plutarchus.de-fortuna-romanorum-316c-326c 8
ἀλλὰ γὰρ αἱ μὲν ἀπὸ τῶν μαρτύρων πίστεις τοσαῦται τῇ Τύχῃ πάρεισι . δεῖ δὲ καὶ τὰς ἀπὸ τῶν πραγμάτων αὐτῶν εἰσάγειν , ἀρχὴν τοῦ λόγου τὴν ἀρχὴν τῆς πόλεως λαβόντας . εὐθὺς οὖν τίς οὐκ ἂν εἴποι πρὸς τὴν Ῥωμύλου γένεσιν καὶ σωτηρίαν καί , τροφὴν καὶ αὔξησιν τὴν μὲν Τύχην ὑποβολὰς κατατεθεῖσθαι τὴν δʼ Ἀρετὴν ἐξῳκοδομηκέναι ; πρῶτον μὲν οὖν τὸ περὶ τὴν γένεσιν καὶ τὴν τέκνωσιν αὐτῶν τῶν ἐνιδρυσαμένων καὶ κτισάντων τὴν πόλιν εὐτυχίας ἔοικε θαυμαστῆς γενέσθαι . θεῷ γὰρ ἡ τεκοῦσα μειχθῆναι λέγεται , καὶ καθάπερ τὸν Ἡρακλέα σπαρῆναί φασιν ἐν μακρᾷ νυκτί , τῆς ἡμέρας ἐπισχεθείσης παρὰ φύσιν καὶ τοῦ ἡλίου βραδύναντος , οὕτω περὶ τὴν Ῥωμύλου σπορὰν καὶ καταβολὴν τὸν ἥλιον ἐκλιπεῖν ἱστοροῦσι , ποιησάμενον ἀτρεκῆ σύνοδον πρὸς σελήνην , ᾧπερ ὁ Ἄρης θεὸς ὢν τῇ Σιλβίᾳ θνητῇ συνῆλθε . ταὐτὸ δὲ συντυχεῖν τῷ Ῥωμύλῳ καὶ περὶ τὴν μετάστασιν αὐτὴν τοῦ βίου · λέγουσι γὰρ ἐκλείποντος τοῦ ἡλίου ἠφανίσθαι νώναις καπρατίναις , ἣν ἄχρι νῦν ἡμέραν ἐπιφανῶς ἑορτάζουσιν . ἔπειτα γεννηθέντας αὐτούς , τοῦ τυράννου τάττοντος ἀνελεῖν , παρέλαβε κατὰ τύχην οὐ βάρβαρος οὐδʼ ἄγριος ὑπηρέτης , ἐλεήμων δέ τις καὶ φιλάνθρωπος , ὥστε μὴ κτεῖναι ἀλλὰ τοῦ ποταμοῦ τις ἦν ὄχθη χλοερῷ λειμῶνι προσκλύζουσα καὶ περισκιαζομένη χθαμαλοῖς δένδρεσιν · ἐνταῦθα κατέθηκε τὰ βρέφη πλησίον ἐρινεοῦ τινος , ὃν ῥουμινᾶλιν ὠνόμαζον . εἶτα λύκαινα μὲν νεοτόκος σπαργῶσα καὶ πλημμυροῦσα τοὺς μαστοὺς γάλακτι , τῶν σκύμνων ἀπολωλότων , αὐτὴ χρῄζουσα κουφισμοῦ , περιέστειξε τὰ βρέφη καὶ θηλὴν ἐπέσχεν , ὥσπερ ὠδῖνα δευτέραν ἀποτιθεμένη τὴν τοῦ γάλακτος . ἱερὸς δʼ ὄρνις Ἄρεος , ὃν δρυοκολάπτην καλοῦσιν , ἐπιφοιτῶν καὶ προσκαθίζων ἀκρώνυχος , ἐν μέρει τῶν νηπίων ἑκατέρου στόμα τῇ χηλῇ διοίγων , ἐνετίθει ψώμισμα , τῆς αὑτοῦ τροφῆς ἀπομερίζων . τὸν μὲν οὖν ἐρινεὸν