plutarchus.de-fortuna-romanorum-316c-326c 12
τί δʼ οὐχὶ καὶ περὶ τὰς μεγίστας συμφορὰς ὤρθου τὴν πόλιν ἡ Τύχη ; Κελτῶν μὲν περὶ τὸ Καπετώλιον στρατοπεδευόντων καὶ πολιορκούντων τὴν ἀκρόπολιν , νοῦσον ἀνὰ στρατὸν ὦρσε κακήν , ὀλέκοντο δὲ λαοί · τὴν δὲ νυκτερινὴν ἔφοδον αὐτῶν , λεληθότων πάντας ἀνθρώπους , ἡ Τύχη καὶ ταὐτόματον ἔκπυστον ἐποίησε γενέσθαι . περὶ ἧς κἀν βραχεῖ πλείω διελθεῖν ἴσως οὐκ ἄκαιρόν ἐστι . μετὰ τὴν ἐπʼ Ἀλλίᾳ ποταμῷ Ῥωμαίων μεγάλην ἧτταν οἱ μὲν εἰς Ῥώμην κατάραντες ἀπὸ τῆς φυγῆς καὶ ταραχῆς συναναπλήσαντες τὸν δῆμον ἐξεπτόησαν καὶ διεσκέδασαν , ὀλίγων εἰς τὸ Καπετώλιον ἀνασκευασαμένων καὶ διακαρτερούντων . οἱ δʼ εὐθὺς ἀπὸ τῆς τροπῆς εἰς Βηίους συναθροισθέντες ᾑροῦντο δικτάτωρα Φούριον Κάμιλλον , ὃν εὐτυχῶν μὲν καὶ ὑψαυχενῶν ὁ δῆμος ἀπεσείσατο καὶ κατέβαλε , δίκῃ περιπεσόντα δημοσίων κλοπῶν · πτήξας δὲ καὶ ταπεινωθεὶς ἀνεκαλεῖτο μετὰ τὴν ἧτταν , ἐγχειρίζων καὶ παραδιδοὺς ἀνυπεύθυνον ἡγεμονίαν . ἵνʼ οὖν μὴ καιρῷ δοκῇ νόμῳ δὲ λαμβάνειν ὁ ἀνήρ , μηδʼ , ὡς ἀπ ἐγνωκὼς τὴν πόλιν , ὅπλοις ἀρχαιρεσιάζῃ τὰ τοῦ στρατοῦ σποράδος καὶ πλάνητος , ἔδει τοὺς ἐν Καπετωλίῳ βουλευτὰς ἐπιψηφίς ασθαι τὴν τῶν στρατιωτῶν γνώμην μαθόντας . ἦν οὖν Γάιος Πόντιος ἀνὴρ ἀγαθός,ʼ καὶ τῶν δεδογμένων αὐτάγγελος ὑποστὰς ἔσεσθαι τοῖς ἐν Καπετωλίῳ μέγαν ἀνεδέξατο κίνδυνον · ἡ γὰρ ὁδὸς ἦν διὰ τῶν πολεμίων κύκλῳ φυλακαῖς καὶ χάραξι τὴν ἄκραν περιεχόντων . ὡς οὖν ἐπὶ τὸν ποταμὸν ἦλθε νύκτωρ , φελλοὺς πλατεῖς ὑποστερνισάμενος καὶ τὸ σῶμα τῇ κουφότητι , τοῦ ὀχήματος παραθέμενος ἀφῆκε τῷ ῥόῳ · τυχὼν δὲ πράου καὶ σχολαίως ὑποφέροντος ἥψατο τῆς ἀντιπέρας ὄχθης ἀσφαλῶς , καὶ ἀποβὰς ἐχώρει πρὸς τὸ τῶν φώτων διάκενον , τῷ τε σκότει καὶ ʼτῇ σιωπῇ τὴν ἐρημίαν τεκμαιρόμενος · ἐμφὺς δὲ τῷ κρημνῷ , καὶ ταῖς δεχομέναις τὴν ἐπίβασιν καὶ παρεχούσαις ἀντίληψιν ἐγκλίσεσι καὶ περιαγωγαῖς καὶ τραχύτησι τῆς