μείς μείωσις ὁ σελήνη , πήρωσις δέ ὁ ἔκλειψις , ὅς ὁ ἥλιος ἰάομαι διαφεύγω ὁ σκιά ὁ γῆ εὐθύς ἀντιλάμπω .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 57
δόξειε δʼ ἂν ἴσως καὶ Ἡσίοδος τὰ πρῶτα πάντα Χάος καὶ Γῆν καὶ τάρταρον καὶ Ἔρωτα ποιῶν οὐχ ἑτέρας λαμβάνειν ἀρχάς , ἀλλὰ ταύτας · εἴγε δὴ τῶν ὀνομάτων τῇ μὲν Ἴσιδι τὸ τῆς Γῆς , τῷ δʼ Ὀσίριδι τὸ τοῦ ἔρωτος , τῷ δὲ Τυφῶνι τὸ τοῦ Ταρτάρου μεταλαμβάνοντές πως ἀποδίδομεν · τὸ γὰρ Χάος δοκεῖ χώραν τινὰ καὶ τόπον τοῦ παντὸς ὑποτίθεσθαι . προσκαλεῖται δὲ καὶ τὸν Πλάτωνος ἁμωσγέπως τὰ πράγματα μῦθον , ὃν Σωκράτης ἐν περὶ τῆς τοῦ Ἔρωτος γενέσεως διῆλθε , τὴν Πενίαν λέγων τέκνων δεομένην τῷ Πόρῳ καθεύδοντι , παρακλιθῆναι , καὶ κυήσασαν ἐξ αὐτοῦ τεκεῖν τὸν Ἔρωτα , φύσει μικτὸν ὄντα καὶ παντοδαπόν , ἅτε δὴ πατρὸς μὲν ἀγαθοῦ καὶ σοφοῦ καὶ πᾶσιν αὐτάρκους , μητρὸς δʼ ἀμηχάνου καὶ ἀπόρου καὶ διʼ ἔνδειαν ἀεὶ γλιχομένης ἑτέρου καὶ περὶ ἕτερον λιπαρούσης γεγενημένον . ὁ γὰρ Πόρος οὐχ ἕτερός ἐστι τοῦ πρώτου ἐρατοῦ καὶ ἐφετοῦ καὶ τελείου καὶ αὐτάρκους · πενίαν δὲ τὴν ὕλην προσεῖπεν , ἐνδεᾶ μὲν οὖσαν αὐτὴν καθʼ ἑαυτὴν τοῦ ἀγαθοῦ , πληρουμένην δʼ ὑπʼ αὐτοῦ καὶ ποθοῦσαν ἀεὶ καὶ μεταλαμβάνουσαν . ὁ δὲ γενόμενος ἐκ τούτων κόσμος καὶ Ὧρος οὐκ ἀίδιος οὐδʼ ἀπαθὴς οὐδʼ ἄφθαρτος , ἀλλʼ ἀειγενὴς ὢν μηχανᾶται ταῖς τῶν παθῶν μεταβολαῖς καὶ περιόδοις ἀεὶ νέος καὶ μηδέποτε φθαρησόμενος διαμένειν .
Lemmas: δοκέω δέ ἄν ἴσως καί Ἡσίοδος ὁ πρῶτος πᾶς Χάος καί Γῆ καί Τάρταρος καί Ἔρως ποιέω οὐ ἕτερος λαμβάνω ἀρχή , ἀλλά οὗτος · εἰ δή ὁ ὄνομα ὁ μέν Ἶσις ὁ ὁ Γῆ , ὁ δέ Ὄσιρις ὁ ὁ Ἔρως , ὁ δέ Τυφῶν ὁ ὁ Τάρταρος μεταλαμβάνω πως ἀποδίδωμι · ὁ γάρ Χάος δοκέω χώρα τις καί τόπος ὁ πᾶς ὑποτίθημι . προσκαλέω δέ καί ὁ Πλάτων ἀμῶς ὁ πρᾶγμα μῦθος , ὅς Σωκράτης ἐν περί ὁ ὁ Ἔρως γένεσις διέρχομαι , ὁ Πενία λέγω τέκνον δέω ὁ Πόρος καθεύδω , παρακλίνω , καί κυέω ἐκ αὐτός τίκτω ὁ Ἔρως , φύσις μικτός εἰμί καί παντοδαπός , ἅτε δή πατήρ μέν ἀγαθός καί σοφός καί πᾶς αὐτάρκης , μήτηρ δέ ἀμήχανος καί ἄπορος καί διά ἔνδεια ἀεί γλίχομαι ἕτερος καί περί ἕτερος λιπαρέω γίγνομαι . ὁ γάρ Πόρος οὐ ἕτερος εἰμί ὁ πρῶτος ἐρατός καί ἐφετός καί τέλειος καί αὐτάρκης · πενία δέ ὁ ὕλη προσλέγω , ἐνδεής μέν εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ ἀγαθός , πληρόω δέ ὑπό αὐτός καί ποθέω ἀεί καί μεταλαμβάνω . ὁ δέ γίγνομαι ἐκ οὗτος κόσμος καί Ὧρος οὐ ἀίδιος οὐδέ ἀπαθής οὐδέ ἄφθαρτος , ἀλλά ἀειγενής εἰμί μηχανάομαι ὁ ὁ πάθος μεταβολή καί περίοδος ἀεί νέος καί μηδέποτε φθείρω διαμένω .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 58
χρηστέον δὲ τοῖς μύθοις οὐχ ὡς λόγοις πάμπαν οὖσιν , ἀλλὰ τὸ πρόσφορον ἑκάστου τὸ κατὰ τὴν ὁμοιότητα λαμβάνοντας . ὅταν οὖν ὕλην λέγωμεν , οὐ δεῖ πρὸς ἐνίων φιλοσόφων δόξας ἀποφερομένους ἄψυχόν τι σῶμα καὶ ἄποιον ἀργόν τε καὶ ἄπρακτον ἐξ ἑαυτοῦ διανοεῖσθαι · καὶ γὰρ ἔλαιον ὕλην μύρου καλοῦμεν , χρυσὸν ἀγάλματος , οὐκ ὄντα πάσης ἔρημα ποιότητος · αὐτήν τε τὴν ψυχὴν καὶ τὴν διάνοιαν τοῦ ἀνθρώπου ὡς ὕλην ἐπιστήμης καὶ ἀρετῆς τῷ λόγῳ κοσμεῖν καὶ ῥυθμίζειν παρέχομεν · τόν τε νοῦν ἔνιοι τόπον εἰδῶν ἀπεφήναντο καὶ τῶν νοητῶν οἷον ἐκμαγεῖον · ἔνιοι δὲ καὶ τὸ σπέρμα τῆς γυναικὸς οὐ δύναμιν οὐδʼ ἀρχήν , ὕλην δὲ καὶ τροφὴν γενέσεως εἶναι δοξάζουσιν . ὧν ἐχομένους χρὴ καὶ τὴν θεὸν ταύτην οὕτω διανοεῖσθαι τοῦ πρώτου θεοῦ μεταλαγχάνουσαν ἀεὶ καὶ συνοῦσαν ἔρωτι τῶν περὶ ἐκεῖνον ἀγαθῶν καὶ καλῶν , οὐχ ὑπεναντίαν ἀλλʼ ὥσπερ ἄνδρα νόμιμον καὶ δίκαιον ἐρᾶν ἐν δικαιοσύνῃ καὶ γυναῖκα χρηστὴν ἔχουσαν ἄνδρα καὶ συνοῦσαν ὅμως ποθεῖν λέγομεν , οὕτως ἀεὶ γλιχομένην ἐκείνου καὶ περὶ ἐκεῖνον λιπαροῦσαν καὶ ἀναπιμπλαμένην τοῖς κυριωτάτοις μέρεσιν καὶ καθαρωτάτοις ·
Lemmas: χράω δέ ὁ μῦθος οὐ ὡς λόγος πάμπαν εἰμί , ἀλλά ὁ πρόσφορος ἕκαστος ὁ κατά ὁ ὁμοιότης λαμβάνω . ὅταν οὖν ὕλη λέγω , οὐ δέω πρός ἔνιοι φιλόσοφος δόξα ἀποφέρω ἄψυχος τις σῶμα καί ἄποιος ἀργός τε καί ἄπρακτος ἐκ ἑαυτοῦ διανοέω · καί γάρ ἔλαιον ὕλη μύρον καλέω , χρυσός ἄγαλμα , οὐ εἰμί πᾶς ἐρῆμος ποιότης · αὐτός τε ὁ ψυχή καί ὁ διάνοια ὁ ἄνθρωπος ὡς ὕλη ἐπιστήμη καί ἀρετή ὁ λόγος κοσμέω καί ῥυθμίζω παρέχω · ὁ τε νόος ἔνιοι τόπος εἶδος ἀποφαίνω καί ὁ νοητός οἷος ἐκμαγεῖον · ἔνιοι δέ καί ὁ σπέρμα ὁ γυνή οὐ δύναμις οὐδέ ἀρχή , ὕλη δέ καί τροφή γένεσις εἰμί δοξάζω . ὅς ἔχω χρή καί ὁ θεός οὗτος οὕτως διανοέω ὁ πρῶτος θεός μεταλαγχάνω ἀεί καί σύνειμι ἔρως ὁ περί ἐκεῖνος ἀγαθός καί καλός , οὐ ὑπεναντίος ἀλλά ὥσπερ ἀνήρ νόμιμος καί δίκαιος ἐράω ἐν δικαιοσύνη καί γυνή χρηστός ἔχω ἀνήρ καί σύνειμι ὅμως ποθέω λέγω , οὕτως ἀεί γλίχομαι ἐκεῖνος καί περί ἐκεῖνος λιπαρέω καί ἀναπίμπλημι ὁ κύριος μέρος καί καθαρός ·
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 59
ὅπου δʼ ὁ Τυφὼν παρεμπίπτει τῶν ἐσχάτων ἁπτόμενος , ἐνταῦθα δοκοῦσαν ἐπισκυθρωπάζειν καὶ πενθεῖν λεγομένην καὶ λείψανʼ ἄττα καὶ σπαράγματα τοῦ Ὀσίριδος ἀναζητεῖν καὶ στολίζειν , ὑποδεχομένην τὰ φθειρόμενα καὶ ἀποκρύπτουσαν , ὥσπερ ἀναφαίνει πάλιν τὰ γιγνόμενα καὶ ἀνίησιν ἐξ ἑαυτῆς . οἱ μὲν γὰρ ἐν οὐρανῷ καὶ ἄστροις λόγοι καὶ εἴδη καὶ ἀπορροαὶ τοῦ θεοῦ μένουσι , τὰ δὲ τοῖς παθητικοῖς διεσπαρμένα , γῇ καὶ θαλάττῃ καὶ φυτοῖς καὶ ζῴοις , διαλυόμενα καὶ φθειρόμενα καὶ θαπτόμενα , πολλάκις αὖθις ἐκλάμπει καὶ ἀναφαίνεται ταῖς γενέσεσι . διὸ τὸν Τυφῶνα τῇ Νέφθυι συνοικεῖν φησιν ὁ μῦθος , τὸν δʼ Ὄσιριν κρύφα συγγενέσθαι . τὰ γὰρ ἔσχατα μέρη τῆς ὕλης , ἃ Νέφθυν καὶ Τελευτὴν καλοῦσιν , ἡ φθαρτικὴ μάλιστα κατέχει δύναμις · ἡ δὲ γόνιμος καὶ σωτήριος ἀσθενὲς σπέρμα καὶ ἀμαυρὸν εἰς ταῦτα διαδίδωσιν , ἀπολλύμενον ὑπὸ τοῦ Τυφῶνος , πλὴν ὅσον ἡ Ἶσις ὑπολαμβάνουσα σῴζει καὶ τρέφει καὶ συνίστησι .
