plutarchus.de-gloria-atheniensium-345c-351b 2
πολλῶν μὲν δὴ καὶ ἄλλων ἡ πόλις ἥδε μήτηρ καὶ τροφὸς εὐμενὴς τεχνῶν γέγονε τὰς μὲν εὑραμένη καὶ ἀναφήνασα πρώτη , ταῖς δὲ δύναμιν προσθεῖσα καὶ τιμὴν καὶ αὔξησιν οὐχ ἥκιστα δʼ ὑπʼ αὐτῆς ζωγραφία προῆκται καὶ κεκόσμηται . καὶ γὰρ Ἀπολλόδωρος ὁ ζωγράφος , ἀνθρώπων πρῶτος ἐξευρὼν φθορὰν καὶ ἀπόχρωσιν σκιᾶς , Ἀθηναῖος ἦν · οὗ τοῖς ἔργοις ἐπιγέγραπται μωμήσεταί τις μᾶλλον ἢ μιμήσεται . καὶ Εὐφράνωρ καὶ Νικίας καὶ Ἀσκληπιόδωρος καὶ Πάναινος ὁ Φειδίου ἀδελφός , οἱ μὲν στρατηγοὺς ἔγραψαν νικῶντας , οἱ δὲ μάχας , οἱ δʼ ἥρωας ὥσπερ Εὐφράνωρ τὸν Θησέα τὸν ἑαυτοῦ τῷ Παρρασίου παρέβαλε , λέγων τὸν μὲν ἐκείνου ῥόδα βεβρωκέναι , τὸν δʼ ἑαυτοῦ κρέα βόεια . τῷ γὰρ ὄντι γλαφυρῶς ὁ Παρρασίου γέγραπται καὶ πεποίκιλται καί τι προσέοικε · τὸν δʼ Εὐφράνορος ἰδών τις εἶπεν οὐκ ἀφυῶς δῆμον Ἐρεχθῆος μεγαλήτορος , ὅν ποτʼ Ἀθήνη θρέψε Διὸς θυγάτηρ . γέγραφε δὲ καὶ τὴν ἐν Μαντινείᾳ πρὸς Ἐπαμεινώνδαν ἱππομαχίαν οὐκ ἀνενθουσιάστως Εὐφράνωρ . τὸ δʼ ἔργον ἔσχεν οὕτως · Ἐπαμεινώνδας Θηβαῖος ἀπὸ τῆς ἐν Λεύκτροις μάχης ἀρθεὶς μέγας ἐπεμβῆναι τῇ Σπάρτῃ πεσούσῃ καὶ πατῆσαι τὸ φρόνημα καὶ τὸ ἀξίωμα τῆς πόλεως ἠθέλησε . καὶ πρῶτα μὲν ἐμβαλὼν ἑπτὰ μυριάσι στρατοῦ διεπόρθησε τὴν χώραν καὶ τοὺς περιοίκους ἀπέστησεν αὐτῶν · ἔπειτα περὶ Μαντίνειαν ἀντιτεταγμένους εἰς μάχην προυκαλεῖτο · μὴ βουλομένων δὲ μηδὲ τολμώντων , ἀλλὰ τὴν Ἀθήνηθεν ἐπικουρίαν ἐκδεχομένων , νυκτὸς ἄρας καὶ λαθὼν ἅπαντας εἰς τὴν Λακωνικὴν κατέβη , καὶ μικροῦ ἔφθη τὴν πόλιν ἔρημον ἐξ ἐφόδου λαβεῖν καὶ κατασχεῖν . αἰσθομένων δὲ τῶν συμμάχων καὶ βοηθείας ταχείας πρὸς τὴν πόλιν γενομένης , ὕπειξε μὲν ὡς αὖθις ἐπὶ λεηλασίαν καὶ φθορὰν τῆς χώρας τρεψόμενος · ἐξαπατήσας δὲ καὶ κατακοιμίσας οὕτω τοὺς πολεμίους ἀνέζευξε νυκτὸς ἐκ τῆς Λακωνικῆς · καὶ διαδραμὼν τὴν μεταξὺ χώραν ἐπεφαίνετο τοῖς Μαντινεῦσιν ἀπροσδόκητος διαβουλευομένοις καὶ αὐτοῖς ἀκμὴν τοῦ πέμπειν τὴν εἰς Λακεδαίμονα βοήθειαν καὶ εὐθέως ὁπλίζεσθαι προσέταξε