plutarchus.de-invidia-et-odio-536e-538e 6
ἀνάγκη τοίνυν τὰ πάθη ταῦτα τοῖς αὐτοῖς ὥσπερ τὰ φυτὰ καὶ τρέφεσθαι καὶ αὔξεσθαι καὶ ἐπιγίγνεσθαι πέφυκεν ἀλλήλοις . μισοῦμέν γε μᾶλλον τοὺς μᾶλλον εἰς πονηρίαν ἐπιδιδόντας , φθονοῦσι δὲ μᾶλλον τοὺς μᾶλλον ἐπʼ ἀρετῇ προϊέναι δοκοῦσι . διὸ καὶ Θεμιστοκλῆς ἔτι μειράκιον ὢν οὐδὲν ἔφη πράττειν λαμπρόν · οὔπω γὰρ φθονεῖσθαι . καθάπερ γὰρ αἱ κανθαρίδες ἐμφύονται μάλιστα τῷ ἀκμάζοντι σίτῳ καὶ τοῖς εὐθαλέσι ῥόδοις , οὕτως ὁ φθόνος ἅπτεται μάλιστα τῶν χρηστῶν καὶ αὐξομένων πρὸς ἀρετὴν καὶ δόξαν ἠθῶν καὶ προσώπων . καὶ τοὐναντίον αὖ πάλιν αἱ μὲν ἄκρατοι πονηρίαι συνεπιτείνουσι τὸ μῖσος . τοὺς γοῦν Σωκράτη συκοφαντήσαντας ὡς εἰς ἔσχατον κακίας ἐληλακότας οὕτως ἐμίσησαν οἱ πολῖται καὶ ἀπεστράφησαν , ὡς μήτε πῦρ αὔειν μήτε ἀποκρίνεσθαι πυνθανομένοις μήτʼ λουομένοις κοινωνεῖν ὕδατος , ἀλλʼ ἀναγκάζειν ἐκχεῖν ἐκεῖνο τοὺς παραχύτας ὡς μεμιασμένον , ἕως ἀπήγξαντο μὴ φέροντες τὸ μῖσος . αἱ δὲ τῶν εὐτυχημάτων ὑπεροχαὶ καὶ λαμπρότητες πολλάκις τὸν φθόνον κατασβεννύουσιν . οὐ γὰρ εἰκὸς Ἀλεξάνδρῳ τινὰ φθονεῖν οὐδὲ Κύρῳ , κρατήσασι καὶ γενομένοις κυρίοις ἁπάντων . ἀλλʼ ὥσπερ ὁ ἥλιος , ὧν ἂν ὑπὲρ κορυφῆς γένηται , καταχεόμενος τὸ φῶς ἢ παντάπασι τὴν σκιὰν ἀνεῖλεν ἢ μικρὰν ἐποίησεν , οὕτω πολὺ τῶν ὕψος λαβόντων καὶ γενομένων κατὰ κεφαλῆς τοῦ φθόνου , συστέλλεται καὶ ἀναχωρεῖ καταλαμπόμενος . τὸ μέντοι μῖσος οὐκ ἀνίησιν ἡ τῶν ἐχθρῶν ὑπεροχὴ καὶ δύναμις . ὁ γοῦν Ἀλέξανδρος φθονοῦντα μὲν οὐδένʼ εἶχε , μισοῦντας δὲ πολλοὺς ὑφʼ ὧν τέλος ἐπιβουλευθεὶς ἀπέθανεν . ὁμοίως τοίνυν καὶ τὰ δυστυχήματα τοὺς μὲν φθονοῦντας παύει τὰς δʼ αὖ ἔχθρας οὐκ ἀναιρεῖ · μισοῦσι γὰρ καὶ ταπεινοὺς τοὺς ἐχθροὺς γενομένους , φθονεῖ δʼ οὐδεὶς τῷ δυστυχοῦντι . ἀλλὰ καὶ τὸ ῥηθὲν ὑπό τινος τῶν καθʼ ἡμᾶς σοφιστῶν , ὅτι ἥδισθʼ οἱ φθονοῦντες ἐλεοῦσιν , ἀληθές ἐστιν · ὥστε καὶ ταύτῃ μεγάλην εἶναι τῶν παθῶν διαφοράν , ὡς τὸ μὲν μῖσος οὔτʼ εὐτυχούντων οὔτε δυστυχούντων ἀφίστασθαι πέφυκεν , ὁ δὲ φθόνος πρὸς τὴν ἀμφοῖν ὑπερβολὴν ἀπαγορεύει .