ῥουμινᾶλιν ὠνόμασαν ἀπὸ τῆς θηλῆς , ἣν ἡ λύκαινα παρʼ αὐτῷ ὀκλάσασα τοῖς βρέφεσι παρέσχε . μέχρι δὲ πολλοῦ διεφύλαττον οἱ περὶ τὸν τόπον ἐκεῖνον κατοικοῦντες μηδὲν ἐκτιθέναι τῶν γεννωμένων , ἀλλʼ ἀναιρεῖσθαι πάντα καὶ τρέφειν , τὸ Ῥωμύλου πάθος καὶ τὴν ὁμοιότητα τιμῶντες . καὶ μὴν τό τε λαθεῖν αὐτοὺς τρεφομένους καὶ παιδευομένους ἐν Γαβίοις ἀγνοηθῆναι τε Σιλβίας ὄντας υἱοὺς καὶ θυγατριδοῦς Νομίτορος τοῦ βασιλέως παντάπασι Τύχης κλέμμα α καὶ σόφισμα α φαίνεται γεγενημένον , ὅπως μὴ ἀπόλωνται πρὸ τῶν ἔργων διὰ τὸ γένος , ἀλλʼ ἐν αὐτοῖς φανῶσι τοῖς κατορθώμασι , γνωρίσματα τῆς εὐγενείας τὴν ἀρετὴν παρέχοντες . ἐνταῦθά μοι μεγάλου καὶ φρονίμου στρατηγοῦ λόγος ἔπεισι Θεμιστοκλέους ῥηθεὶς πρός τινας τῶν ὕστερον εὐημερούντων Ἀθήνησι στρατηγῶν καὶ προτιμᾶσθαι τοῦ Θεμιστοκλέους ἀξιούντων . ἔφη γὰρ τὴν ὑστεραίαν ἐρίσαι πρὸς τὴν ἑορτὴν λέγουσαν ὡς ἐκείνη μέν ἐστι κοπώδης καὶ ἄσχολος , ἐν αὐτῇ δὲ τῶν παρεσκευασμένων ἀπολαύουσι μεθʼ ἡσυχίας . τὴν οὖν ἑορτὴν εἰπεῖν , ἀληθῆ λέγεις , ἀλλʼ ἐμοῦ μὴ γενομένης , ποῦ ἂν σὺ ἦσθα ; κἀμοῦ τοίνυν , ἔφη , μὴ γενομένου περὶ τὰ Μηδικά , τίς ἂν ὑμῶν ἦν νῦν ὄνησις ; τοῦτό μοι δοκεῖ πρὸς τὴν Ῥωμύλου Ἀρετὴν ἡ Τύχη λέγειν , λαμπρὰ μὲν τὰ σὰ ἔργα καὶ μεγάλα καὶ θεῖον ὡς ἀληθῶς ἐξέφηνας αἷμα καὶ γένος οὖσαν σεαυτήν · ἀλλʼ ὁρᾷς πόσον ὑστερεῖς μου ; εἰ γὰρ ἐγὼ τότε μὴ παρηκολούθησα χρηστὴ καὶ φιλάνθρωπος , ἀλλʼ ἀπέλιπον καὶ προηκάμην τὰ νήπια , σὺ πῶς ἂν ἐγένου καὶ πόθεν ἐξέλαμψας ; εἰ τότε μὴ θῆλυ θηρίον ἐπῆλθε φλεγμαῖνον ὑπὸ πλήθους καὶ φορᾶς γάλακτος καὶ τραφησομένου δεόμενον μᾶλλον ἢ θρέψοντος , ἀλλʼ ἀνήμερόν τι τελέως καὶ λιμῶττον , οὐκ ἂν ἔτι νῦν τὰ καλὰ ταῦτα βασίλεια καὶ ναοὶ καὶ θέατρα καὶ περίπατοι καὶ ἀγοραὶ καὶ ἀρχεῖα βοτηρικαὶ καλύβαι καὶ σταθμοὶ νομέων ἦσαν Ἀλβανὸν ἢ Τυρρηνὸν ἢ Λατῖνον ἄνδρα δεσπότην προσκυνούντων ; ἀρχὴ μὲν δὴ μέγιστον ἐν παντί , μάλιστα δʼ ἐν ἱδρύσει καὶ κτίσει πόλεως · ταύτην δʼ ἡ Τύχη παρέσχε σῴσασα καὶ φυλάξασα τὸν κτίστην ἡ μὲν γὰρ Ἀρετὴ μέγαν ἐποίησε Ῥωμύλον , ἡ Τύχη δʼ ἄχρι τοῦ γενέσθαι μέγαν ἐτήρησε .