πέτρας παραδοὺς ἑαυτὸν καὶ ἐπερεισάμενος ἐξίκετο πρὸς τὸ ἄνω πέτρας καὶ ἀναληφθεὶς ὑπὸ τῶν προφυλάκων ἐδήλωσε τοῖς ἔσω τὰ δεδογμένα · καὶ λαβὼν τὸ ψήφισμα πάλιν ᾤχετο πρὸς τὸν Κάμιλλον . ἡμέρας δὲ τῶν βαρβάρων τις ἄλλως τὸν τόπον περιιὼν ὡς εἶδε τοῦτο μὲν ἴχνη ποδῶν ἀκρώνυχα καὶ περιολισθήσεις , τοῦτο δʼ ἀποτριβὰς καὶ περικλάσεις τῆς ἐπιβλαστανούσης τοῖς γεώδεσι πόας ὁλκούς τε σώματος πλαγίους καὶ ἀπερείσεις , ἔφραζε τοῖς ἄλλοις . οἱ δὲ δείκνυσθαι τὴν ὁδὸν αὑτοῖς ὑπὸ τῶν πολεμίων νομίζοντες ἐπεχείρουν ἁμιλλᾶσθαι , καὶ τῆς νυκτὸς τὸ ἐρημότατον διαφυλάξαντες ἀνέβησαν λαθόντες οὐ μόνον τοὺς φύλακας , ἀλλὰ καὶ τοὺς συνεργοὺς καὶ προκοίτους τῆς φρουρᾶς κύνας ὕπνῳ κρατηθέντας . οὐ μὴν ἠπόρησεν ἡ τῆς Ῥώμης Τύχη φωνῆς κακὸν τοσοῦτο μηνῦσαι καὶ φράσαι δυναμένης . χῆνες ἱεροὶ περὶ τὸν νεὼν τῆς Ἥρας ἐτρέφοντο θεραπεύοντες τὴν θεόν . φύσει μὲν οὖν τὸ ζῷον εὐθορύβητόν ἐστι καὶ ψοφοδεές · τότε δέ , συντόνου περὶ τοὺς ἔνδον οὔσης ἀπορίας ἀμελουμένων αὐτῶν , λεπτὸς ἦν καὶ λιμώδης ὁ ὕπνος , ὡστʼ εὐθὺς ᾔσθοντο τῶν πολεμίων ὑπερφανέντων τῆς στεφάνης καὶ καταβοῶντες ἰταμῶς προσεφέροντο , καὶ τῇ τῶν ὅπλων ὄψει μᾶλλον ἐκταραττόμενοι κλαγγῆς διατόρου καὶ τραχείας ἐνεπεπλήκεσαν τὸν τόπον ὑφʼ ἧς ἀναστάντες οἱ Ῥωμαῖοι καὶ συμφρονήσαντες τὸ γενόμενον ἐώσαντο καὶ κατεκρήμνισαν τοὺς πολεμίους . πομπεύει δὲ μέχρι νῦν ἐπὶ μνήμῃ τῶν τότε συμπτωμάτων κύων μὲν ἀνεσταυρωμένος , χὴν δὲ μάλα σεμνῶς ἐπὶ στρωμνῆς πολυτελοῦς καὶ φορείου καθήμενος . ἡ δʼ ὄψις ἐπιδείκνυται Τ ύχης ἰσχὺν καὶ πρὸς ἅπαν εὐπορίαν ἐκ τῶν παραλόγων , ὅταν τι πραγματεύηται καὶ στρατηγῇ , νοῦν μὲν ἀλόγοις καὶ ἄφροσιν , ἀλκὴν δὲ καὶ θράσος δειλοῖς ἐντιθείσης . τίς γὰρ οὐκ ἂν ὡς ἀληθῶς ἐκπλαγείη καὶ θαυμάσειεν ἐπιμαθὴς γενόμενος καὶ λογισμῷ τινι τὴν τότε κατήφειαν καὶ τὴν νῦν ὑπάρχουσαν εὐδαιμονίαν τῆς πόλεως περιλαβὼν καὶ ἀποβλέψας ναῶν