plutarchus.de-garrulitate-502b-515a 22
καὶ μὴν ὥσπερ ὁ Σωκράτης ; ἐκέλευε φυλάττεσθαι τῶν σιτίων ὅσα μὴ πεινῶντας ἐσθίειν ἀναπείθει καὶ τῶν πωμάτων ὅσα πίνειν μὴ διψῶντας , οὕτω χρὴ καὶ τῶν λόγων τὸν ἀδολέσχην , οἷς ἥδεται μάλιστα καὶ κέχρηται κατακόρως , τούτους φοβεῖσθαι καὶ πρὸς τούτους ἐπιρρέοντας ἀντιβαίνειν . οἷον οἱ στρατιωτικοὶ πολέμων εἰσὶ διηγηματικοί · καὶ τὸν Νέστορα τοιοῦτον ὁ ποιητὴς εἰσάγει , τὰς αὑτοῦ πολλάκις ἀριστείας καὶ πράξεις διηγούμενον . ἐπιεικῶς δὲ καὶ τοῖς περὶ δίκας εὐστοχήσασιν ἢ παρʼ ἡγεμόσι καὶ βασιλεῦσιν ἀπροσδοκήτως εὐημερήσασιν ὥσπερ νόσημά τι προσπίπτει καὶ παρακολουθεῖ τὸ μεμνῆσθαι καὶ διηγεῖσθαι πολλάκις , ὃν τρόπον εἰσῆλθον προσήχθησαν ἠγωνίσαντο διελέχθησαν , ἐξήλεγξαν ἀντιδίκους τινὰς ἢ κατηγόρους , ἐπῃνέθησαν . πολλῷ γάρ ἐστιν ἡ χαρὰ τῆς κωμικῆς ἐκείνης ἀγρυπνίας λαλίστερον , ἀναρριπίζουσα πολλάκις ἑαυτὴν καὶ πρόσφατον ποιοῦσα τοῖς διηγήμασιν . ὅθεν ὀλισθηροὶ πρὸς τοὺς τοιούτους τῶν λόγων εἰσὶν ἐκ πάσης προφάσεως οὐ γὰρ μόνον ὅπου τις ἀλγεῖ , κεῖθι καὶ τὴν χεῖρʼ ἔχει,ʼ ἀλλὰ καὶ τὸ ἡδόμενον ἕλκει τὴν φωνὴν ἐφʼ ἑαυτὸ καὶ περιάγει τὴν γλῶτταν , ἐπερείδειν ἀεὶ τῇ μνήμῃ βουλόμενον . οὕτω καὶ τοῖς ἐρωτικοῖς ἡ πλείστη διατριβὴ περὶ λόγους μνήμην τινὰ τῶν ἐρωμένων ἀναδιδόντας · οἵ γε κἂν μὴ πρὸς ἀνθρώπους , πρὸς ἄψυχα περὶ αὐτῶν διαλέγονται ὦ φιλτάτη κλίνη καὶ Βακχὶς θεὸν σʼ ἐνόμισεν , εὔδαιμον λύχνε καὶ τῶν θεῶν μέγιστος ἐν ταύτῃ δοκεῖς . ἔστι μὲν οὖν ἀτεχνῶς ἡ λευκὴ στάθμη πρὸς τοὺς λόγους ὁ ἀδόλεσχος · οὐ μὴν ἀλλʼ ὁ μᾶλλον ἑτέρων ἑτέροις προσπεπονθὼς ὀφείλει τούτους φυλάττεσθαι καὶ ἀνέχειν ἑαυτὸν ἀπὸ τούτων καὶ ἀνακρούειν , ὡς πορρωτάτω προάγειν καὶ ἀπομηκύνειν ἀεὶ διʼ ἡδονὴν δυναμένων . τὸ δʼ αὐτὸ τοῦτο καὶ πρὸς τοὺς λόγους ἐκείνους πεπόνθασιν , ἐν οἷς κατʼ ἐμπειρίαν ἢ ἕξιν τινὰ τῶν ἄλλων διαφέρειν νομίζουσι . φίλαυτος