plutarchus.de-fraterno-amore-478a-492d 18
ἄξιον δὲ πυθέσθαι βαρβάρων ἀδελφῶν διαδικασίαν οὐ περὶ γῃδίου μερίδος ; οὐδʼ ἐπʼ ἀνδραπόδοις ἢ προβατίοις γενομένην ἀλλὰ περὶ τῆς Περσῶν ἡγεμονίας . Δαρείου γὰρ ἀποθανόντος , οἱ μὲν ἠξίουν Ἀριαμένη βασιλεύειν , πρεσβύτατον ὄντα τῆς γενεᾶς , οἱ δὲ Ξέρξην , Ἀτόσσης τε μητρὸς ὄντα τῆς Κύρου θυγατρὸς ; ἔκ τε Δαρείου βασιλεύοντος ἤδη γεγενημένον . Ἀριαμένης μὲν οὖν κατέβαινεν ἐκ Μήδων οὐ πολεμικῶς ἀλλʼ ὡς ἐπὶ δίκην ἡσύχως Ξέρξης · δὲ παρὼν ἔπραττεν ἅπερ ἦν βασιλεῖ προσήκοντα · ἐλθόντος δὲ τἀδελφοῦ , θεὶς τὸ διάδημα καὶ καταβαλὼν τὴν τιάραν , ἣν φοροῦσιν ὀρθὴν οἱ βασιλεύοντες , ἀπήντησεν αὐτῷ καὶ ἠσπάσατο , καὶ δῶρα πέμπων ἐκέλευσεν εἰπεῖν τοὺς κομίζοντας τούτοις σε νῦν τιμᾷ Ξέρξης , ὁ ἀδελφός · ἂν δὲ βασιλεὺς κρίσει καὶ ψήφῳ Περσῶν ἀναγορευθῇ , δίδωσί σοι δευτέρῳ μεθʼ ἑαυτὸν εἶναι . καὶ ὁ Ἀριαμένης ἐγὼ δʼ ἔφη τὰ μὲν δῶρα δέχομαι , βασιλείαν δὲ τὴν Περσῶν ἐμαυτῷ νομίζω προσήκειν · τιμὴν δὲ τὴν μετʼ ἐμὲ τοῖς ἀδελφοῖς φυλάξω , Ξέρξῃ δὲ πρώτῳ τῶν ἀδελφῶν ἐπεὶ δʼ ἡ κρίσις ἐνέστη , Πέρσαι μὲν Ἀρτάβανον , ἀδελφὸν ὄντα Δαρείου , δικαστὴν ἀπέφηναν δόξαν αὐτοῖς , Ξέρξης δʼ ἔφευγεν ἐπʼ ἐκείνου κριθῆναι τῷ πλήθει πεποιθώς . Ἄτοσσα δʼ ἡ μήτηρ ἐπέπληξεν αὐτῷ , τί φεύγεις Ἀρτάβανον , ὦ παῖ , θεῖον ὄντα καὶ Περσῶν ἄριστον ; τί δʼ οὕτω τὸν ἀγῶνα δέδοικας , ἐν καλὰ καὶ τὰ δευτερεῖα , Περσῶν βασιλέως ἀδελφὸν κριθῆναι ; πεισθέντος οὖν Ξέρξου καὶ γενομένων λόγων , Ἀρτάβανος μὲν ἀπεφήνατο Ξέρξῃ τὴν βασιλείαν προσήκειν , Ἀριαμένης δʼ εὐθὺς ἀναπηδήσας προσεκύνησε τὸν ἀδελφὸν καὶ λαβόμενος τῆς δεξιᾶς εἰς τὸν θρόνον ἐκάθισε τὸν βασίλειον . ἐκ τούτου μέγιστος ἦν παρʼ αὐτῷ καὶ παρεῖχεν εὔνουν ἑαυτόν , ὥστʼ ἀριστεύων ἐν τῇ περὶ Σαλαμῖνα ναυμαχίᾳ πεσεῖν ὑπὲρ τῆς ἐκείνου δόξης τοῦτο μὲν οὖν ὥσπερ ἀρχέτυπον ἐκκείσθω καθαρὸν καὶ ἀμώμητον εὐμενείας καὶ μεγαλοφροσύνης . Ἀντιόχου δὲ τὴν μὲν φιλαρχίαν ψέξειεν ἄν τις , ὅτι δʼ οὐ παντάπασιν αὐτῇ τὸ φιλάδελφον ἐνηφανίσθη , θαυμάσειεν . ἐπολέμει μὲν γὰρ ὑπὲρ τῆς βασιλείας Σελεύκῳ νεώτερος ὢν ἀδελφὸς καὶ τὴν μητέρα συλλαμβάνουσαν