Lemmas: ὅπου δέ ὁ Τυφῶν παρεμπίπτω ὁ ἔσχατος ἅπτω , ἐνταῦθα δοκέω ἐπισκυθρωπάζω καί πενθέω λέγω καί λείψανον τις καί σπάραγμα ὁ Ὄσιρις ἀναζητέω καί στολίζω , ὑποδέχομαι ὁ φθείρω καί ἀποκρύπτω , ὥσπερ ἀναφαίνω πάλιν ὁ γίγνομαι καί ἀνίημι ἐκ ἑαυτοῦ . ὁ μέν γάρ ἐν οὐρανός καί ἄστρον λόγος καί εἶδος καί ἀπορροή ὁ θεός μένω , ὁ δέ ὁ παθητικός διασπείρω , γῆ καί θάλασσα καί φυτόν καί ζῷον , διαλύω καί φθείρω καί θάπτω , πολλάκις αὖθις ἐκλάμπω καί ἀναφαίνω ὁ γένεσις . διό ὁ Τυφῶν ὁ Νέφθυς συνοικέω φημί ὁ μῦθος , ὁ δέ Ὄσιρις κρύφα συγγίγνομαι . ὁ γάρ ἔσχατος μέρος ὁ ὕλη , ὅς Νέφθυς καί Τελευτής καλέω , ὁ φθαρτικός μάλα κατέχω δύναμις · ὁ δέ γόνιμος καί σωτήριος ἀσθενής σπέρμα καί ἀμαυρός εἰς οὗτος διαδίδωμι , ἀπόλλυμι ὑπό ὁ Τυφῶν , πλήν ὅσος ὁ Ἶσις ὑπολαμβάνω σῴζω καί τρέφω καί συνίστημι .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 60
καθόλου δʼ ἀμείνων οὗτός ἐστιν , ὥσπερ καὶ Πλάτων ὑπονοεῖ καὶ Ἀριστοτέλης . κινεῖται δὲ τῆς φύσεως τὸ μὲν γόνιμον καὶ σωτήριον ἐπʼ αὐτὸν καὶ πρὸς τὸ εἶναι , τὸ δʼ ἀναιρετικὸν καὶ φθαρτικὸν ἀπʼ αὐτοῦ καὶ πρὸς τὸ μὴ εἶναι . διὸ τὸ μὲν Ἶσιν καλοῦσι παρὰ τὸ ἵεσθαι μετʼ ἐπιστήμης καὶ φέρεσθαι , κίνησιν οὖσαν ἔμψυχον καὶ φρόνιμον . οὐ γάρ ἐστι τοὔνομα βαρβαρικόν , ἀλλʼ ὥσπερ τοῖς θεοῖς πᾶσιν ἀπὸ δυεῖν γραμμάτων τοῦ θεατοῦ καὶ τοῦ θέοντος ἔστιν ὄνομα κοινόν , οὕτω τὴν θεὸν ταύτην ἀπὸ τῆς ἐπιστήμης ἅμα καὶ τῆς κινήσεως Ἶσιν μὲν ἡμεῖς , Ἶσιν δʼ Αἰγύπτιοι καλοῦσιν . οὕτω δὲ καὶ Πλάτων φησὶ τὴν ὁσίαν δηλοῦν τοὺς παλαιοὺς ἰσίαν καλοῦντας · οὕτω καὶ τὴν νόησιν καὶ τὴν φρόνησιν , ὡς νοῦ φορὰν καὶ κίνησιν οὖσαν ἱεμένου καὶ φερομένου καὶ τὸ συνιέναι καὶ τἀγαθὸν ὅλως καὶ ἀρετὴν ἐπὶ τοῖς ῥέουσι καὶ θέουσι θέσθαι · καθάπερ αὖ πάλιν τοῖς ἀντιφωνοῦσιν ὀνόμασι λοιδορεῖσθαι τὸ κακόν , τὸ τὴν φύσιν ἐμποδίζον καὶ συνδέον καὶ ἴσχον καὶ κωλῦον ἵεσθαι καὶ ἰέναι κακίαν ἀπορίαν δειλίαν ἀνίαν προσαγορευόντων .
Lemmas: καθόλου δέ ἀγαθός οὗτος εἰμί , ὥσπερ καί Πλάτων ὑπονοέω καί Ἀριστοτέλης . κινέω δέ ὁ φύσις ὁ μέν γόνιμος καί σωτήριος ἐπί αὐτός καί πρός ὁ εἰμί , ὁ δέ ἀναιρετικός καί φθαρτικός ἀπό αὐτός καί πρός ὁ μή εἰμί . διό ὁ μέν Ἶσις καλέω παρά ὁ ἵημι μετά ἐπιστήμη καί φέρω , κίνησις εἰμί ἔμψυχος καί φρόνιμος . οὐ γάρ εἰμί ὄνομα βαρβαρικός , ἀλλά ὥσπερ ὁ θεός πᾶς ἀπό δύο γράμμα ὁ θεατής καί ὁ θέω εἰμί ὄνομα κοινός , οὕτως ὁ θεός οὗτος ἀπό ὁ ἐπιστήμη ἅμα καί ὁ κίνησις Ἶσις μέν ἐγώ , Ἶσις δέ Αἰγύπτιος καλέω . οὕτως δέ καί Πλάτων φημί ὁ ὅσιος δηλόω ὁ παλαιός ἴσιον καλέω · οὕτως καί ὁ νόησις καί ὁ φρόνησις , ὡς νόος φορά καί κίνησις εἰμί ἵημι καί φέρω καί ὁ συνίημι καί ἀγαθός ὅλος καί ἀρετή ἐπί ὁ ῥέω καί θέω τίθημι · καθά αὖ πάλιν ὁ ἀντιφωνέω ὄνομα λοιδορέω ὁ κακός , ὁ ὁ φύσις ἐμποδίζω καί συνδέω καί ἴσχω καί κωλύω ἵημι καί ἔρχομαι κακία ἀπορία δειλία ἀνία προσαγορεύω .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 61
ὁ δʼ Ὄσιρις ἐκ τοῦ ὁσίου καὶ ἱεροῦ τοὔνομα μεμιγμένον ἔσχηκε · κοινὸς γάρ ἐστι τῶν ἐν οὐρανῷ καὶ τῶν ἐν ᾍδου λόγος · ὧν τὰ μὲν ἱερὰ τὰ δʼ ὅσια τοῖς παλαιοῖς ἔθος ἦν προσαγορεύειν . ὁ δʼ ἀναφαίνων τὰ οὐράνια καὶ τῶν ἄνω φερομένων λόγος Ἄνουβις , ἔστι δʼ ὅτε καὶ Ἑρμάνουβις ὀνομάζεται , τὸ μὲν ὡς τοῖς ἄνω τὸ δʼ ὡς τοῖς κάτω προσήκων . διὸ καὶ θύουσιν αὐτῷ τὸ μὲν λευκὸν ἀλεκτρυόνα , τὸ δὲ κροκίαν , τὰ μὲν εἰλικρινῆ καὶ φανά , τὰ δὲ μικτὰ καὶ ποικίλα νομίζοντες . οὐ δεῖ δὲ θαυμάζειν τῶν ὀνομάτων τὴν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἀνάπλασιν · καὶ γὰρ ἄλλα μυρία τοῖς μεθισταμένοις ἐκ τῆς Ἑλλάδος συνεκπεσόντα μέχρι νῦν παραμένει καὶ ξενιτεύει παρʼ ἑτέροις , ὧν ἔνια τὴν ποιητικὴν ἀνακαλουμένην διαβάλλουσιν ὡς βαρβαρίζουσαν οἱ γλώττας τὰ τοιαῦτα προσαγορεύοντες . ἐν δὲ ταῖς Ἑρμοῦ λεγομέναις βίβλοις ἱστοροῦσι γεγράφθαι περὶ τῶν ἱερῶν ὀνομάτων , ὅτι τὴν μὲν ἐπὶ τῆς τοῦ ἡλίου περιφορᾶς τεταγμένης δύναμιν Ὧρον , Ἕλληνες δʼ Ἀπόλλωνα καλοῦσι · τὴν δʼ ἐπὶ τοῦ πνεύματος οἱ μὲν Ὄσιριν , οἱ δὲ Σάραπιν , οἱ δὲ Σῶθιν Αἰγυπτιστί · σημαίνει δὲ κύησιν ἢ τὸ κύειν . διὸ καὶ παρατροπῆς γενομένης τοῦ ὀνόματος , Ἑλληνιστὶ κύων κέκληται τὸ ἄστρον , ὅπερ ἴδιον τῆς Ἴσιδος νομίζουσιν . ἥκιστα μὲν οὖν δεῖ φιλοτιμεῖσθαι περὶ τῶν ὀνομάτων , οὐ μὴν ἀλλὰ μᾶλλον ἂν ὑφείμην τοῦ Σαράπιδος Αἰγυπτίοις ἢ τοῦ Ὀσίριδος , ἐκεῖνο μὲν ξενικόν , τοῦτο δʼ Ἑλληνικόν , ἄμφω δʼ ἑνὸς θεοῦ καὶ μιᾶς δυνάμεως ἡγούμενος .
