plutarchus.de-fortuna-romanorum-316c-326c 9
καὶ μὴν τήν γε Νομᾶ βασιλείαν πολυχρονιωτάτην γενομένην ὁμολογουμένως εὐτυχία διεκυβέρνησε θαυμαστή . τὸ μὲν γὰρ Ἐγερίαν τινά , νυμφῶν μίαν δρυάδων , δαίμονα σοφὴν ἔρωτι τἀνδρὸς ἐν συνουσίᾳ γενομένην , παραπαιδαγωγεῖν καὶ συσχηματίζειν τὴν πολιτείαν ἴσως μυθωδέστερόν ἐστι . καὶ γὰρ ἄλλοι λεχθέντες ἅψασθαι γάμων θείων καὶ θεοῖς ἐράσμιοι γενέσθαι , Πηλεῖς καὶ Ἀγχῖσαι καὶ Ὠρίωνες καὶ Ἠμαθίωνες , οὐ πάντως ἀγαπητῶς οὐδʼ ἀλύπως διεβίωσαν . ἀλλὰ Νομᾶς ἔοικε τὴν ἀγαθὴν Τύχην ἔχειν ὡς ἀληθῶς σύνοικον καὶ σύνεδρον καὶ συνάρχουσαν , ἣ , καθάπερ ἐν κλύδωνι θολερῷ καὶ τεταραγμένῳ πελάγει , τῇ τῶν προσοίκων καὶ γειτόνων ἔχθρᾳ καὶ χαλεπότητι τὴν πόλιν φερομένην καὶ φλεγμαίνουσαν ὑπὸ μυρίων πόνων καὶ διχοστασιῶν παραλαβοῦσα τοὺς μὲν ἀντιτεταγμένους θυμοὺς καὶ φθόνους ὥσπερ πνεύματα κατέσβεσεν · οἷα δέ φασι τὰς ἀλκυόνων λοχείας παραδεξαμένην τὴν θάλατταν ἐν χειμῶνι σῴζειν καὶ συνεκτιθηνεῖσθαι , τοιαύτην ἀναχεαμένη καὶ περιστήσασα γαλήνην πραγμάτων ἀπόλεμον καὶ ἄνοσον καὶ ἀκίνδυνον καὶ ἄφοβον , νεοσταθεῖ δήμῳ καὶ κραδαινομένῳ παρέσχε ῥιζῶσαι καὶ καταστῆσαι τὴν πόλιν αὐξανομένην ἐν ἡσυχίᾳ βεβαίως καὶ ἀνεμποδίστως . ὥσπερ γὰρ ὁλκὰς ἢ τριήρης ναυπηγεῖται μὲν ὑπὸ πληγῶν καὶ βίας πολλῆς , σφύραις καὶ ἥλοις ἀρασσομένη καὶ γομφώμασι καὶ πρίοσι καὶ πελέκεσι , γενομένην δὲ στῆναι δεῖ καὶ παγῆναι σύμμετρον χρόνον , ἕως οἵ τε δεσμοὶ κάτοχοι γένωνται καὶ συνήθειαν οἱ γόμφοι λάβωσιν · ἐὰν δὲ ὑγροῖς ἔτι καὶ περιολισθάνουσι τοῖς ἁρμοῖς κατασπασθῇ , πάντα χαλάσει διατιναχθέντα καὶ δέξεται τὴν θάλατταν · οὕτω τὴν Ῥώμην ὁ μὲν πρῶτος ἄρχων καὶ δημιουργὸς ἐξ ἀγρίων καὶ βοτήρων ὥσπερ ἐκ δρυόχων κραταιῶν συνιστάμενος , οὐκ ὀλίγους πόνους ἔσχεν οὐδὲ μικροῖς ἀντήρεισε πολέμοις καὶ κινδύνοις , ἐξ ἀνάγκης ἀμυνόμενος τοὺς ἀνθισταμένους πρὸς τὴν γένεσιν καὶ ἵδρυσιν αὐτῆς . ὁ δὲ δεύτερος παραλαβὼν χρόνον ἔσχε πῆξαι καὶ βεβαιῶσαι τὴν αὔξησιν τῇ εὐτυχίᾳ , ἐπιλαβόμενος πολλῆς μὲν εἰρήνης πολλῆς δʼ ἡσυχίας . εἰ δὲ τότε Πορσίνας τις ἐπέβρισε Τυρρηνικὸν χάρακα καὶ στρατόπεδον παραστήσας τείχεσιν ὑγροῖς ἔτι καὶ κραδαινομένοις ἤ τις ἐκ Μαρσῶν ἀποστὰς ἀρειμάνιος δυνάστης ἢ Λευκανὸς ὑπὸ φθόνου καὶ φιλονεικίας , ἀνὴρ δύσερις καὶ πολεμοποιός , οἷος ὕστερον Μουτίλος ἢ Σίλων ὁ θρασὺς ἢ τὸ ἔσχατον Σύλλα πάλαισμα Τελεσῖνος , ὡς ἀφʼ ἑνὸς συνθήματος ὅλην ἐξοπλίζων τὴν Ἰταλίαν , τὸν φιλόσοφον Νομᾶν περιεσάλπιζε θύοντα καὶ προσευχόμενον , οὐκ ἂν ἀντέσχον αἱ πρῶται τῆς πόλεως ἀρχαὶ πρὸς σάλον καὶ κλύδωνα τοσοῦτον οὐδʼ εἰς εὐανδρίαν καὶ πλῆθος ἐπέδωκαν · νῦν δʼ ἔοικε τῆς πρὸς τοὺς ὕστερον πολέμους παρασκευῆς ἐφόδιον Ῥωμαίοις ἡ τότʼ εἰρήνη γενέσθαι , καὶ καθάπερ ἀθλητὴς ὁ δῆμος ἐκ τῶν κατὰ Ῥωμύλον ἀγώνων ἐν ἡσυχίᾳ χρόνον ἐτῶν τριῶν καὶ τετταράκοντα σωμασκήσας τὴν δύναμιν ἀξιόμαχον καταστῆσαι τοῖς ὕστερον ἀντιταττομένοις . οὐδὲ γὰρ λιμὸν οὐδὲ λοιμὸν οὐδʼ ἀφορίαν γῆς οὐδʼ ἀωρίαν τινὸς θέρους ἢ χειμῶνος ἐν τῷ τότε χρόνῳ παραλυπῆσαι τὴν Ῥώμην λέγουσιν , ὡς οὐκ ἀνθρωπίνης εὐβουλίας ἀλλὰ θείας Τύχης ἐπιτροπευούσης τῶν καιρῶν ἐκείνων . ἐκλείσθη δʼ οὖν τότε καὶ τὸ τοῦ Ἰανοῦ δίπυλον , ὃ πολέμου πύλην καλοῦσιν ἀνέῳγε μὲν γὰρ ὅταν ᾖ πόλεμος , κλείεται δʼ εἰρήνης γενομένης . Νομᾶ δʼ ἀποθανόντος ἀνεῴχθη τοῦ πρὸς Ἀλβανοὺς πολέμου συρραγέντος . εἶτα μυρίων ἄλλων συνεχῶς ὑπολαμβανόντων πάλιν δι’ ἐτῶν ὀγδοήκοντα καὶ τετρακοσίων ἐκλείσθη μετὰ τὸν πρὸς Καρχηδονίους πόλεμον εἰρήνης γενομένης Γαΐου Ἀτιλίου καὶ Τίτου Μαλλίου ὑπάτων , μετὰ δὲ τοῦτον τὸν ἐνιαυτὸν αὖθις ἀνεῴχθη καὶ διέμειναν οἱ πόλεμοι . ἄχρι τῆς ἐν Ἀκτίῳ νίκης Καίσαρος · τότε δʼ ἤργησε τὰ Ῥωμαίων ὅπλα χρόνον οὐ πολύν αἱ γὰρ ἀπὸ Καντάβρων ταραχαὶ καὶ Γαλατίας συρραγεῖσαι Γερμανοῖς συνετάραξαν τὴν εἰρήνην . ἀλλὰ ταῦτα μὲν εὐτυχίας τῆς Νομᾶ προσιστόρηται μαρτύρια .
Lemmas: καί μήν ὁ γε Νομᾶς βασιλεία πολυχρόνιος γίγνομαι ὁμολογουμένως εὐτυχία διακυβερνάω θαυμαστός . ὁ μέν γάρ Ἐγερία τις , νύμφη εἷς δρυάς , δαίμων σοφός ἔρως ἀνήρ ἐν συνουσία γίγνομαι , παραπαιδαγωγέω καί συσχηματίζω ὁ πολιτεία ἴσως μυθώδης εἰμί . καί γάρ ἄλλος λέγω ἅπτω γάμος θεῖος καί θεός ἐράσμιος γίγνομαι , Πηλεύς καί Ἀγχίσης καί Ὠρίων καί Ἠμαθίων , οὐ πάντως ἀγαπητός οὐδέ ἄλυπος διαβιόω . ἀλλά Νομᾶς ἔοικα ὁ ἀγαθός Τύχη ἔχω ὡς ἀληθής σύνοικος καί σύνεδρος καί συνάρχω , ὅς , καθά ἐν κλύδων θολερός καί ταράσσω πέλαγος , ὁ ὁ πρόσοικος καί γείτων ἔχθρα καί χαλεπότης ὁ πόλις φέρω καί φλεγμαίνω ὑπό μυρίος πόνος καί διχοστασία παραλαμβάνω ὁ μέν ἀντιτάσσω θυμός καί φθόνος ὥσπερ πνεῦμα κατασβέννυμι · οἷος δέ φημί ὁ ἀλκυών λοχεία παραδέχομαι ὁ θάλασσα ἐν χειμών σῴζω καί συνεκτιθηνέομαι , τοιοῦτος ἀναχέω καί περιίστημι γαλήνη πρᾶγμα ἀπόλεμος καί ἄνοσος καί ἀκίνδυνος καί ἄφοβος , νεοσταθής δῆμος καί κραδαίνω παρέχω ῥιζόω καί καθίστημι ὁ πόλις αὐξάνω ἐν