τοῖς Θηβαίοις . οἱ μὲν οὖν Θηβαῖοι μέγα φρονοῦντες ἐν τοῖς ὅπλοις ἐπεφέροντο καὶ περιελάμβανον κύκλῳ τὰ τείχη ] , τῶν δὲ Μαντινέων ἔκπληξις ἦν καὶ ἀλαλαγμὸς καὶ διαδρομή , ὡς ῥεῦμα τὴν δύναμιν ἀθρόαν ἐμπίπτουσαν ὤσασθαι μὴ δυναμένων μηδʼ ἐπινοούντων βοήθειαν . ἐν τούτῳ δὲ καιροῦ καὶ τύχης Ἀθηναῖοι κατέβαινον ἀπὸ τῶν ἄκρων εἰς τὴν Μαντινικὴν οὐκ εἰδότες τὴν ῥοπὴν οὐδὲ τὴν ὀξύτητα τοῦ ἀγῶνος , ἀλλʼ ὁδῷ πορευόμενοι καθʼ ἡσυχίαν ὡς δέ τις ἀστῶν ἐκδραμὼν ἀπήγγειλε τὸν κίνδυνον , ὀλίγοι μὲν ὄντες ὡς πρὸς τὸ πλῆθος τῶν πολεμίων , ἐξ ὁδοῦ δὲ κεκμηκότες , οὐδενὸς δὲ τῶν ἄλλων συμμάχων παρόντος , ὅμως εὐθὺς εἰς τάξιν καθίσταντο τοῖς πλείστοις · οἱ δʼ ἱππεῖς διασκευασάμενοι καὶ προεξελάσαντες , ὑπὸ τὰς πύλας αὐτὰς καὶ τὸ τεῖχος ἔθεντο καρτερὰν ἱππομαχίαν · καὶ κρατήσαντες ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ Ἐπαμεινώνδα ἀφείλοντο τὴν Μαντίνειαν . τοῦτο τὸ ἔργον Εὐφράνωρ ἔγραψε , καὶ πάρεστιν ὁρᾶν ἐν εἰκόνι τῆς μάχης τὸ σύρρηγμα καὶ τὴν ἀντέρεισιν ἀλκῆς καὶ θυμοῦ καὶ πνεύματος γέμουσαν . ἀλλʼ οὐκ ἂν οἶμαι τῷ ζωγράφῳ κρίσιν προθείητε πρὸς τὸν στρατηγὸν οὐδʼ ἀνάσχοισθε τῶν προτιμώντων τὸν πίνακα τοῦ τροπαίου καὶ τὸ μίμημα τῆς ἀληθείας .
Lemmas: πολύς μέν δή καί ἄλλος ὁ πόλις ὅδε μήτηρ καί τροφός εὐμενής τέχνη γίγνομαι ὁ μέν εὑρίσκω καί ἀναφαίνω πρῶτος , ὁ δέ δύναμις προστίθημι καί τιμή καί αὔξησις οὐ ἦκα δέ ὑπό αὐτός ζωγραφία προάγω καί κοσμέω . καί γάρ Ἀπολλόδωρος ὁ ζωγράφος , ἄνθρωπος πρῶτος ἐξευρίσκω φθορά καί ἀπόχρωσις σκιά , Ἀθηναῖος εἰμί · ὅς ὁ ἔργον ἐπιγράφω μωμάομαι τις μάλα ἤ μιμέομαι . καί Εὐφράνωρ καί Νικίας καί Ἀσκληπιόδωρος καί Πάναινος ὁ Φειδίας ἀδελφός , ὁ μέν στρατηγός γράφω νικάω , ὁ δέ μάχη , ὁ δέ ἥρως ὥσπερ Εὐφράνωρ ὁ Θησεύς ὁ ἑαυτοῦ ὁ Παρράσιος παραβάλλω , λέγω ὁ μέν ἐκεῖνος ῥόδον βιβρώσκω , ὁ δέ ἑαυτοῦ κρέας βόειος . ὁ γάρ εἰμί γλαφυρός ὁ Παρράσιος γράφω καί ποικίλλω καί τις προσέοικα · ὁ δέ Εὐφράνωρ ὁράω τις λέγω οὐ ἀφυής δῆμος Ἐρεχθεύς μεγαλήτωρ , ὅς ποτέ Ἀθήνη τρέφω Ζεύς θυγάτηρ . γράφω δέ καί ὁ ἐν Μαντίνεια πρός Ἐπαμεινώνδας ἱππομαχία οὐ ἀνενθουσίαστος Εὐφράνωρ . ὁ δέ ἔργον ἔχω οὕτως · Ἐπαμεινώνδας Θηβαῖος ἀπό ὁ ἐν Λεῦκτρον μάχη ἀείρω μέγας ἐπεμβαίνω ὁ Σπάρτη πίπτω καί πατέω ὁ φρόνημα καί ὁ ἀξίωμα ὁ πόλις ἐθέλω . καί πρῶτος μέν ἐμβάλλω ἑπτά μυριάς στρατός διαπορθέω ὁ χώρα καί ὁ περίοικος ἀφίστημι αὐτός · ἔπειτα περί Μαντίνεια ἀντιτάσσω εἰς μάχη προκαλέω · μή βούλομαι δέ μηδέ τολμάω , ἀλλά ὁ Ἀθῆναι ἐπικουρία ἐκδέχομαι , νύξ ἀείρω καί λανθάνω ἅπας εἰς ὁ Λακωνικός καταβαίνω , καί μικρός φθάνω ὁ πόλις ἐρῆμος ἐκ ἔφοδος λαμβάνω καί κατέχω . αἰσθάνομαι δέ ὁ σύμμαχος καί βοήθεια ταχύς πρός ὁ πόλις γίγνομαι , ὑπείκω μέν ὡς αὖθις ἐπί λεηλασία καί φθορά ὁ χώρα τρέπω · ἐξαπατάω δέ καί κατακοιμίζω οὕτως ὁ πολέμιος ἀναζεύγνυμι νύξ ἐκ ὁ Λακωνικός · καί διατρέχω ὁ μεταξύ χώρα ἐπιφαίνω ὁ Μαντινεύς ἀπροσδόκητος διαβουλεύω καί αὐτός ἀκμή ὁ πέμπω ὁ εἰς Λακεδαίμων βοήθεια καί εὐθύς ὁπλίζω προστάσσω ὁ Θηβαῖος . ὁ μέν οὖν Θηβαῖος μέγας φρονέω ἐν ὁ ὅπλον ἐπιφέρω καί περιλαμβάνω κύκλος ὁ τεῖχος ] , ὁ δέ Μαντινεύς ἔκπληξις εἰμί καί ἀλαλαγμός καί διαδρομή , ὡς ῥεῦμα ὁ δύναμις ἀθρόος ἐμπίπτω ὠθέω μή δύναμαι μηδέ ἐπινοέω βοήθεια . ἐν οὗτος δέ καιρός καί τύχη Ἀθηναῖος καταβαίνω ἀπό ὁ ἄκρον εἰς ὁ Μαντινέη οὐ οἶδα ὁ ῥοπή οὐδέ ὁ ὀξύτης ὁ ἀγών , ἀλλά ὁδός πορεύω κατά ἡσυχία ὡς δέ τις ἀστός ἐκτρέχω ἀπαγγέλλω ὁ κίνδυνος , ὀλίγος μέν εἰμί ὡς πρός ὁ πλῆθος ὁ πολέμιος , ἐκ ὁδός δέ κάμνω , οὐδείς δέ ὁ ἄλλος σύμμαχος πάρειμι , ὅμως εὐθύς εἰς τάξις καθίστημι ὁ πολύς · ὁ δέ ἱππεύς διασκευάζω καί προεξελαύνω , ὑπό ὁ πύλη αὐτός καί ὁ τεῖχος τίθημι καρτερός ἱππομαχία · καί κρατέω ἐκ ὁ χείρ ὁ Ἐπαμεινώνδας ἀφαιρέω ὁ Μαντίνεια . οὗτος ὁ ἔργον Εὐφράνωρ γράφω , καί πάρειμι ὁράω ἐν εἰκών ὁ μάχη ὁ σύρρηγμα καί ὁ ἀντέρεισις ἀλκή καί θυμός καί πνεῦμα γέμω . ἀλλά οὐ ἄν οἴομαι ὁ ζωγράφος κρίσις προτίθημι πρός ὁ στρατηγός οὐδέ ἀνέχω ὁ προτιμάω ὁ πίναξ ὁ τρόπαιον καί ὁ μίμημα ὁ ἀλήθεια .