Lemmas: ἀλλά γάρ ὁ μέν ἀπό ὁ μάρτυς πίστις τοσοῦτος ὁ Τύχη πάρειμι . δέω δέ καί ὁ ἀπό ὁ πρᾶγμα αὐτός εἰσάγω , ἀρχή ὁ λόγος ὁ ἀρχή ὁ πόλις λαμβάνω . εὐθύς οὖν τίς οὐ ἄν λέγω πρός ὁ Ῥωμύλος γένεσις καί σωτηρία καί , τροφή καί αὔξησις ὁ μέν Τύχη ὑποβολή κατατίθημι ὁ δέ ἀρετή ἐξοικοδομέω ; πρότερος μέν οὖν ὁ περί ὁ γένεσις καί ὁ τέκνωσις αὐτός ὁ ἐνιδρύω καί κτίζω ὁ πόλις εὐτυχία ἔοικα θαυμαστός γίγνομαι . θεός γάρ ὁ τίκτω μείγνυμι λέγω , καί καθά ὁ Ἡρακλέης σπείρω φημί ἐν μακρός νύξ , ὁ ἡμέρα ἐπέχω παρά φύσις καί ὁ ἥλιος βραδύνω , οὕτως περί ὁ Ῥωμύλος σπορά καί καταβολή ὁ ἥλιος ἐκλείπω ἱστορέω , ποιέω ἀτρεκής σύνοδος πρός σελήνη , ὅς ὁ Ἄρης θεός εἰμί ὁ Σιλβία θνητός συνέρχομαι . αὐτός δέ συντυγχάνω ὁ Ῥωμύλος καί περί ὁ μετάστασις αὐτός ὁ βίος · λέγω γάρ ἐκλείπω ὁ ἥλιος ἀφανίζω νώναι καπράτινος , ὅς ἄχρι νῦν ἡμέρα ἐπιφανής ἑορτάζω . ἔπειτα γεννάω αὐτός , ὁ τύραννος τάσσω ἀναιρέω , παραλαμβάνω κατά τύχη οὐ βάρβαρος οὐδέ ἄγριος ὑπηρέτης , ἐλεήμων δέ τις καί φιλάνθρωπος , ὥστε μή κτείνω ἀλλά ὁ ποταμός τις εἰμί ὄχθη χλοερός λειμών προσκλύζω καί περισκιάζομαι χθαμαλός δένδρον · ἐνταῦθα κατατίθημι ὁ βρέφος πλησίον ἐρινεός τις , ὅς ῥουμινᾶλις ὀνομάζω . εἶτα λύκαινα μέν νεοτόκος σπαργάω καί πλημμυρέω ὁ μαστός γάλα , ὁ σκύμνος ἀπόλλυμι , αὐτός χρῄζω κουφισμός , περιστείχω ὁ βρέφος καί θηλή ἐπέχω , ὥσπερ ὠδίς δεύτερος ἀποτίθημι ὁ ὁ γάλα . ἱερός δέ ὄρνις Ἄρης , ὅς δρυοκολάπτης καλέω , ἐπιφοιτάω καί προσκαθίζω ἀκρώνυχος , ἐν μέρος ὁ νήπιος ἑκάτερος στόμα ὁ χηλή διοίγνυμι , ἐντίθημι ψώμισμα , ὁ ἑαυτοῦ τροφή ἀπομερίζω . ὁ μέν οὖν ἐρινεός ῥουμινᾶλις