Lemmas: ὁ δέ Ὄσιρις ἐκ ὁ ὅσιος καί ἱερός ὄνομα μείγνυμι ἔχω · κοινός γάρ εἰμί ὁ ἐν οὐρανός καί ὁ ἐν ᾍδης λόγος · ὅς ὁ μέν ἱερός ὁ δέ ὅσιος ὁ παλαιός ἔθος εἰμί προσαγορεύω . ὁ δέ ἀναφαίνω ὁ οὐράνιος καί ὁ ἄνω φέρω λόγος Ἄνουβις , εἰμί δέ ὅτε καί Ἑρμάνουβις ὀνομάζω , ὁ μέν ὡς ὁ ἄνω ὁ δέ ὡς ὁ κάτω προσήκω . διό καί θύω αὐτός ὁ μέν λευκός ἀλεκτρυών , ὁ δέ κροκίας , ὁ μέν εἰλικρινής καί φανός , ὁ δέ μικτός καί ποικίλος νομίζω . οὐ δέω δέ θαυμάζω ὁ ὄνομα ὁ εἰς ὁ Ἑλληνικός ἀνάπλασις · καί γάρ ἄλλος μυρίος ὁ μεθίστημι ἐκ ὁ Ἑλλάς συνεκπίπτω μέχρι νῦν παραμένω καί ξενιτεύω παρά ἕτερος , ὅς ἔνιοι ὁ ποιητικός ἀνακαλέω διαβάλλω ὡς βαρβαρίζω ὁ γλῶσσα ὁ τοιοῦτος προσαγορεύω . ἐν δέ ὁ Ἑρμῆς λέγω βίβλος ἱστορέω γράφω περί ὁ ἱερός ὄνομα , ὅτι ὁ μέν ἐπί ὁ ὁ ἥλιος περιφορά τάσσω δύναμις Ὧρος , Ἕλλην δέ Ἀπόλλων καλέω · ὁ δέ ἐπί ὁ πνεῦμα ὁ μέν Ὄσιρις , ὁ δέ Σάραπις , ὁ δέ Σῶθις Αἰγυπτιστί · σημαίνω δέ κύησις ἤ ὁ κύω . διό καί παρατροπή γίγνομαι ὁ ὄνομα , Ἑλληνιστί κύων καλέω ὁ ἄστρον , ὅς ἴδιος ὁ Ἶσις νομίζω . ἦκα μέν οὖν δέω φιλοτιμέομαι περί ὁ ὄνομα , οὐ μήν ἀλλά μάλα ἄν ὑφάω ὁ Σάραπις Αἰγύπτιος ἤ ὁ Ὄσιρις , ἐκεῖνος μέν ξενικός , οὗτος δέ Ἑλληνικός , ἄμφω δέ εἷς θεός καί εἷς δύναμις ἡγέομαι .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 62
ἔοικε δὲ τούτοις καὶ τὰ Αἰγύπτια . τὴν μὲν γὰρ Ἶσιν πολλάκις τῷ τῆς Ἀθηνᾶς ὀνόματι καλοῦσι φράζοντι τοιοῦτον λόγον ἦλθον ἀπʼ ἐμαυτῆς , ὅπερ ἐστὶν αὐτοκινήτου φορᾶς δηλωτικὸν ὁ δὲ Τυφών , ὥσπερ εἴρηται , Σὴθ καὶ Βέβων καὶ Σμὺ ὀνομάζεται , βίαιόν τινα καὶ κωλυτικὴν ἐπίσχεσιν , ὑπεναντίωσιν ἢ ἀναστροφὴν ἐμφαίνειν βουλομένων τῶν ὀνομάτων . ἔτι τὴν σιδηρῖτιν λίθον ὀστέον Ὥρου , Τυφῶνος δὲ τὸν σίδηρον , ὡς ἱστορεῖ Μανεθώς , καλοῦσιν · ὥσπερ γὰρ ὁ σίδηρος πολλάκις μὲν ἑλκομένῳ καὶ ἑπομένῳ πρὸς τὴν λίθον ὅμοιός ἐστι , πολλάκις δʼ ἀποστρέφεται καὶ ἀποκρούεται πρὸς τοὐναντίον , οὕτως ἡ σωτήριος καὶ ἀγαθὴ καὶ λόγον ἔχουσα τοῦ κόσμου κίνησις ἐπιστρέφεταί τε καὶ προσάγεται καὶ μαλακωτέραν ποιεῖ , πείθουσα τὴν σκληρὰν ἐκείνην καὶ τυφώνειον , εἶτʼ αὖθις ἀνασχεθεῖσα εἰς ἑαυτὴν ἀνέστρεψε καὶ κατέδυσεν εἰς τὴν ἀπειρίαν . ἔτι φησὶ περὶ τοῦ Διὸς ὁ Εὔδοξος μυθολογεῖν Αἰγυπτίους , ὡς τῶν σκελῶν συμπεφυκότων αὐτῷ μὴ δυνάμενος βαδίζειν , ὑπʼ αἰσχύνης ἐν ἐρημίᾳ διέτριβεν · ἡ δʼ Ἶσις διατεμοῦσα καὶ διαστήσασα τὰ μέρη ταῦτα τοῦ σώματος ἀρτίποδα τὴν πορείαν παρέσχεν . αἰνίττεται δὲ καὶ διὰ τούτων ὁ μῦθος , ὅτι καθʼ ἑαυτὸν ὁ τοῦ θεοῦ νοῦς καὶ λόγος ἐν τῷ ἀοράτῳ καὶ ἀφανεῖ βεβηκὼς εἰς γένεσιν ὑπὸ κινήσεως προῆλθεν .
Lemmas: ἔοικα δέ οὗτος καί ὁ Αἰγύπτιος . ὁ μέν γάρ Ἶσις πολλάκις ὁ ὁ Ἀθήνη ὄνομα καλέω φράζω τοιοῦτος λόγος ἔρχομαι ἀπό ἐμαυτοῦ , ὅς εἰμί αὐτοκίνητος φορά δηλωτικός ὁ δέ Τυφῶν , ὥσπερ λέγω , Σήθ καί Βέβων καί Σμύ ὀνομάζω , βίαιος τις καί κωλυτικός ἐπίσχεσις , ὑπεναντίωσις ἤ ἀναστροφή ἐμφαίνω βούλομαι ὁ ὄνομα . ἔτι ὁ σιδηρῖτις λίθος ὀστέον Ὧρος , Τυφῶν δέ ὁ σίδηρος , ὡς ἱστορέω Μανεθώς , καλέω · ὥσπερ γάρ ὁ σίδηρος πολλάκις μέν ἕλκω καί ἕπομαι πρός ὁ λίθος ὅμοιος εἰμί , πολλάκις δέ ἀποστρέφω καί ἀποκρούω πρός ἐναντίος , οὕτως ὁ σωτήριος καί ἀγαθός καί λόγος ἔχω ὁ κόσμος κίνησις ἐπιστρέφω τε καί προσάγω καί μαλακός ποιέω , πείθω ὁ σκληρός ἐκεῖνος καί τυφώνιος , εἶτα αὖθις ἀνέχω εἰς ἑαυτοῦ ἀναστρέφω καί καταδύω εἰς ὁ ἀπειρία . ἔτι φημί περί ὁ Ζεύς ὁ Εὔδοξος μυθολογέω Αἰγύπτιος , ὡς ὁ σκέλος συμφύω αὐτός μή δύναμαι βαδίζω , ὑπό αἰσχύνη ἐν ἐρημία διατρίβω · ὁ δέ Ἶσις διατέμνω καί διίστημι ὁ μέρος οὗτος ὁ σῶμα ἀρτίπους ὁ πορεία παρέχω . αἰνίσσομαι δέ καί διά οὗτος ὁ μῦθος , ὅτι κατά ἑαυτοῦ ὁ ὁ θεός νόος καί λόγος ἐν ὁ ἀόρατος καί ἀφανής βαίνω εἰς γένεσις ὑπό κίνησις προέρχομαι .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 63
ἐμφαίνει καὶ τὸ σεῖστρον , ὅτι σείεσθαι δεῖ τὰ ὄντα καὶ μηδέποτε παύεσθαι φορᾶς , ἀλλʼ οἷον ἐξεγείρεσθαι καὶ κλονεῖσθαι καταδαρθάνοντα καὶ μαραινόμενα . τὸν γὰρ Τυφῶνά φασι τοῖς σείστροις ἀποτρέπειν καὶ ἀποκρούεσθαι , δηλοῦντες , ὅτι τῆς φθορᾶς συνδεούσης καὶ ἱστάσης , αὖθις ἀναλύει τὴν φύσιν καὶ ἀνίστησι διὰ τῆς κινήσεως ἡ γένεσις . τοῦ δὲ σείστρου περιφεροῦς ἄνωθεν ὄντος , ἡ ἁψὶς περιέχει τὰ σειόμενα τέτταρα . καὶ γὰρ ἡ γεννωμένη καὶ φθειρομένη μοῖρα τοῦ κόσμου περιέχεται μὲν ὑπὸ τῆς σεληνιακῆς σφαίρας , κινεῖται δʼ ἐν αὐτῇ πάντα καὶ μεταβάλλεται διὰ τῶν τεττάρων στοιχείων , πυρὸς καὶ γῆς καὶ ὕδατος καὶ ἀέρος . τῇ δʼ ἁψῖδι . τοῦ σείστρου κατὰ κορυφὴν ἐντορεύουσιν αἴλουρον ἀνθρώπου πρόσωπον ἔχοντα , κάτω δʼ ὑπὸ τὰ σειόμενα πῆ μὲν Ἴσιδος πῆ δὲ Νέφθυος πρόσωπον , αἰνιττόμενοι τοῖς μὲν προσώποις γένεσιν καὶ τελευτὴν αὗται γάρ εἰσι τῶν στοιχείων μεταβολαὶ καὶ κινήσεις , τῷ δʼ αἰλούρῳ τὴν σελήνην διὰ τὸ ποικίλον καὶ νυκτουργὸν καὶ γόνιμον τοῦ θηρίου . λέγεται γὰρ ἓν τίκτειν , εἶτα δύο καὶ τρία καὶ τέσσαρα καὶ πέντε · καὶ καθʼ ἓν οὕτως ἄχρι τῶν ἑπτὰ προστίθησιν , ὥστʼ ὀκτὼ καὶ εἴκοσι τὰ πάντα τίκτειν , ὅσα καὶ τῆς σελήνης φῶτʼ ἔστιν . τοῦτο μὲν οὖν ἴσως μυθωδέστερον · αἱ δʼ ἐν τοῖς ὄμμασιν αὐτοῦ κόραι πληροῦσθαι μὲν καὶ πλατύνεσθαι δοκοῦσιν ἐν πανσελήνῳ , λεπτύνεσθαι δὲ καὶ μαραυγεῖν ἐν ταῖς μειώσεσι τοῦ ἄστρου . τῷ δʼ ἀνθρωπομόρφῳ τοῦ αἰλούρου τὸ νοερὸν καὶ λογικὸν ἐμφαίνεται τῶν περὶ τὴν σελήνην μεταβολῶν .
Lemmas: ἐμφαίνω καί ὁ σεῖστρον , ὅτι σείω δέω ὁ εἰμί καί μηδέποτε παύω φορά , ἀλλά οἷος ἐξεγείρω καί κλονέω καταδαρθάνω καί μαραίνω . ὁ γάρ Τυφῶν φημί ὁ σεῖστρον ἀποτρέπω καί ἀποκρούω , δηλόω , ὅτι ὁ φθορά συνδέω καί ἵστημι , αὖθις ἀναλύω ὁ φύσις καί ἀνίστημι διά ὁ κίνησις ὁ γένεσις . ὁ δέ σεῖστρον περιφερής ἄνωθεν εἰμί , ὁ ἁψίς περιέχω ὁ σείω τέσσαρες . καί γάρ ὁ γεννάω καί φθείρω μοῖρα ὁ κόσμος περιέχω μέν ὑπό ὁ σεληνιακός σφαῖρα , κινέω δέ ἐν αὐτός πᾶς καί μεταβάλλω διά ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , πῦρ καί γῆ καί ὕδωρ καί ἀήρ . ὁ δέ ἁψίς . ὁ σεῖστρον κατά κορυφή ἐντορεύω αἴλουρος ἄνθρωπος πρόσωπον ἔχω , κάτω δέ ὑπό ὁ σείω πῇ μέν Ἶσις πῇ δέ Νέφθυς πρόσωπον , αἰνίσσομαι ὁ μέν πρόσωπον γένεσις καί τελευτή οὗτος γάρ εἰμί ὁ στοιχεῖον μεταβολή καί κίνησις , ὁ δέ αἴλουρος ὁ σελήνη διά ὁ ποικίλος καί νυκτουργός καί γόνιμος ὁ θηρίον . λέγω γάρ εἷς τίκτω , εἶτα δύο καί τρεῖς καί τέσσαρες καί πέντε · καί κατά εἷς οὕτως ἄχρι ὁ ἑπτά προστίθημι , ὥστε ὀκτώ καί εἴκοσι ὁ πᾶς τίκτω , ὅσος καί ὁ σελήνη φώς εἰμί . οὗτος μέν οὖν ἴσως μυθώδης · ὁ δέ ἐν ὁ ὄμμα αὐτός κόρη πληρόω μέν καί πλατύνω δοκέω ἐν πανσέληνος , λεπτύνω δέ καί μαραυγέω ἐν ὁ μείωσις ὁ ἄστρον . ὁ δέ ἀνθρωπόμορφος ὁ αἴλουρος ὁ νοερός καί λογικός ἐμφαίνω ὁ περί ὁ σελήνη μεταβολή .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 64
συνελόντι δʼ εἰπεῖν οὔθʼ ὕδωρ οὔθʼ ἥλιον οὔτε γῆν οὔτʼ οὐρανὸν Ὄσιριν ἢ Ἶσιν ὀρθῶς ἔχει νομίζειν , οὐδὲ πῦρ Τυφῶνα πάλιν οὐδʼ αὐχμὸν οὐδὲ θάλατταν , ἀλλʼ ἁπλῶς ὅσον ἐστὶν ἐν τούτοις ἄμετρον καὶ ἄτακτον ὑπερβολαῖς ἢ ἐνδείαις Τυφῶνι προσνέμοντες , τὸ δὲ κεκοσμημένον καὶ ἀγαθὸν καὶ ὠφέλιμον ὡς Ἴσιδος μὲν ἔργον εἰκόνα δὲ καὶ μίμημα καὶ λόγον Ὀσίριδος σεβόμενοι καὶ τιμῶντες , οὐκ ἂν ἁμαρτάνοιμεν . ἀλλὰ καὶ τὸν Εὔδοξον ἀπιστοῦντα παύσομεν καὶ διαποροῦντα , πῶς οὔτε Δήμητρι τῆς τῶν ἐρωτικῶν ἐπιμελείας μέτεστιν ἀλλʼ Ἴσιδι · τόν τε Διόνυσον οὔτε τὸν Νεῖλον αὔξειν οὔτε τῶν τεθνηκότων ἄρχειν δυνάμενον . ἑνὶ γὰρ λόγῳ κοινῷ τοὺς θεοὺς τούτους περὶ πᾶσαν ἀγαθοῦ μοῖραν ἡγούμεθα τετάχθαι · καὶ πᾶν ὅσον ἔνεστι τῇ φύσει καλὸν καὶ ἀγαθὸν διὰ τούτους ὑπάρχειν , τὸν μὲν διδόντα τὰς ἀρχάς , τὴν δʼ ὑποδεχομένην καὶ διανέμουσαν .