εἶχεν · ἀκμάζοντος δὲ τοῦ πολέμου , Γαλάταις μάχην ὁ Σέλευκος συνάψας καὶ ἡττηθείς , οὐδαμοῦ φανερὸς ἦν ἀλλʼ ἔδοξε τεθνάναι , πάσης ὁμοῦ τι τῆς στρατιᾶς ὑπὸ τῶν βαρβάρων κατακοπείσης . πυθόμενος οὖν ὁ Ἀντίοχος τὴν πορφύραν ἔθηκε καὶ φαιὸν ἱμάτιον ἔλαβε , καὶ τὰ βασίλεια κλείσας ἐπένθει τὸν ἀδελφόν · ὀλίγῳ δʼ ὕστερον ἀκούσας , ὅτι σῴζεται καὶ δύναμιν αὖθις ἑτέραν ἀθροίζει , τοῖς τε θεοῖς ἔθυσε προελθὼν καὶ ταῖς πόλεσιν ὧν ἦρχε θύειν καὶ στεφανηφορεῖν ἐπήγγειλεν . Ἀθηναῖοι δὲ τὸν περὶ τῆς ἔριδος τῶν θεῶν μῦθον ἀτόπως πλάσαντες ἐπανόρθωμα τῆς ἀτοπίας οὐ φαῦλον ἐνέμιξαν αὐτῷ · τὴν γὰρ δευτέραν ἐξαιροῦσιν ἀεὶ τοῦ Βοηδρομιῶνος , ὡς ἐν ἐκείνῃ τῷ Ποσειδῶνι πρὸς τὴν Ἀθηνᾶν γενομένης τῆς διαφορᾶς . τί οὖν κωλύει καὶ ἡμᾶς διαφορᾶς ποτε πρὸς οἰκείους καὶ συγγενεῖς γενομένης ἐν ἀμνηστίᾳ τὴν ἡμέραν ἐκείνην τίθεσθαι καὶ μίαν τῶν ἀποφράδων νομίζειν , ἀλλὰ μὴ πολλῶν καὶ ἀγαθῶν ἐν αἷς συνετράφημεν καὶ συνεβιώσαμεν ἡμερῶν διὰ μίαν ἐπιλανθάνεσθαι ; ἢ γὰρ μάτην καὶ πρὸς οὐθὲν ἡ φύσις ἡμῖν ἔδωκε πραότητα καὶ μετριοπαθείας ἔκγονον ἀνεξικακίαν , ἢ μάλιστα χρηστέον τούτοις πρὸς συγγενεῖς καὶ οἰκείους . οὐχ ἧττον δὲ τοῦ διδόναι συγγνώμην ἁμαρτοῦσι τὸ αἰτεῖσθαι καὶ λαμβάνειν αὐτοὺς ἁμαρτόντας εὔνοιαν ἐμφαίνει καὶ φιλοστοργίαν . ὅθεν ὀργιζομένων τε δεῖ μὴ ἀμελεῖν καὶ παραιτουμένοις μὴ ἀντιτείνειν , ἀλλὰ καὶ φθάνειν πολλάκις ἁμαρτόντας αὐτοὺς τῇ παραιτήσει τὴν ὀργὴν ἀδικηθέντας τε πάλιν αὖ τῇ συγγνώμῃ τὴν παραίτησιν . ὁ μὲν οὖν Σωκρατικὸς Εὐκλείδης ἐν ταῖς σχολαῖς περιβόητός ἐστιν , ὅτι φωνὴν ἀκούσας ἀγνώμονα καὶ θηριώδη τἀδελφοῦ πρὸς αὐτὸν εἰπόντος ἀπολοίμην , εἰ μή σε τιμωρησαίμην · ἐγὼ δʼ εἶπεν εἰ μή σε πείσαιμι παύσασθαι τῆς ὀργῆς καὶ φιλεῖν ἡμᾶς ὡς πρότερον ἐφίλεις . τὸ δʼ Εὐμένους τοῦ βασιλέως ἔργον οὐ λόγος ὑπερβολὴν οὐδεμίαν πραότητος ἀπολέλοιπε . Περσεὺς γὰρ ὁ τῶν Μακεδόνων βασιλεὺς ἐχθρὸς ὢν αὐτῷ παρεσκεύασε τοὺς ἀποκτενοῦντας · οἱ δὲ περὶ Δελφοὺς ἐνήδρευον αἰσθόμενοι βαδίζοντα πρὸς τὸν θεὸν ἀπὸ θαλάσσης . γενόμενοι δʼ ὄπισθεν αὐτοῦ λίθους μεγάλους ἐμβάλλουσιν εἴς τε τὴν κεφαλὴν καὶ τὸν