λαμπρότητα καὶ πλοῦτον ἀναθημάτων καὶ τεχνῶν ἁμίλλας καὶ φιλοτιμίας πόλεων καὶ στεφάνους βασιλέων , καὶ ὅσα γῆ φέρει καὶ θάλαττα καὶ νῆσοι καὶ ἤπειροι καὶ ποταμοὶ καὶ δένδρα καὶ ζῷα καὶ πεδία καὶ ὄρη καὶ μέταλλα , πάντων ἀπαρχὰς ἐριζούσας εἰς κάλλος ὄψει καὶ χάριτι κοσμούσῃ τὸν τόπον , ὡς ταῦτα παρὰ μικρὸν ἦλθε μὴ γενέσθαι μηδʼ εἶναι ; πυρὶ δὲ καὶ σκότει φοβερῷ καὶ ὄρφνῃ καὶ ξίφεσι βαρβάροις καὶ μιαιφόνοις θυμοῖς κρατουμένων πάντων , εὐτελῆ καὶ ἄλογα καὶ ἄτολμα θρέμματα σωτηρίας ἀρχὴν παρέσχε καὶ τοὺς μεγάλους ἐκείνους ἀριστεῖς καὶ ἡγεμόνας Μαλλίους καὶ Σερουιλίους καὶ Ποστουμίους καὶ Παπιρίους , τῶν αὖθις οἴκων γενάρχας , παρʼ οὐδὲν ἥκοντας ἀπολέσθαι , χῆνες ἀνέστησαν ὑπὲρ τοῦ πατρίου θεοῦ καὶ τῆς πατρίδος ἀμύνεσθαι . εἰ δέ , ὥσπερ Πολύβιος ἐν τῇ δευτέρᾳ βίβλῳ περὶ τῶν τότε τὴν Ῥωμαιων πόλιν καταλαβόντων ἱστόρηκε Κελτῶν , ἀληθές ἐστιν , ὅτι προσπεσούσης αὐτοῖς ἀγγελίας φθείρεσθαι τὰ οἴκοι ὑπὸ τῶν προσοίκων βαρβάρων ἐμβεβληκότων εἰς τὴν χώραν καὶ κρατούντων ἀνεχώρησαν εἰρήνην θέμενοι πρὸς τὸν Κάμιλλον , οὐδʼ ἀμφισβήτησις ἔστι πρὸς τὴν Τύχην ὡς οὐχὶ τῆς σωτηρίας αἰτία κατέστη περισπάσασα τοὺς πολεμίους , μᾶλλον δʼ ἀποσπάσασα τῆς Ῥώμης ἀπροσδοκήτως .
Lemmas: τίς δέ οὐ καί περί ὁ μέγας συμφορά ὀρθόω ὁ πόλις ὁ Τύχη ; Κελτοί μέν περί ὁ Καπετώλιον στρατοπεδεύω καί πολιορκέω ὁ ἀκρόπολις , νόσος ἀνά στρατός ὄρνυμι κακός , ὀλέκω δέ λαός · ὁ δέ νυκτερινός ἔφοδος αὐτός , λανθάνω πᾶς ἄνθρωπος , ὁ Τύχη καί αὐτόματος ἔκπυστος ποιέω γίγνομαι . περί ὅς ἐν βραχύς πολύς διέρχομαι ἴσως οὐ ἄκαιρος εἰμί . μετά ὁ ἐπί Ἀλλία ποταμός Ῥωμαῖος μέγας ἧσσα ὁ μέν εἰς Ῥώμη καταίρω ἀπό ὁ φυγή καί ταραχή συναναπολανθάνω ὁ δῆμος ἐκπτοέω καί διασκεδάννυμι , ὀλίγος εἰς ὁ Καπετώλιον ἀνασκευάζω καί διακαρτερέω . ὁ δέ εὐθύς ἀπό ὁ τροπή εἰς Βήϊοι συναθροίζω αἱρέω δικτάτωρ Φούριος Κάμιλλος , ὅς εὐτυχέω μέν καί