Lemmas: συναιρέω δέ λέγω οὔτε ὕδωρ οὔτε ἥλιος οὔτε γῆ οὔτε οὐρανός Ὄσιρις ἤ Ἶσις ὀρθός ἔχω νομίζω , οὐδέ πῦρ Τυφῶν πάλιν οὐδέ αὐχμός οὐδέ θάλασσα , ἀλλά ἁπλῶς ὅσος εἰμί ἐν οὗτος ἄμετρος καί ἄτακτος ὑπερβολή ἤ ἔνδεια Τυφῶν προσνέμω , ὁ δέ κοσμέω καί ἀγαθός καί ὠφέλιμος ὡς Ἶσις μέν ἔργον εἰκών δέ καί μίμημα καί λόγος Ὄσιρις σέβω καί τιμάω , οὐ ἄν ἁμαρτάνω . ἀλλά καί ὁ Εὔδοξος ἀπιστέω παύω καί διαπορέω , πῶς οὔτε Δημήτηρ ὁ ὁ ἐρωτικός ἐπιμέλεια μέτειμι ἀλλά Ἶσις · ὁ τε Διόνυσος οὔτε ὁ Νεῖλος αὐξάνω οὔτε ὁ θνῄσκω ἄρχω δύναμαι . εἷς γάρ λόγος κοινός ὁ θεός οὗτος περί πᾶς ἀγαθός μοῖρα ἡγέομαι τάσσω · καί πᾶς ὅσος ἔνειμι ὁ φύσις καλός καί ἀγαθός διά οὗτος ὑπάρχω , ὁ μέν δίδωμι ὁ ἀρχή , ὁ δέ ὑποδέχομαι καί διανέμω .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 65
οὕτω δὲ καὶ τοῖς πολλοῖς καὶ φορτικοῖς ἐπιχειρήσομεν , εἴτε ταῖς καθʼ ὥραν μεταβολαῖς τοῦ περιέχοντος εἴτε ταῖς καρπῶν γενέσεσι καὶ σποραῖς καὶ ἀρότοις χαίρουσι τὰ περὶ τοὺς θεοὺς τούτους συνοικειοῦντες , καὶ λέγοντες θάπτεσθαι μὲν τὸν Ὄσιριν , ὅτε κρύπτεται τῇ γῇ σπειρόμενος ὁ καρπός , αὖθις δʼ ἀναβιοῦσθαι καὶ ἀναφαίνεσθαι , ὅτε βλαστήσεως ἀρχή . διὸ καὶ λέγεσθαι τὴν Ἶσιν αἰσθομένην ὅτι κύει περιάψασθαι φυλακτήριον ἕκτῃ μηνὸς ἱσταμένου Φαωφί · τίκτεσθαι δὲ τὸν Ἁρποκράτην περὶ τροπὰς χειμερινὰς ἀτελῆ καὶ νεαρὸν ἐν τοῖς προανθοῦσι καὶ προβλαστάνουσι . διὸ καὶ φακῶν αὐτῷ φυομένων ἀπαρχὰς ἐπιφέρουσι , τὰς δὲ λοχείους ἡμέρας ἑορτάζειν μετὰ τὴν ἐαρινὴν ἰσημερίαν . ταῦτα γὰρ ἀκούοντες ἀγαπῶσι καὶ πιστεύουσιν , αὐτόθεν ἐκ τῶν προχείρων καὶ συνήθων τὸ πιθανὸν ἕλκοντες .
Lemmas: οὕτως δέ καί ὁ πολύς καί φορτικός ἐπιχειρέω , εἴτε ὁ κατά ὥρα μεταβολή ὁ περιέχω εἴτε ὁ καρπός γένεσις καί σπορά καί ἄροτος χαίρω ὁ περί ὁ θεός οὗτος συνοικειόω , καί λέγω θάπτω μέν ὁ Ὄσιρις , ὅτε κρύπτω ὁ γῆ σπείρω ὁ καρπός , αὖθις δέ ἀναβιόω καί ἀναφαίνω , ὅτε βλάστησις ἀρχή . διό καί λέγω ὁ Ἶσις αἰσθάνομαι ὅτι κύω περιάπτω φυλακτήριον ἕκτος μείς ἵστημι Φαῶφι · τίκτω δέ ὁ Ἁρποκράτης περί τροπή χειμερινός ἀτελής καί νεαρός ἐν ὁ προανθέω καί προβλαστάνω . διό καί φακός αὐτός φύω ἀπαρχή ἐπιφέρω , ὁ δέ λοχεῖος ἡμέρα ἑορτάζω μετά ὁ ἐαρινός ἰσημερία . οὗτος γάρ ἀκούω ἀγαπάω καί πιστεύω , αὐτόθεν ἐκ ὁ πρόχειρος καί συνήθης ὁ πιθανός ἕλκω .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 66
καὶ δεινὸν οὐδέν , ἂν πρῶτον μὲν ἡμῖν τοὺς θεοὺς φυλάττωσι κοινοὺς καὶ μὴ ποιῶσιν Αἰγυπτίων ἰδίους , μηδὲ Νεῖλον ἥν τε Νεῖλος ἄρδει μόνην χώραν τοῖς ὀνόμασι τούτοις καταλαμβάνοντες , μηδʼ ἕλη μηδὲ λωτοὺς μὴ θεοποιίαν λέγοντες ἀποστερῶσι μεγάλων θεῶν τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους , οἷς Νεῖλος μὲν οὐκ ἔστιν οὐδὲ Βοῦτος οὐδὲ Μέμφις · Ἶσιν δὲ καὶ τοὺς περὶ αὐτὴν θεοὺς ἔχουσι καὶ γιγνώσκουσιν ἅπαντες , ἐνίους μὲν οὐ πάλαι τοῖς παρʼ Αἰγυπτίων ὀνόμασι καλεῖν μεμαθηκότες , ἑκάστου δὲ τὴν δύναμιν ἐξ ἀρχῆς ἐπιστάμενοι καὶ τιμῶντες . δεύτερον , ὃ μεῖζόν ἐστιν , ὅπως σφόδρα προσέξουσι καὶ φοβήσονται , μὴ λάθωσιν εἰς πνεύματα καὶ ῥεύματα καὶ σπόρους καὶ ἀρότους καὶ πάθη γῆς καὶ μεταβολὰς ὡρῶν διαγράφοντες τὰ θεῖα καὶ διαλύοντες · ὥσπερ οἱ Διόνυσον τὸν οἶνον , Ἥφαιστον δὲ τὴν φλόγα · Φερσεφόνην δὲ φησί που Κλεάνθης τὸ διὰ τῶν καρπῶν φερόμενον καὶ φονευόμενον πνεῦμα . ποιητὴς δέ τις ἐπὶ τῶν θεριζόντων τῆμος ὅτʼ αἰζηοὶ Δημήτερα κωλοτομεῦσιν . οὐδὲν γὰρ οὗτοι διαφέρουσι τῶν ἱστία καὶ κάλως καὶ ἄγκυραν ἡγουμένων κυβερνήτην , καὶ νήματα καὶ κρόκας ὑφάντην , καὶ σπονδεῖον ἢ μελίκρατον ἢ πτισάνην ἰατρόν · ἀλλὰ δεινὰς καὶ ἀθέους ἐμποιοῦσι δόξας , ἀναισθήτοις καὶ ἀψύχοις καὶ φθειρομέναις ἀναγκαίως ὑπʼ ἀνθρώπων δεομένων καὶ χρωμένων φύσεσι καὶ πράγμασιν ὀνόματα θεῶν ἐπιφέροντες . ταῦτα μὲν γὰρ αὐτὰ νοῆσαι θεοὺς οὐκ ἔστιν .
Lemmas: καί δεινός οὐδείς , ἐάν πρῶτος μέν ἐγώ ὁ θεός φυλάσσω κοινός καί μή ποιέω Αἰγύπτιος ἴδιος , μηδέ Νεῖλος ὅς τε Νεῖλος ἄρδω μόνος χώρα ὁ ὄνομα οὗτος καταλαμβάνω , μηδέ ἕλος μηδέ λωτός μή θεοποιία λέγω ἀποστερέω μέγας θεός ὁ ἄλλος ἄνθρωπος , ὅς Νεῖλος μέν οὐ εἰμί οὐδέ Βοῦτος οὐδέ Μέμφις · Ἶσις δέ καί ὁ περί αὐτός θεός ἔχω καί γιγνώσκω ἅπας , ἔνιοι μέν οὐ πάλαι ὁ παρά Αἰγύπτιος ὄνομα καλέω μανθάνω , ἕκαστος δέ ὁ δύναμις ἐκ ἀρχή ἐπίσταμαι καί τιμάω . δεύτερος , ὅς μέγας εἰμί , ὅπως σφόδρα προσέχω καί φοβέω , μή λανθάνω εἰς πνεῦμα καί ῥεῦμα καί σπόρος καί ἄροτος καί πάθος γῆ καί μεταβολή ὥρα διαγράφω ὁ θεῖος καί διαλύω · ὥσπερ ὁ Διόνυσος ὁ οἶνος , Ἥφαιστος δέ ὁ φλόξ · Φερσέφασσα δέ φημί που Κλεάνθης ὁ διά ὁ καρπός φέρω καί φονεύω πνεῦμα . ποιητής δέ τις ἐπί ὁ θερίζω τῆμος ὅτε αἰζηός Δημήτηρ κωλοτομέω . οὐδείς γάρ οὗτος διαφέρω ὁ ἱστίον καί κάλως καί ἄγκυρα ἡγέομαι κυβερνήτης , καί νῆμα καί κρόκη ὑφάντης , καί σπονδεῖον ἤ μελίκρατον ἤ πτισάνη ἰατρός · ἀλλά δεινός καί ἄθεος ἐμποιέω δόξα , ἀναίσθητος καί ἄψυχος καί φθείρω ἀναγκαῖος ὑπό ἄνθρωπος δέω καί χράω φύσις καί πρᾶγμα ὄνομα θεός ἐπιφέρω . οὗτος μέν γάρ αὐτός νοέω θεός οὐ εἰμί .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 67
οὐ γὰρ ἄνουν οὐδʼ ἄψυχον οὐδʼ ἀνθρώποις ὁ θεὸς ὑποχείριον · ἀπὸ τούτων δὲ τοὺς χρωμένοις αὐτοῖς δωρουμένους ἡμῖν καὶ παρέχοντας ἀέναα καὶ διαρκῆ θεοὺς ἐνομίσαμεν , οὐχ ἑτέρους παρʼ ἑτέροις οὐδὲ βαρβάρους καὶ Ἕλληνας οὐδὲ νοτίους καὶ βορείους · ἀλλʼ ὥσπερ ἥλιος καὶ σελήνη καὶ οὐρανὸς καὶ γῆ καὶ θάλασσα κοινὰ πᾶσιν , ὀνομάζεται δʼ ἄλλως ὑπʼ ἄλλων , οὕτως ἑνὸς λόγου τοῦ ταῦτα κοσμοῦντος καὶ μιᾶς προνοίας ἐπιτροπευούσης καὶ δυνάμεων ὑπουργῶν ἐπὶ πάντα τεταγμένων , ἕτεραι παρʼ ἑτέροις κατὰ νόμους γεγόνασι τιμαὶ καὶ προσηγορίαι · καὶ συμβόλοις χρῶνται καθιερωμένοις οἱ μὲν ἀμυδροῖς οἱ δὲ τρανοτέροις , ἐπὶ τὰ θεῖα τὴν νόησιν ὁδηγοῦντες οὐκ ἀκινδύνως . ἔνιοι γὰρ ἀποσφαλέντες παντάπασιν εἰς δεισιδαιμονίαν ὤλισθον , οἱ δὲ φεύγοντες ὥσπερ ἕλος τὴν δεισιδαιμονίαν ἔλαθον αὖθις ὥσπερ εἰς κρημνὸν ἐμπεσόντες τὴν ἀθεότητα .