τράχηλον , ὑφʼ ὧν σκοτωθεὶς καὶ πεσὼν ἔδοξε τεθνάναι · καὶ περιῆλθεν ἡ φήμη πανταχόσε , καὶ φίλοι τινὲς ἀφίκοντο καὶ θεράποντες εἰς Πέργαμον αὐτάγγελοι τοῦ πάθους ἣκειν δοκοῦντες . Ἄτταλος οὖν ὁ πρεσβύτατος αὐτοῦ τῶν ἀδελφῶν , ἀνὴρ ἐπιεικὴς καὶ περὶ τὸν Εὐμένη πάντων ἄριστος , οὐ μόνον βασιλεὺς ἀνηγορεύθη διαδησάμενος , ἀλλὰ καὶ τὴν γυναῖκα τἀδελφοῦ Στρατονίκην ἔγημε καὶ συνῆρχεν · ἐπεὶ δʼ ἀπηγγέλη ζῶν ὁ Εὐμένης καὶ προσῄει , θεὶς τὸ διάδημα καὶ λαβὼν ὥσπερ εἰώθει τὰ δοράτια μετὰ τῶν ἄλλων ἀπήντησεν αὐτῷ δορυφόρων . ὁ δὲ κἀκεῖνον εὐμενῶς ἐδεξιώσατο καὶ τὴν βασίλισσαν ἠσπάσατο μετὰ τιμῆς καὶ φιλοφροσύνης · καὶ χρόνον οὐκ ὀλίγον ἐπιβιώσας ἀμέμπτως καὶ ἀνυπόπτως ἀπέθανε , τῷ Ἀττάλῳ τήν τε βασιλείαν καὶ τὴν γυναῖκα παρεγγυήσας . τί οὖν ἐκεῖνος ; ἀποθανόντος αὐτοῦ , παιδίον οὐδὲ ἓν ἠθέλησεν ἐκ τῆς γυναικὸς ἀνελέσθαι τεκούσης πολλάκις , ἀλλὰ τὸν ἐκείνου παῖδα θρέψας καὶ ἀνδρώσας ἔτι ζῶν ἐπέθηκε τὸ διάδημα καὶ βασιλέα προσηγόρευσεν . ἀλλὰ Καμβύσης ἐξ ἐνυπνίου φοβηθεὶς ὡς βασιλεύσοντα τῆς Ἀσίας τὸν ἀδελφόν , οὐδεμίαν ἀπόδειξιν οὐδʼ ἔλεγχον ἀναμείνας ἀπέκτεινεν . ὅθεν ἐξέπεσε τῆς Κύρου διαδοχῆς ἡ ἀρχὴ , τελευτήσαντος αὐτοῦ , καὶ τὸ Δαρείου γένος ἐβασίλευσεν , ἀνδρὸς οὐ μόνον ἀδελφοῖς ἀλλὰ καὶ φίλοις ἐπισταμένου κοινωνεῖν πραγμάτων καὶ δυνάμεως .
Lemmas: ἄξιος δέ πυνθάνομαι βάρβαρος ἀδελφός διαδικασία οὐ περί γῄδιον μερίς ; οὐδέ ἐπί ἀνδράποδον ἤ προβάτιον γίγνομαι ἀλλά περί ὁ Πέρσης ἡγεμονία . Δαρεῖος γάρ ἀποθνῄσκω , ὁ μέν ἀξιόω Ἀριαμένης βασιλεύω , πρέσβυς εἰμί ὁ γενεά , ὁ δέ Ξέρξης , Ἄτοσσα τε μήτηρ εἰμί ὁ Κῦρος θυγάτηρ ; ἐκ τε Δαρεῖος βασιλεύω ἤδη γίγνομαι . Ἀριαμένης μέν οὖν καταβαίνω ἐκ Μῆδος οὐ πολεμικός ἀλλά ὡς ἐπί δίκη ἥσυχος Ξέρξης · δέ πάρειμι πράσσω ὅς εἰμί βασιλεύς προσήκω · ἔρχομαι δέ ἀδελφός , τίθημι ὁ διάδημα καί καταβάλλω ὁ τιάρα , ὅς φορέω ὀρθός ὁ βασιλεύω , ἀπαντάω αὐτός καί ἀσπάζομαι , καί δῶρον πέμπω κελεύω λέγω ὁ κομίζω οὗτος σύ νῦν τιμάω Ξέρξης , ὁ ἀδελφός · ἐάν δέ βασιλεύς κρίσις καί ψῆφος Πέρσης ἀναγορεύω , δίδωμι σύ δεύτερος μετά ἑαυτοῦ εἰμί . καί ὁ Ἀριαμένης