Lemmas: ἀνάγκη τοίνυν ὁ πάθος οὗτος ὁ αὐτός ὥσπερ ὁ φυτόν καί τρέφω καί αὐξάνω καί ἐπιγίγνομαι φύω ἀλλήλων . μισέω γε μάλα ὁ μάλα εἰς πονηρία ἐπιδίδωμι , φθονέω δέ μάλα ὁ μάλα ἐπί ἀρετή προέρχομαι δοκέω . διό καί Θεμιστοκλῆς ἔτι μειράκιον εἰμί οὐδείς φημί πράσσω λαμπρός · οὔπω γάρ φθονέω . καθά γάρ ὁ κανθαρίς ἐμφύω μάλα ὁ ἀκμάζω σῖτος καί ὁ εὐθηλής ῥόδον , οὕτως ὁ φθόνος ἅπτω μάλα ὁ χρηστός καί αὐξάνω πρός ἀρετή καί δόξα ἦθος καί πρόσωπον . καί ἐναντίος αὖ πάλιν ὁ μέν ἄκρατος πονηρία συνεπιτείνω ὁ μῖσος . ὁ γοῦν Σωκράτης συκοφαντέω ὡς εἰς ἔσχατος κακία ἐλαύνω οὕτως μισέω ὁ πολίτης καί ἀποστρέφω , ὡς μήτε πῦρ αὔω μήτε ἀποκρίνω πυνθάνομαι μήτε λούω κοινωνέω ὕδωρ , ἀλλά ἀναγκάζω ἐκχέω ἐκεῖνος ὁ παραχύτης ὡς μιαίνω , ἕως ἀπάγχω μή φέρω ὁ μῖσος . ὁ δέ ὁ εὐτύχημα ὑπεροχή καί λαμπρότης πολλάκις ὁ φθόνος κατασβέννυμι . οὐ γάρ ἔοικα Ἀλέξανδρος τις φθονέω οὐδέ Κῦρος , κρατέω καί γίγνομαι κύριος ἅπας . ἀλλά ὥσπερ ὁ ἥλιος , ὅς ἄν ὑπέρ κορυφή γίγνομαι , κατηχέω ὁ φάος ἤ παντάπασι ὁ σκιά ἀναιρέω ἤ μικρός ποιέω , οὕτως πολύς ὁ ὕψος λαμβάνω καί γίγνομαι κατά κεφαλή ὁ φθόνος , συστέλλω καί ἀναχωρέω καταλάμπω . ὁ μέντοι μῖσος οὐ ἀνίημι ὁ ὁ ἐχθρός ὑπεροχή καί δύναμις . ὁ γοῦν Ἀλέξανδρος φθονέω μέν οὐδείς ἔχω , μισέω δέ πολύς ὑπό ὅς τέλος ἐπιβουλεύω ἀποθνῄσκω . ὅμοιος τοίνυν καί ὁ δυστύχημα ὁ μέν φθονέω παύω ὁ δέ αὖ ἔχθρα οὐ ἀναιρέω · μισέω γάρ καί ταπεινός ὁ ἐχθρός γίγνομαι , φθονέω δέ οὐδείς ὁ δυστυχέω . ἀλλά καί ὁ λέγω ὑπό τις ὁ κατά ἐγώ σοφιστής , ὅτι ἡδύς ὁ φθονέω ἐλεέω , ἀληθής εἰμί · ὥστε καί οὗτος μέγας εἰμί ὁ πάθος διαφορά , ὡς ὁ μέν μῖσος οὔτε εὐτυχέω οὔτε δυστυχέω ἀφίστημι φύω , ὁ δέ φθόνος πρός ὁ ἄμφω ὑπερβολή ἀπαγορεύω .