Lemmas: οὐ γάρ ἄνοος οὐδέ ἄψυχος οὐδέ ἄνθρωπος ὁ θεός ὑποχείριος · ἀπό οὗτος δέ ὁ χράω αὐτός δωρέω ἐγώ καί παρέχω ἀέναος καί διαρκής θεός νομίζω , οὐ ἕτερος παρά ἕτερος οὐδέ βάρβαρος καί Ἕλλην οὐδέ νότιος καί βόρειος · ἀλλά ὥσπερ ἥλιος καί σελήνη καί οὐρανός καί γῆ καί θάλασσα κοινός πᾶς , ὀνομάζω δέ ἄλλος ὑπό ἄλλος , οὕτως εἷς λόγος ὁ οὗτος κοσμέω καί εἷς πρόνοια ἐπιτροπεύω καί δύναμις ὑπουργός ἐπί πᾶς τάσσω , ἕτερος παρά ἕτερος κατά νόμος γίγνομαι τιμή καί προσηγορία · καί σύμβολον χράω καθιερόω ὁ μέν ἀμυδρός ὁ δέ τρανής , ἐπί ὁ θεῖος ὁ νόησις ὁδηγέω οὐ ἀκίνδυνος . ἔνιοι γάρ ἀποσφάλλω παντάπασι εἰς δεισιδαιμονία ὀλισθάνω , ὁ δέ φεύγω ὥσπερ ἕλος ὁ δεισιδαιμονία λανθάνω αὖθις ὥσπερ εἰς κρημνός ἐμπίπτω ὁ ἀθεότης .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 68
διὸ δεῖ μάλιστα πρὸς ταῦτα λόγον ἐκ φιλοσοφίας μυσταγωγὸν ἀναλαβόντας ὁσίως διανοεῖσθαι τῶν λεγομένων καὶ δρωμένων ἕκαστον · ἵνα μή , καθάπερ Θεόδωρος εἶπε , τοὺς λόγους αὐτοῦ τῇ δεξιᾷ προτείνοντος , ἐνίους τῇ ἀριστερᾷ δέχεσθαι τῶν ἀκροωμένων , οὕτως ἡμεῖς ἃ καλῶς οἱ νόμοι περὶ τὰς θυσίας καὶ τὰς ἑορτὰς ἔταξαν ἑτέρως ὑπολαμβάνοντες ἐξαμάρτωμεν . ὅτι γὰρ ἐπὶ τὸν λόγον ἀνοιστέον ἅπαντα , καὶ παρʼ αὐτῶν ἐκείνων ἔστι λαβεῖν . τῇ μὲν γὰρ ἐνάτῃ ἐπὶ δέκα τοῦ πρώτου μηνὸς ἑορτάζοντες τῷ Ἑρμῇ μέλι καὶ σῦκον ἐσθίουσιν , ἐπιλέγοντες γλυκὺ ἡ ἀλήθεια τὸ δὲ τῆς Ἴσιδος φυλακτήριον , ὃ περιάπτεσθαι μυθολογοῦσιν αὐτήν , ἐξερμηνεύεται φωνὴ ἀληθής . τὸν δʼ Ἁρποκράτην οὔτε θεὸν ἀτελῆ καὶ νήπιον οὔτε χεδρόπων τινὰ νομιστέον , ἀλλὰ τοῦ περὶ θεῶν ἐν ἀνθρώποις λόγου νεαροῦ καὶ ἀτελοῦς καὶ ἀδιαρθρώτου προστάτην καὶ σωφρονιστὴν διὸ τῷ στόματι τὸν δάκτυλον ἔχει προσκείμενον ἐχεμυθίας καὶ σιωπῆς σύμβολον ἐν δὲ τῷ Μεσορὴ μηνὶ τῶν χεδρόπων ἐπιφέροντες λέγουσιν γλῶσσα τύχη , γλῶσσα δαίμων τῶν δʼ ἐν Αἰγύπτῳ φυτῶν μάλιστα τῇ θεῷ καθιερῶσθαι λέγουσι τὴν περσέαν , ὅτι καρδίᾳ μὲν ὁ καρπὸς αὐτῆς , γλώττῃ δὲ τὸ φύλλον ἔοικεν . οὐδὲν γὰρ ὧν ἄνθρωπος ἔχειν πέφυκε θειότερον λόγου καὶ μάλιστα τοῦ περὶ θεῶν , οὐδὲ μείζονα ῥοπὴν ἔχει πρὸς εὐδαιμονίαν . διὸ τῷ μὲν εἰς τὸ χρηστήριον ἐνταῦθα κατιόντι παρεγγυῶμεν ὅσια φρονεῖν , εὔφημα λέγειν . οἱ δὲ πολλοὶ γελοῖα δρῶσιν ἐν ταῖς πομπαῖς καὶ ταῖς ἑορταῖς εὐφημίαν προκηρύττοντες , εἶτα περὶ τῶν θεῶν αὐτῶν τὰ δυσφημότατα καὶ λέγοντες καὶ διανοούμενοι .
Lemmas: διό δέω μάλα πρός οὗτος λόγος ἐκ φιλοσοφία μυσταγωγός ἀναλαμβάνω ὅσιος διανοέω ὁ λέγω καί δράω ἕκαστος · ἵνα μή , καθά Θεόδωρος λέγω , ὁ λόγος αὐτός ὁ δεξιός προτείνω , ἔνιοι ὁ ἀριστερός δέχομαι ὁ ἀκροάομαι , οὕτως ἐγώ ὅς καλός ὁ νόμος περί ὁ θυσία καί ὁ ἑορτή τάσσω ἕτερος ὑπολαμβάνω ἐξαμαρτάνω . ὅτι γάρ ἐπί ὁ λόγος ἀναφέρω ἅπας , καί παρά αὐτός ἐκεῖνος εἰμί λαμβάνω . ὁ μέν γάρ ἔνατος ἐπί δέκα ὁ πρῶτος μείς ἑορτάζω ὁ Ἑρμῆς μέλι καί σῦκον ἐσθίω , ἐπιλέγω γλυκύς ὁ ἀλήθεια ὁ δέ ὁ Ἶσις φυλακτήριον , ὅς περιάπτω μυθολογέω αὐτός , ἐξερμηνεύω φωνή ἀληθής . ὁ δέ Ἁρποκράτης οὔτε θεός ἀτελής καί νήπιος οὔτε χεδροπά τις νομίζω , ἀλλά ὁ περί θεός ἐν ἄνθρωπος λόγος νεαρός καί ἀτελής καί ἀδιάρθρωτος προστάτης καί σωφρονιστής διό ὁ στόμα ὁ δάκτυλος ἔχω πρόσκειμαι ἐχεμυθία καί σιωπή σύμβολον ἐν δέ ὁ Μεσορή μείς ὁ χεδροπά ἐπιφέρω λέγω γλῶσσα τύχη , γλῶσσα δαίμων ὁ δέ ἐν Αἴγυπτος φυτόν μάλα ὁ θεός καθιερόω λέγω ὁ περσέα , ὅτι καρδία μέν ὁ καρπός αὐτός , γλῶσσα δέ ὁ φύλλον ἔοικα . οὐδείς γάρ ὅς ἄνθρωπος ἔχω φύω θεῖος λόγος καί μάλα ὁ περί θεός , οὐδέ μέγας ῥοπή ἔχω πρός εὐδαιμονία . διό ὁ μέν εἰς ὁ χρηστήριον ἐνταῦθα κατέρχομαι παρεγγυάω ὅσιος φρονέω , εὔφημος λέγω . ὁ δέ πολύς γελοῖος δράω ἐν ὁ πομπή καί ὁ ἑορτή εὐφημία προκηρύσσω , εἶτα περί ὁ θεός αὐτός ὁ δύσφημος καί λέγω καί διανοέω .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 69
πῶς οὖν χρηστέον ἐστὶ ταῖς σκυθρωπαῖς ; καὶ ἀγελάστοις καὶ πενθίμοις θυσίαις , εἰ μήτε παραλείπειν τὰ νενομισμένα καλῶς ἔχει μήτε φύρειν τὰς περὶ θεῶν δόξας καὶ συνταράττειν ὑποψίαις ἀτόποις ; καὶ παρʼ Ἕλλησιν ὅμοια πολλὰ γίγνεται περὶ τὸν αὐτὸν ὁμοῦ τι χρόνον , οἷς Αἰγύπτιοι δρῶσιν ἐν τοῖς ὁσίοις . καὶ γὰρ Ἀθήνησι νηστεύουσιν αἱ γυναῖκες ἐν Θεσμοφορίοις χαμαὶ καθήμεναι . καὶ Βοιωτοὶ τὰ τῆς Ἀχαίας μέγαρα κινοῦσιν , ἐπαχθῆ τὴν ἑορτὴν ἐκείνην ὀνομάζοντες , ὡς διὰ τὴν τῆς Κόρης κάθοδον ἐν ἄχει τῆς Δήμητρος οὔσης . ἔστι δʼ ὁ μὴν οὗτος περὶ Πλειάδας σπόριμος , ὃν Ἀθὺρ Αἰγύπτιοι , Πυανεψιῶνα δʼ Ἀθηναῖοι Βοιωτοὶ δὲ Δαμάτριον καλοῦσι . τοὺς δὲ πρὸς ἑσπέραν οἰκοῦντας ἱστορεῖ Θεόπομπος ἡγεῖσθαι καὶ καλεῖν τὸν μὲν χειμῶνα Κρόνον , τὸ δὲ θέρος Ἀφροδίτην , τὸ δʼ ἔαρ Περσεφόνην · ἐκ δὲ Κρόνου καὶ Ἀφροδίτης γεννᾶσθαι πάντα . Φρύγες δὲ τὸν θεὸν οἰόμενοι χειμῶνος καθεύδειν , θέρους δʼ ἐγρηγορέναι , τοτὲ μὲν κατευνασμούς , τοτὲ δʼ ἀνεγέρσεις βακχεύοντες αὐτῷ τελοῦσι . Παφλαγόνες δὲ καταδεῖσθαι καὶ καθείργνυσθαι χειμῶνος , ἦρος δὲ κινεῖσθαι καὶ ἀναλύεσθαι φάσκουσι .
Lemmas: πῶς οὖν χράω εἰμί ὁ σκυθρωπός ; καί ἀγέλαστος καί πένθιμος θυσία , εἰ μήτε παραλείπω ὁ νομίζω καλός ἔχω μήτε φύρω ὁ περί θεός δόξα καί συνταράσσω ὑποψία ἄτοπος ; καί παρά Ἕλλην ὅμοιος πολύς γίγνομαι περί ὁ αὐτός ὁμοῦ τις χρόνος , ὅς Αἰγύπτιος δράω ἐν ὁ ὅσιος . καί γάρ Ἀθήνησι νηστεύω ὁ γυνή ἐν Θεσμοφόρια χαμαί κάθημαι . καί Βοιωτός ὁ ὁ Ἀχαία μέγαρα κινέω , ἐπαχθής ὁ ἑορτή ἐκεῖνος ὀνομάζω , ὡς διά ὁ ὁ Κόρα κάθοδος ἐν ἄχος ὁ Δημήτηρ εἰμί . εἰμί δέ ὁ μείς οὗτος περί Πλειάδες σπόριμος , ὅς Ἀθύρ Αἰγύπτιος , Πυανεψιών δέ Ἀθηναῖος Βοιωτός δέ Δαμάτριος καλέω . ὁ δέ πρός ἑσπέρα οἰκέω ἱστορέω Θεόπομπος ἡγέομαι καί καλέω ὁ μέν χειμών Κρόνος , ὁ δέ θέρος Ἀφροδίτη , ὁ δέ ἔαρ Περσεφόνη · ἐκ δέ Κρόνος καί Ἀφροδίτη γεννάω πᾶς . Φρύξ δέ ὁ θεός οἴομαι χειμών καθεύδω , θέρος δέ ἐγείρω , τότε μέν κατευνασμός , τότε δέ ἀνέγερσις Βακχεύω αὐτός τελέω . Παφλαγών δέ καταδέω καί κατέργνυμι χειμών , ἔαρ δέ κινέω καί ἀναλύω φάσκω .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 70
καὶ δίδωσιν ὁ καιρὸς ὑπόνοιαν ἐπὶ τῶν καρπῶν τῇ ἀποκρύψει γενέσθαι τὸν σκυθρωπασμόν , οὓς οἱ παλαιοὶ θεοὺς μὲν οὐκ ἐνόμιζον , ἀλλὰ δῶρα θεῶν ἀναγκαῖα καὶ μεγάλα πρὸς τὸ μὴ ζῆν ἀγρίως καὶ θηριωδῶς . καθʼ ἣν δὴ ὥραν τοὺς μὲν ἀπὸ δένδρων ἑώρων ἀφανιζομένους παντάπασιν καὶ ἀπολείποντας , οὓς δὲ καὶ αὐτοὶ κατέσπειραν ὄντας ἔτι γλίσχρους καὶ ἀπόρους , διαμώμενοι ταῖς χερσὶ τὴν γῆν καὶ περιστέλλοντες αὖθις , ἐπʼ ἀδήλῳ τῷ πάλιν ἐκτελεῖσθαι καὶ συντέλειαν ἕξειν ἀποθέμενοι , πολλὰ θάπτουσιν ὅμοια καὶ πενθοῦσιν ἔπραττον . εἶθʼ ὥσπερ ἡμεῖς τὸν ὠνούμενον βιβλία Πλάτωνος ὠνεῖσθαί φαμεν Πλάτωνα , καὶ Μένανδρον ὑποκρίνεσθαι τὸν τὰ Μενάνδρου ποιήμαθʼ ὑποτιθέμενον , οὕτως ἐκεῖνοι τοῖς τῶν θεῶν ὀνόμασι τὰ τῶν θεῶν δῶρα καὶ ποιήματα καλεῖν οὐκ ἐφείδοντο , τιμῶντες ὑπὸ χρείας καὶ σεμνύνοντες . οἱ δʼ ὕστερον ἀπαιδεύτως δεχόμενοι καὶ ἀμαθῶς ἀναστρέφοντες ἐπὶ τοὺς θεοὺς τὰ πάθη τῶν καρπῶν , καὶ τὰς παρουσίας τῶν ἀναγκαίων καὶ ἀποκρύψεις θεῶν γενέσεις καὶ φθορὰς οὐ προσαγορεύοντες μόνον ἀλλὰ καὶ νομίζοντες , ἀτόπων καὶ παρανόμων καὶ τεταραγμένων δοξῶν αὑτοὺς ἐνέπλησαν , καίτοι τοῦ παραλόγου τὴν ἀτοπίαν ἐν ὀφθαλμοῖς ἔχοντες . εὖ μὲν οὖν Ξενοφάνης ὁ Κολοφώνιος ἠξίωσε τοὺς Αἰγυπτίους , εἰ θεοὺς νομίζουσι , μὴ θρηνεῖν , εἰ δὲ θρηνοῦσι , θεοὺς μὴ νομίζειν ἀλλʼ ὅτι γελοῖον ἅμα θρηνοῦντας εὔχεσθαι τοὺς καρποὺς πάλιν ἀναφαίνειν καὶ τελειοῦν ἑαυτοῖς , ὅπως πάλιν ἀναλίσκωνται καὶ θρηνῶνται ·
Lemmas: καί δίδωμι ὁ καιρός ὑπόνοια ἐπί ὁ καρπός ὁ ἀπόκρυψις γίγνομαι ὁ σκυθρωπασμός , ὅς ὁ παλαιός θεός μέν οὐ νομίζω , ἀλλά δῶρον θεός ἀναγκαῖος καί μέγας πρός ὁ μή ζάω ἄγριος καί θηριώδης . κατά ὅς δέ ὥρα ὁ μέν ἀπό δένδρον ὁράω ἀφανίζω παντάπασι καί ἀπολείπω , ὅς δέ καί αὐτός κατασπείρω είμαι ἔτι γλίσχρος καί ἄπορος , διαμάω ὁ χείρ ὁ γῆ καί περιστέλλω αὖθις , ἐπί ἄδηλος ὁ πάλιν ἐκτελέω καί συντέλεια ἔχω ἀποτίθημι , πολύς θάπτω ὅμοιος καί πενθέω πράσσω . εἶτα ὥσπερ ἐγώ ὁ ὠνέομαι βιβλίον Πλάτων ὠνέομαι φημί Πλάτων , καί Μένανδρος ὑποκρίνομαι ὁ ὁ Μένανδρος ποίημα ὑποτίθημι , οὕτως ἐκεῖνος ὁ ὁ θεός ὄνομα ὁ ὁ θεός δῶρον καί ποίημα καλέω οὐ φείδομαι , τιμάω ὑπό χρεία καί σεμνύνω . ὁ δέ ὕστερον ἀπαίδευτος δέχομαι καί ἀμαθής ἀναστρέφω ἐπί ὁ θεός ὁ πάθος ὁ καρπός , καί ὁ παρουσία ὁ ἀναγκαῖος καί ἀπόκρυψις θεός γένεσις καί φθορά οὐ προσαγορεύω μόνος ἀλλά καί νομίζω , ἄτοπος καί παράνομος καί ταράσσω δόξα ἑαυτοῦ ἐμπίμπλημι , καίτοι ὁ παράλογος ὁ ἀτοπία ἐν ὀφθαλμός ἔχω . εὖ μέν οὖν Ξενοφάνης ὁ Κολοφώνιος ἀξιόω ὁ Αἰγύπτιος , εἰ θεός νομίζω , μή θρηνέω , εἰ δέ θρηνέω , θεός μή νομίζω ἀλλά ὅτι γέλοιος ἅμα θρηνέω εὔχομαι ὁ καρπός πάλιν ἀναφαίνω καί τελειόω ἑαυτοῦ , ὅπως πάλιν ἀναλίσκω καί θρηνέω ·
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 71
τὸ δʼ οὐκ ἔστι τοιοῦτον , ἀλλὰ θρηνοῦσι μὲν τοὺς καρπούς , εὔχονται δὲ τοῖς αἰτίοις καὶ δοτῆρσι θεοῖς ἑτέρους πάλιν νέους ποιεῖν καὶ ἀναφύειν ἀντὶ τῶν ἀπολλυμένων . ὅθεν ἄριστα λέγεται παρὰ τοῖς φιλοσόφοις τὸ τοὺς μὴ μανθάνοντας ὀρθῶς ἀκούειν ὀνομάτων κακῶς χρῆσθαι καὶ τοῖς πράγμασιν · ὥσπερ Ἑλλήνων οἱ τὰ χαλκᾶ καὶ τὰ γραπτὰ καὶ λίθινα μὴ μαθόντες μηδʼ ἐθισθέντες ἀγάλματα καὶ τιμὰς θεῶν , ἀλλὰ θεοὺς καλεῖν , εἶτα τολμῶντες λέγειν , ὅτι τὴν Ἀθηνᾶν Λαχάρης ἐξέδυσε , τὸν δʼ Ἀπόλλωνα χρυσοῦς βοστρύχους ἔχοντα Διονύσιος ἀπέκειρεν δὲ Ζεὺς ὁ Καπετώλιος περὶ τὸν ἐμφύλιον πόλεμον ἐνεπρήσθη καὶ διεφθάρη , λανθάνουσι συνεφελκόμενοι καὶ παραδεχόμενοι δόξας πονηρὰς ἑπομένας τοῖς ὀνόμασιν . τοῦτο δʼ οὐχ ἥκιστα πεπόνθασιν Αἰγύπτιοι περὶ τὰ τιμώμενα τῶν ζῴων . Ἕλληνες μὲν γὰρ ἔν γε τούτοις λέγουσιν ὀρθῶς καὶ νομίζουσιν ἱερὸν Ἀφροδίτης ζῷον εἶναι τὴν περιστερὰν καὶ τὸν δράκοντα τῆς Ἀθηνᾶς καὶ τὸν κόρακα τοῦ Ἀπόλλωνος καὶ τὸν κύνα τῆς Ἀρτέμιδος , ὡς Εὐριπίδης Ἑκάτης ἄγαλμα φωσφόρου κύων ἔσῃ . Αἰγυπτίων δʼ οἱ πολλοὶ θεραπεύοντες αὐτὰ τὰ ζῷα καὶ περιέποντες ὡς θεοὺς οὐ γέλωτος μόνον οὐδὲ χλευασμοῦ καταπεπλήκασι τὰς ἱερουργίας ( ἀλλὰ τοῦτο τῆς ἀβελτερίας ἐλάχιστόν ἐστι κακόν ) · δόξα δʼ ἐμφύεται δεινή , τοὺς μὲν ἀσθενεῖς καὶ ἀκάκους εἰς ἄκρατον ὑπερείπουσα τὴν δεισιδαιμονίαν , τοῖς δὲ δριμυτέροις καὶ θρασυτέροις εἰς ἀθέους ἐκπίπτουσα καὶ θηριώδεις λογισμούς . ᾗ καὶ περὶ τούτων τὰ εἰκότα διελθεῖν οὐκ ἀνάρμοστόν ἐστι .
