plutarchus.de-fortuna-romanorum-316c-326c 10
τὴν δὲ Τύχην καὶ οἱ μετʼ ἐκεῖνον ἐθαύμασαν βασιλεῖς ὡς πρωτόπολιν καὶ τιθηνὸν καὶ φερέπολιν τῆς Ῥώμης ἀληθῶς κατὰ Πίνδαρον Σέρβιος δὲ Τύλλιος , ἀνὴρ τῶν βασιλέων μάλιστα καὶ τὴν δύναμιν αὐξήσας τοῦ δήμου καὶ τὸ πολίτευμα κοσμήσας καὶ τάξιν μὲν ἐπιθεὶς ταῖς ψηφοφορίαις , τάξιν δὲ ταῖς στρατείαις , τιμητὴς δὲ πρῶτος καὶ βίων ἐπίσκοπος καὶ σωφροσύνης γενόμενος καὶ δοκῶν ἀνδρειότατος εἶναι καὶ φρονιμώτατος , αὐτὸς ἑαυτὸν εἰς τὴν Τύχην ἀνῆπτε καὶ ἀνεδεῖτο τὴν ἡγεμονίαν ἐξ ἐκείνης , ὥστε καὶ συνεῖναι δοκεῖν αὐτῷ τὴν Τύχην διά τινος θυρίδος καταβαίνουσαν εἰς τὸ δωμάτιον νῦν Φενέστελλαν πύλην καλοῦσιν . ἱδρύσατο δʼ οὖν Τύχης ἱερὸν ἐν μὲν Καπετωλίῳ τὸ τῆς Πριμιγενείας λεγομένης , ὃ πρωτογόνου τις ἂν ἑρμηνεύσειε · καὶ τὸ τῆς Ὀψεκουέντις , ἣν οἱ μὲν πειθήνιον οἱ δὲ μειλίχιον εἶναι νομίζουσι . μᾶλλον δὲ τὰς Ῥωμαϊκὰς ἐάσας ὀνομασίας Ἑλληνιστὶ τὰς δυνάμεις τῶν ἱδρυμάτων πειράσομαι καταριθμήσασθαι . καὶ γὰρ ἰδίας Τύχης ἱερόν ἐστιν ἐν Παλατίῳ , καὶ τὸ τῆς ἰξευτρίας , εἰ καὶ γελοῖον , ἀλλʼ ἔχον ἐκ μεταφορᾶς ἀναθεώρησιν , οἷον ἑλκούσης τὰ πόρρω καὶ κρατούσης συμπροσισχόμενα . παρὰ δὲ τὴν Μουσκῶσαν καλουμένην κρήνην ἔτι Παρθένου Τύχης ἱερόν ἐστι καὶ ἐν Αἰσκυλίαις ἐπιστρεφομένης · ἐν δὲ τῷ μακρῷ στενωπῷ Τύχης βωμὸς Εὐέλπιδος · ἔστι δὲ καὶ παρὰ τὸν τῆς Ἀφροδίτης ἐπιταλαρίου βωμὸν ἄρρενος Τύχης ἕδος . ἄλλαι τε μυρίαι Τύχης τιμαὶ καὶ ἐπικλήσεις , ὧν τὰς πλείστας Σερούιος κατέστησεν , εἰδὼς ὅτι μεγάλη ῥοπή , μᾶλλον δʼ ὅλον ἡ Τύχη παρὰ πάντʼ ἐστὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων πράγματα , καὶ μάλιστὰ γʼ αὐτοῦ διʼ εὐτυχίαν ἐξ αἰχμαλώτου καὶ πολεμίου γένους εἰς βασιλείαν προαχθέντος . τοῦ γὰρ Κορνικλάνων ἄστεος ἁλόντος ὑπὸ Ῥωμαίων , Ὀκρησία παρθένος αἰχμάλωτος , ἧς οὐδὲ τὴν ὄψιν οὐδὲ τὸν τρόπον ἠμαύρωσεν ἡ τύχη , δοθεῖσα Τανακυλλίδι τῇ Ταρκυνίου γυναικὶ τοῦ βασιλέως ἐδούλευσε · καὶ πελάτης τις εἶχεν αὐτήν , οὓς κλιέντης Ῥωμαῖοι , καλοῦσιν · ἐκ τούτων ἐγεγόνει Σερούιος . οἱ δʼ οὔ φασιν , ἀλλὰ παρθένον τὴν Ὀκρησίαν ἀπάργματα καὶ λοιβὴν ἑκάστοτε λαμβάνουσαν ἀπὸ τῆς βασιλικῆς τραπέζης ἐπὶ τὴν ἑστίαν κομίζειν καί ποτε τυχεῖν μὲν αὐτήν , ὥσπερ εἰώθει , τῷ πυρὶ τὰς ἀπαρχὰς ἐπιβάλλουσαν , αἰφνίδιον δὲ τῆς φλογὸς μαρανθείσης μόριον ἀνδρὸς ἀνατεῖναι γόνιμον ἐκ τῆς ἑστίας , καὶ τοῦτο τὴν κόρην τῇ Τανακυλλίδι φράσαι μόνῃ περίφοβον γενομένην . τὴν δὲ συνετὴν οὖσαν καὶ φρενήρη κοσμῆσαί τε τὴν κόρην ὅσα νύμφαις πρέπει καὶ συγκαθεῖρξαι τῷ φάσματι , θεῖον ἡγουμένην . οἱ μὲν ἥρωος οἰκουροῦ λέγουσιν , οἱ δʼ Ἡφαίστου τὸν ἔρωτα τοῦτον γενέσθαι . τίκτεται γοῦν Σερούιος , καὶ βρέφους ὄντος ἡ κεφαλὴ σέλας ἀστραπῇ παραπλήσιον ἀπήστραψεν . οἱ δὲ περὶ Ἀντίαν οὐχ οὕτω λέγουσιν , ἀλλὰ τυχεῖν μὲν τῷ Σερουίῳ τὴν γυναῖκα Γεγανίαν θνήσκουσαν , αὐτὸν δὲ τῆς μητρὸς παρούσης εἰς ὕπνον ἐκ δυσθυμίας καὶ λύπης ἀποκλιθῆναι · καὶ καθεύδοντος αὐτοῦ ταῖς γυναιξὶν ὀφθῆναι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πυρὶ περιλαμπόμενον · ὅπερ ἦν μαρτύριον αὐτῷ τῆς ἐκ πυρὸς γενέσεως , σημεῖον δὲ χρηστὸν ἐπὶ τὴν ἀπροσδόκητον ἡγεμονίαν , ἧς ἔτυχε μετὰ τὴν Ταρκυνίου τελευτὴν Τανακυλλίδος σπουδασάσης . ἐπεὶ πάντων γε τῶν βασιλέων πρὸς μοναρχίαν οὗτος ἀφυέστατος δοκεῖ γενέσθαι καὶ ἀπροθυμότατος , ὅς γε τὴν βασιλείαν ἀποθέσθαι διανοηθεὶς ἐκωλύθη · τελευτῶσα γὰρ , ὡς ἔοικεν , ἐξώρκωσε τοῦτον ἐμμεῖναι τῇ ἀρχῇ καὶ προθέσθαι τὴν πάτριον Ῥωμαίων πολιτείαν . οὕτως ἡ Σερουίου βασιλεία παντάπασι τῆς Τύχης , ἣν ἔλαβέ τε μὴ προσδοκήσας καὶ μὴ βουλόμενος διεφύλαξεν .
Lemmas: ὁ δέ Τύχη καί ὁ μετά ἐκεῖνος θαυμάζω βασιλεύς ὡς πρωτόπολις καί τιθηνός καί φερέπολις ὁ Ῥώμη ἀληθής κατά Πίνδαρος Σέρβιος δέ Τύλλιος , ἀνήρ ὁ βασιλεύς μάλα καί ὁ δύναμις αὐξάνω ὁ δῆμος καί ὁ πολίτευμα κοσμέω καί τάξις μέν ἐπιτίθημι ὁ ψηφοφορία , τάξις δέ ὁ στρατεία , τιμητής δέ πρότερος καί βίος ἐπίσκοπος καί σωφροσύνη γίγνομαι καί δοκέω ἀνδρεῖος εἰμί καί φρόνιμος , αὐτός ἑαυτοῦ εἰς ὁ Τύχη ἀνάπτω καί ἀναδέω ὁ ἡγεμονία ἐκ ἐκεῖνος , ὥστε καί συνίημι δοκέω αὐτός ὁ Τύχη διά τις θυρίς καταβαίνω εἰς ὁ δωμάτιον νῦν Φενέστελλα πύλη καλέω . ἱδρύω δέ οὖν Τύχη ἱερόν ἐν μέν Καπετώλιον ὁ ὁ Πριμιγενείας λέγω , ὅς πρωτόγονον τις ἄν ἑρμηνεύω · καί ὁ ὁ Ὀψεκούενς , ὅς ὁ μέν πειθήνιος ὁ δέ μειλίχιος εἰμί νομίζω . μάλα δέ ὁ Ῥωμαϊκός ἐάω ὀνομασία Ἑλληνιστί ὁ δύναμις ὁ ἵδρυμα πειράω καταριθμέω . καί γάρ ἴδιος Τύχη ἱερόν εἰμί ἐν Παλάτιον , καί ὁ ὁ ἰξεύτρια , εἰ καί γέλοιος , ἀλλά ἔχω ἐκ μεταφορά ἀναθεώρησις , οἷος ἕλκω ὁ πρόσω καί κρατέω συμπροσίσχω . παρά δέ ὁ Μουσκῶσα καλέω κρήνη ἔτι παρθένος Τύχη ἱερόν εἰμί καί ἐν Αἰσκυλίαι ἐπιστρέφω · ἐν δέ ὁ μακρός στενωπός Τύχη βωμός εὔελπις · εἰμί δέ καί παρά ὁ ὁ Ἀφροδίτη ἐπιταλάριος βωμός ἄρσην Τύχη ἕδος . ἄλλος τε μυρίος Τύχη τιμή καί ἐπίκλησις , ὅς ὁ πολύς Σερούϊος καθίστημι , οἶδα ὅτι μέγας ῥοπή , μάλα δέ ὅλος ὁ Τύχη παρά πᾶς εἰμί ὁ ὁ ἄνθρωπος πρᾶγμα , καί μάλα γε αὐτός διά εὐτυχία ἐκ αἰχμάλωτος καί πολέμιος γένος εἰς βασιλεία προάγω . ὁ γάρ Κορνίκλανος ἄστυ ἁλίσκομαι ὑπό Ῥωμαῖος , Ὀκρησία παρθένος αἰχμάλωτος , ὅς οὐδέ ὁ ὄψις οὐδέ ὁ τρόπος ἀμαυρόω ὁ τύχη , δίδωμι Τανακύλ ὁ Ταρκύνιος γυνή ὁ βασιλεύς δουλεύω · καί πελάτης τις ἔχω αὐτός , ὅς κλιέντης Ῥωμαῖος , καλέω · ἐκ οὗτος γίγνομαι Σερούϊος . ὁ δέ οὐ φημί , ἀλλά παρθένος ὁ Ὀκρησία ἄπαργμα καί λοιβή ἑκάστοτε λαμβάνω ἀπό ὁ βασιλικός τράπεζα ἐπί ὁ ἑστία κομίζω καί ποτέ τυγχάνω μέν αὐτός , ὥσπερ εἴωθα , ὁ πῦρ ὁ ἀπαρχή ἐπιβάλλω , αἰφνίδιος δέ ὁ φλόξ μαραίνω μόριον ἀνήρ ἀνατείνω γόνιμος ἐκ ὁ ἑστία , καί οὗτος ὁ κόρη ὁ Τανακύλ φράζω μόνος περίφοβος γίγνομαι . ὁ δέ συνετός εἰμί καί φρενήρης κοσμέω τε ὁ κόρη ὅσος νύμφη πρέπω καί συγκαθείργω ὁ φάσμα , θεῖος ἡγέομαι . ὁ μέν ἥρως οἰκουρός λέγω , ὁ δέ Ἥφαιστος ὁ ἔρως οὗτος γίγνομαι . τίκτω γοῦν Σερούϊος , καί βρέφος εἰμί ὁ κεφαλή σέλας ἀστραπή παραπλήσιος ἀπαστράπτω . ὁ δέ περί ̓Ἀντίας οὐ οὕτως λέγω , ἀλλά τυγχάνω μέν ὁ Σερούϊος ὁ γυνή Γεγανία θνῄσκω , αὐτός δέ ὁ μήτηρ πάρειμι εἰς ὕπνος ἐκ δυσθυμία καί λύπη ἀποκλίνω · καί καθεύδω αὐτός ὁ γυνή ὁράω ὁ πρόσωπον αὐτός πῦρ περιλάμπω · ὅς εἰμί μαρτύριον αὐτός ὁ ἐκ πῦρ γένεσις , σημεῖον δέ χρηστός ἐπί ὁ ἀπροσδόκητος ἡγεμονία , ὅς τυγχάνω μετά ὁ Ταρκύνιος τελευτή Τανακυλ σπουδάζω . ἐπεί πᾶς γε ὁ βασιλεύς πρός μοναρχία οὗτος ἀφυής δοκέω γίγνομαι καί ἀπρόθυμος , ὅς γε ὁ βασιλεία ἀποτίθημι διανοέω κωλύω · τελευτάω γάρ , ὡς ἔοικα , ἐξορκόω οὗτος ἐμμένω ὁ ἀρχή καί προτίθημι ὁ πάτριος Ῥωμαῖος πολιτεία . οὕτως ὁ Σερούϊος βασίλεια παντάπασι ὁ Τύχη , ὅς λαμβάνω τε μή προσδοκάω καί μή βούλομαι διαφυλάσσω .