γὰρ ὢν καὶ φιλόδοξος ὁ τοιοῦτος νέμει τὸ πλεῖστον ἡμέρας τούτῳ μέρος , ἵνʼ αὐτὸς αὑτοῦ τυγχάνει κράτιστος ὤν , ἐν ἱστορίαις ὁ ἀναγνωστικός ἐν τεχνολογίαις ὁ γραμματικός , ἐν διηγήμασι ξενικοῖς ὁ πολλὴν χώραν ἐπεληλυθὼς καὶ πεπλανημένος . ὥστε καὶ ταῦτα δεῖ φυλάττεσθαι · δελεαζομένη γὰρ ὑπʼ αὐτῶν ἡ ἀδολεσχία καθάπερ ζῷον ἐπὶ νομὰς συνήθεις πρόεισι . θαυμαστὸς δʼ ὁ Κῦρος , ὅτι καὶ τὰς ἁμίλλας ἐποιεῖτο πρὸς τοὺς ἥλικας , οὐκ ἐν οἷς κρείττων ἀλλʼ ἐν οἷς ἀπειρότερος ἦν ἐκείνων , εἰς ταῦτα προκαλούμενος · ἵνα μήτε λυπῇ παρευδοκιμῶν καὶ μανθάνων ὠφελῆται . ὁ δʼ ἀδολέσχης τοὐναντίον , ἂν μέν τις ἐμπέσῃ λόγος , ἐξ οὗ μαθεῖν τι δύναται καὶ πυθέσθαι τῶν ἀγνοουμένων , τοῦτον ἐξωθεῖ καὶ ἐκκρούει , μισθὸν οὕτω δοῦναι βραχὺν τῷ σιωπῆσαι μὴ δυνάμενος · εἰς δὲ τὰς ἑώλους καὶ πολυπατήτους κύκλῳ περιιὼν εἰσελαύνει ῥαψῳδίας τὸν λόγον · ὡς τῶν παρʼ ἡμῖν τις κατὰ τύχην ἀνεγνωκὼς δύο τῶν Ἐφόρου βιβλίων ἢ τρία , πάντας ἀνθρώπους κατέτριβε καὶ πᾶν ἀνάστατον ἐποίει συμπόσιον , ἀεὶ τὴν ἐν Λεύκτροις μάχην καὶ τὰ συνεχῆ διηγούμενος · ὅθεν Ἐπαμεινώνδας παρωνύμιον ἔσχεν .
Lemmas: καί μήν ὥσπερ ὁ Σωκράτης ; κελεύω φυλάσσω ὁ σιτίον ὅσος μή πεινάω ἐσθίω ἀναπείθω καί ὁ πῶμα ὅσος πίνω μή διψάω , οὕτως χρή καί ὁ λόγος ὁ ἀδολέσχης , ὅς ἥδομαι μάλα καί χράω κατάκορος , οὗτος φοβέω καί πρός οὗτος ἐπιρρέω ἀντιβαίνω . οἷος ὁ στρατιωτικός πόλεμος εἰμί διηγηματικός · καί ὁ Νέστωρ τοιοῦτος ὁ ποιητής εἰσάγω , ὁ ἑαυτοῦ πολλάκις ἀριστεία καί πρᾶξις διηγέομαι . ἐπιεικής δέ καί ὁ περί δίκη εὐστοχέω ἤ παρά ἡγεμών καί βασιλεύς ἀπροσδόκητος εὐημερέω ὥσπερ νόσημα τις προσπίπτω καί παρακολουθέω ὁ μιμνῄσκω καί διηγέομαι πολλάκις , ὅς τρόπος εἰσέρχομαι προσάγω ἀγωνίζομαι διαλέγω , ἐξελέγχω ἀντίδικος τις ἤ κατήγορος , ἐπαινέω . πολύς γάρ εἰμί ὁ χαρά ὁ κωμικός ἐκεῖνος ἀγρυπνία λάλος , ἀναρριπίζω πολλάκις