Lemmas: ὁ δέ οὐ εἰμί τοιοῦτος , ἀλλά θρηνέω μέν ὁ καρπός , εὔχομαι δέ ὁ αἴτιος καί δοτήρ θεός ἕτερος πάλιν νέος ποιέω καί ἀναφύω ἀντί ὁ ἀπόλλυμι . ὅθεν ἀγαθός λέγω παρά ὁ φιλόσοφος ὁ ὁ μή μανθάνω ὀρθός ἀκούω ὄνομα κακός χράω καί ὁ πρᾶγμα · ὥσπερ Ἕλλην ὁ ὁ χάλκεος καί ὁ γραπτός καί λίθινος μή μανθάνω μηδέ ἐθίζω ἄγαλμα καί τιμή θεός , ἀλλά θεός καλέω , εἶτα τολμάω λέγω , ὅτι ὁ Ἀθήνη Λαχάρας ἐκδύω , ὁ δέ Ἀπόλλων χρύσεος βόστρυχος ἔχω Διονύσιος ἀποκείρω δέ Ζεύς ὁ Καπετώλιος περί ὁ ἐμφύλιος πόλεμος ἐμπίμπρημι καί διαφθείρω , λανθάνω συνεφέλκω καί παραδέχομαι δόξα πονηρός ἕπομαι ὁ ὄνομα . οὗτος δέ οὐ ἦκα πάσχω Αἰγύπτιος περί ὁ τιμάω ὁ ζῷον . Ἕλλην μέν γάρ ἐν γε οὗτος λέγω ὀρθός καί νομίζω ἱερός Ἀφροδίτη ζῷον εἰμί ὁ περιστερά καί ὁ δράκων ὁ Ἀθήνη καί ὁ κόραξ ὁ Ἀπόλλων καί ὁ κύων ὁ Ἄρτεμις , ὡς Εὐριπίδης Ἑκάτη ἄγαλμα φώσφορος κύων εἰμί . Αἰγύπτιος δέ ὁ πολύς θεραπεύω αὐτός ὁ ζῷον καί περιέπω ὡς θεός οὐ γέλως μόνος οὐδέ χλευασμός καταπίμπλημι ὁ ἱερουργία ( ἀλλά οὗτος ὁ ἀβελτερία ἐλαχύς εἰμί κακός ) · δόξα δέ ἐμφύω δεινός , ὁ μέν ἀσθενής καί ἄκακος εἰς ἄκρατος ὑπερείπω ὁ δεισιδαιμονία , ὁ δέ δριμύς καί θρασύς εἰς ἄθεος ἐκπίπτω καί θηριώδης λογισμός . ὅς καί περί οὗτος ὁ ἔοικα διέρχομαι οὐ ἀνάρμοστος εἰμί .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 72
τὸ μὲν γὰρ εἰς ταῦτα τὰ ζῷα τοὺς θεοὺς τὸν Τυφῶνα δείσαντας μεταβαλεῖν , οἷον ἀποκρύπτοντας ἑαυτοὺς σώμασιν ἴβεων καὶ κυνῶν καὶ ἱεράκων , πᾶσαν ὑπερπέπαικε τερατείαν καὶ μυθολογίαν · καὶ τὸ ταῖς ψυχαῖς τῶν θανόντων ὅσαι διαμένουσιν εἰς ταῦτα μόνα γίγνεσθαι τὴν παλιγγενεσίαν ὁμοίως ἄπιστον . τῶν δὲ βουλομένων πολιτικήν τινα λέγειν αἰτίαν οἱ μὲν Ὄσιριν ἐν τῇ μεγάλῃ στρατιᾷ φασιν εἰς μέρη πολλὰ διανείμαντα τὴν δύναμιν λόχους καὶ τάξεις Ἑλληνικῶς καλοῦσιν , ἐπίσημα δοῦναι ζῳόμορφα πᾶσιν , ὧν ἕκαστον τῷ γένει τῶν συννεμηθέντων ἱερὸν γενέσθαι καὶ τίμιον · οἱ δὲ τοὺς ὕστερον βασιλεῖς ἐκπλήξεως ἕνεκα τῶν πολεμίων ἐπιφαίνεσθαι θηρίων χρυσᾶς προτομὰς καὶ ἀργυρᾶς περιτιθεμένους · ἄλλοι δὲ τῶν δεινῶν τινα καὶ πανούργων βασιλέων ἱστοροῦσι τοὺς Αἰγυπτίους καταμαθόντα τῇ μὲν φύσει κούφους καὶ πρὸς μεταβολὴν καὶ νεωτερισμὸν ὀξυρρόπους ὄντας , ἄμαχον δὲ καὶ δυσκάθεκτον ὑπὸ πλήθους δύναμιν ἐν τῷ συμφρονεῖν καὶ κοινοπραγεῖν ἔχοντας , ἀίδιον αὐτοῖς ἐγκατασπεῖραι δείξαντα δεισιδαιμονίαν , διαφορᾶς ἀπαύστου πρόφασιν . τῶν γὰρ θηρίων , ἃ προσέταξεν ἄλλοις ἄλλα τιμᾶν καὶ σέβεσθαι , δυσμενῶς καὶ πολεμικῶς ἀλλήλοις προσφερομένων , καὶ τροφὴν ἑτέραν ἑτέρου προσίεσθαι πεφυκότος , ἀμύνοντες ἀεὶ τοῖς οἰκείοις ἕκαστοι καὶ χαλεπῶς ἀδικουμένων φέροντες ἐλάνθανον ταῖς τῶν θηρίων ἔχθραις συνεφελκόμενοι καὶ συνεκπολεμούμενοι πρὸς ἀλλήλους . μόνοι γὰρ ἔτι νῦν Αἰγυπτίων Λυκοπολῖται πρόβατον ἐσθίουσιν , ἐπεὶ καὶ λύκος , ὃν θεὸν νομίζουσιν οἱ δʼ Ὀξυρυγχῖται καθʼ ἡμᾶς , τῶν Κυνοπολιτῶν τὸν ὀξύρυγχον ἰχθὺν ἐσθιόντων , κύνα συλλαβόντες καὶ θύσαντες ὡς ἱερεῖον κατέφαγον · ἐκ δὲ τούτου καταστάντες εἰς πόλεμον ἀλλήλους τε διέθηκαν κακῶς καὶ ὕστερον ὑπὸ Ῥωμαίων κολαζόμενοι διετέθησαν .
Lemmas: ὁ μέν γάρ εἰς οὗτος ὁ ζῷον ὁ θεός ὁ Τυφῶν δείδω μεταβάλλω , οἷος ἀποκρύπτω ἑαυτοῦ σῶμα ἶβις καί κύων καί ἱέραξ , πᾶς ὑπερπαίω τερατεία καί μυθολογία · καί ὁ ὁ ψυχή ὁ θνῄσκω ὅσος διαμένω εἰς οὗτος μόνος γίγνομαι ὁ παλιγγενεσία ὅμοιος ἄπιστος . ὁ δέ βούλομαι πολιτικός τις λέγω αἰτία ὁ μέν Ὄσιρις ἐν ὁ μέγας στρατιά φημί εἰς μέρος πολύς διανέμω ὁ δύναμις λόχος καί τάξις Ἑλληνικός καλέω , ἐπίσημος δίδωμι ζῳόμορφος πᾶς , ὅς ἕκαστος ὁ γένος ὁ συννέμω ἱερός γίγνομαι καί τίμιος · ὁ δέ ὁ ὕστερον βασιλεύς ἔκπληξις ἕνεκα ὁ πολέμιος ἐπιφαίνω θηρίον χρύσεος προτομή καί ἀργύρεος περιτίθημι · ἄλλος δέ ὁ δεινός τις καί πάνουργος βασιλεύς ἱστορέω ὁ Αἰγύπτιος καταμανθάνω ὁ μέν φύσις κοῦφος καί πρός μεταβολή καί νεωτερισμός ὀξύρροπος εἰμί , ἄμαχος δέ καί δυσκάθεκτος ὑπό πλῆθος δύναμις ἐν ὁ συμφρονέω καί κοινοπραγέω ἔχω , ἀίδιος αὐτός ἐγκατασπείρω δείκνυμι δεισιδαιμονία , διαφορά ἄπαυστος πρόφασις . ὁ γάρ θηρίον , ὅς προστάσσω ἄλλος ἄλλος τιμάω καί σέβω , δυσμενής καί πολεμικός ἀλλήλων προσφέρω , καί τροφή ἕτερος ἕτερος προσίημι φύω , ἀμύνω ἀεί ὁ οἰκεῖος ἕκαστος καί χαλεπός ἀδικέω φέρω λανθάνω ὁ ὁ θηρίον ἔχθρα συνεφέλκω καί συνεκπολεμόω πρός ἀλλήλων . μόνος γάρ ἔτι νῦν Αἰγύπτιος Λυκοπολίτης πρόβατον ἐσθίω , ἐπεί καί λύκος , ὅς θεός νομίζω ὁ δέ Ὀξυρυγχίτης κατά ἐγώ , ὁ Κυνοπολίτης ὁ ὀξύρυγχος ἰχθῦς ἐσθίω , κύων συλλαμβάνω καί θύω ὡς ἱερεῖον κατεσθίω · ἐκ δέ οὗτος καθίστημι εἰς πόλεμος ἀλλήλων τε διατίθημι κακός καί ὕστερον ὑπό Ῥωμαῖος κολάζω διατίθημι .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 73
πολλῶν δὲ λεγόντων εἰς ταῦτα τὰ ζῷα τὴν τοῦ Τυφῶνος αὐτοῦ διάρασθαι ψυχήν , αἰνίττεσθαι δόξειεν ἂν ὁ μῦθος , ὅτι πᾶσα φύσις ἄλογος καὶ θηριώδης τῆς τοῦ κακοῦ δαίμονος γέγονε μοίρας , κἀκεῖνον ἐκμειλισσόμενοι καὶ παρηγοροῦντες περιέπουσι ταῦτα καὶ θεραπεύουσιν · ἂν δὲ πολὺς ἐμπίπτῃ καὶ χαλεπὸς αὐχμοὺς ἐπάγων ὑπερβάλλοντας ἢ νόσους ὀλεθρίους ἢ συμφορὰς ἄλλας παραλόγους καὶ ἀλλοκότους , ἔνια τῶν τιμωμένων οἱ ἱερεῖς ἀπάγοντες ὑπὸ σκότῳ μετὰ σιωπῆς καὶ ἡσυχίας ἀπειλοῦσι καὶ δεδίττονται τὸ πρῶτον ἂν δʼ ἐπιμένῃ , καθιερεύουσι καὶ σφάττουσιν , ὡς δή τινα κολασμὸν ὄντα τοῦ δαίμονος τοῦτον ἢ καθαρμὸν ἄλλως μέγαν ἐπὶ μεγίστοις · καὶ γὰρ ἐν Εἰλειθυίας πόλει ζῶντας ἀνθρώπους κατεπίμπρασαν ὡς Μανεθὼς ἱστόρηκε , Τυφωνείους καλοῦντες , καὶ τὴν τέφραν αὐτῶν λικμῶντες ἠφάνιζον καὶ διέσπειρον . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἐδρᾶτο φανερῶς καὶ καθʼ ἕνα καιρὸν ἐν ταῖς κυνάσιν ἡμέραις · αἱ δὲ τῶν τιμωμένων ζῴων καθιερεύσεις ἀπόρρητοι καὶ χρόνοις ἀτάκτοις πρὸς τὰ συμπίπτοντα γιγνόμεναι τοὺς πολλοὺς λανθάνουσι , πλὴν ὅταν ταφὰς ἔχωσι , καὶ τῶν ἄλλων ἀναδεικνύντες ἔνια πάντων παρόντων συνεμβάλλωσιν , οἰόμενοι τοῦ Τυφῶνος ἀντιλυπεῖν καὶ κολούειν τὸ ἡδόμενον . ὁ γὰρ Ἆπις δοκεῖ μετʼ ὀλίγων ἄλλων ἱερὸς εἶναι τοῦ Ὀσίριδος · ἐκείνῳ δὲ τὰ πλεῖστα προσνέμουσι . κἂν ἀληθὴς ὁ λόγος οὗτος ᾖ , συμβαίνειν ἡγοῦμαι τὸ ζητούμενον ἐπὶ τῶν ὁμολογουμένων καὶ κοινὰς ἐχόντων τὰς τιμάς , οἷόν ἐστιν ἶβις καὶ ἱέραξ καὶ κυνοκέφαλος , αὐτὸς ὁ Ἆπις οὕτω δὴ γὰρ τὸν ἐν Μένδητι τράγον καλοῦσι .