ὑψαυχενέω ὁ δῆμος ἀποσείω καί καταβάλλω , δίκη περιπίπτω δημόσιος κλοπή · πτήσσω δέ καί ταπεινόω ἀνακαλέω μετά ὁ ἧσσα , ἐγχειρίζω καί παραδίδωμι ἀνυπεύθυνος ἡγεμονία . ἵνα οὖν μή καιρός δοκέω νόμος δέ λαμβάνω ὁ ἀνήρ , μηδέ , ὡς ἀπ γιγνώσκω ὁ πόλις , ὅπλον ἀρχαιρεσιάζω ὁ ὁ στρατός σποράς καί πλάνης , δέω ὁ ἐν Καπετώλιον βουλευτής επιψηφος οἰδάνω ὁ ὁ στρατιώτης γνώμη μανθάνω . εἰμί οὖν Γάϊος Πόντιος ἀνήρ ἀγαθός καί ὁ δοκέω αὐτάγγελος ὑφίστημι εἰμί ὁ ἐν Καπετώλιον μέγας ἀναδέχομαι κίνδυνος · ὁ γάρ ὁδός εἰμί διά ὁ πολέμιος κύκλος φυλακή καί χάραξ ὁ ἄκρα περιέχω . ὡς οὖν ἐπί ὁ ποταμός ἔρχομαι νύκτωρ , φελλός πλατύς ὑποστερνίζομαι καί ὁ σῶμα ὁ κουφότης , ὁ ὄχημα παρατίθημι ἀφίημι ὁ ῥόος · τυγχάνω δέ πρᾶος καί σχολαῖος ὑποφέρω ἅπτω ὁ ἀντιπέρας ὄχθη ἀσφαλής , καί ἀποβαίνω χωρέω πρός ὁ ὁ φάος διάκενος , ὁ τε σκότος καί ἦτα σιωπή ὁ ἐρημία τεκμαίρομαι · ἐμφύω δέ ὁ κρημνός , καί ὁ δέχομαι ὁ ἐπίβασις καί παρέχω ἀντίληψις ἔγκλισις καί περιαγωγή καί τραχύτης ὁ πέτρα παραδίδωμι ἑαυτοῦ καί ἐπερείδω ἐξικνέομαι πρός ὁ ἄνω πέτρα καί ἀναλαμβάνω ὑπό ὁ πρόφυλαξ δηλόω ὁ εἴσω ὁ δοκέω · καί λαμβάνω ὁ ψήφισμα πάλιν οἴχομαι πρός ὁ Κάμιλλος . ἡμέρα δέ ὁ βάρβαρος τις ἄλλος ὁ τόπος περιέρχομαι ὡς ὁράω οὗτος μέν ἴχνος πούς ἀκρώνυχος καί περιολίσθησις , οὗτος δέ ἀποτριβή καί περίκλασις ὁ ἐπιβλαστάνω ὁ γεώδης πόα ὁλκός τε σῶμα πλάγιος καί ἄπερεισις , φράζω ὁ ἄλλος . ὁ δέ δείκνυμι ὁ ὁδός ἑαυτοῦ ὑπό ὁ πολέμιος νομίζω ἐπιχειρέω ἁμιλλάομαι , καί ὁ νύξ ὁ ἐρῆμος διαφυλάσσω ἀναβαίνω λανθάνω οὐ μόνος ὁ φύλαξ , ἀλλά καί ὁ συνεργός καί πρόκοιτος ὁ φρουρά κύων ὕπνος κρατέω . οὐ μήν ἀπορέω ὁ ὁ Ῥώμη Τύχη φωνή κακός τοσοῦτος μηνύω καί φράζω δύναμαι . χήν ἱερός περί ὁ ναός ὁ Ἥρα τρέφω θεραπεύω ὁ θεός . φύσις μέν οὖν ὁ ζῷον εὐθορύβητος εἰμί καί ψοφοδεής · τότε δέ , σύντονος περί ὁ ἔνδον εἰμί ἀπορία ἀμελέω αὐτός , λεπτός