ὀνομάζω ἀπό ὁ θηλή , ὅς ὁ λύκαινα παρά αὐτός ὀκλάζω ὁ βρέφος παρέχω . μέχρι δέ πολύς διαφυλάσσω ὁ περί ὁ τόπος ἐκεῖνος κατοικέω μηδείς ἐκτίθημι ὁ γεννάω , ἀλλά ἀναιρέω πᾶς καί τρέφω , ὁ Ῥωμύλος πάθος καί ὁ ὁμοιότης τιμάω . καί μήν ὁ τε λανθάνω αὐτός τρέφω καί παιδεύω ἐν Γάβιοι ἀγνοέω τε Σιλβία εἰμί υἱός καί θυγατριδοῦς Νόμιτορ ὁ βασιλεύς παντάπασι Τύχη κλέμμα α καί σόφισμα α φαίνω γίγνομαι , ὅπως μή ἀπόλλυμι πρό ὁ ἔργον διά ὁ γένος , ἀλλά ἐν αὐτός φαίνω ὁ κατόρθωμα , γνώρισμα ὁ εὐγένεια ὁ ἀρετή παρέχω . ἐνταῦθα ἐγώ μέγας καί φρόνιμος στρατηγός λόγος ἔπειμι Θεμιστοκλῆς λέγω πρός τις ὁ ὕστερος εὐημερέω Ἀθήνησι στρατηγός καί προτιμάω ὁ Θεμιστοκλῆς ἀξιόω . φημί γάρ ὁ ὑστεραῖος ἐρίζω πρός ὁ ἑορτή λέγω ὡς ἐκεῖνος μέν εἰμί κοπώδης καί ἄσχολος , ἐν αὐτός δέ ὁ παρασκευάζω ἀπολαύω μετά ἡσυχία . ὁ οὖν ἑορτή λέγω , ἀληθής λέγω , ἀλλά ἐγώ μή γίγνομαι , ποῦ ἄν σύ εἰμί ; ἐγώ τοίνυν , φημί , μή γίγνομαι περί ὁ Μηδικός , τίς ἄν σύ εἰμί νῦν ὄνησις ; οὗτος ἐγώ δοκέω πρός ὁ Ῥωμύλος ἀρετή ὁ Τύχη λέγω , λαμπρός μέν ὁ σός ἔργον καί μέγας καί θεῖος ὡς ἀληθής ἐκφαίνω αἷμα καί γένος εἰμί σεαυτοῦ · ἀλλά ὁράω πόσος ὑστερέω ἐγώ ; εἰ γάρ ἐγώ τότε μή παρακολουθέω χρηστός καί φιλάνθρωπος , ἀλλά ἀπολείπω καί προίημι ὁ νήπιος , σύ πῶς ἄν γίγνομαι καί πόθεν ἐκλάμπω ; εἰ τότε μή θῆλυς θηρίον ἐπέρχομαι φλεγμαίνω ὑπό πλῆθος καί φορά γάλα καί τρέφω δέω μάλα ἤ τρέφω , ἀλλά ἀνήμερος τις τέλειος καί λιμώσσω , οὐ ἄν ἔτι νῦν ὁ καλός οὗτος βασίλειον καί ναός καί θέατρον καί περίπατος καί ἀγορά καί ἀρχεῖον βοτηρικός καλύβη καί σταθμός νομεύς εἰμί Ἀλβανός ἤ Τυρρηνός ἤ Λατῖνος ἀνήρ δεσπότης προσκυνέω ; ἀρχή μέν δή μέγας ἐν πᾶς , μάλα δέ ἐν ἵδρυσις καί κτίσις πόλις · οὗτος δέ ὁ Τύχη παρέχω σῴζω καί φυλάσσω ὁ κτίστης ὁ μέν γάρ ἀρετή μέγας ποιέω Ῥωμύλος , ὁ Τύχη δέ ἄχρι ὁ γίγνομαι μέγας τηρέω .