ἑαυτοῦ καί πρόσφατος ποιέω ὁ διήγημα . ὅθεν ὀλισθηρός πρός ὁ τοιοῦτος ὁ λόγος εἰμί ἐκ πᾶς πρόφασις οὐ γάρ μόνος ὅπου τις ἀλγέω , ἐκεῖθι καί ὁ χείρ ἔχω ἀλλά καί ὁ ἥδομαι ἕλκω ὁ φωνή ἐπί ἑαυτοῦ καί περιάγω ὁ γλῶσσα , ἐπερείδω ἀεί ὁ μνήμη βούλομαι . οὕτως καί ὁ ἐρωτικός ὁ πολύς διατριβή περί λόγος μνήμη τις ὁ ἐράω ἀναδίδωμι · ὅς γε ἐάν μή πρός ἄνθρωπος , πρός ἄψυχος περί αὐτός διαλέγω ὦ φίλος κλίνη καί Βακχίς θεός σύ νομίζω , εὐδαίμων λύχνος καί ὁ θεός μέγας ἐν οὗτος δοκέω . εἰμί μέν οὖν ἄτεχνος ὁ λευκός στάθμη πρός ὁ λόγος ὁ ἀδόλεσχος · οὐ μήν ἀλλά ὁ μάλα ἕτερος ἕτερος προσπάσχω ὀφείλω οὗτος φυλάσσω καί ἀνέχω ἑαυτοῦ ἀπό οὗτος καί ἀνακρούω , ὡς πόρρω προάγω καί ἀπομηκύνω ἀεί διά ἡδονή δύναμαι . ὁ δέ αὐτός οὗτος καί πρός ὁ λόγος ἐκεῖνος πάσχω , ἐν ὅς κατά ἐμπειρία ἤ ἕξις τις ὁ ἄλλος διαφέρω νομίζω . φίλαυτος γάρ εἰμί καί φιλόδοξος ὁ τοιοῦτος νέμω ὁ πολύς ἡμέρα οὗτος μέρος , ἵνα αὐτός ἑαυτοῦ τυγχάνω κρατύς εἰμί , ἐν ἱστορία ὁ ἀναγνωστικός ἐν τεχνολογία ὁ γραμματικός , ἐν διήγημα ξενικός ὁ πολύς χώρα ἐπέρχομαι καί πλανάω . ὥστε καί οὗτος δέω φυλάσσω · δελεάζω γάρ ὑπό αὐτός ὁ ἀδολεσχία καθά ζῷον ἐπί νομή συνήθης πρόειμι . θαυμαστός δέ ὁ Κῦρος , ὅτι καί ὁ ἅμιλλα ποιέω πρός ὁ ἧλιξ , οὐ ἐν ὅς κρατύς ἀλλά ἐν ὅς ἄπειρος εἰμί ἐκεῖνος , εἰς οὗτος προκαλέω · ἵνα μήτε λυπέω παρευδοκιμέω καί μανθάνω ὠφελέω . ὁ δέ ἀδολέσχης ἐναντίος , ἐάν μέν τις ἐμπίπτω λόγος , ἐκ ὅς μανθάνω τις δύναμαι καί πυνθάνομαι ὁ ἀγνοέω , οὗτος ἐξωθέω καί ἐκκρούω , μισθός οὕτως δίδωμι βραχύς ὁ σιωπάω μή δύναμαι · εἰς δέ ὁ ἕωλος καί πολυπάτητος κύκλος περιέρχομαι εἰσελαύνω ῥαψῳδία ὁ λόγος · ὡς ὁ παρά ἐγώ τις κατά τύχη ἀναγιγνώσκω δύο ὁ Ἔφορος βιβλίον ἤ τρεῖς , πᾶς ἄνθρωπος κατατρίβω καί πᾶς ἀνάστατος ποιέω συμπόσιον , ἀεί ὁ ἐν Λεῦκτρον μάχη καί ὁ συνεχής διηγέομαι · ὅθεν Ἐπαμεινώνδας παρωνύμιος ἔχω .