εἰμί καί λιμώδης ὁ ὕπνος , ὥστε εὐθύς αἰσθάνομαι ὁ πολέμιος ὑπερφαίνομαι ὁ στεφάνη καί καταβοάω ἰταμός προσφέρω , καί ὁ ὁ ὅπλον ὄψις μάλα ἐκταράσσω κλαγγή διάτορος καί τραχύς ἐμπίμπλημι ὁ τόπος ὑπό ὅς ἀνίστημι ὁ Ῥωμαῖος καί συμφρονέω ὁ γίγνομαι ὠθέω καί κατακρημνίζω ὁ πολέμιος . πομπεύω δέ μέχρι νῦν ἐπί μνήμη ὁ τότε σύμπτωμα κύων μέν ἀνασταυρόω , χήν δέ μάλα σεμνός ἐπί στρωμνή πολυτελής καί φορεῖον κάθημαι . ὁ δέ ὄψις ἐπιδείκνυμι Τ ύχης ἰσχύς καί πρός ἅπας εὐπορία ἐκ ὁ παράλογος , ὅταν τις πραγματεύομαι καί στρατηγέω , νόος μέν ἄλογος καί ἄφρων , ἀλκή δέ καί θράσος δειλός ἐντίθημι . τίς γάρ οὐ ἄν ὡς ἀληθής ἐκπλήσσω καί θαυμάζω ἐπιμαθής γίγνομαι καί λογισμός τις ὁ τότε κατήφεια καί ὁ νῦν ὑπάρχω εὐδαιμονία ὁ πόλις περιλαμβάνω καί ἀποβλέπω ναός λαμπρότης καί πλοῦτος ἀνάθημα καί τέχνη ἅμιλλα καί φιλοτιμία πόλις καί στέφανος βασιλεύς , καί ὅσος γῆ φέρω καί θάλασσα καί νῆσος καί ἤπειρος καί ποταμός καί δένδρον καί ζῷον καί πεδίον καί ὄρος καί μέταλλον , πᾶς ἀπαρχή ἐρίζω εἰς κάλλος ὄψις καί χάρις κοσμέω ὁ τόπος , ὡς οὗτος παρά μικρός ἔρχομαι μή γίγνομαι μηδέ εἰμί ; πῦρ δέ καί σκότος φοβερός καί ὄρφνη καί ξίφος βάρβαρος καί μιαίφονος θυμός κρατέω πᾶς , εὐτελής καί ἄλογος καί ἄτολμος θρέμμα σωτηρία ἀρχή παρέχω καί ὁ μέγας ἐκεῖνος ἀριστεύς καί ἡγεμών Μάλλιος καί Σερουίλιος καί Ποστούμιος καί Παπίριος , ὁ αὖθις οἶκος γενάρχης , παρά οὐδείς ἥκω ἀπόλλυμι , χήν ἀνίστημι ὑπέρ ὁ πάτριος θεός καί ὁ πατρίς ἀμύνω . εἰ δέ , ὥσπερ Πολύβιος ἐν ὁ δεύτερος βίβλος περί ὁ τότε ὁ Ῥωμαῖος πόλις καταλαμβάνω ἱστορέω Κελτοί , ἀληθής εἰμί , ὅτι προσπίπτω αὐτός ἀγγελία φθείρω ὁ οἴκοι ὑπό ὁ πρόσοικος βάρβαρος ἐμβάλλω εἰς ὁ χώρα καί κρατέω ἀναχωρέω εἰρήνη τίθημι πρός ὁ Κάμιλλος , οὐδέ ἀμφισβήτησις εἰμί πρός ὁ Τύχη ὡς οὐ ὁ σωτηρία αἰτία καθίστημι περισπάω ὁ πολέμιος , μάλα δέ ἀποσπάω ὁ Ῥώμη ἀπροσδόκητος .