ἡσυχία βέβαιος καί ἀνεμπόδιστος . ὥσπερ γάρ ὁλκάς ἤ τριήρης ναυπηγέω μέν ὑπό πληγή καί βία πολύς , σφῦρα καί ἧλος ἀράσσω καί γόμφωμα καί πρίων καί πέλεκυς , γίγνομαι δέ ἵστημι δέω καί πάσσω σύμμετρος χρόνος , ἕως ὁ τε δεσμός κάτοχος γίγνομαι καί συνήθεια ὁ γόμφος λαμβάνω · ἐάν δέ ὑγρός ἔτι καί περιολισθάνω ὁ ἁρμός κατασπάω , πᾶς χάλασις διατινάσσω καί δέχομαι ὁ θάλασσα · οὕτως ὁ Ῥώμη ὁ μέν πρότερος ἄρχων καί δημιουργός ἐκ ἄγριος καί βοτήρ ὥσπερ ἐκ δρύοχοι κραταιός συνίστημι , οὐ ὀλίγος πόνος ἔχω οὐδέ μικρός ἀντερείδω πόλεμος καί κίνδυνος , ἐκ ἀνάγκη ἀμύνω ὁ ἀνθίστημι πρός ὁ γένεσις καί ἵδρυσις αὐτός . ὁ δέ δεύτερος παραλαμβάνω χρόνος ἔχω πήγνυμι καί βεβαιόω ὁ αὔξησις ὁ εὐτυχία , ἐπιλαμβάνω πολύς μέν εἰρήνη πολύς δέ ἡσυχία . εἰ δέ τότε Πορσίνας τις ἐπιβρίθω Τυρρηνικός χάραξ καί στρατόπεδον παρίστημι τεῖχος ὑγρός ἔτι καί κραδαίνω ἤ τις ἐκ Μάρσοι ἀφίστημι ἀρειμάνιος δυνάστης ἤ Λευκανός ὑπό φθόνος καί φιλονικία , ἀνήρ δύσερις καί πολεμοποιός , οἷος ὕστερος Μουτίλος ἤ Σίλων ὁ θρασύς ἤ ὁ ἔσχατος Σύλλας πάλαισμα Τελεσῖνος , ὡς ἀπό εἷς σύνθημα ὅλος ἐξοπλίζω ὁ Ἰταλία , ὁ φιλόσοφος Νομᾶς περισαλπίζω θύω καί προσεύχομαι , οὐ ἄν ἀντέχω ὁ πρότερος ὁ πόλις ἀρχή πρός σάλος καί κλύδων τοσοῦτος οὐδέ εἰς εὐανδρία καί πλῆθος ἐπιδίδωμι · νῦν δέ ἔοικα ὁ πρός ὁ ὕστερος πόλεμος παρασκευή ἐφόδιον Ῥωμαῖος ὁ τότε εἰρήνη γίγνομαι , καί καθά ἀθλητής ὁ δῆμος ἐκ ὁ κατά Ῥωμύλος ἀγών ἐν ἡσυχία χρόνος ἔτος τρεῖς καί τεσσαράκοντα σωμασκέω ὁ δύναμις ἀξιόμαχος καθίστημι ὁ ὕστερος ἀντιτάσσω . οὐδέ γάρ λιμός οὐδός λοιμός οὐδέ ἀφορία γῆ οὐδέ ἀωρία τις θέρος ἤ χειμών ἐν ὁ τότε χρόνος παραλυπέω ὁ Ῥώμη λέγω , ὡς οὐ ἀνθρώπινος εὐβουλία ἀλλά θεῖος Τύχη ἐπιτροπεύω ὁ καιρός ἐκεῖνος . κλείω δέ οὖν τότε καί ὁ ὁ Ἰάνος δίπυλος , ὅς πόλεμος πύλη καλέω ἀνοίγνυμι μέν γάρ ὅταν εἰμί πόλεμος , κλείω δέ εἰρήνη γίγνομαι . Νομᾶς δέ ἀποθνῄσκω ἀνοίγνυμι ὁ πρός Ἀλβανός πόλεμος συναράσσω . εἶτα μυρίος ἄλλος συνεχής ὑπολαμβάνω πάλιν διά ἔτος ὀγδοήκοντα καί τετρακόσιοι κλείω μετά ὁ πρός Καρχηδόνιος πόλεμος εἰρήνη γίγνομαι Γάϊος Ἀτίλιος καί Τίτος Μάλλιος ὕπατος , μετά δέ οὗτος ὁ ἐνιαυτός αὖθις ἀνοίγνυμι καί διαμένω ὁ πόλεμος . ἄχρι ὁ ἐν Ἄκτιον νίκη Καῖσαρ · τότε δέ ἀργέω ὁ Ῥωμαῖος ὅπλον χρόνος οὐ πολύς ὁ γάρ ἀπό Κάνταβρος ταραχή καί Γαλατίη συναράσσω Γερμανός συνταράσσω ὁ εἰρήνη . ἀλλά οὗτος μέν εὐτυχία ὁ Νομᾶς προσιστορέω μαρτύριον .