ἐγώ δέ φημί ὁ μέν δῶρον δέχομαι , βασιλεία δέ ὁ Πέρσης ἐμαυτοῦ νομίζω προσήκω · τιμή δέ ὁ μετά ἐγώ ὁ ἀδελφός φυλάσσω , Ξέρξης δέ πρῶτος ὁ ἀδελφός ἐπεί δέ ὁ κρίσις ἐνίστημι , Πέρσης μέν Ἀρτάβανος , ἀδελφός εἰμί Δαρεῖος , δικαστής ἀποφαίνω δόξα αὐτός , Ξέρξης δέ φεύγω ἐπί ἐκεῖνος κρίνω ὁ πλῆθος πείθω . Ἄτοσσα δέ ὁ μήτηρ ἐπιπλήσσω αὐτός , τίς φεύγω Ἀρτάβανος , ὦ παῖς , θεῖος εἰμί καί Πέρσης ἀγαθός ; τίς δέ οὕτως ὁ ἀγών δείδω , ἐν καλός καί ὁ δευτεραῖος , Πέρσης βασιλεύς ἀδελφός κρίνω ; πείθω οὖν Ξέρξης καί γίγνομαι λόγος , Ἀρτάβανος μέν ἀποφαίνω Ξέρξης ὁ βασιλεία προσήκω , Ἀριαμένης δέ εὐθύς ἀναπηδάω προσκυνέω ὁ ἀδελφός καί λαμβάνω ὁ δεξιά εἰς ὁ θρόνος καθίζω ὁ βασίλειος . ἐκ οὗτος μέγας εἰμί παρά αὐτός καί παρέχω εὔνους ἑαυτοῦ , ὥστε ἀριστεύω ἐν ὁ περί Σαλαμίς ναυμαχία πίπτω ὑπέρ ὁ ἐκεῖνος δόξα οὗτος μέν οὖν ὥσπερ ἀρχέτυπος ἔκκειμαι καθαρός καί ἀμώμητος εὐμένεια καί μεγαλοφροσύνη . Ἀντίοχος δέ ὁ μέν φιλαρχία ψέγω ἄν τις , ὅτι δέ οὐ παντάπασι αὐτός ὁ φιλάδελφος ἐναφανίζω , θαυμάζω . πολεμέω μέν γάρ ὑπέρ ὁ βασιλεία Σέλευκος νέος εἰμί ἀδελφός καί ὁ μήτηρ συλλαμβάνω ἔχω · ἀκμάζω δέ ὁ πόλεμος , Γαλάτης μάχη ὁ Σέλευκος συνάπτω καί ἡσσάομαι , οὐδαμοῦ φανερός εἰμί ἀλλά δοκέω θνῄσκω , πᾶς ὁμοῦ τις ὁ στρατιά ὑπό ὁ βάρβαρος κατακόπτω . πυνθάνομαι οὖν ὁ Ἀντίοχος ὁ πορφύρα τίθημι καί φαιός ἱμάτιον λαμβάνω , καί ὁ βασίλεια κλείω πενθέω ὁ ἀδελφός · ὀλίγος δέ ὕστερον ἀκούω , ὅτι σῴζω καί δύναμις αὖθις ἕτερος ἀθροίζω , ὁ τε θεός θύω προέρχομαι καί ὁ πόλις ὅς ἄρχω θύω καί στεφανηφορέω ἐπαγγέλλω . Ἀθηναῖος δέ ὁ περί ὁ ἔρις ὁ θεός μῦθος ἄτοπος πλάσσω ἐπανόρθωμα ὁ ἀτοπία οὐ φαῦλος ἐμμίγνυμαι αὐτός · ὁ γάρ δεύτερος ἐξαιρέω ἀεί ὁ Βοηδρομιών , ὡς ἐν ἐκεῖνος ὁ Ποσειδῶν πρός ὁ Ἀθήνη γίγνομαι ὁ διαφορά . τίς οὖν κωλύω καί ἐγώ διαφορά ποτέ πρός οἰκεῖος καί συγγενής γίγνομαι ἐν ἀμνηστία ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος τίθημι καί εἷς ὁ ἀποφράς νομίζω , ἀλλά μή πολύς καί ἀγαθός ἐν ὅς συντρέφω καί συμβιόω ἡμέρα διά εἷς ἐπιλανθάνω ; ἤ γάρ μάτην καί πρός οὐδείς ὁ φύσις ἐγώ δίδωμι πραότης