Lemmas: πολύς δέ λέγω εἰς οὗτος ὁ ζῷον ὁ ὁ Τυφῶν αὐτός διαίρω ψυχή , αἰνίσσομαι δοκέω ἄν ὁ μῦθος , ὅτι πᾶς φύσις ἄλογος καί θηριώδης ὁ ὁ κακός δαίμων γίγνομαι μοῖρα , ἐκεῖνος ἐκμειλίσσω καί παρηγορέω περιέπω οὗτος καί θεραπεύω · ἐάν δέ πολύς ἐμπίπτω καί χαλεπός αὐχμός ἐπάγω ὑπερβάλλω ἤ νόσος ὀλέθριος ἤ συμφορά ἄλλος παράλογος καί ἀλλόκοτος , ἔνιοι ὁ τιμάω ὁ ἱερεύς ἀπάγω ὑπό σκότος μετά σιωπή καί ἡσυχία ἀπειλέω καί δειδίσσομαι ὁ πρῶτος ἐάν δέ ἐπιμένω , καθιερεύω καί σφάζω , ὡς δή τις κολασμός εἰμί ὁ δαίμων οὗτος ἤ καθαρμός ἄλλος μέγας ἐπί μέγας · καί γάρ ἐν Εἰλείθυια πόλις ζάω ἄνθρωπος καταπίμπρημι ὡς Μανεθώς ἱστορέω , Τυφωνεῖος καλέω , καί ὁ τέφρα αὐτός λικμάω ἀφανίζω καί διασπείρω . ἀλλά οὗτος μέν δράω φανερός καί κατά εἷς καιρός ἐν ὁ κυνάς ἡμέρα · ὁ δέ ὁ τιμάω ζῷον καθιέρευσις ἀπόρρητος καί χρόνος ἄτακτος πρός ὁ συμπίπτω γίγνομαι ὁ πολύς λανθάνω , πλήν ὅταν ταφή ἔχω , καί ὁ ἄλλος ἀναδείκνυμι ἔνιοι πᾶς πάρειμι συνεμβάλλω , οἴομαι ὁ Τυφῶν ἀντιλυπέω καί κολούω ὁ ἥδομαι . ὁ γάρ Ἆπις δοκέω μετά ὀλίγος ἄλλος ἱερός εἰμί ὁ Ὄσιρις · ἐκεῖνος δέ ὁ πολύς προσνέμω . ἐάν ἀληθής ὁ λόγος οὗτος εἰμί , συμβαίνω ἡγέομαι ὁ ζητέω ἐπί ὁ ὁμολογέω καί κοινός ἔχω ὁ τιμή , οἷος εἰμί ἶβις καί ἱέραξ καί κυνοκέφαλος , αὐτός ὁ Ἆπις οὕτως δή γάρ ὁ ἐν Μένδης τράγος καλέω .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 74
λείπεται δὲ δὴ τὸ χρειῶδες καὶ τὸ συμβολικόν , ὧν ἔνια θατέρου , πολλὰ δʼ ἀμφοῖν μετέσχηκε . βοῦν μὲν οὖν καὶ πρόβατον καὶ ἰχνεύμονα δῆλον ὅτι χρείας ἕνεκα καὶ ὠφελείας ἐτίμησαν ( ὡς Λήμνιοι κορύδους , τὰ τῶν ἀττελάβων εὑρίσκοντας ᾠὰ καὶ κόπτοντας · Θεσσαλοὶ δὲ πελαργούς , ὅτι πολλοὺς ὄφεις τῆς γῆς ἀναδιδούσης ἐπιφανέντες ἐξώλεσαν ἅπαντας · διὸ καὶ νόμον ἔθεντο φεύγειν ὅστις ἂν ἀποκτείνῃ πελαργόν ) , ἀσπίδα δὲ καὶ γαλῆν καὶ κάνθαρον , εἰκόνας τινὰς ἐν αὐτοῖς ἀμαυρὰς ὥσπερ ἐν σταγόσιν ἡλίου τῆς τῶν θεῶν δυνάμεως κατιδόντες · τὴν μὲν γὰρ γαλῆν ἔτι πολλοὶ νομίζουσι καὶ λέγουσι κατὰ τὸ οὖς ὀχευομένην , τῷ δὲ στόματι τίκτουσαν , εἴκασμα τῆς τοῦ λόγου γενέσεως εἶναι · τὸ δὲ κανθάρων γένος οὐκ ἔχειν θήλειαν , ἄρρενας δὲ πάντας ἀφιέναι τὸν γόνον εἰς τὴν σφαιροποιουμένην ὕλην , ἣν κυλινδοῦσιν ἀντιβάδην ὠθοῦντες , ὥσπερ δοκεῖ τὸν οὐρανὸν ὁ ἥλιος ἐς τοὐναντίον περιστρέφειν , αὐτὸς ἀπὸ δυσμῶν ἐπὶ τὰς ἀνατολὰς φερόμενος . ἀσπίδα δʼ ὡς ἀγήρων καὶ χρωμένην κινήσεσιν ἀνοργάνοις μετʼ εὐπετείας καὶ ὑγρότητος ἄστρῳ προσείκασαν .
Lemmas: λείπω δέ δή ὁ χρειώδης καί ὁ συμβολικός , ὅς ἔνιοι ἕτερος , πολύς δέ ἄμφω μετέχω . βοῦς μέν οὖν καί πρόβατον καί ἰχνεύμων δῆλος ὅτι χρεία ἕνεκα καί ὠφέλεια τιμάω ( ὡς Λήμνιος κόρυδος , ὁ ὁ ἀττέλαβος εὑρίσκω ᾠόν καί κόπτω · Θεσσαλός δέ πελαργός , ὅτι πολύς ὄφις ὁ γῆ ἀναδίδωμι ἐπιφαίνω ἐξόλλυμι ἅπας · διό καί νόμος τίθημι φεύγω ὅστις ἄν ἀποκτείνω πελαργός ) , ἀσπίς δέ καί γαλέη καί κάνθαρος , εἰκών τις ἐν αὐτός ἀμαυρός ὥσπερ ἐν σταγών ἥλιος ὁ ὁ θεός δύναμις καθοράω · ὁ μέν γάρ γαλέη ἔτι πολύς νομίζω καί λέγω κατά ὁ οὖς ὀχεύω , ὁ δέ στόμα τίκτω , εἴκασμα ὁ ὁ λόγος γένεσις εἰμί · ὁ δέ κάνθαρος γένος οὐ ἔχω θῆλυς , ἄρσην δέ πᾶς ἀφίημι ὁ γόνος εἰς ὁ σφαιροποιέω ὕλη , ὅς κυλινδέω ἀντιβάδην ὠθέω , ὥσπερ δοκέω ὁ οὐρανός ὁ ἥλιος εἰς ἐναντίος περιστρέφω , αὐτός ἀπό δυσμή ἐπί ὁ ἀνατολή φέρω . ἀσπίς δέ ὡς Ἀγήρων καί χράω κίνησις ἀνόργανος μετά εὐπέτεια καί ὑγρότης ἄστρον προσεικάζω .
plutarchus.de-iside-et-osiride-351c-384c 76
εἴπερ οὖν οἱ δοκιμώτατοι τῶν φιλοσόφων οὐδʼ ἐν ἀψύχοις καὶ ἀσωμάτοις πράγμασιν αἴνιγμα τοῦ θείου κατιδόντες ἠξίουν ἀμελεῖν οὐδὲν οὐδʼ ἀτιμάζειν , ἔτι μᾶλλον οἴομαι τὰς ἐν αἰσθανομέναις καὶ ψυχὴν ἐχούσαις καὶ πάθος καὶ ἦθος φύσεσιν ἰδιότητας ἀγαπητέον οὖν , οὐ ταῦτα τιμῶντας , ἀλλὰ διὰ τούτων τὸ θεῖον , ὡς ἐναργεστέρων ἐσόπτρων καὶ φύσει γεγονότων , ὡς ὄργανον ἢ τέχνην ἀεὶ τοῦ πάντα κοσμοῦντος θεοῦ νομίζειν · καὶ ὅλως ἀξιοῦν γε μηδὲν ἄψυχον ἐμψύχου μηδʼ ἀναίσθητον αἰσθανομένου κρεῖττον εἶναι , μηδʼ ἂν τὸν σύμπαντά τις χρυσὸν ὁμοῦ καὶ σμάραγδον εἰς ταὐτὸ συμφορήσῃ . οὐκ ἐν χρόαις γὰρ οὐδʼ ἐν σχήμασιν οὐδʼ ἐν λειότησιν ἐγγίγνεται τὸ θεῖον , ἀλλʼ ἀτιμοτέραν ἔχει νεκρῶν μοῖραν , ὅσα μὴ μετέσχε , μηδὲ μετέχειν τοῦ ζῆν πέφυκεν . ἡ δὲ ζῶσα καὶ βλέπουσα καὶ κινήσεως ἀρχὴν ἐξ αὑτῆς ἔχουσα καὶ γνῶσιν οἰκείων καὶ ἀλλοτρίων φύσις κάλλους τʼ ἔσπακεν ἀπορροὴν καὶ μοῖραν ἐκ τοῦ φρονοῦντος , ὅτῳ κυβερνᾶται τὸ σύμπαν καθʼ Ἡράκλειτον . ὅθεν οὐ χεῖρον ἐν τούτοις εἰκάζεται τὸ θεῖον ἢ χαλκοῖς καὶ λιθίνοις δημιουργήμασιν , ἃ φθορὰς μὲν ὁμοίως δέχεται καὶ ἐπιχρώσεις , αἰσθήσεως δὲ πάσης φύσει καὶ συνέσεως ἐστέρηται . περὶ μὲν οὖν τῶν τιμωμένων ζῴων ταῦτα δοκιμάζω μάλιστα τῶν λεγομένων .
Lemmas: εἴπερ οὖν ὁ δόκιμος ὁ φιλόσοφος οὐδέ ἐν ἄψυχος καί ἀσώματος πρᾶγμα αἴνιγμα ὁ θεῖος καθοράω ἀξιόω ἀμελέω οὐδείς οὐδέ ἀτιμάζω , ἔτι μάλα οἴομαι ὁ ἐν αἰσθάνομαι καί ψυχή ἔχω καί πάθος καί ἦθος φύσις ἰδιότης ἀγαπητέος οὖν , οὐ οὗτος τιμάω , ἀλλά διά οὗτος ὁ θεῖος , ὡς ἐναργής εἴσοπτρον καί φύσις γίγνομαι , ὡς ὄργανον ἤ τέχνη ἀεί ὁ πᾶς κοσμέω θεός νομίζω · καί ὅλος ἀξιόω γε μηδείς ἄψυχος ἔμψυχος μηδέ ἀναίσθητος αἰσθάνομαι κρατύς εἰμί , μηδέ ἐάν ὁ σύμπας τις χρυσός ὁμοῦ καί σμάραγδος εἰς αὐτός συμφορέω . οὐ ἐν χροιά γάρ οὐδέ ἐν σχῆμα οὐδέ ἐν λειότης ἐγγίγνομαι ὁ θεῖος , ἀλλά ἄτιμος ἔχω νεκρός μοῖρα , ὅσος μή μετέχω , μηδέ μετέχω ὁ ζάω φύω . ὁ δέ ζάω καί βλέπω καί κίνησις ἀρχή ἐκ ἑαυτοῦ ἔχω καί γνῶσις οἰκεῖος καί ἀλλότριος φύσις κάλλος τε σπάω ἀπορροή καί μοῖρα ἐκ ὁ φρονέω , ὅστις κυβερνάω ὁ σύμπας κατά Ἡράκλειτος . ὅθεν οὐ κακός ἐν οὗτος εἰκάζω ὁ θεῖος ἤ χάλκεος καί λίθινος δημιούργημα , ὅς φθορά μέν ὅμοιος δέχομαι καί ἐπίχρωσις , αἴσθησις δέ πᾶς φύσις καί σύνεσις στερέω . περί μέν οὖν ὁ τιμάω ζῷον οὗτος δοκιμάζω μάλα ὁ λέγω .