καί μετριοπάθεια ἔκγονος ἀνεξικακία , ἤ μάλα χράω οὗτος πρός συγγενής καί οἰκεῖος . οὐ ἥσσων δέ ὁ δίδωμι συγγνώμη ἁμαρτέω ὁ αἰτέω καί λαμβάνω αὐτός ἁμαρτάνω εὔνοια ἐμφαίνω καί φιλοστοργία . ὅθεν ὀργίζω τε δέω μή ἀμελέω καί παραιτέομαι μή ἀντιτείνω , ἀλλά καί φθάνω πολλάκις ἁμαρτάνω αὐτός ὁ παραίτησις ὁ ὀργή ἀδικέω τε πάλιν αὖ ὁ συγγνώμη ὁ παραίτησις . ὁ μέν οὖν Σωκρατικός Εὐκλείδης ἐν ὁ σχολή περιβόητος εἰμί , ὅτι φωνή ἀκούω ἀγνώμων καί θηριώδης ἀδελφός πρός αὐτός λέγω ἀπόλλυμι , εἰ μή σύ τιμωρέω · ἐγώ δέ λέγω εἰ μή σύ πείθω παύω ὁ ὀργή καί φιλέω ἐγώ ὡς πρότερος φιλέω . ὁ δέ Εὐμένης ὁ βασιλεύς ἔργον οὐ λόγος ὑπερβολή οὐδείς πραότης ἀπολείπω . Περσεύς γάρ ὁ ὁ Μακεδών βασιλεύς ἐχθρός εἰμί αὐτός παρασκευάζω ὁ ἀποκτείνω · ὁ δέ περί Δελφοί ἐνεδρεύω αἰσθάνομαι βαδίζω πρός ὁ θεός ἀπό θάλασσα . γίγνομαι δέ ὄπισθεν αὐτός λίθος μέγας ἐμβάλλω εἰς τε ὁ κεφαλή καί ὁ τράχηλος , ὑπό ὅς σκοτόω καί πίπτω δοκέω θνῄσκω · καί περιέρχομαι ὁ φήμη πανταχοῦ , καί φίλος τις ἀφικνέομαι καί θεράπων εἰς Πέργαμον αὐτάγγελος ὁ πάθος ἥκω δοκέω . Ἄτταλος οὖν ὁ πρέσβυς αὐτός ὁ ἀδελφός , ἀνήρ ἐπιεικής καί περί ὁ Εὐμένης πᾶς ἀγαθός , οὐ μόνος βασιλεύς ἀναγορεύω διαδέω , ἀλλά καί ὁ γυνή ἀδελφός Στρατονίκη γαμέω καί συνάρχω · ἐπεί δέ ἀπαγγέλλω ζάω ὁ Εὐμένης καί προσέρχομαι , τίθημι ὁ διάδημα καί λαμβάνω ὥσπερ εἴωθα ὁ δοράτιον μετά ὁ ἄλλος ἀπαντάω αὐτός δορυφόρος . ὁ δέ ἐκεῖνος εὐμενής δεξιόομαι καί ὁ βασίλισσα ἀσπάζομαι μετά τιμή καί φιλοφροσύνη · καί χρόνος οὐ ὀλίγος ἐπιβιόω ἄμεμπτος καί ἀνύποπτος ἀποθνῄσκω , ὁ Ἄτταλος ὁ τε βασιλεία καί ὁ γυνή παρεγγυάω . τίς οὖν ἐκεῖνος ; ἀποθνῄσκω αὐτός , παιδίον οὐδέ εἷς ἐθέλω ἐκ ὁ γυνή ἀναιρέω τίκτω πολλάκις , ἀλλά ὁ ἐκεῖνος παῖς τρέφω καί ἀνδρόω ἔτι ζάω ἐπιτίθημι ὁ διάδημα καί βασιλεύς προσαγορεύω . ἀλλά Καμβύσης ἐκ ἐνύπνιον φοβέω ὡς βασιλεύω ὁ Ἀσία ὁ ἀδελφός , οὐδείς ἀπόδειξις οὐδέ ἔλεγχος ἀναμένω ἀποκτείνω . ὅθεν ἐκπίπτω ὁ Κῦρος διαδοχή ὁ ἀρχή , τελευτάω αὐτός , καί ὁ Δαρεῖος γένος βασιλεύω , ἀνήρ οὐ μόνος ἀδελφός ἀλλά καί φίλος ἐπίσταμαι κοινωνέω πρᾶγμα καί δύναμις .